Zepsute dzieci

Zepsute dzieci

Zepsułaś go! Wiecznie mu ustępujesz, nic dziwnego, że wszedł ci na głowę! Lidia, nie można tak! Zupełnie zepsułaś chłopca! Tak jak ja kiedyś ciebie! Nie ma kogo winić! Sama nauczyłam się tego najlepiej! A wy jesteście zepsutymi dziećmi! I nie mów mi, że jesteś już dorosła. Byłaś dzieckiem, jesteś dzieckiem! Kompletnie nie potrafisz myśleć głową i podejmować właściwych decyzji! Zofia Aleksandrowicz ze złością zatrzasnęła drzwi od lodówki i gdy magnes ze zdjęciem rodziny córki spadł na ziemię, aż podskoczyła.

Zdjęcie zrobiono zeszłego lata nad morzem, gdzie w tym roku dziwnym trafem jej nie zaproszono. Przez wiele lat wyjeżdżała z dziećmi na urlop. Pomagała pilnować wnuków, wypoczywała, nawiązywała pożyteczne znajomości. Ale nie tym razem.

Argumenty, które usłyszała, były dla Zofii Aleksandrowicz co najmniej dziwne.

Mamo, w tym roku mamy trudną sytuację. Jedziemy tylko z dziećmi, sami. Tobie kupimy turnus trochę później, będziesz mogła odpocząć tak, jak będziesz chciała. Na razie wybierz sobie miejsce, dobrze?

Ale Lidia! A dzieci? Kto się nimi zajmie?

Mamo, Bartek jest już duży. Sobą się zajmie, a jeśli trzeba, i Ewę przypilnuje. A Ewa będzie z nami. Nie stać nas w tym roku na ten sam hotel, więc musimy trochę oszczędzić. Ewa musi mieć morze, sama wiesz, potem ani razu nie kaszle pół roku po kąpielach. I skoro nie ma pieniędzy na ten dobry hotel z animatorami, pojedziemy… jak dawniej mawiano… na dziko! Wynajmiemy mieszkanie albo dom, sami popilnujemy dzieci.

A dla mnie, oczywiście, nie będzie już miejsca!

Zofia Aleksandrowicz była ogromnie niezadowolona z tej perspektywy. Jechać sama do sanatorium, gdzie jedyna rozrywka to wieczorki taneczne dla emerytów? I ludzie tam, jacy są, tacy są. Inaczej niż w porządnym hotelu – tam jest sporo cudzoziemców, a większość gości to porządni ludzie! Przy jej wykształceniu, znajomości dwóch języków, tylko wybierać! Ale nie tym razem…

Mamusiu, przecież wiesz! Urlop to też przelot, wyżywienie i inne wydatki…

A to ja was niby dojadam?! Zofia już była wyraźnie wzburzona.

O rany, mamo! Czemu muszę ci tłumaczyć oczywiste sprawy?! Po prostu nie mamy pieniędzy, by jechać całą rodziną, rozumiesz? Chętnie bym cię wzięła, ale nie damy rady. Remont twojego mieszkania, moje problemy zdrowotne w zeszłym roku, korepetycje Bartka wszystko kosztowało majątek. Teraz jesteśmy bardzo ograniczeni. Czego ode mnie oczekujesz? Że odwołam wyjazd? Albo nie pojadę z dziećmi nad morze? Sama jestem wykończona. Przecież widziałaś, jaki miałam rok! Wszystko widziałaś!

Tak! Widziałam! Widziałam, jaką jesteś złą matką! Dzieci cię nie obchodzą! Wszystko na mojej głowie, albo teściowej, Jadwidze. Odbieranie Ewy z przedszkola, spotykanie Bartka pod szkołą, karmienie, pojenie, odwożenie na zajęcia i sekcje.

Mamo, przesadzasz! Bartosz sam jeździ na treningi. Ty tylko odwozisz Ewę na tańce, i to nie codziennie. Zresztą moglibyśmy zrezygnować z tych zajęć, bo w przedszkolu też mają taniec, ale nalegałaś. Powiedziałaś, że dziecko musi się rozwijać.

