Żarcik

Żarcik

Basia! Basieńka! Daj mi spisać!

Szept Lidki rozleciał się po całej klasie, a pani Mariola oderwała wzrok od dziennika, w którym coś sumiennie notowała.

Nowak! Uspokój się, dobrze? Napisz sama!

Ale pani Mariolo, to takie trudne! Lidia nigdy nie owijała w bawełnę.

A kto powiedział, że ma być łatwo? Poza tym, Lidia, Basia pisze inny wariant. Także krzyczenie do niej nic ci nie da.

Jak to?! Przecież siedzi w pierwszej ławce!

Dokładnie tak! nauczycielka uśmiechnęła się chytrze, parodiując ton Lidii. Dałam jej osobne zadanie.

To niesprawiedliwe! Lidia na chwilę schowała się za zeszytem, po czym zaczęła desperacko rozglądać się za inną deską ratunku.

Nikt jednak nie zauważył, jak Basia skulona za swoją ławką bała się nawet oderwać wzrok od kartki.

Wszyscy nauczyciele wiedzieli, że jest czarodziejską różdżką klasy. Taka mądra głowa trafiła się, więc korzystają z niej wszyscy bez skrupułów. A gdyby nagle odmówiła zaraz byłoby pełno pretensji.

Chociaż Basia złośliwa nie była. Owszem, pozwalała spisywać, ale z zalecenia mamy starała się to robić tak, by nie sprowadzać na siebie kłopotów.

Basiu, wiem, że jesteś dobrą dziewczyną mówiła mama. Ale pamiętaj też o własnych sprawach. Żeby dostać się tam, gdzie chcesz, musisz mieć dobre świadectwo. Nie warto go psuć przez głupotę tych, co nie byli w stanie nauczyć się paru regułek.

Mama miała rację, ale Basia tylko wzdychała. Co ona mogła powiedzieć? Mama nie wiedziała, jak ciężko być najlepszą w klasie, w której nikomu na niczym nie zależy…

Do tej szkoły trafiła, bo po rozwodzie mama przeprowadziła je do innej dzielnicy Warszawy. Przyczyn było sporo. Między innymi to, że Basi pojawił się młodszy brat. Był to dzieciak z nowego związku taty, chociaż Basia praktycznie do końca wierzyła, że wszystko jest dobrze.

Nikt jej nic nie wyjaśnił. Dorośli załatwiali własne sprawy, a ona siedziała w pokoju, zapełniając kartki bloku czarną kredką. Całymi stronami, precyzyjnie, nie zostawiając nawet odrobiny bieli.

Pierwsza zauważyła to babcia.

Co wyście jej zrobili?! Do czego doprowadziliście dziecko!

Choć była teściową mamy, zawsze trzymała jej stronę.

Po tatusiu cała! On też wiecznie gdzieś znikał, a potem wracał. Wyszła taka natura… Z tym że jej tata zawsze wracał sam, bez dzieci…

I pani mu wybaczała?

Co robić, Aniu? Kochałam. A i wiedziałam, że i on mnie kochał, bo inaczej by nie wracał.

Trudno było wybaczyć?

Nawet bardzo. Ale co z tego? Narozpamiętywać można, ale nie cofnie się czasu. Może to dziwnie zabrzmi, ale podziękuj losowi, że twój mąż miał dziecko na boku. Bo widzę cię, Olu. Byłabyś jak ja wybaczyłabyś i przyjęła go z powrotem, co?

Nie wiem To bardzo boli

Wiem. Ale miej na uwadze, że Basia teraz jest między młotem a kowadłem. Dziecka szkoda! Z synem nie pogadam, on nie chce słuchać. Ty zawsze byłaś mądra. Bardzo żałuję, że się rozstaliście. Olo, postaraj się zrobić wszystko, żeby Basia nie cierpiała. Ona niczemu nie jest winna…

Ma pani rację. To my zawiniliśmy

Wtedy Basia usłyszała od mamy coś, czego nikt się po niej nie spodziewał. Posadziła ją przed sobą i, gdy miała zaledwie sześć lat, wyjaśniła całą sytuację.

