Zepsuta lalka

Złamana lalka

Marysiu, to było coś niesamowitego! Lenka prawdziwy skarb! Jaki głos! Jeszcze nigdy nie słyszałam nic piękniejszego! Wiesz przecież, że często bywam w Teatrze Wielkim i chyba mogę już nazywać się znawczynią. Ona powinna tam śpiewać! Tam, bez dwóch zdań!

Bella, bardzo dziękuję, że tak cenisz talent mojej córki. Lenka długo do tego dążyła. Ile pracy, ile wyrzeczeń, i w końcu „Carmen”!

Cudownie, wspaniale! Marysiu, teraz gdy Lenka osiągnęła tak wiele, czy nie czas pomyśleć też o przyszłości? Jest cudowna, ale nie można przecież całe życie tylko „śpiewać z gałęzi na gałąź”. A gniazdko? A dzieci?

Nie wiem, Bella. Wydaje mi się, że to jeszcze nie ten moment. Lenka jest młoda, a dzisiejszy sukces to dopiero pierwszy krok jej kariery.

Marysiu! Witek już od dawna gotowy do ślubu, ile jeszcze ma czekać? On tak kocha Lenkę! Nie może bez niej wytrzymać nawet jednego dnia! A my mu tylko przeszkadzamy w szczęściu! Bella Borowicz wytarła oczy koronkową chusteczką, wyciągniętą z torebki. Kim my w ogóle jesteśmy, żeby im to utrudniać?

Maria Ilnicka milczała.

Wiedziała, że tak łatwo od Belli się nie uwolni, ale nie miała już sił ciągnąć tej rozmowy. Nie była to pierwsza i zapewne nie ostatnia.

Bella, której Maria znała od dzieciństwa, zawsze była niezwykle uparta. Kiedy już czegoś chciała, dążyła do celu nie patrząc na przeszkody i nie znosząc sprzeciwu. I trzeba przyznać, że miała dar osiągania swoich celów. Nigdy nie pamiętałam, by jakieś jej życzenie się nie spełniło.

Nawet ich przyjaźń zaczęła się od spełnionego życzenia. I do dziś Maria czuła tamten żal i zaskoczenie, których doznała.

Lalkę, piękną Elżbietę, jak nazwała ją Marysia, przywiózł dziewczynce tata z wyjazdu służbowego. Lniane loki, niebieskie oczy, nietuzinkowa sukienka. Marysia uwielbiała nową zabawkę sadzała ją przy małym stoliku, urządzała długie herbatki i kładła nacisk na etykietę, której nauczyła ją mama.

Bella pierwszy raz zobaczyła Elkę dopiero tydzień po tym, jak pojawiła się w rękach przyjaciółki. Zobaczyła i natychmiast przepadła. Nie udało się jej jednak tak od razu wyprosić tej lalki, jak niejednej poprzedniej. Marysia nie zgodziła się oddać swojej Elki. Wtedy Bella rozchorowała się naprawdę. Z wysoką gorączką, płaczem. Tak cierpiała, że Marysia sama zaniosła jej zabawkę. Przecież jak mogła ją nie dać, skoro Belluni było tak źle?

Oddała, a zaraz potem mocno tego pożałowała, widząc, jak gwałtownie Bella osuszyła łzy, porwała swoją starą lalę Kasię za nogę i rzuciła ją do skrzyni z zabawkami.

Teraz będziesz tu mieszkała!

Dlaczego to tak zabolało Marysię? Nawet nie potrafiła wtedy tego nazwać. Było jej po prostu żal tej starej Kasi, więc poprosiła Bellę, by pozwoliła zabrać ją do domu. Bella machnęła ręką, zajęta już nową lalką.

Marysia poprosiła mamę, by naprawiła Kasię. Bolało ją, że utraciła Elżbietę i wiedziała, iż i ją spotka to samo. Kiedyś Bella uzna, że znalazła coś nowego i Elżbieta wyląduje gdzieś, zupełnie zapomniana.

Oddanie podarunku Marysi nawet nie przyszło do głowy. To byłoby nie w porządku.