To teraz ja winna?! głos Zofii poderwał się do niedopuszczalnych tonów, z sercem złapała się za pierś. Jak wy jesteście niewdzięczne! Staram się, dwoję się, a wam ciągle nie tak!

Mamo, proszę… Lidia poczuła, jak robi się jej ciemno przed oczami, oparła czoło o szybę. Bardzo ci dziękuję za wszystko, co robisz. Ale nie musisz mi tego wytykać.

Zofia Aleksandrowicz nie zamierzała słuchać. Gwałtownie opuściła pokój, zostawiwszy w przedpokoju torbę z nowym strojem kąpielowym, i obraziła się.

Obrażać się potrafiła jak nikt. Umiała pokazać, kto i co zawinił, obyło się bez awantur czy wyrzutów sumienia. Po prostu nie odbierała telefonu, nie odpowiadała na próby pojednania, a gdy już łaskawie raczyła odebrać od córki, z ciężkim wzdechem i słabym głosem pytała:

Lidko, a jak serce zatrzymuje się, zamiera i ledwo stuka, to co to znaczy?

I Lidia rzucała wszystko i pędziła za miasto, do letniaka, gdzie matka uciekała po kłótni, by oddać duszy spokój. Po tych powrotach Lidia była totalnie wykończona, tonąc klucze od samochodu w stoliku w korytarzu, szła do swojej sypialni, padała w ubraniu na łóżko i cicho płakała, nie rozumiejąc, czemu matka ją tak traktuje.

Bartosz wchodził cicho, przykrywał Lidkę kocem, kładł dłoń na ramieniu:

Mamo, nie jedź już tam. Babcia posmuci się i sama wróci.

Oj, Bartku! Chciałabym mieć tę pewność…

Lidia wiedziała, o czym mówi. Od maleńkości pamiętała matkę taką: szczupłą, wrażliwą, świetnie władającą językami, oczytaną, z gustem muzycznym. Ale bardzo pamiętliwą. Potrafiła strofować córkę z równą łatwością po polsku i po francusku czy angielsku. Dla małej Lidki nie było gorszej kary niż ciche, chłodne: Lidko, przemyśl swoje zachowanie. Idź do siebie, córeczko.

Nigdy, pod żadnym pretekstem, Lidia nie usłyszała tego zdrobnienia córeczko, gdy matka była w dobrym humorze.

A dobry rzadko bywał. Zofia Aleksandrowicz była z tych, którzy zawsze widzą szklankę do połowy pustą. W jej obrazie świata istniało jedno ważne słowo niewydolność. Defekty tj. nieporadność, brak sukcesów tyczyły wszystkich znajomych, kolegów, męża, sąsiadów. Lista nie miała końca.

Na początku Lidki to stwierdzenie nie dotyczyło. Była chlubą matki bystra, urocza, w wieku trzech lat układała litery, w wieku czterech z gracją pochylała główkę nad klawiszami pianina od mamy i mówiła: Słyszę muzykę!

Matka miała się czym chwalić. Lidia była posłuszna, wykonywała każde polecenie, wierzyła, że nikt na świecie nie wie lepiej niż mama.

Pierwsze zgrzyty nadeszły w szóstej klasie. Prymuska, duma szkoły, nagle dostała dwóję z dyktanda. Zofia nie dała jej nawet się wytłumaczyć.

Córeczko, bardzo mnie zawiodłaś! Jak to możliwe?! Idź do siebie!

Lidka posłusznie się usunęła. Problemu wysłuchała babcia, dawnym trafem spotkana przez Lidkę zapłakaną w łazience, czyszczącą spódnicę. Tylko jej Lidia opowiedziała o bólu brzucha, o strachu, bo żaden dorosły jej nie przygotował na dorastanie. Matka uznała, że to niepotrzebne informacje, a zapytać dziewczyna nie umiała, nie wiedząc, że powinna. Prawie nie miała przyjaciółek te, które matka uznawała za stosowne, takich spraw nie poruszały między sobą. Wychowanie…

Długa rozmowa Zofii z teściową niczego nie wniosła poza migreną i niechęcią.