Basieńko, nie będziemy już mieszkać z tatą.

Dlaczego?

Rozwodzimy się. Teraz będziemy tylko we dwie, a tatę będziesz widzieć w weekendy albo kiedy się uda. Nie płacz, córeczko! Spójrz na mnie! Tata zawsze będzie twoim tatą! Przysięgam!

A ty? Basia rozmazywała łzy na policzkach. Dorośli są tacy głupi! I zawsze robią po swojemu!

Ja przecież nigdzie się od ciebie nie ruszam!

Nie odchodź, proszę…

Wtedy mama zrozumiała, czego tak naprawdę bała się Basia, kolorując kartki na czarno.

Musiało minąć sporo czasu, zanim udało się jej wytłumaczyć wszystko córce i ukoić lęki. Ale w końcu życie się poukładało. Basia spotykała się z tatą, choć za rzadko, jak sama uważała, jednak wiedziała już to mamę zostawił, nie ją. Ojciec dogadał się z Olą jej mamą tak, żeby Basia nie ucierpiała. Jeździła z nimi nad morze, bawiła się z bratem, a nawet polubiła nową żonę ojca Iwonę. Iwona dzieci lubiła, a Basia jej nie przeszkadzała, więc nie było o co się szarpać.

Mimo to wydarzenia odcisnęły piętno na psychice Basi. Zdarzało jej się rozmyślać, że może tata odszedł, bo czegoś zabrakło w niej lub w mamie. Przecież z Iwoną był szczęśliwy? Dziecko wychowywał chętnie. A ją samą chyba niezbyt chciał

Mama z babcią zapewniały ją nieustannie, że jest kochana, ale drobny robaczek zwątpienia podgryzał ją od środka, nie pozwalając uwierzyć w to do końca.

I ten robaczek umiał kryć się mistrzowsko, by wyskoczyć w tych chwilach, gdy Basi czegoś brakowało odwagi, pewności, spokoju.

Na początku to było trudno zauważalne. Może tylko trzęsące się kolana, kiedy w pierwszej klasie poprosili ją o recytację wiersza na apelu.

Tydzień przed tym mama ćwiczyła z nią każdą linijkę. Basia mówiła z ekspresją przed lustrem i była przekonana, że pójdzie świetnie. W przedszkolu zawsze dostawała najtrudniejsze role.

Tym razem jednak coś się posypało. Stanęła przed tłumem, zobaczyła w tłumie mamę, babcię, i nagle zapomniała wszystko. Łzy ciekły strumieniem, słowa nie przeszły przez gardło.

Wicedyrektorka podeszła, dotknęła jej policzka i szepnęła:

Powiesz mi później?

Basia tylko kiwnęła głową.

Na szczęście pani Mariola pamiętała o swoim pytaniu. Po lekcjach poczekała na Basię pod szkołą.

No to jesteś! Możesz mi powiedzieć ten wiersz? Bardzo chciałabym posłuchać!

Dla Basi to było bardzo ważne. Wyprostowała się, puściła dłoń mamy i wyrecytowała utwór perfekcyjnie, tak że stojący obok dorośli bili brawo.

Brawo! Wiedziałam, że dasz radę!

Ale nie powiedziałam wtedy Basia znowu się rozpłakała.

Jak to nie powiedziałaś?! A my, wszyscy tutaj? I biliśmy ci brawo! Nie jest ważne, czy to było na apelu, czy tutaj! Jesteś dzielna mówię jako wicedyrektor szkoły! Rozumiesz?

Tak… chyba tak

Basia dobrze zapamiętała ten moment. Gdy pani Mariola została jej wychowawczynią w starszych klasach, bardzo się cieszyła. Wiedziała, że można liczyć na jej wsparcie.

A Mariola naprawdę troszczyła się o Basię.