W porządku było natomiast to, że Kasia została z Marysią na wiele lat. Nawet kiedy dorosła, Kasia wciąż siedziała na półce, już bez rzęs, z szeroko rozpostartymi rękoma i swoimi niebieskimi oczami.

Dla Marysi ta lalka była przypomnieniem, że ludzie łatwo porzucają dawne przywiązania dla nowych zachcianek. Przeczuwała, że podobnie można zrobić nie tylko z lalką.

A jednak Bella była jej sąsiadką i jedyną przyjaciółką, bo, z niezrozumiałych powodów, dziewczynek w tym wieku w ich kamienicy nie było. Marysia postanowiła więc nie kłócić się o takie rzeczy.

Z rodzicami Marysia przeniosła się do tego mieszkania po śmierci dziadka. Mało go pamiętała, ale wszyscy w domu wymawiali imię Jerzego Bartkiewicza z szacunkiem i półgłosem. Kim był, Maria dowiedziała się wiele lat później. Dzieci nie powinny znać wszystkiego.

Dopiero później Maria dowiedziała się, że dziadek był oficerem wywiadu.

Po śmierci ojca, chirurga z warszawskiej kliniki Maria i jej mama zostały same.

Jesteśmy już tylko we dwie, Marysiu. Musimy sobie radzić same. Jak? Jeszcze nie wiem

Dlaczego?

Całe życie polegałam na tacie. A zanim zmarł, wszystkim kierował dziadek.

Tak się nie da, mamo! Dlaczego to wszystko znosiłaś?

Córeczko, a co miałam robić? I czy to takie złe, gdy mężczyzna dba o rodzinę? Przyszłam do rodziny twego dziadka z niczym. Dziewczyna z przedmieść, nieznająca ojca, zostawiona przez matkę. Tego wstydu nie da się nawet opisać! Dziwnie to zabrzmi, ale jestem jej wdzięczna, że mnie zostawiła dzięki temu dzieciństwo spędziłam w domu dziecka, gdzie, choć nie głaskano nas ciągle, kochano i przygotowano do życia. Tam nauczyłam się radzić sobie.

A więc bałaś się o mnie?

Bardzo. Nawet nie wiesz jak! Zawsze się bałam. Twój tata był inny; uczony był decydować za siebie. No i taka rodzina Twój dziadek stracił matkę, gdy miał siedem lat, a tata mając lat sześć.

Obu wychowały babcie. Ukończyli szkołę wojskową, choć twój tata nie skończył, bo postawił na swoim: chciał być lekarzem. Dziadek nie oponował. Uważał, że mężczyzna odpowiada za swoje słowa. I słusznie, nieważne, że jeszcze był nastolatkiem.

I został lekarzem

Wybitnym! Sama wiesz!

A jak się poznaliście?

Na ulicy. Spacerowałam z koleżankami, złamał mi się obcas, płakałam jak dziecko! Buty nie były wtedy moje, bo w pokoju w akademiku na sześć dziewczyn przypadały trzy pary przyzwoitych szpilek, kupowane z odkładanej stypendium. Duża stopa była zaletą, bo większe buty łatwiej było dopasować watą, małe już nie.

A tata naprawił but?

Tak, zaprowadził do szewca, który naprawił na poczekaniu. Po wszystkim odprowadził mnie pod dom, choć groziły temu nieprzyjemności młodzi z mojej dzielnicy nie tolerowali obcych. Twój tata potrafił z każdym się dogadać. Zawsze go za to podziwiałam.

A dziadek zaakceptował cię od razu?

Zadawał się szorstki, ale nie sprzeciwiał się. Po prostu powiedział: Twój wybór, kiedy tata mnie przyprowadził. Nigdy mnie nie rozpieszczał. Obserwował, uczył cierpliwości. Dopiero kiedy urodziłaś się ty, poczułam, że mnie zaakceptował. Twój tata znikał w pracy, ja byłam sama, a o niemowlętach nie miałam pojęcia, więc tylko książki i rady położnych z porodówki pomagały. Bardzo się bałam, a jeszcze w przychodni mnie tylko ganiono. Nie miałam siły, płakałam z bezradności. Tata też był wyczerpany.

