Złamana lalka

Złamana lalka

Marysiu, to był prawdziwy cud! Lenka jest wspaniała! Ten głos! Jeszcze nigdy nie słyszałam czegoś piękniejszego! A przecież wiesz, bywam często w Operze Narodowej, więc już mogę się uważać za znawczynię. Ona powinna tam śpiewać! Nie ma co do tego wątpliwości!

Basiu, dziękuję, że tak doceniasz talent mojej córki! Lena tak długo do tego dążyła. Ile lat pracy, ile wysiłku, i wreszcie Carmen!

Niesamowite! Teraz, kiedy Lenka już wszystko zdobyła, czas pomyśleć o przyszłości. Jest skowroneczkiem, ale nie można przecież całe życie przeskakiwać z gałązki na gałązkę. Potrzebuje gniazda, piskląt.

Sama nie wiem, Basia. Wydaje mi się, że jeszcze nie czas. Jest młoda, a dzisiejszy sukces to dopiero pierwszy krok w karierze.

Marysia! Przemek już od dawna gotów jest na ślub, ile jeszcze ma czekać? Tak bardzo kocha Lenkę! Nie wyobraża sobie dnia bez niej! A my tylko stoimy im na drodze do szczęścia! Basia wyjęła z torebki koronkową chusteczkę i otarła oczy. Kim my jesteśmy, Marysiu, żeby im przeszkadzać?

Maria Iwanowna zamilkła.

Wiedziała, że tak po prostu jej przyjaciółki się nie pozbędzie, ale nie chciała ciągnąć tej rozmowy. To nie był pierwszy raz i pewnie nie ostatni.

Basię znała od dziecka. Zawsze była uparta i dążyła do swojego. Jeśli czegoś chciała potrafiła to wywalczyć, nie znosiła sprzeciwu. I trzeba przyznać, że jej upór przynosił rezultaty Maria nie pamiętała, by którakolwiek zachcianka Basi nie została spełniona.

Nawet ich znajomość zaczęła się przez lalkę. Piękną Kasię tak ją ochrzciła mała Marysia przywiózł jej tata ze służbowego wyjazdu. Kaśka miała lniane loki, niebieskie oczy, niezwykłą sukienkę. Marysia była zachwycona nową zabawką. Siadała ją przy stoliku, urządzała długie przyjęcia i wymagała przestrzegania zasad savoir-vivre, których uczyła ją mama.

Basia po raz pierwszy zobaczyła Kasię tydzień po tym, jak ta trafiła do Marysi. I od razu zapragnęła jej dostać. Nie udało się, jak z innymi zabawkami. Marysia nie chciała się rozstać ze swoją ukochaną lalką. Basia się rozchorowała naprawdę, gorączka, łzy, dramat. Rozpaczała tak strasznie, że Marysia sama przyniosła jej lalkę. Bo jak inaczej, skoro Basia tak cierpiała?

Przyniosła Kasię, ale od razu tego pożałowała. Gdy zobaczyła, jak Basia natychmiast przestaje płakać, bierze za nogę starą Anię lalkę z zamykającymi się czasem oczami i rzuca ją w kąt pudełka.

Teraz będziesz tu mieszkać!

Dlaczego wtedy Marysię to tak zabolało? Ciężko jej było to ubrać w słowa. Było jej żal tej starej Ani, więc poprosiła Basię, by mogła ją wziąć. Basia nawet na nią nie spojrzała, zajęta była nową zabawką. Marysia zabrała Anię do domu.

Poprosiła mamę o naprawienie lalki. Cały czas bolało ją, że oddała Kasię. Wiedziała już, że i ją spotka kiedyś taki sam los nowa lalka znudzi się Basi i Kaśka poleci do kąta, niepotrzebna, zapomniana.

Odebrać prezent z powrotem to nawet nie przyszło jej do głowy. To by było niewłaściwe.

Za to Ania została z Marysią przez całe dzieciństwo. Nawet gdy wyrosła i urodziła własną córkę, lalka wciąż siedziała na półce, z rozpostartymi ramionami i wielkimi, już bez rzęs, niebieskimi oczami.

Ania była dla Marysi lekcją że niektórzy ludzie potrafią bez żalu porzucić to, co kiedyś kochali, by spełnić nowe zachcianki. I tak mogą potraktować nie tylko zabawkę…

Basia jednak była jedyną przyjaciółką z podwórka z braku innych dziewczynek w wieku Marysi. Uznała, że nie warto się kłócić przez dziwne zachowania koleżanki. Może jeszcze wszystko się zmieni Na razie trzeba żyć w zgodzie.