Lidia! Takie rzeczy rozmawia się tylko z matką!

Ale skąd miałam wiedzieć…

Następnym razem użyj głowy! Do tego jest!

Lidia nigdy nie rozumiała, za co matka ją gani.

To był pierwszy raz, gdy w uporządkowanym świecie córki pojawiło się zwątpienie. Jeszcze nieświadome, ale wystarczyło, by zrozumieć mama nie jest święta. I że jej słowa: Matka zawsze stawia dobro dziecka ponad swoje nie zawsze są prawdą.

Rozczarowania nadeszły jedno po drugim, a Zofia już nie ukrywała dezaprobaty. Często Lidia widziała matkę z jedwabnym szalem przewiązanym wokół skroni Zofia wierzyła, że to pomaga na migrenę. Zawsze, gdy matka mijała korytarz, dłonią dotykając apaszki, Lidia wiedziała, że będą kłopoty.

Do wrzasków Zofia się nie posuwała. Siadała dostojnie w fotelu, palce przykładała do skroni, a jej lodowaty ton gasił każdy zapał:

Lidia! Ty mnie wykańczasz…

Po co i za co już nie wyjaśniała. Lidia sama musiała się domyśleć. Powodem mógł być każdy drobiazg.

Choćby pragnienie, by kontynuować tradycję lekarską i zostać doktorą, podczas gdy Zofia uważała to za niedorzeczne.

Nie rozumiesz! Twój ojciec był chirurgiem, całe życie ledwie się z nim widywałam! Chirurg to nie zawód dla kobiety! Daj spokój tym głupotom!

Ale babcia mówiła, że ratowanie ludzi to zaszczyt! Tata też marzył, by być chirurgiem w szkole…

Nieważne, co mówiła babcia! Liczy się efekt, Lidko. Jaki rezultat? Ja wdowa, a ty dziecko bez ojca. Twój tata dosłownie spalił się w tej pracy! Rozum też jest potrzebny!

Te konflikty trwały, aż Lidia skończyła szkołę i dostała się na medycynę. Wówczas matka nie odzywała się do niej pół roku, ograniczając się do lakonicznego tak i nie podczas śniadań.

Kolejną próbą dla ich więzi był wybór męża przez Lidię. Zięć Zofii się nie podobał.

Liduniu! Czy naprawdę nie było nikogo bardziej odpowiedniego? I nie mówię tu o kasie! Ty i on dwie różne bajki! Twój mąż nie wie, kim był Sienkiewicz, nigdy nie słuchał Moniuszki!

Tomek to dobry człowiek, mamo… Lidia nie chciała się kłócić. I kocha mnie.

Na samej miłości daleko nie zajedziecie! Zrozumiesz, ale już będzie za późno!

Na weselu córki Zofia malowniczo ocierała perfekcyjnie umalowane oczy chusteczką:

Będzie im ciężko. Młodzi, nie mają doświadczenia. Ale jestem matką, zawsze pomogę!

Na szczęście właśnie na tym weselu Zofia poznała swego drugiego męża. Daleki krewny Tomka, Janusz Domański, emerytowany podpułkownik, ujął Zofię swoją postawą, galanterią i francuskim akcentem.

Proszę pani, to od mamy, która była córką dyplomaty i pół dzieciństwa spędziła we Francji.

Zofia była wniebowzięta. Janusz cytował francuskich poetów, dbał o porządek i miał piękną działkę pod miastem, gdzie Zofia odnalazła spokój i na chwilę przestała szukać dziury w całym u córki.

W drugim małżeństwie Zofia była szczęśliwa. Janusz ją adorował, a ona wypiękniała, złagodniała. Nawet wnuka i wnuczkę przyjęła z radością.

