Życie na później

Odsunięte życie

Mamo, mogę wziąć jednego cukierka z pudełka? Jednego, proszę! Zuzia kręci się wokół kredensu, gdzie Irena z trudem ukryła otrzymane łakocie.

Nie wolno teraz! To na święta. Jak teraz wszystko zjemy, na Sylwestra nic nie zostanie.

Zuzia marszczy brwi. Jaka to różnica, kiedy zje się cukierka? Przecież nie prosi o wszystkie, tylko jednego! Czemu mama zawsze taka jest? Jak coś pysznego to odkłada na później. Ładne ubrania? Na wyjście! A ona tak bardzo by chciała zjeść cukierka, założyć nową sukienkę, którą tata przywiózł z delegacji z Warszawy, i pójść do odwiedzin do Leny. Mamie Leny jakoś nigdy nie przeszkadza, że ta do przedszkola zakłada nowe rzeczy. Prawdą jest, że Zuzia słyszała, iż Lenina mama szyje jej większość ubranek sama. No i co z tego? W końcu Lena jest najładniejsza w całej grupie, a Zuzia łazi w tym samym starym groszkowanym fartuszku, który jej się dawno znudził.

Zuzia jeszcze nie wie, jak trudno jej rodzicom przychodziło zdobycie tych wszystkich słodyczy i ubrań. Mama pracuje w bibliotece, tata inżynierem. Od dziecka słyszy słowo załatwić. To znaczy, że w domu pojawi się coś nowego, czego nie da się ot tak kupić w sklepie. Tak pojawiły się śliczne buciki dla Zuzi, nowe kozaki dla mamy. Ale po takim wydatku przez miesiąc żyli głównie na makaronie i ziemniakach. Mama była tak szczęśliwa, że przez pierwsze dni nawet nie nosiła nowych butów tylko na nie patrzyła i się cieszyła. Z jakiegoś powodu właśnie te kozaki zapadły Zuzi w pamięć na całe życie dokładnie pamięta każdą rysę i zarys obcasa, jaki z biegiem lat się pojawił.

Czasy się zmieniają i wszystko dookoła jest inne. Sklepy pełne, można kupić wszystko jedynym problemem są pieniądze. Zuzia chodzi już do ósmej klasy, gdy tata wraca z pracy i pełen radości ogłasza:

Przyjęli mnie!

Wtedy jeszcze nie wie, o co chodzi, ale kiedy widzi radość rodziców to znak, że jest dobrze. Rzeczywiście wspólne przedsiębiorstwo zajmujące się elektroniką potrzebowało taty i właśnie tam jego uzdolnienia ogromnie się przydały. Zuzia obserwuje, jak jej zazwyczaj zamyślony, poważny tata się zmienia wreszcie znalazł zastosowanie dla swoich umiejętności i odkrył w sobie nowe. Szybko okazuje się też świetnym organizatorem i w firmie idzie mu coraz lepiej.

Życie staje się wygodniejsze. Mama nie musi już nad wieczorami głowić się nad zeszytem, jak wyczarować dla Zuzi coś nowego do ubrania. Pojawiły się pierwsze jeansy, modne adidasy i inne ciuchy. Zuzia rezygnuje z pomysłu, żeby po podstawówce iść do technikum i jak najszybciej zacząć zarabiać postanawia zdać do liceum, a potem na studia. Rodzice ją w tym wspierają. Porzuca imprezy i przyjaciółki, dwa lata poświęca tylko nauce matura zdana śpiewająco, Zuzia zaczyna studia dzienne. Tu mogłaby się już trochę wyluzować, ale ona decyduje się iść za ciosem nauka, dobra praca, dopiero potem reszta. Znów jej się udaje. Czerwony dyplom, świetna posada (w czym pomaga także sieć znajomości ojca)… Niby wszystko się spełniło. Teraz czas wreszcie pomyśleć o sobie, może o rodzinie? I znowu Zuzi nie spieszno. Kariera! By nigdy więcej nie zastanawiać się, czy wystarczy na ubranie czy mieszkanie. Tak to też wygrywa. Rodzice dumni córka rezolutna, ustawiona, sama kupiła mieszkanie i samochód, jeździ na urlop za granicę Tylko… Sama.

