Żarcik

– Anka! Ania! Pozwól mi spisać!

Szept Leny rozniósł się po całej klasie, a pani Marzena Wiktorowicz oderwała wzrok od dziennika, który właśnie wypełniała.

– Nowicka! Uspokój się, dobrze? Sama rób zadanie!

– Ale pani Marzeno, to trudne! Lena jak zwykle nie miała problemu z dyskusją.

– A kto powiedział, że ma być łatwo? Poza tym, Leno, Ania ma inny zestaw zadań, nie ma sensu jej pytać.

– Jak to?! Przecież siedzi w pierwszej ławce!

– A właśnie tak! uśmiechnęła się z przekąsem nauczycielka, udając Lenę. Dałam jej oddzielne polecenia.

– No tak! To nie fair! Lena na chwilę schowała twarz w zeszycie, po czym zaczęła szukać innego patentu na ratunek.

Nie dostrzegł w tym zamieszaniu nikt, jak bardzo spięła się Ania za swoją ławką, bojąc się poruszyć czy nawet oderwać wzrok od zeszytu.

Wszyscy nauczyciele doskonale wiedzieli, że jest cudowną deseczką ratunkową dla całej klasy. Dziewczyna z głową na karku! Więc korzystali wszyscy, komu tylko było wygodnie. A spróbuj odmówić od razu lawina pretensji i obrazy.

A Ania nigdy nie była złośliwa. Pozwalała spisywać, lecz według rady mamy, tak by nauczyciele nie mieli do niej roszczeń.

– Anulka, wiem, że jesteś bardzo dobrą dziewczyną. Ale musisz dbać też o swoje sprawy. Jeśli chcesz się dostać tam, gdzie marzysz, potrzebujesz dobrego świadectwa. Nie warto go zepsuć przez lenistwo tych, którym nie wystarczyło się nauczyć podstawowych reguł.

Matki słowa były w porządku, ale Ania tylko wzdychała, słuchając jej mądrości. Wiedziała, jak trudno jest być prymuską w klasie, w której nikomu na niczym nie zależy

Do tej szkoły mama przeniosła Anię po rozwodzie z jej ojcem. Przyczyn było wiele, jedną z nich stało się pojawienie młodszego braciszka Ani synka ojca, który urodził się już w nowej rodzinie, choć jeszcze w czasie małżeństwa jej rodziców.

Oczywiście nikt Ani niczego nie tłumaczył. Dorośli rozwiązywali swoje problemy, a ona siedziała w swoim pokoju przy kredkach i albumie, mozolnie i starannie zamalowując kolejną kartkę czernią. Nie zostawiała żadnej jasnej smugi bardzo się starała.

Pierwsza je obrazy zauważyła babcia.

– Co wy wyprawiacie? Do czego doprowadziliście dziecko!

Babcia była teściową mamy Ani, ale jakimś cudem stanęła po jej stronie.

– Cały ojciec! Ten też skakał wokół. Taka natura Niestety, podobni do siebie jak dwie krople wody. Z tym, że mój zawsze wracał i nie przynosił innych dzieci.

– A pani mu wybaczała?

– A co miałam robić, Oluniu? Kochałam I wiedziałam, że on mnie też, skoro wracał. Inaczej nie byłoby go z powrotem.

– Było trudno przebaczyć?

– Nawet bardzo. Tak naprawdę nigdy do końca mu nie wybaczyłam. Życie było udręką. I po latach pytam siebie po co to wszystko? Ale już nic nie wrócę. Może to zabrzmi dziwnie, ale podziękuj losowi, że twój mąż miał dziecko na boku. Bo widzę cię, Olo Przyjęłabyś go z powrotem, tak?

– Nie wiem To bardzo boli

– Rozumiem. Ale Anulka teraz jest między młotem a kowadłem. Zlituj się nad dzieckiem! Syn mnie nie zrozumie, ale ty byłaś zawsze mądra. Żałuję, że się rozstajecie. Pomyśl, jak sprawić, by nie cierpiała. Przecież dziecko niczemu nie winne

– Tak, ma pani rację. Winni jesteśmy tylko my

I matka Ani zrobiła coś nieoczekiwanego. Posadziła córkę przed sobą i wszystko jej wyjaśniła, chociaż wtedy Ania miała tylko sześć lat.

– Aniu, my z tatą nie będziemy już razem mieszkać.

– Dlaczego?