Do tego nowego domu Marysia przeprowadziła się z rodzicami po śmierci dziadka. Nie pamiętała go dobrze, ale w rodzinie imię Wiktora Piotrowicza zawsze wymawiało się półgłosem i z szacunkiem. Kim był, czym się zajmował Marysia dowiedziała się dopiero dużo później. Nic dziwnego, takie sprawy nie są dla dzieci.

O tym, że dziadek był oficerem wywiadu, Maria dowiedziała się po latach, już gdy jej tata, ceniony chirurg z Warszawy, nagle odszedł i zostały z mamą same.

Teraz już nie mamy nikogo, Marysiu. Musimy sobie radzić same. Jak? Sama nie wiem

Dlaczego?

Całe życie żyłam za plecami taty. Jak był jeszcze dziadek, wszyscy szliśmy za nim. On zawsze decydował gdzie jechać, co kupić, jak się ubrać. Później decyzje podejmował twój tata.

Ale mamo! Tak nie można! Czemu się na to godziłaś?

Innego wyjścia nie miałam. Takie były czasy. I w tym nie ma nic złego, jeśli mężczyzna bierze odpowiedzialność za rodzinę. Do tej rodziny weszłam bez niczego, biedna dziewczyna z obrzeży miasta, urodzona przez samotną matkę. Możesz sobie wyobrazić, jaki to był wstyd. Straszne, ale paradoksalnie jestem wdzięczna, że mnie zostawiła

Mamusiu

Dzieciak z domu dziecka. To był mój jedyny dom. Dobry dom, ciepły. Pracowali tam wspaniali ludzie. Nie rozpieszczali, ale kochali. Po swojemu, czasem w milczeniu, lecz naprawdę. Ta troska o nas to była prawdziwa matczyna miłość.

Bałaś się o mnie?

Bardzo! Nawet sobie nie wyobrażasz! Twój tata tego nie rozumiał. Jego uczono stać twardo na nogach. Być odpowiedzialnym. W ich rodzinie to było ważne. Dziadek stracił mamę jako dziecko, tata tak samo. Obu wychowywały babcie. Obaj poszli do szkoły wojskowej, twój tata zrezygnował, bo postanowił być lekarzem. Dziadek nie protestował. Dla niego słowo mężczyzny, nawet tego młodego, coś znaczyło.

Tata został lekarzem

Doskonałym! Sama wiesz najlepiej.

A gdzie się poznaliście?

Na ulicy. Przypadkiem. Spacerowałam z koleżankami po Starym Mieście i złamałam obcas. Płakałam jak głupia, bo to były jedyne eleganckie buty, i w dodatku pożyczone.

Skąd takie buty miałaś?

Trzy pary na sześć dziewczyn. Zrzucałyśmy się ze stypendium. Najpierw kupowałyśmy tym z największą stopą łatwiej włożyć wacik. Jak ktoś zgubił jedną parę, to była katastrofa. Twój tata uratował mnie pobiegł do szewca, załatwił naprawę i odprowadził mnie później.

Bał się?

Tam, gdzie wtedy mieszkałam, chłopcy nie znosili obcych. Mógłby dostać. A on rozmawiał z nimi chwilę i już wszyscy się ściskali. Z każdym potrafił znaleźć wspólny język.

A dziadek jak cię przyjął?

Długo się przyglądał, nie protestował, nie komentował. Gdy tata przyprowadził mnie do domu, powiedział tylko: Twój wybór. Nie rozpieszczał. Mówił do mnie Olu, zawsze na pani. Dopiero później gdy urodziłaś się ty przeszedł na Olu, córciu, na ty. Dla mnie to był znak, że zostałam przyjęta do rodziny. Nigdy nie miałam ojca, więc to było jak cud.

Ale najważniejsze było, że pokochał cię od pierwszego dnia. Martwiłam się, że nie urodziłam chłopaka, a on cieszył się, że jest dziewczynka. Masz to zdjęcie, jak ci zawiązuje kokardkę? Ja je zrobiłam. Za każdym razem jak na nie patrzę, myślę twardy człowiek, a jednak taki ciepły

Tego poczucia rodziny nauczyła mnie jego obecność. Udało mu się przekazać tobie to odrobinę czym są rodzinne ręce, ciepło. Szkoda, że odszedł tak wcześnie Ale może właśnie dobrze. Wszystko się zmieniało, a on nie potrafiłby żyć w nowym świecie. Dla niego honor, ojczyzna, uczciwość były fundamentem. W nowej Polsce nie odnalazłby się. I sam to rozumiał. Nie walczył dłużej z chorobą

Skąd wiesz?