Ale Zuzi to nie przeszkadza. Nigdy nie była grzeczną dziewczynką, adoratorów również jej nie brakowało, ale w poważny związek jej się nie spieszy. Po co? Jest młoda, tyle chce jeszcze zrobić. Gdy będą dzieci nie będzie już czasu na realizację marzeń.

Pierwszy prawdziwy związek jest dopiero, gdy Zuza kończy 35 lat. Ona i Wiktor są kolegami z pracy, kursują przez lata obok siebie, mijają się na korytarzach. Zuzia w życiu by nie powiedziała, że się mu podoba. Wiktor przystojny, inteligentny, a to właśnie Zuzia ceni w mężczyznach najbardziej. Wiktor długo nie zdobywa się na odwagę, aż na jednym służbowym wyjeździe, gdy Zuzia w tańcu kładzie swoją lekko rozluźnioną głowę na jego ramieniu, Wiktor po prostu mówi:

Wyjdź za mnie. Oboje jesteśmy w dobrej sytuacji, czas ucieka. Porę rodzinę założyć. Od dawna mi się podobasz. I nie tylko… Zuza, kocham cię!

Zuzia chichocze:

Witek, co ty wygadujesz? Przecież mamy jeszcze czas! Ze wszystkim zdążymy.

A rano, patrząc mu długo w oczy, nagle mówi sama z siebie:

Zgadzam się.

Suto zastawione stoły, wzruszona Irena której już się wydawało, że wnuków nie zobaczy, i trzy lata potem, które pokazują Zuzi, że jej wcześniejsze sukcesy są niczym wobec tego, co dostaje dziś, gdy tak bardzo odkładała to, co faktycznie najważniejsze.

Nie mam przyszłości… Mama… Zuzia nie jest w stanie płakać, trzymając w rękach wyniki badań. Czemu byłam taka głupia?

Córeczko, to tylko jedna klinika, zobaczysz, jeszcze wszystko się zmieni. Medycyna idzie do przodu.

Kiedy? Zuzia rzuca wyniki na podłogę, kartki rozbiegają się po salonie.

Tu niewiele się zmieniło od jej dzieciństwa. Rodzice nie chcą przyjmować pieniędzy na remont czy nowe meble, chociaż tata już nie pracuje i mocno choruje, mama nie zostawia go samego nawet na chwilę. Zuzia coś robi mimo ich protestówgłównie to, że lodówka rodziców jest zawsze pełna tych samych produktów, co jej własna, a stare meble dostały drugie życie po renowacji. Vintage pełną gębą. Remont zrobiła dziesięć lat temu, i siedząc na kanapie, myśli, że trzeba by zmienić tapety i wycyklinować parkiet. Śmieszne, jakie głupoty wchodzą człowiekowi do głowy, gdy cała budowana latami konstrukcja życia zaczyna się walić

Mamusiu, nie rozumiesz? To właśnie czasu mi brakuje…

Siedzą w dwie, nie zauważając, jak pokój wypełnia się zmierzchem, jak dzwoni telefon. Zuza płacze to uspokaja się, ale milczy, nie ma siły nic tłumaczyć. W końcu podnosi głowę:

Dziękuję ci, mamo…

Za co, Zuziu?

Za to, że mnie wysłuchałaś. Nie mam nikogo innego. I nie wiem, czy komuś jeszcze jestem potrzebna…

Co ty mówisz! Irena zasłania jej usta dłonią. Potrzebna mi, tacie, Wiktorowi!

Już nie Wiktorowi.

Czemu?

Bo to mój problem, nie jego. Jemu też nie zostało czasu. Może jeszcze zdąży mieć dzieci.

Zuzia wstaje, żegna się szybko z matką, nie słuchając już argumentów Ireny, i wychodzi.

Nie martw się, mamo. Nie zginę rzuca przez ramię, posyłając uśmiech mamy i drzwi się za nią zamykają. Irena bez sił opada na krzesło w korytarzu. Boże, czemu takie doświadczenie dla jej dziecka?