– Rozwodzimy się. Będziemy razem tylko my dwie, a z tatą będziesz się spotykała w weekendy lub kiedy będzie miał czas. Anulka, nie płacz, spójrz na mnie! Tato zawsze będzie twoim tatą! Obiecuję, nigdzie nie znika!

– A ty? Ania ocierała łzy rękawem. Dorośli są głupi! Zawsze robią wszystko po swojemu.

– A ja? Zostaję z tobą przecież!

– Nie odchodź

Wtedy Olga zrozumiała, czego córka tak naprawdę się bała kiedy pokrywała kredkami kartkę czernią. I długo zajęło jej, by usunąć z niej ten strach. Nie dało się zrobić tego od razu, ale z czasem wszystko mniej więcej się ułożyło. Ania spotykała się z ojcem, choćby nie tak często, jak chciała. Ale wystarczająco, by zrozumiała zostawiono mamę, a nie ją. Tata dalej rozpieszczał Anię i dogadał się z Olgą tak, by niczego jej nie brakowało. Jeździła z rodziną ojca nad morze, spędzała czas z bratem, a nawet zaprzyjaźniła się z nową żoną taty. Iwona była w porządku, lubiła dzieci i Ania jej nie przeszkadzała. Więc nie musiały niczego dzielić.

Mimo wszystko wydarzenia odcisnęły na Ani swoje piętno. Nieraz łapała się na tym, że może tata odszedł, bo nie była dostatecznie dobra? Przecież z Iwoną żyje spokojnie, wychowuje syna i chce jeszcze mieć dzieci. A jej, Anki, nie chciał wychowywać Może była niewłaściwa?

Matka i babcia przekonywały ją, że to nieprawda, że jest bardzo kochana, ale robak wątpliwości nie dawał jej spokoju. Powracał szczególnie w chwilach, kiedy Ania bardzo potrzebowała pewności siebie i wiary w swoje możliwości.

Pierwsze objawy były ledwo widoczne. Przykład: w pierwszej klasie, podczas szkolnej akademii poproszono ją o recytację wiersza. Tydzień ćwiczyła go z mamą z ekspresją, była pewna, że umie i da radę. W przedszkolu powierzano jej najtrudniejsze role i nigdy nie zawiodła.

Lecz tym razem stanęła przed mikrofonem, zobaczyła mamę w tłumie i zapomniała wszystko. Z oczu spłynęły jej łzy, nie potrafiła wydobyć z siebie ani słowa.

Wicedyrektorka, która wręczyła mikrofon, przykucnęła przy niej, otarła łzy i szepnęła:

– Powiesz mi potem?

Ania tylko kiwnęła głową.

Na szczęście pani Marzena Wiktorowicz nie zapomniała o tym. Po lekcjach poczekała na Anię pod szkołą.

– To ty! Powiesz mi wiersz? Chciałabym go usłyszeć.

Co za drobiazg dla dorosłego, niepowiedziany wierszyk A dla Ani to była sprawa życia. Wyprostowała się, puściła mamę i wyrecytowała od początku do końca tak, że nauczyciele bili brawo.

– Świetnie! Wiedziałam, że dasz radę!

– Ale Nie powiedziałam go na akademii Anie znów zaszkliły się oczy.

– Jak nie powiedziałaś? Powiedziałaś tutaj! Spójrz, ile osób ci słuchało i klaskało! To nieważne, czy tu, czy na apelu. Jesteś świetna i mówię to ci ja, wicedyrektor szkoły, rozumiesz?

– Chyba tak

Ten moment Ania zapamiętała na długo. Kiedy w starszych klasach Marzena Wiktorowicz zostanie jej wychowawczynią, szczerze się z tego ucieszy czuła, że to swój człowiek, który wesprze i nie zdradzi.

Pani Marzena rzeczywiście pilnowała Ani.

– Bardzo delikatna dziewczynka. Dobra, mądra, ale bardzo krucha mówiła mamie. Trzeba takie dzieciaki chronić. Myślała pani o przeniesieniu jej do klasy mat-fiz? Ma ogromny talent, a tu Nasza szkoła jest po prostu zwykła. Większości nie zależy na nauce. Może z wiekiem. Ale Ania robi wszystko, by się nie wyróżniać. A to jakby nałożyć na nią trzy kołdry i jeszcze mocno obwiązać. Rozumie pani?

Olga rozumiała, ale nie mogła nic zrobić. Sugerowana szkoła była daleko, babcia chorowała, tata Ani czekał na drugie dziecko, a Ola pracowała na dwa etaty, by kupić większe mieszkanie. Dla nich dwóch kawalerka była za mała.