Delikatna jest z niej dziewczyna! Mądra, ale bardzo krucha! powiedziała kiedyś Oli, mamie Basi. Chroń ją. Nie myślała pani przenieść jej do szkoły matematycznej? Basia ma wielki talent do przedmiotów ścisłych, a tu… No cóż, szkoła jak szkoła, dzieci raczej średnio zaangażowane. Ale Basi ciężko się nie wyróżniać. Dusi się w tym tłumie, nie rozwija skrzydeł. Rozumie pani?

Ola rozumiała, ale nie mogła jeszcze nic zrobić. Szkoła, na którą wskazywała nauczycielka, była na drugim końcu miasta. Dojazdy były niemożliwe. W rodzinie pojawił się drugi brat; babcia chorowała; mama pracowała na dwóch etatach, żeby zarobić na większe mieszkanie. W tej maleńkiej kawalerce ledwo się mieściły.

Cierpliwości, Basiu. Ogarnę sprawy, i pomyślimy co dalej, dobrze? Ola zamykała oczy zmęczona i tuliła córkę na kanapie.

Mamo, spokojnie! Wytrzymam…

Jak w szkole?

Może być! Basia rzucała radośnie, choć dobrze wiedziała, że nie jest najlepiej.

Nie może być! mama łaskotała ją i żądała szczegółów.

Basia chichotała, próbując się wyrwać, a potem i tak opowiadała wszystko jak było.

W klasie nikt nie szykanował Basi otwarcie, ale za plecami ciągle słyszała:

Znowu Basia się popisuje! Słyszeliście na historii? Przez jej odpowiedź nikt inny nie dostanie piątki! Nie mogła po prostu normalnie mówić?!

Nikt tego jej w twarz nie wypominał, aż do dnia, w którym sytuacja się zmieniła.

Basieńka! Zostało dziesięć minut! Nic nie zdążę! syknęła Lidia i Basia podała jej na chybcika brudnopis.

Pani Mariola była zajęta telefonem.

Wojtek, sąsiad z ławki, dyskretnie podsunął jej swoje zeszyty, by mogła porównać przykłady Lidii.

Dzięki! Basia stuknęła palcem w błąd.

Nie było trzeba mówić nic więcej. Znali się od podstawówki, rozumieli się bez słów. Parę kresek, mrugnięcie i Wojtek już poprawiał zadanie.

Nareszcie oddała brudnopis Lidce i w klasie zapadła cisza.

Ale po dzwonku rozpętało się piekło.

Ty normalna jesteś?! Siedzisz jak figura! Koniec semestru! Nawet cię nie obchodzi! Przyjaciółka od siedmiu boleści! Lidia biła pięścią o ławkę Basi.

Nie masz racji powiedziała cicho Basia, ale w środku czuła już wściekłość.

Czemu ona wszystko musi wszystkim?!

To powiedzenie o czarcie z babcią, bo gdy się denerwowała, zamiast przeklinać Babcia Basia używała słowa czart.

Jesteś dziewczyną, a nie dokerem! śmiała się babcia. Żadnego przeklinania!

A ty, babciu? Też słyszałam!

Ja to już emerytka, mi wolno. Tylko tobie nie przystoi! Dziewczyna powinna mieć klasę! Uważaj, bo przekleństwa z ust młodej damy to nie rodzynki a groch…

A co, chłopcom wolno?

To co innego! Taka już nasza rzeczywistość. Zresztą chcesz być dla chłopaka kumplem? Kumple się nie żenią!

A mama i tata?

Częściowo. Ale to już ich historia.

Babciu, ty jednak potrafisz!

Teraz Basia aż ją świerzbiło, by rzucić kilkoma mocnymi słowami w stronę Lidii, ale coś w niej mówiło, że to nie na miejscu.

Zostaw ją w spokoju! Wojtek z miną kota wsadził do plecaka podręcznik. Sama jesteś sobie winna.

Bo przyjaciele tak nie robią! Lidia znów pacnęła w ławkę. Jeszcze się wstawiasz! Sama spisujesz!

Niekoniecznie! Basia nie wytrzymała. Wojtek sam robi! Tylko czasem sprawdzam! Mam już tego dość! Pomogłam ci o co masz pretensje?!

Wzięła plecak, minęła Lidię i wybiegła z klasy, zanim się rozpłakała.