Lidko! Jakie piękne dzieci! Bartek to cały dziadek! A Ewa istny cud, ma mój nos! Będzie piękna!

Lidia nie sprzeczała się. Cieszyła ją ta zmiana i szczerze życzyła matce szczęścia.

Wbrew prognozom Zofii, małżeństwo Lidii z Tomkiem było trwałe. Osiągnęli kompromis: każdy miał swoje zdanie w sporach. Tomek pracował dużo, Zofia w końcu musiała przyznać, że trafił się córce porządny mąż. Była przeciwna kredytowi hipotecznemu, ale Tomek postawił na swoim.

Tak będzie lepiej. Wasze mieszkanie to wasz dom, nam potrzeba własnego.

Ledwie ogarniesz dzieci i dom! Sam nie dasz rady!

Firma dobrze sobie radzi. Lidia chce wrócić do pracy, a ja ją wspieram. Teściowa pomoże z dziećmi.

Ale dzieci mają dwie babcie! Zofia zadzierała podbródek. Ja też się nimi zajmę!

Marzenie Lidii, by wrócić na blok operacyjny, spełniło się. Dzieci rosły, zamieszkali we własnym domu, życie się układało. Do czasu… Janusz Domański zachorował i, mimo starań Lidii i lekarzy, zostawił Zofię w żalu i samotności.

Ach, Januszu! Jak mogłeś?! Zofia była zdruzgotana. Doczekałam się szczęścia, i odebrane mi je tak szybko?!

Kogo obwiniała Zofia tym razem, pozostało tajemnicą.

Kupowała potem dwa bukiety białych goździków, by uczcić tych, którzy umilali jej życie, i stawała się coraz trudniejsza dla żyjących.

Lidia jak mogła, próbowała zapełnić jej samotność. Wakacje, weekendy, święta Zofia była wszędzie z córką i wnukami.

A co w tym złego? Rodzina to rodzina! tak odpowiadała znajomym.

Zośka, może Lidka chce pobyć tylko z mężem i dziećmi, bez twojego nadzoru?

Bzdura! Nigdy nie kontrolowałam córki! Przecież pomagam! Jak Lidia by sobie dała radę z dwójką dzieci?

Problem pojawił się, gdy Bartek dorósł. Kontrola babci przestała mu odpowiadać. Kochał babcię, ale jej ciągła krytyka go drażniła.

Bartek! Znowu?! Prosiłam, nie słuchaj tak tej ohydnej muzyki! Jak w ogóle możesz czegoś takiego słuchać?! Zofia bez pukania wpadała do pokoju wnuka, krzywiąc się z bólem. To nie do wytrzymania!

Jedwabny szalik wracał do gry, ale na Bartka nie działał jak na Lidię. Chłopak kłótni unikał wolał po swojemu.

Ewa! Chodź, śpiewamy i tańczymy!

Na widok wnuków tańczących do zespołu Kult Zofia łapała się za głowę.

Bartek! Ewa! Nie! To niemożliwe! Zadzwonię do waszej matki!

Lepiej do taty, babciu! Mama ma wyciszony telefon na operacji, przecież wiesz!

Tomek znosił uwagi teściowej spokojnie. Wieczorem, po odstawieniu Zofii do mieszkania czy na działkę, wracał dom i śpiewał z Bartkiem, marząc, że jeszcze kiedyś to będzie dla większej publiczności niż rodzina.

Talent Bartka nie uszedł uwadze Lidii. Postanowiła kupić mu gitarę.

Lidka, nie waż się! Chcesz pokazać, że już mnie nie potrzebujecie?

O czym ty mówisz, mamo?

Nie zniosę tego! Chłopak powinien się uczyć, a nie bawić!

Ale Bartek świetnie się uczy, sama wiesz! Poza tym co złego w tym, że będzie grał? Przecież zawsze powtarzałaś, że dzieci trzeba rozwijać wszechstronnie!