Przepraszał nas. Powtarzał, że nas zostawia, że nie zobaczy cię dorosłej. Ale zrobił wszystko, byśmy mogły żyć bez niego: przymusił mnie do skończenia studiów, byłam mu za to zła, ale dziś jestem wdzięczna. Teraz boję się, bo wszystko zależy ode mnie, ale dzięki niemu radzę sobie. Praca jest, mieszkanie mamy, a po dziadku została ci kawalerka. Na razie stoi pusta później sama będziesz tam mieszkać, jak wyjdziesz za mąż.

Marysia za to dziękowała mamie. Przynajmniej raz w tygodniu odwiedzała mieszkanie dziadka sprzątała, przesiadywała godzinami przy regale z książkami, przeglądała stare woluminy i miała poczucie, że ukochany dziadek słucha jej myśli.

Ola Iwanowna długo się nie wahała i po jakimś czasie zmieniła pracę, prosząc o pomoc dawnego kolegę Wiktora Piotrowicza. Z wdzięczności za dawną przyjaźń wstawił się za nią i Ola dostała pracę w warszawskiej klinice. Emerytury Marysi na życie wystarczało, ale Ola myślała o przyszłości córki.

Matka odeszła, gdy Lenka miała zaledwie dziesięć lat. Marysia nie pozwoliła sobie na rozpacz Lenka nie miała już nikogo prócz niej i nie mogła się załamać nawet na chwilę.

Stosunki z Basią utrzymywała przez wszystkie lata. Niezbyt bliskie, bardziej z obowiązku dzieliły się sukcesami swoich dzieci, obserwowały się z dystansu. Basia bowiem wyszła za mąż i wyprowadziła się pod Warszawę, do dużego domu z pracownią męża. Jej syn, Przemek, poszedł śladami ojca i został artystą-malarzem. Dlatego Basia zawsze powtarzała, że Lenka powinna wyjść za kogoś z własnego środowiska.

Utalentowani powinni trzymać się razem! Po co rozmieniać się na przeciętność i nie wiedzieć nawet, co z tej genetyki wyjdzie! Potrzebuję zdrowych i zdolnych wnuków! Marysiu, chyba się ze mną zgadzasz?

Maria milczała. Co miała powiedzieć? O swojej rodzinie Basi nigdy nie opowiadała. Dziadek tak nauczył o ludziach słuchaj, o sobie nie mów.

Im mniej wiedzą, tym lepiej

Maria zrozumiała to dawno temu i dziś była za to wdzięczna.

Przemka w roli męża dla Leny sobie nie wyobrażała. Przyjaciółce nie mówiła tego nigdy nie chciała się kłócić na darmo. Przecież Basia i tak by nie zrozumiała.

Bo Maria uważała, że Lenka nie byłaby z Przemkiem szczęśliwa. Zbyt różni ludzie. Przemek, który wszystkiego zawsze miał pod dostatkiem, i Lenka, której ulubioną bajką była ta o dwóch żabkach. Tak samo jak bohaterka z bajki, walczyła o swoje miejsce na ziemi. Wiedziała, jak ciężko było babci i mamie obie zostały same wcześnie. Tata Lenki zginął tuż po jej urodzeniu. O tym, że uśmiechnięty, jasnowłosy mężczyzna z fotografii był jej tatą, Lenka wiedziała tylko z opowieści bliskich. Przez całe dzieciństwo dziewczynki przewijało się jedno zdanie:

Twój tata byłby z ciebie dumny!

To było dla niej największą pochwałą.

Wiedziała też, że mama ją wspiera i pomoże we wszystkim. Dlatego ostrożnie wybierała swoją drogę wiedziała, że pójdzie nią nie sama, a z tą, która ją zawsze kochała.

Lenka jednak nie przewidziała jednego że zakocha się w Przemku, którego dotąd widziała tylko jako kolegę.

Jak i kiedy to się stało, nie potrafiła odpowiedzieć. W pewnym momencie po prostu zorientowała się, że czeka na każde spotkanie.