Lidia już nie poszła za nią, tylko burknęła pod nosem:

Wszystko jasne. Jeszcze się ode mnie nauczysz pokory…

Od tej pory Lidia przestała z Basią rozmawiać, a klasa w napięciu czekała na rewanż.

Lidia miała głowę pełną pomysłów, więc uczniowie wiedzieli, że jej bezkarność długo nie potrwa.

Basia próbowała przewidzieć, co się wydarzy. Ale Lidia zaskoczyła ją.

Basieńka, po co się boczysz? Dwa tygodnie milczysz! Pogódźmy się! uśmiechnęła się szeroko.

Ja się nie boczę.

Aha! To widać! Dobra, już było, minęło. Lepiej powiedz, jak spędzasz Sylwestra? W domu czy gdzieś wyjeżdżasz?

W głosie Lidii nie było cienia urazy, więc Basia się rozluźniła. Ot, wybuchowy charakter.

Oj, zwykła pomyłka! I niepotrzebnie.

Kiedy Basia znalazła w plecaku karteczkę, nie powiązała jej w ogóle z Lidią.

Basia! Bardzo mi się podobasz! Wojtek

Pismo identyczne jak u sąsiada z ławki. Basia nawet nie pomyślała, że to nie on.

A skąd mogła wiedzieć, że Lidia przez cały tydzień pomagała pani Galinie z polskiego nosić wypracowania i znalazła kogoś z podobnym charakterem pisma, a potem przekabaciła uczniów z równoległej klasy, by dorwali tę karteczkę z deklaracją miłości.

No, teraz Basieńka sobie popłacze! Lidia zadowolona wsunęła liścik do plecaka Basi i zapięła go.

W szatni pod salą gimnastyczną nikogo nie było. Basia trenowała zagrywki w siatkówce i nie podejrzewała podstępów.

Basia, słabiutko! Dawaj mocniej!

Gdy Basia w końcu wyciągnęła ze środka liścik, Lidka wydarła jej go z rąk.

O ho! Niezła z ciebie cicha woda! Dziewczyny, patrzcie! Wojtek zakochany w naszej Basi! Lidka biegała po szatni, wymachując kartką. Trzeba to dobrze rozegrać!

Lidia, oddaj ten list!

Oj tam, zaraz oddaj! A zresztą masz rację lepiej od razu! Wojtuś! Lidka wbiegła do męskiej szatni i zaczęła walić w drzwi.

Basia pobladła.

Tylko jej sekretarka i mama wiedziały, że Wojtek jej się podoba.

To źle, mamo?

Czemu?

Jeszcze za wcześnie…

Na co, kochanie? Na zakochanie? Każda miłość ma swój czas, Basiu.

Ale ja go kocham?

Myślę, że na razie nie. Masz fascynację.

Jak to?

Najpierw się stoi na progu i zagląda za drzwi. Tam są radość, szczęście, czasem i łzy.

Czemu?

Miłość to dziwna podróż, bardzo silne uczucie, czasem przewrotne. Bez niej życie nie miałoby sensu. Szukamy jej całe życie. Boimy się samotności. Chcemy, by ktoś nas złapał za rękę. To trudne, odnaleźć tę osobę. Jeszcze trudniej jej zaufać. Przejść przez drzwi to już odwaga. Ale nawet samo stanie na progu jest cudowne.

Mamusiu

Cicho wszystko już wiesz, rozsądna jesteś, nie narobisz głupstw. Kto to ten chłopiec, powiesz?

Basia swoją tajemnicę niosła jak delikatny kryształ. Bała się zdradzić, a zarazem była szczęśliwa, że ma swój sekrecik.

A teraz?

Lidia oczywiście się domyśliła. Po ruchu Basi, po jej zaskoczonym spojrzeniu na drzwi szatni, po tym, że pan Wojtek nie miał nawet kiedy podrzucić jej liściku, bo grali w jednej drużynie.

Chłopcy wypadli z szatni, gdy Lidia drwiła, Basia stała blada jak ściana.

Co tu się dzieje?