Ale miałam na myśli coś zupełnie innego! Oj, Lidia, znowu…

Spory ciągnęły się dniami. Tomek był po stronie Lidii, więc Zofia uruchomiła najskuteczniejszą broń ignorancję. Przestała odbierać telefony, nie otworzyła drzwi Lidii, kiedy przyszła sprawdzić, czy wszystko w porządku. Klucze do mieszkania dawno już zabrała pod pretekstem zgubienia swoich.

Tym razem Lidii skończyła się cierpliwość.

Nie chce rozmawiać nie musi. Ile można! myła naczynia w wolną sobotę, gdy jej ulubiony kubek od syna roztrzaskał się na kafelkach.

Dlaczego właśnie te kolorowe odłamki przelały czarę goryczy? Może dlatego, że zrozumiała, że miłość do matki, choć nie przeminęła, musi ulec zmianie, żeby nie ranić najbliższych.

Bartek! zawołała na schody.

Jestem!

Wybrałeś gitarę?

A można? oczy syna rozbłysły jak nigdy.

Koniecznie! Jaką chcesz?

Basową! Mamo, na pewno?

Na sto procent! Tak to mówisz?

Tak! A co powie babcia?

Że jesteśmy zepsutymi dziećmi… Nie przejmuj się! Pakuj się, jedziemy!

Słowo? Gdzie?

Do sklepu! Gdzie się gitary teraz kupuje?

Już, tylko zawołam Ewę, będzie doradzać!

Patrząc za synem, Lidia myślała, że ma najwspanialszego chłopaka na świecie. Jaki nastolatek zabiera młodszą siostrę do sklepu, by wybrać instrument?

Gitarę kupili. Wkrótce pokój Bartka zmienił się w małe studio chłopcy próbowali sił w nagraniu utworów, korzystając z aparatury kupionej przez Tomka i innych rodziców. Kiedy nagrany przez nich klip ze śpiewającą Ewą zebrał setki tysięcy polubień w internecie, stało się jasne, że to nie była strata czasu.

Lidia cicho się cieszyła, że dzieci mają pasję i syn już nie kłuje słowami. Wieczorami po kolejnych dyżurach, pełnych cudzej choroby i nadziei, tuliła dzieci i wiedziała, że postępuje słusznie.

A Zofia czekała. Porządkowała, gotowała coś smacznego i czekała, że córka przyjedzie poprosić o wybaczenie jak zawsze.

Ale mijały tygodnie i Lidia nie pojawiła się.

Zofia najpierw się dziwiła, potem zezłościła i przysięgła, że tym razem nie odpuści bez porządnego przeprosin. A potem zaczęła rozmyślać.

Może pierwszy raz w życiu ktoś pokazał jej, że nie wszystko zależy od niej? Każdego innego człowieka po prostu by skreśliła, lecz z Lidią było to niemożliwe. Mimo wszystko, córkę kochała.

Mijały miesiące…

W pewnym momencie Zofia zrozumiała, że już nikt nie przyjdzie. Że w tym razem przeprosin nie będzie.

Z tym zrozumieniem przyszło jej się pogodzić z trudem. Sama nie wiedziała, jak jej córka mogła być taka okrutna? Przecież Zofia całe życie poświęciła Lidii i wnukom! Za co więc takie traktowanie? Czy rzucane słowa mogą naprawdę zniszczyć rodzinę?

Zmęczona, uciekła na działkę miała nadzieję na spokój. Nie znalazła go. Krążyła po domu i ogrodzie, aż musiała przyznać przed sobą, że winy nie ponosi tylko Lidia.

Lato minęło pod deszczową jesień i Zofia zrozumiała, że czas przestać czekać.

W ten dzień, gdy jej serce ostatecznie się poddało, siedziała w kuchni z ulubioną kawą i obserwowała, jak na sąsiedniej działce hasają dzieciaki w kolorowych kaloszach i płaszczach przeciwdeszczowych. Kiedyś prosiła męża o wysoki mur, ale Janusz się nie zgodził stwierdził, że stara, kuta brama przyjaźniej wygląda. Więc Zofia mogła tylko witać się z sąsiadami i podpatrywać ich życie.