– Aniu, jeszcze odrobina cierpliwości. Ja się uporam z naszymi sprawami i pomyślimy o twojej edukacji, dobrze? zmęczona Olga przytulała do siebie córkę na starym tapczanie.

– Mama, nie martw się! Wytrzymam

– Jak tam w szkole?

– W porządku! odpowiadała Ania pogodnie, choć w środku czuła, że nie jest dobrze.

– W porządku to jeszcze nie idealnie! zaczynała łaskotać Anię. Opowiadaj mi wszystko, ze szczegółami!

Ania się śmiała, broniła i w końcu szczerze relacjonowała mamie wszystko.

Nie, w klasie nikt otwarcie jej nie dokuczał, ale poza jej plecami słyszała:

– Znowu ta Anka się popisuje! Słyszeliście, jak lała na historii? No, po takiej odpowiedzi to nie mamy co liczyć na piątki! Mogła odpowiedzieć normalnie?!

Prosto w oczy nikt jeszcze jej tego nie wypominał, aż pewnego dnia wszystko się zmieniło.

– Anka! Dziesięć minut! Nie zdążę! zirytowany szept Leny zmusił Anię, by podsunęła swoje notatki.

Pani Marzena, zajęta telefonem, nie zwróciła na nią uwagi.

Wojtek, kolega z ławki, podsunął Ani swój zeszyt z zadaniem Leny.

– Dzięki szepnęła cicho, wskazując palcem błąd.

Tłumaczyć już nie trzeba było. Siedzieli ze sobą od podstawówki i rozumieli się bez słów. Parę cyfr, spojrzenie Wojtek poprawił pomyłkę.

Kartka Ani powędrowała do Leny. Lekcja do końca przebiegła w ciszy.

Po dzwonku rozszalało się piekło.

– Ty jesteś nienormalna?! Siedzisz jak posąg! Koniec semestru, a u mnie same luki! Przyjaciółka, phi! Lena waliła pięścią w stół Ani.

– Leno, przesadzasz głos Ani był spokojny, ale cała w środku kipiała złością.

Dlaczego ciągle coś musi dla kogoś?!

Z babcią miała tak, że ta zawsze w takich momentach powtarzała, żeby zamiast przeklinać, mówić: ni pies, ni wydra, coś na kształt świdra

– Jesteś panną, nie portowym. Zachowuj się odpowiednio!

– Babciu, sama tak mówisz!

– Ja już damulka ze zniżkami, wolno mi i tu i ówdzie popluć. Ty nie! To nieładnie, Aniu!

– Ale chłopcy przeklinają!

– To co innego! I zapamiętaj: co wolno facetowi, to nie zawsze wolno kobiecie. Taka już niesprawiedliwość.

– A u mamy i taty też tak było?

– Trochę tak. Ale to zapytaj ich. Co do kobiecej zagadki to naprawdę nie jest wymysł. Mężczyźni łakną w kobietach tajemnicy. Przekleństwa psują romantyzm. Uwierz mi, nie pytaj więcej!

– Przypomniało ci się, że jesteś damą, babciu? Ania śmiała się szczerze.

– Przynajmniej od czasu do czasu trzeba sobie przypomnieć

W tej chwili bardzo by chciała wykrzyczeć w twarz Lenie, użyć mocnych słów jak ona i koleżanki, ale coś w środku podpowiadało jej, że to byłoby głupie rozwiązanie.

– Lena, zostaw ją w spokoju! Wojtek wkładał do plecaka podręcznik do fizyki. Sama jesteś sobie winna! Czemu myślisz, że wszyscy są ci dłużni?

– Bo przyjaciele sobie pomagają! Lena znów uderzyła w ławkę.

– To nieprawda! Ania nie wytrzymała. Plotki opowiadasz! Wojtek sam rozwiązuje, a ja tylko czasem pomagam, jak widzę błąd! I dosyć już! Podałam ci to już dużo!

Wkurzona zebrała plecak i wybiegła z klasy. Bała się rozpłakać wobec ciekawskich oczu wszystkich.

Lena za nią nie poszła, mruknęła tylko pod nosem:

– Wszystko jasne, Nowicka. Jeszcze popamiętasz Skromniej trzeba być, Aniu, skromniej

Tego dnia już nie rozmawiały. Ani kolejnego. I przez następny tydzień też nie.