Pani Mariola pojawiła się tak, jakby wyłoniła się ze ściany. Cała siódma b” zamarła. Wszyscy wiedzieli, że jak trzeba, to ona naprawdę potrafi wychowawczo zadziałać.

Pani Mario, mamy sensację! Lidka podniosła liścik do ust, cmoknęła i wyciągnęła wysoko. Tili-tili-testu! Para młoda do ołtarza!

Lidia, co ty opowiadasz? Co trzymasz?

Liścik! Wojtek napisał do Basi! Że jest zakochany!

Hałas przeszedł przez klasę, ale cut off Mariola podniosła głos:

Spokój! Basia?…

Nagle Basia wspomniała tamten wrześniowy apel i oczy pani Marioli, czekające na jej wierszyk.

Dasz radę!

Tym razem Basia oderwała się od ściany i podeszła do wychowawczyni, a ta spojrzała na nią z troską i czułością, niemal jak mama.

Lidia wzięła mi liścik. Nie chciałam, żeby ktoś go czytał.

Rozumiem. Wojtek? spojrzała pani Mariola na chłopaków i wydarzyło się coś niespodziewanego.

Tak, to ja napisałem!

Wojtek odepchnął rozchichotanych kolegów, podszedł do Lidii i wyrwał jej liścik.

Nieczytanie cudzych listów to podstawa, Lidio!

Kłamiesz! zawyła Lidia, widząc, że plan legł w gruzach.

Nie będzie wyśmiewania ani nagonki. Basia będzie chodziła z podniesioną głową.

Jednak nikt nie wiedział, że Basia niosła to dumnie tylko dlatego, że cały czas się bała. Że ją wyśmieją, odrzucą, jeśli popełni jakiś błąd.

W tej chwili wszystko się zmieniło. Podbródek Basi powędrował w górę. W plecach coś ją zaswędziało jakby… Może to skrzydła? Przecież ludzie nie mają skrzydeł!

A jednak czuła się lekka, jakby zaraz miała poderwać się z podłogi starego, szkolnego korytarza i odlecieć gdzieś ponad sufit, ponad wszystkie strachy.

Lidio? nauczycielka zmarszczyła brwi.

Co!? Ja tylko żartowałam! Kłamie, kłamie… prawie płakała Lidia.

Oddaj! Wojtek odzyskał liścik i włożył go Basi do ręki. To dla ciebie. Nie pokazuj już nikomu tego, co ci piszę, dobrze? Pani Mario, dziś będzie wypracowanie? Galina mówiła. Nie jestem przygotowany.

Świetnie przynajmniej jesteś szczery! Będzie! Ale poproszę o nowy temat aktualny! Marsz do klasy! Już dzwonek był, a wy się jeszcze nie przebraliście!

Siódma b rzuciła się do szatni, nie oglądając już na czerwoną ze złości Lidię, na rozanielonych Basię i Wojtka, na małą białą karteczkę w zaciśniętej dłoni dziewczyny.

Tę karteczkę Basia przyklei do pamiętnika i będzie pilnie strzec do dnia ślubu, kiedy odda stary zeszyt Wojtkowi.

Trzymaj, mężu!

Co to takiego, żono?

Nasz początek…

Ufasz mi tak, że pozwolisz przeczytać wszystko, co tam napisałaś?

I tak wszystko wiesz!

Nie, nie wszystko.

Co jest dla ciebie sekretne? Basia przytuli się do Wojtka, ignorując śmiechy i Gorzko! krzyczane przez salę.

Pamiętasz, opowiadałaś, czym jest zakochanie? Próg i drzwi?

No pewnie!

A czy ty przekroczyłaś ten próg?

Oczy Basi zalśnią, a jej szept Wojtek usłyszy wyraźnie:

Jasne! I nawet zamknęłam drzwi za sobą. Już nie jestem tylko zauroczona.

Jak to? Wojtek zdumiony spojrzy na Basię.

A tak! Ja cię kocham! Rozumiesz teraz?

Teraz tak! Gorzko, Basieńko?

Gorzko!