Kto ci pomógł?

Dziadek. Przez jakiś czas nie wyjeżdżał i pewnej nocy, gdy krążyłam z tobą po pokoju, płacząc razem z tobą, wziął cię na ręce i powiedział: Idź spać, dziewczyno, ja sobie poradzę. Zasnęłam wtedy w fotelu z wykończenia. Dziadek pielęgnował cię z wielką wprawą. Byłam zawstydzona, że mężczyzna radzi sobie, a ja, matka, nie Ale właśnie wtedy zostałam dla niego Olą, a nie już panią Olgą. Przeszliśmy na ty i odtąd byłam jego rodziną.

Najważniejsze dla mnie było jednak to, jak on pokochał ciebie. Zawsze myślałam, że marzył o wnuku, chłopcu, a on był zachwycony, że jesteś dziewczynką. Pamiętasz zdjęcie, jak wiąże ci kokardę? To ja fotografowałam i do dziś mam ten obraz przed oczami: poważny człowiek i kokarda. To właśnie on pokazał mi, czym jest prawdziwa rodzina.

Dziadek odszedł wcześnie. Był wojskowym z krwi i kości, w życiu kierował się honorem i sumieniem. Niestety, czasy się zmieniały, rodził się inny świat, w którym nie potrafiłby się odnaleźć. Pewnie dlatego poddał się chorobie.

On pomagał, jak mógł, żebym zdobyła wykształcenie. Ja nie chciałam, marzyłam o drugim dziecku i domu, a dziadek mówił, że bez zawodu się nie obronię. Teraz mu za to dziękuję. Teraz za ciebie odpowiadam sama, ale damy radę, Marysiu, bo on mnie wychował, choć krótko. Pracę mam, mieszkanie mamy, a to po dziadku zostanie dla ciebie, gdy założysz własną rodzinę. Mieszkania nie wynajmę nie zniosłabym obcego wśród rzeczy Jerzego Bartkiewicza. Poradzimy sobie same!

Maria była za to wdzięczna matce. Przyjeżdżała do mieszkania dziadka, sprzątała, siadała pod półkami z książkami i wyobrażała sobie, że ten, który ją kochał, wciąż słucha jej przemyśleń.

Ola Ilnicka wkrótce zmieniła pracę, korzystając ze wsparcia znajomego teścia. Nowe stanowisko w ministerialnej klinice warszawskiej dawało nadzieję na spokojniejszą przyszłość. Choć na początku wystarczało tylko na podstawowe potrzeby, z czasem było coraz lepiej. Ola wiedziała, że jej córka kiedyś dorośnie i trzeba będzie myśleć o jej przyszłości.

Z czasem Ola odeszła, gdy Lenka miała dziesięć lat. Maria nie pozwoliła sobie na rozpacz. Teraz była dla Leny wszystkim i nie mogła się poddać, nawet w żałobie.

Z Bellą Maria utrzymywała kontakt przez całe lata. Nie były już bliskimi przyjaciółkami, ale spotykały się czasem, rozmawiając o dzieciach i pośrednio śledząc swoje losy. Bella zamieszkała w dużym domu pod Warszawą, gdzie jej mąż prowadził pracownię. Syn Belli, Witek, odziedziczył talent po ojcu i także został malarzem. Dlatego Bella usilnie przekonywała, że Lena powinna wybrać kogoś ze swojego kręgu.

Uzdolnieni powinni trzymać się razem! Po co rozdrabniać się na bylejakość? Przecież nie wiadomo, jaka genetyka i co z tego wyrośnie! Chcę zdrowych, utalentowanych wnuków! Marysiu, chyba się ze mną zgodzisz?

Maria milczała. Nie mówiła Belli o historii własnej rodziny. Wiedziała, że lepiej, gdy inni wiedzą o tobie mniej. Im mniej o tobie wiedzą, tym lepiej! często powtarzała jej matka, wychowana w szkole dziadka.