Lenka zupełnie przestała z Anią rozmawiać, a klasa zamilkła, wyczekując, co nowego wymyśli dla byłej przyjaciółki.

Fantazji Lenie nie brakowało umiała uniemożliwić komuś życie tak, że potem żałował, że wszedł jej w drogę.

Ania zastanawiała się, jak skończy się jej bunt, ale Lena ją zaskoczyła.

– Anka, przestań się wydymać! Dwa tygodnie milczysz. Chodź, pogódźmy się! Lena uśmiechała się szeroko, a Ania na chwilę zmiękła.

– Nie dąsam się.

– Aha! To widać! No dobra, zapomnijmy. Lepiej powiedz, jak zamierzasz spędzić sylwestra z mamą, czy gdzieś jedziesz?

W głosie Leny nie było nawet cienia dawnych urazów, więc Ania na chwilę się rozluźniła.

O, jak bardzo się myliła! Bo Lena nie umiała wybaczać, nawet jeśli sama wymyśliła powód.

Kiedy Ania znalazła w plecaku dziwną karteczkę, nawet nie powiązała jej z Leną.

Ania! Bardzo mi się podobasz! Wojtek

Charakter pisma bardzo przypominał pismo jej sąsiada z ławki. Nawet przez myśl jej nie przeszło, że mógł napisać ktoś inny.

Skąd miała wiedzieć, że Lena tydzień pomagała pani Galinie, polonistce, nosić zeszyty do pokoju nauczycielskiego, żeby znaleźć dziewczynę o podobnym piśmie do Wojtka. Potem, a jakże cała akcja z koleżankami z równoległej klasy, których musiała przekonać groźbami czy prośbami.

– Teraz to, Aniu, popłaczesz się. Nie tylko ja mam mieć przykrości! Lena wsunęła liścik do plecaka i zasunęła suwak.

W szatni przy sali gimnastycznej nie było wtedy nikogo. Ania trenowała serwy w siatkówkę, a koleżanki Leny starały się ją czymś odciągnąć.

– Anka, zagraj mocniej! Dawaj, silniej!

Żadna nie zdradziła się, gdy Anka wyciągnęła list miłosny.

– Co to jest? O, Anka! No, no, kto by się spodziewał! Dziewczyny, patrzcie! Nasz Wojtek po uszy wkręcony w Ankę! Lena wyrwała list z ręki i zaczęła tańczyć z karteczką nad głową. Strategii nie potrzebujemy!

– Lena, oddaj!

– No co ty! Zresztą masz rację nie potrzebujemy taktyki! Wojtek! Lena wbiegła do chłopięcej szatni.

Ania pobladła.

O tym, że Wojtek jej się podoba, wiedział tylko jej osobisty pamiętnik i mama.

– To źle, mamo?

– Czemu?

– Bo jestem za mała

– Może być za wcześnie na miłość?

– Ale czy ja go kocham?

– Myślę, że nie. To coś innego zauroczenie. Piękne uczucie, przedsionek miłości.

– Jak to?

– Wyobraź sobie, że siedzisz w progu i zerkasz przez szparę. Za nią jest wszystko szczęście, radość, ból i może nienawiść.

– Nienawiść, mama?!

– Bo miłość to wielka siła, Aniu. Sprowadza różne emocje. Ciężka jest miłość, ale bez niej życie to nie życie. Wszyscy jej szukamy od urodzenia. Dlaczego? Może dlatego, że boimy się samotności Ale pragniemy kogoś, kto weźmie za rękę, będzie blisko, wesprze i zrozumie To ogromne wyzwanie. Ale nawet czekanie na miłość jest piękne Wiesz co?

– Co?

– Nic piękniejszego nie przeżyłam, może tylko dzień, gdy ciebie urodziłam.

– Czyli chcesz powiedzieć, że to dobrze?

– Cudownie! Jeśli z rozsądkiem.

– Mamo

– No już, już! Wszystko wiesz. Powiedz mi raczej o tym chłopaku. Znam go?

– Tak

Skrywała swoje uczucie, jakby trzymała kruche szkło. Bała się zdradzić słowem czy spojrzeniem. Kochała tę tajemnicę.

A teraz Lena przejrzała ją po nerwowym ruchu, którym Ania złożyła liścik, jeszcze przed przeczytaniem. Po spojrzeniu na drzwi szatni, po tym, że Wojtek nie miał jak wrzucić liściku do jej plecaka skoro grali razem w siatkę.