Nie chce wracać do domu, więc skręca na bulwary. O tej porze roku to nie jest najprzyjemniejsze miejsce niewiele osób, piesi z psami, para starszych ludzi. Zuzia patrzy im za plecami i nagle zaczyna płakać. Przecież zawsze marzyła, żeby tak… Razem do starości, rozumieć się bez słów, wszystko mieć wspólne I już wie, że nic z tego nie będzie. Wyraźnie czuje, że całe życie kochała Wiktora, bała się do tego przyznać, odkładając tę oczywistość na później jak wszystko…

Patrzy na brudną, chłodną Wisłę i wspomina, jak w dzieciństwie spacerowała tu z rodzicami. Wyczekiwała momentu, kiedy dostanie jedyne lody, na które wtedy pozwalali sobie podczas wyjścia i nigdy od nich nie rozchorowała się od gardła, nawet zimą. Ze swoimi dziećmi takich spacerów mieć nie będzie…

Otrząsa się. Dosyć! Rozpacz jej nie pomoże. Musi żyć dalej… znależć coś, co da siłę żyć Cała jej kariera i rzeczy materialne teraz nic nie znaczą. Musi więc robić następny krok. Tylko… jaki? Na razie nie ma odpowiedzi, ale jedna sprawa nie czeka. Jeśli jej czas jest tylko jej, to czas Wiktora już nie.

Podchodzi do samochodu i nagle widzi grupkę nastolatków. Patrzy po bokach: pusto. Jakoś dziwnie ogarnia ją bezsens i obojętność co za różnica, co będzie. Podchodzi do auta.

Co tu się dzieje?

Chłopaki, szesnastolatki, odwracają się do niej jednocześnie.

To pani samochód?

Tak.

Proszę otworzyć maskę! Trzeba wyciągnąć! odzywa się najniższy z chłopaków, który ewidentnie dowodzi. Tam jest kociak. Widzieliśmy, jak schował się pod samochód, pewnie siedzi na kole albo wszedł głębiej. Może zrobić sobie krzywdę…

Zuzia unosi brwi.

Masz pewność?

Tak. Teraz zimno, koty szukają ciepła przy autach.

Otwiera maskę i aż się wyrywa:

O matko! chłopcy wyciągają czarnego, walczącego kociaka.

Ale dzikus, gryzie! śmieje się chłopak i podaje go Zuzi. Proszę!

Mnie? Nigdy nie miałam kota…

Da pani radę! Nakarmić trzeba.

Poszli w swoją stronę, śmiejąc się, a Zuzia, przypominając sobie coś, woła:

Zaczekajcie! wyciąga z portfela banknot i podaje chłopcom. Moja mama mówiła, że zwierzakowi zawsze trzeba coś dać na szczęście

Dziękujemy! biorą pieniądze i ruszają na bulwary.

Zuzia wsiada do auta, patrzy na rozbrykanego kota.

I co ja mam teraz z tobą zrobić?

Kociak, panosząc się na kolanach, ugniata jej jasny płaszcz łapkami i mruczy.

No, pięknie… Teraz i stara jestem, i z kotem… Tak jak być powinno zapina pasy i rusza do domu.

Odkłada rozmowę z Wiktorem na rano i wieczorem zajmuje się kotem.

Gdzie ty się tak pchłami obsypał?! Koszmar! Jak się w ogóle na to dałam namówić? szoruje kociaka w wannie, a Wiktor stoi z ręcznikiem.

Dziwne…

Co takiego?

Koty nie lubią wody, a temu wcale nie przeszkadza. Jeszcze mruczy! śmieje się Zuzia.

Kiedy kotek najedzony układa się przy niej na kanapie, Wiktor w końcu pyta ostrożnie:

I co? Jakie wieści?

Zuzia wzdycha. Może lepiej rano, ale po co przeciągać nieuniknione?

Musimy się rozstać, Wiki.

Co?! Dlaczego?

Bo nigdy nie będziemy mieli dzieci. Przeze mnie. A ty jeszcze masz czas. Znajdziesz kogoś, zostaniesz ojcem.

Wiktor patrzy na nią, jakby widział ją pierwszy raz.