Marii wcale nie zależało, żeby Lena związała się z Witkiem. Powody zatrzymywała dla siebie; kłótnie z Bellą nie miały sensu. Wiedziała, że Lena, która całą swoją energię poświęcała na samodoskonalenie, nie będzie szczęśliwa z Witkiem, wychowanym w luksusie, bez trudu i wyrzeczeń.

Lena znała historię swojej mamy i babci, bo tata zginął tuż po jej narodzinach. W dzieciństwie słyszała wielokrotnie:

Tata byłby z ciebie dumny!

To wystarczyło za największą życiową nagrodę.

Lena wiedziała też, że mama będzie ją wspierać w każdej sytuacji, więc starannie wybierała własną drogę. Pragnęła, by mama zawsze była blisko.

Jednak życie płatało figle. Właśnie Witek, którego zawsze postrzegała tylko jako kolegę, zupełnie niespodziewanie ukradł jej serce.

Jak to się stało, sama nie wiedziała. Po prostu w końcu zauważyła, że chce go widywać coraz częściej.

Witek był lekki, wesoły, zawsze pełen energii, której poważnej Lenie brakowało. Z łatwością porywał ją za rękę i nie puszczał, aż zgodziła się pojechać z nim na weekend do Zakopanego. Jazdy na nartach Lena nie znała, ale Witek uparcie twierdził:

Nie umiesz? Wszystkiego się nauczysz!

Dlaczego tak bardzo zależało jej na jego aprobacie, nie wiedziała. Przecież babcia i mama często ją chwaliły.

Pierwszy wyjazd spodobał się jej mimo wszystko. Fajna grupa, Witek, który jasno dał znać, że Lena jest tylko z nim.

Jedyną przeszkodą okazały się narty już na pierwszym zjeździe Lena się przestraszyła.

Witek postanowił żartować, a potem się dąsał, kiedy Lena odmówiła.

Po co w takim razie jechałaś?

Bo ty tu jesteś Lena ledwie powstrzymała łzy.

Ach, no to w porządku.

Pod koniec tego wyjazdu Witek oświadczył się Lenie w wielkim stylu. Wszystkich zachwycił pierścionkiem, wszystko zorganizowała Bella.

Potem przyszło wesele zorganizowane z przepychem oraz wspólne porządkowanie mieszkania po dziadku, do którego mieli się wprowadzić.

Po roku pojawiły się pytania Belli.

Lena powinna urodzić dziecko! Po co czekać, aż nie będziemy mogli im pomagać? Teraz jest czas, abyśmy zajmowały się wnukami, a oni niech oddają się sztuce. Nie wolno odkładać życia na później!

Maria wiedziała, że Lena pragnie dziecka. Problemem jednak był Witek, który kategorycznie odmawiał.

Tylko nie mów mamie! Ona znowu zacznie: dzieci, dzieci A ja, jak pomyślę o bachorach, które zdemolują mi pracownię i dla których będę musiał harować całymi dniami nie, to nie dla mnie! Wolę żyć! powtarzał.

To był dla Leny cios. Próbowała rozmawiać z Witkiem, ale szybko zrozumiała, że nie zmieni zdania.

Lenka, ja chcę coś osiągnąć! Chcę być wielki! Nie możesz mnie odciągać! Przecież dla nas sztuka to życie! Mama miała rację, że ciebie wybrała na żonę.

Lenie coraz trudniej było znosić napór Belli.

Lena, o czym ty myślisz?! Witek tak bardzo chce dziecka, a ty tylko arie w głowie masz! Jak tak można żyć?!

Lena milczała. Nie mogła zmusić męża do szczerości wobec matki ani tłumaczyć, dlaczego nie mają dziecka.

Marysiu! Wpłyń na córkę! Niech zajmie się zdrowiem, ile można czekać?! Bella wybuchała coraz częściej.

Nadszedł dzień, który zakończył nie tylko małżeństwo Leny i Witka, ale i kontakty obu rodzin. Kolejny wyjazd w góry stał się dramatem. Lenię opanował strach, a Witek wpadł w gniew.