Chłopcy wybiegli ze swojej szatni, wybuchając śmiechem, patrząc jak Lena hasać z liścikiem, a Ania przyciśnięta do ściany blednie ze wstydu.

– Co się tutaj dzieje?

Nagle pojawiła się Marzena Wiktorowicz. Klasa natychmiast spoważniała. Wychowawczyni miała niewiarygodny talent pojawiania się w najmniej oczekiwanym momencie. I wszyscy wiedzieli, że jeśli uzna to za konieczne, będzie pogadanka wychowawcza.

– Pani Marzenko, mamy nowość! Lena ucałowała kartkę, podniosła nad głowę. Tiuli-tiuli, młoda para!

– Lena, dość żartów! Co masz w ręce?

– Liścik! Wojtek napisał Ani, że mu się podoba!

Śmiechy ucichły na moment.

– Cicho już! Marzena Wiktorowicz zwróciła się do Ani Aniu?

I wtedy Ania przypomniała sobie tamten wrześniowy poranek, swój wiersz i spojrzenie pani wychowawczyni ufne i serdeczne.

– Nie masz się czego bać. Uda ci się!

I całkiem naturalnie odeszła od ściany, zrobiła dwa kroki i stanęła naprzeciw Marzeny Wiktorowicz która patrzyła na nią jak mama, z troską i czułością.

– Lena zabrała mój liścik. Nie chciałam nikomu go pokazywać.

– Rozumiem. Wojtek? Zwróciła się do chłopaków. I stało się coś, czego nikt się nie spodziewał.

– Ja go napisałem! Wojtek odsunął się od kolegów, podszedł do Leny i wyrwał jej karteczkę.

– Czytać cudze liściki to niegrzeczne, Lena!

– Kłamiesz! Lena prawie się rozpłakała.

Wiedziała już, że jej zemsta nie przyniesie efektu. Nikt nie będzie się śmiał, nie będzie upokorzeń. Ania wciąż będzie chodzić po szkole z podniesioną głową.

Nie wiedziała jednak, że jej duma to wcale nie pewność siebie, lecz strach, żeby nikt nie wytykał jej palcami.

W tej chwili jednak coś się zmieniło. Ania wyprostowała kark, a całe ciało napięło się jak struna nie ze strachu, lecz z wolności.

Nagle ogarnęło ją ciepło pod łopatkami. Odruchowo wzruszyła ramionami. Skrzydła? Przecież ludzie nie latają Ale czuła lekkość, jakby mogła unieść się ponad podłogę szkolnego korytarza i zapomnieć o wszystkim, czego się bała.

– Lena? Marzena Wiktorowicz zmarszczyła brwi.

– Co?! To był żart! A on kłamie Lena była bliska płaczu.

– Oddaj! Wojtek odebrał liścik, starannie złożył i włożył Ani do ręki. To twoje! Nie pokazuj już nikomu tego, co ci piszę, umowa? Pani Marzeno, czy dziś mamy wypracowanie? Pani Galina obiecała. Nie jestem przygotowany!

– Widzę, chociaż mówisz szczerze! Będzie, tylko zmienimy temat na bieżące sprawy. Szybko, na lekcję! Dzwonek już był, a wy jeszcze spóźnieni. Marsz!

I 7B wybiegła z szatni, nie zważając już na wściekłą Lenę, głupio się uśmiechających Anię z Wojtkiem, i białą karteczkę, którą Ania zacisnęła w pięści.

Ona starannie wklei ją do pamiętnika. Będzie ją chronić jak skarb, aż w dniu własnego ślubu wręczy stary zeszyt Wojtkowi.

– Masz, mężu.

– Co to, żono?

– Nasz początek

– Serio mi ufasz tak, że pozwalasz czytać wszystko?

– Ty i tak już wszystko wiesz!

– Nie wszystko.

– Co zostało tajemnicą? Ania przytuli się do Wojtka, nie zwracając uwagi na gwar gości i okrzyki Gorzko! dobiegające z sali.

– Pamiętasz, jak opowiadałaś o zakochaniu? O progu i drzwiach?

– Jasne.

– Przekroczyłaś ten próg?

Oczy Ani zabłysną, a szept usłyszy tylko Wojtek:

– I jeszcze zamknęłam drzwi za sobą. Już cię nie kocham tak po prostu.

– Jak to? Wojtek spojrzy zdziwiony.

– Kocham cię, rozumiesz? Nie tylko się zakochałam pokochałam na zawsze!

– Teraz rozumiem. Gorzko, Aniu?

– Gorzko!