Przemek był lekki, radosny, pełen entuzjazmu tego, czego czasem brakowało poważnej Lenie. Potrafił wziąć ją za rękę, nie puszczać, póki nie obieca polecieć z nim zimą w Tatry. Jeździć na nartach Lena nie umiała nawet się utrzymać na stoku, ale Przemka to nie zrażało. Kupił jej narty, kombinezon, żartował:

Nie dasz rady? Poradzisz sobie ze wszystkim!

Dlaczego jej to było potrzebne? Skąd potrzeba uznania? Przecież jej nigdy nie brakowało. Dziadek ją chwalił, mama również. A jednak chciała więcej.

Pierwszy wyjazd w góry Lena wspominała dobrze wesołe towarzystwo, Przemek, który od razu ustawił sprawę: Lena jest z nim.

Jedno ją tylko zniechęciło narty. Od razu wiedziała, że brakuje jej koordynacji, a stok ją przeraża.

Przemek nie zrozumiał. Żartował, próbował namówić, potem się złościł, gdy odmówiła.

To po co tu przyjechałaś?

Bo jesteś ty. Lena prawie się rozpłakała.

No, to okej.

Pod koniec wyjazdu Przemek jej się oświadczył przygotował całą uroczystość z przyjaciółmi. Wszyscy skandowali Gorzko!, szampan lał się strumieniem. Lena powiedziała tak, potem długo wpatrywała się w piękny pierścionek. Basia zadbała o wszystko.

Organizację ślubu również przejęła Basia. Lena i Maria miały wybrać tylko suknię i przygotować kawalerkę dziadka na wspólne życie.

Pierwsze problemy pojawiły się po roku. Lena śpiewała, Przemek malował, ale Basia stawała się niecierpliwa:

Lena powinna rodzić dzieci! Na co tu czekać? Teraz możemy pomóc, potem już nie. Twórczość twórczością, ale życie nie jest z gumy.

Maria nie wiedziała, co odpowiedzieć. Wiedziała, że Lena dzieci chce problem nie leżał w niej. To Przemek nie chciał nawet słyszeć o dziecku.

Tylko nie mów mamie! Po co jej takie zmartwienia! Dzieci? Wolne żarty! Nie po to mnie mama tak chuchała i dmuchała, żebym miał teraz biegać za bachorami! Chcę życie przeżyć, nie zajmować się takimi głupotami!

Dla Leny to był cios. Próbowała rozmawiać z mężem, ale szybko zrozumiała, że nie zmieni go.

Chcę czegoś w życiu dokonać, Lena! Chcę być wielkim artystą! Chcesz mnie ściągnąć do parteru? Kochanie, nie rób mi tego. Jeśli chcesz, żebym z tobą był, nie próbuj mnie zmieniać! Przecież jesteśmy tacy sami! Dla nas sztuka to sens życia! Mama miała rację!

O mądrości Basi Lena myślała swoje unikała spotkań z teściową, bo wiedziała, że nic dobrego ją tam nie spotka.

Lenko! Nie rozumiem Cię! Tylko arie Ci w głowie? Nie chcesz dziecka? Przemek tak pragnie potomka, a Tobie obojętne!?

Lena milczała, nie miała siły ani ochoty tłumaczyć, że mąż dzieci nie chce. Nie zamierzała przed Basią się tłumaczyć, czuła, że to poniżej jej godności.

Marysiu! Przemów córce do rozsądku! Niech sprawdzi zdrowie! Ile można czekać?! Basia robiła się coraz bardziej nieznośna.

Wtedy wydarzyło się coś, co przesądziło o losie ich małżeństwa i poróżniło rodziny na zawsze.

Podczas kolejnego wyjazdu w Tatry, Lena by nie prowokować męża postanowiła spróbować jeszcze raz jazdy na nartach.

Znowu ten instruktor?! Ja cię nauczę! Przestań tchórzyć!

Lena chciała zgody zaryzykowała, choć czuła, że boi się śniegu, stromego stoku.

Obudziła się w szpitalu. Obok siedziała zapłakana mama.

Mamusiu

Cii, Leneczko, nie mów nic, wszystko będzie dobrze. Jestem przy tobie.

A Przemek?

Maria odwróciła się i nie potrafiła powiedzieć córce, że Przemek wrócił do Warszawy, wzruszając ramionami:

A co ja tu mogę? Przecież nie jestem lekarzem! Mam przygotować wystawę, nie mogę tu tak siedzieć! To takie nie w porę!