Po co ci instruktor? Sama dam ci radę! Przestań się bać!

Lenka, nie chcąc kłótni, uległa mu. To był błąd.

Obudziła się w szpitalu. Przy łóżku siedziała zapłakana Maria, która nie wiadomo jak przedarła się do reanimacji.

Mamo

Cicho, Lenko, cicho! Wszystko będzie dobrze, jestem przy tobie!

A Witek?

Maria odwróciła się. Nie wiedziała, że Witek poleciał do Warszawy, tłumacząc lekarzom, że musi przygotować wystawę: Co ja tu poradzę? Nie jestem lekarzem!

Lena dowiedziała się o tym później, kiedy Maria przeniosła ją do swojej kliniki, zdeterminowana, by postawić córkę na nogi.

Lekarze nie byli optymistami, ale Maria im nie wierzyła. Patrząc na zdjęcie dziadka, szepnęła codziennie: Nie poddam się! Nie na to mnie wychowałeś! Nie pozwolę jej złamać!

Mówiła do byłego zięcia:

Proszę, Witek. Przecież ją kochasz!

Kochałem. Ale co mam zrobić? Siąść przy łóżku? Już nie będziemy razem. Ona mi nie wybaczy, a ja nie zamierzam żyć z wiecznym poczuciem winy.

Maria skupiła się więc na walce o zdrowie córki.

Z czasem Lena zaczęła chodzić; bolało, ale patrzyła w oczy matce i stawiała kolejne kroki.

Brawo, kochanie! Tato byłby dumny!

Śpiewać już nie mogła. Straciła głos, być może przez operacje lub przez te dwie godziny, gdy leżała z boku trasy, krzycząc o pomoc. Znaleziono ją dzięki tym okrzykom.

Gdy dowiedziała się, że Witek nawet się nią nie zainteresował, Lena powiedziała do matki, obejmując jej dłonie:

Mamo, nie musisz nic mówić. Wszystko już wiem. Wyrzucono mnie. Takiej lalki z połamanymi nogami nikt nie chce Jak Kasię.

Nie będziesz Kasią! Nie pozwolę! zawołała Maria.

Po kilku latach, spacerując z lekko utykającą Leną przy alei nad Wisłą, obok biegł mały chłopiec.

Naprzód, mój drogi! Tyle cię czeka! Ale nie za szybko, bo mama nie nadąży. Podaj mi rączkę!

Chłopiec wystartuje przed siebie, rozpina ramiona na widok babci biegnącej im naprzeciw.

Moje skarby! Jak ja za wami tęskniłam!

Lena przytuli mamę.

Jak wypoczęłaś, mamo?

Dobrze! Nie uwierzysz, kogo spotkałam.

Kogo?

Bellę.

I jak się ma?

Narzeka. Witek sam, ona się starzeje, o wnuczkach już nie marzy.

Co jej powiedziałaś?

Nic. Nawet nie zdradziłam, że jesteś znów mężatką i że będę babcią… Szkoda mi jej.

I mnie Dziwni są ludzie, prawda mamo?

Każdy inny, córeczko. Ale zostawmy smutki. A kto to taki ładny? Pokaż babci ząbek! Ile ich już masz? Nie za dużo?

Oj mamo Wszystko jak trzeba!

Lena chwyci mamę za rękę, przyłoży do brzucha i uśmiechnie się.

Mam wiadomość, mamo!

Dobrą?

Najlepszą! Zostaniesz babcią już dwa razy! Co ty na to?

Ojej!

Nie cieszysz się?

Przepraszam, córeczko Zaskoczyłaś mnie, ale jestem szczęśliwa Czy można mieć za dużo szczęścia?

Nie wiem. Wiem tylko, że na nie zasłużyłyśmy. Zwłaszcza ty.

Mmm?

Mamo, ja nie jestem Kasią.

Oczywiście, że nie. Obiecałam ci to.

Bo czasem, by znaleźć szczęście, trzeba odnaleźć własną wartość, nie pozwolić nikomu się złamać i uwierzyć, że życie mimo wszystko zawsze ma coś pięknego do zaoferowania.