Sąsiedzi, wykładowcy uniwersyteccy, byli udzianymi. Mieli pięcioro wnuków, kulturalnych i bystrych. Gdy najmłodszy skakał po kałużach po deszczu, Zofia postanowiła, że wystarczy czekać. Można tak ogrzewać dłonie przy filiżance i pieścić swoje ego, aż to Lidia będzie musiała kupować białe goździki. I komu to przyniesie ulgę?

Filiżanka cicho brzdęknęła o spodek, a Zofia po chwili już wyjeżdżała z posesji autem.

W niedzielne przedpołudnie ulice były puste do osiedla, gdzie mieszkali Lidia z Tomkiem i dziećmi dotarła szybko.

Skręciła na ich ulicę i nagle poczuła strach. Po raz pierwszy to ona musiała zrobić pierwszy krok, odsunąć urażoną dumę i poprosić o pojednanie. Ta rola była obca, więc długo siedziała jeszcze w aucie przy furtce domu, układając w myślach, co powie swoim bliskim.

Jednak cały plan runął, gdy tylko popchnęła furtkę i przeszła ścieżką po stronie domu. Drzwi były uchylone, Zofia weszła na ganek. Już miała zawołać córkę, gdy głośny hałas z piętra kazał jej zatkać uszy.

Z góry dochodził łomot perkusji i gitary, a Zofia zobaczyła, jak Lidia tańczy z kuchenną łopatką, śpiewając piosenkę o lalce i czarodzieju.

Super! Mamo, nagramy swój filmik? Ewa klasnęła w dłonie, zastawiając szklanki.

Lidia odłożyła łopatkę, nalała soku i podała dwa szklanki córce.

Ewka, weź dwa, a dwa ja. Idziemy! Chłopcy pewnie chce im się pić.

Lidia już miała iść po schodach, kiedy dostrzegła Zofię w drzwiach.

Czas jakby się zatrzymał. Ciekawskie spojrzenie, cicha chwila oczekiwania: co powiedzą sobie te kobiety?

Ewa zamarła na progu kuchni, chciała coś powiedzieć, ale matka ją ubiegła.

Mamo, cześć! Przypilnuj proszę mięsa, dobrze? Zaraz obiad gotowy. Chłopcy skończą próbę, zjemy razem. Głodna jesteś?

Zofia powoli zdjęła kurtkę, kiwnęła głową.

Tak!

Dobrze! Lidia mrugnęła do córki. Ewa, rusz się! Już zapomniałaś, jak babcia wygląda?

Ewa uśmiechnęła się i potrząsnęła głową:

Pamiętam! Babciu, rzuciłam taniec! Mama mnie zapisała do szkoły muzycznej, będę uczyć się śpiewu! Bartek mówi, że mi dobrze idzie!

Zofia poczuła napływ łez, więc szybko schyliła się po szklanki z sokiem.

Daj, zanoszę! Muszę zobaczyć gitarę Bartka. Ładna?

Bardzo! Czerwona! Pomagałam wybierać! Chodź, pokażę!

Ewka pogniała na górę, a Lidia skinęła matce:

No i co? Wejdź, mamo! Najtrudniejsze już za tobą…

Zofia kiwnie i wejdzie do pokoju wnuka. Bartek równie poważnie pokaże gitarę.

Coś się wtedy zmieni.

Nie wszystko, rzecz jasna. Przecież charakteru w sekundę nie zmienisz.

Sporów i niedomówień będzie jeszcze wiele. Nieraz jeszcze Lidia westchnie, słuchając rady mamy, a Zofia się zaduma, gdzie straciła córkę.

Ale jedno ta rodzina pojmie nieodwołalnie: chcesz, by cię słuchano ucz się słuchać innych. Wtedy wszystko wróci na swoje miejsce. A bliscy zostaną przy tobie. Czyż to nie najważniejsze?