Lena dowiedziała się o tym dużo później, już po operacjach, już wtedy, gdy Maria zabrała ją do swojej kliniki i postawiła sobie za cel przywrócić jej zdrowie.

Lekarze mówili: szans mało. Maria im nie wierzyła. Codziennie, patrząc na zdjęcia ojca i dziadka, szeptała:

Nie poddam się! Nie nauczyliście mnie rezygnować! Jestem jej jedyną rodziną. Nie pozwolę jej złamać!

Rozmawiała z zięciem wiele razy.

Proszę cię, przecież ona dla Ciebie nie jest nikim! Kochałeś ją

Kochałem, tak. Ale co mam teraz robić? Zostać przy niej? Po co? Już nie będziemy razem. Nie wybaczy mi, a ja nie chcę całe życie czuć winy. Życie mam jedno.

Jak możesz tak mówić, Przemek?!

Normalnie. Po prostu wy sobie tego nie chcecie przyznać.

Maria w końcu przestała walczyć o rodzinę córki, skupiła się na tym, by postawić ją na nogi.

Udało się to dopiero po długim czasie. Lena zadziwiając lekarzy najpierw wstała, potem ostrożnie się poruszała. Z wysiłkiem, z bólem, spoglądała matce w oczy i szła dalej.

Tak, kochanie, jeszcze trochę! Jestem z ciebie dumna! Tata byłby dumny!

Śpiewać Lena już nie mogła. Straciła głos i nie było jasne, czy przez operacje, czy przez te dwie godziny, gdy leżała na stoku i krzyczała o pomoc. Może właśnie dzięki tym krzykom znalazł ją ratownik Przemek nie zorientował się nawet, że żona zniknęła. Lena zrozumiała to w szpitalu, a kiedy mama próbowała jej tłumaczyć, dlaczego Przemek tak postąpił, Lena położyła swoje dłonie na rękach mamy i pokręciła głową:

Mamo, nie musisz Już wszystko zrozumiałam. Zostawili mnie. Zepsutych lalek nikt nie chce… Nie jestem już Kasią…

Nie będziesz Kasią, nie pozwolę! krzyknęła Maria tak głośno, że pielęgniarka zajrzała do sali.

Nic się nie stało, prosimy nie przeszkadzać.

Lenko czegoś potrzebujesz?

Nie, dziękuję! Wszystko będzie dobrze, mamo, prawda?

Nawet się nie zastanawiaj!

Kilka lat później, na spacerze nad Wisłą, piękna młoda kobieta z lekką utykanką dochodzi do alei, wysadza z wózka małego chłopca i mówi:

Naprzód, przyjacielu! Czeka cię tyle ciekawych przygód! Tylko powoli, żeby mama nadążyła. Rączka!

I brzdąc rusza, manewrując ostrożnie, a potem rzuca się w ramiona babci biegnącej im naprzeciw.

Moje skarby! Stęskniłam się!

Lena obejmuje mamę.

I jak tam? Odpoczęłaś?

Tak, było dobrze! Nie uwierzysz, kogo spotkałam!

Kogo?

Basię.

I jak u niej?

Cierpi. Wszystko źle. Przemek nieułożony, starość, wnuków się nie doczekała.

A ty co?

Nic, Lenko. Nie odezwałam się słowem ani że jesteś mężatką, ani że zaraz zostanę babcią po raz drugi. Po prostu mi jej żal.

I mi Dziwni są czasem ludzie, prawda, mamo?

Każdy z nas jest inny, córko, ale zostawmy to. A kto tu taki ładny? Pokaż babci ząbek! Lena, na pewno ma ich tyle, ile trzeba? Może za dużo?

O, mamo! Wykończysz mnie! Jest idealnie!

Lena bierze rękę mamy i przykłada do brzucha:

Zgadnij, co się dzieje?

Dobre wieści?

Najlepsze! Tym razem zostaniesz babcią nawet dwa razy! Co ty na to?

Ojej!

Nie cieszysz się?

Córciu! Po prostu mnie zamurowało. Jestem szczęśliwa… Ciekawe, czy można być aż za bardzo szczęśliwą?

Nie wiem. Wiem tylko, że to szczęście zasłużone. Zwłaszcza dla ciebie! Mamo?

Hm?

Nie jestem Kasią

Oczywiście, że nie. Przecież ci to obiecałam…

Bo w życiu nie liczy się to, co mamy i kogo podziwia tłum ale Ci, którzy są obok i nigdy nie zostawią, nawet gdy inni odejdą.