Po prostu stwierdziłaś, że się wymienię na kogoś innego? Zuza, co ty sobie myślisz? To, że nie będziemy mieli dzieci, nie znaczy, że odejdę. Kocham cię, twoja obecność ma dla mnie większe znaczenie niż wszystko inne! wstaje, bierze kota na ręce i mówi Idę spać do gabinetu, dobranoc.

Zuzia kiwa głową i po wyjściu męża cicho płacze. Ale czuje już rozdźwięk teraz tak mówi, a za parę lat… co wtedy?

Myśli nie dają jej spokoju całą noc. Analizuje całe ich wspólne życie. I wie, że postępuje słusznie. Bo godność chwilowa zamienia się w żal długiego trwania. Wiktor tego nie powie, bo jest dobrym człowiekiem.

Zasypia nad ranem, skulona, zmarznięta. Nie słyszy, jak Wiktor zbiera się do pracy, karmi kota i wychodzi. Budzi ją dopiero w południe, przykryta kocem. Obok leży kartka: Wrócę wieczorem pogadamy. Nie myśl, że odejdziesz. Nie puszczę cię! Kocham.

Koteł gapi się zielonymi ślepiami.

Co? Chce ci się jeść? śmieje się Zuzia. Po raz pierwszy od kilku dni pojawia się na jej twarzy uśmiech i z radością patrzy, jak zwinny kotek biegnie do kuchni.

Zalewa kawę w kawiarce, i nagle zauważa, że dziś czuje się lżej niż wczoraj. Może przez liścik Wiktora, może to czas zaczyna goić ranę… Nie wie. Po prostu czuje, że jest jej lepiej i że jeszcze nie do końca potrafi tę myśl nazwać. Ale coś nowego drga w powietrzu i żyć trzeba dalej.

Dzwoni do pracy i bierze dzień wolny, pod pretekstem choroby. Umawia się do fryzjera i na manicure, zbiera się i wychodzi.

Miasto zalane deszczem po uszy. Auta suną ulicami, ulewa nie chce przestać. Dociera przemoczona do samochodu, bo zapomniała parasola. Ale nie wraca bo czego by znowu nie robić, zaraz przyjdą łzy i niepotrzebne myśli.

Z powodu pogody przesuwa się kolejka u fryzjera. Zuzia siedzi w poczekalni, przewraca pierwszy lepszy magazyn. Reklamy, teksty o macierzyństwie… Przegląda i nagle widzi. Na niej wielkie zielone oczy chłopczyka przysięgłaby, że go zna. Jest w tym chłopcu coś nieuchwytnego. Przewraca kartkę i czyta podpis.

Fryzjerka szuka gdzieś Zuzi, ale po niej nie ma śladu. Zresztą nikt nie zauważa, że zniknął też magazyn.

Wiktor zdziwiony patrzy, jak Zuzia wpada do jego firmowego gabinetu, podaje mu gazetę i wskazuje zdjęcie:

Kto to, Zuzka?

Nie wiem. Jest tylko imię i wiek. Ale popatrz!

Z niespodziewaną siłą ciągnie go pod dużą taflę szkła, dzielącą biura. Przykłada mu zdjęcie do lustra.

Nikogo ci nie przypomina?

Wiktor patrzy uważnie na chłopca, podnosi wzrok i… z lustra patrzy niemal ta sama twarz, tylko starsza o trzy dekady.

Niesamowite wczytuje się w podpis pod fotografią. Ale jesteś pewna?

W niczym nie jestem pewna. Magazyn pewnie stary, możliwe, że chłopiec ma już rodzinę. Ale widzę coś, co się wydawało niemożliwe… I już nigdy nie chcę nic odkładać na potem!

Po pół roku Zuzia zabiera z domu dziecka Szymka. Po dwóch latach znowu znajduje w gazecie zdjęcie dziewczynki i przygarnia Marysię. Dla niej Zuzia jest wszystkim matką na zawsze. Po kolejnych pięciu latach, objawy, które przypisuje wczesnej menopauzie, okazują się… ciążą! Lekarka aż się śmieje, a Zuzia siedzi z otwartą buzią.

Tak na świat przychodzi Julka cała rodzina jest zachwycona.

Jeszcze mama Irena doczeka wnuczki. Odchodzi rok po narodzinach Julki. Mimo ciężkiej choroby daje z siebie wszystko, by czas z wnukami wykorzystać maksymalnie.

Jesteście moją radością… Wy jesteście moim życiem…

Po pogrzebie, porządkując mieszkanie i przygotowując ojca do przeprowadzki, Zuzia znajduje w głębi szafy pudełko. Otwiera je i denerwuje się, a chwilę później już płacze na głos tak, że wystraszone dzieci przybiegają do niej.

Mamo! Nic ci się nie stało?! Szymek rzuca się jej na szyję, nie wiedząc co się dzieje.

A Zuzia przytula do siebie stare kozaki i płacze czując, jak odchodzi razem ze łzami cały ból. Wytrzymała przy mamie, wytrzymała pogrzeb, ale tu się już nie dało.

Mamusiu? Czemu płaczesz? Marysia przykuca obok niej i zagląda w oczy. Gdy nie udaje się spojrzeć matce prosto w twarz, po prostu ją obejmuje i sama zaczyna płakać.

Julka rzuca się do płaczu razem ze wszystkimi, a w końcu w kuchni pojawia się Wiktor i przerywa ten zbiorowy lament.

Hej, cisza! Zuzka, co się stało?

Dziewczynki natychmiast milkną i odwracają się do taty. Teraz już wiadomo mama przestanie płakać.

O, Witek… Mama trzymała te kozaki przez te wszystkie lata… Wyobrażasz sobie?

Zuzia zagląda znowu do szafy. Na półkach leży jej wiano, którego przez lata nie chciała zabrać po ślubie pod pretekstem, że nie będzie pasować do nowej aranżacji. Teraz, wyciągając po kolei prześcieradła i ręczniki, czuje zapach lawendy z małych woreczków przewiązanych tasiemką. Jest i pościel kupiona dla siebie, której mama nigdy nie rozłożyła na własnym łóżku. Koronki pożółkły, haft zbledł…

Witeczku, czemu tak jest? Człowieka nie ma, a rzeczy zostają… Czemu wszystko odwlekamy na później, wszystko oszczędzamy, czekając aż przyjdzie lepszy moment? Może nigdy nie nadejdzie To niesprawiedliwe.

Wiktor po prostu ją obejmuje. Co tu powiedzieć? Zuzia ma rację.

Julka przytula się do nogi matki, podnosi swoje zielone, po ojcu i bracie oczy:

Mama!

Zuzia zamarła, nie wierzy, że to słyszy, ale Wiktor kiwa głową i klęka razem z nią.

Powiedz raz jeszcze!

Mama! Julka wdrapuje się na kolana, obejmuje ją. Mama…

Szymek z Marysią biją brawo.

W końcu powiedziała mama! Szymek puszcza oko do ojca. Teraz twoja kolej, tato!

No to chyba trzeba was zabrać do ZOO.

A kiedy? ucieszona Marysia podskakuje. W weekend?

Po co czekać? Zuzia całuje ją w nos. Nie odkłada się na jutro tego, co można zrobić dziś. Jedziemy!

Rzuca okiem na rozłożone po podłodze rzeczy. To można odłożyć na później. Teraz to już wie na pewno.

Kierując autem, słucha śmiechu dzieci na tylnym siedzeniu i myśli, że jeszcze nie wie, jak uczynić ich w pełni szczęśliwymi. Ale bardzo się postara, by nauczyć ich jednej prostej rzeczy żeby nigdy nie odkładali życia na potem. Bo to potem jest bardzo kapryśne. I gdy wydaje nam się, że spełnienie jest już tuż-tuż, nagle wszystko się zmienia i ten moment może nigdy nie nadejść.

A lody?

Teraz? Szymek się dziwi. Mamy, jeszcze nie jedliśmy obiadu!

Zdążymy. No to jak?

Tak! dzieci zachwycone klaszczą, a Wiktor się uśmiecha.

Rozpieszczać mamusia dzieci?

A co bez tego, tatusiu? Kiedy, jak nie teraz?