Vacek

Bazyl

Sylwia, zwariowałaś chyba! Pani Janina cię żywcem zje za coś takiego!

Aniu, a co miałam zrobić? Wyrzucić go? Przecież żal! On żyje…

On żyje, ale nie wiem, czy o tobie będzie można to wkrótce powiedzieć, jeśli go zostawisz.

Aniu, kochana moja, to tylko kociak, a nie jakiś tygrys. Niech trochę z nami pobędzie, proszę…

Przestań mnie przekonywać zaśmiała się Ania, głaszcząc rudą główkę nieproszonego tymczasowego lokatora. Myślisz, że mnie nie żal? Skąd ty go wytrzasnęłaś, bidula jeden? Wygląda jak cień kociaka, chudy na wylot… Może być chory, ledwo trzyma łebek. Skarb, no po prostu!

Idziemy! Sylwia zerwała z wieszaka długi szalik, który własnoręcznie robiła Ania, i zawinęła w niego znalezisko. Wychodziłam dziś ze zmiany przez park, patrzę, a on leży na alejce. Albo się czołgał z krzaków, albo ktoś go tam celowo porzucił. Całego już zaspany śniegiem. Pewnie w ogóle bym go nie zauważyła, gdyby nie ten rudy kolor. Podniosłam go, a on zimny jak lód. Myślałam, że już martwy. Ale nie, żyje. Zawinęłam go i biegłam całą drogę do akademika Sylwia zachichotała, wlewając mleko do emaliowanego kubka, żeby je podgrzać. Pani Janina spojrzała na mnie, kiedy tak przebiegłam koło niej… aż jej szczęka opadła.

To czekaj, zaraz wpadnie z kontrolą. O, Sylwia, będzie miała do ciebie pretensje! Pamiętasz, jak ganiła Lidkę, gdy ta przytargała kota? Prawie ją wyrzuciła. Mówiła: Porządku nie ma! Zwierząt w akademiku nie wolno trzymać!

Aniu, ale ty mnie nie wsypiesz? Sylwia zaniepokojona obejrzała się w drzwiach. Gdyby przyszła, a mnie nie było schowaj go, proszę. Tylko mleczka mu podgrzeję, zaraz wracam.

Idź już! Ania zgarnęła szalik z kotkiem, wyciągnęła z koszyka własne robótki i przykryła wszystko wiekiem. Nic nie widziałam, nic nie wiem, nic nie powiem! zaświergotała, puściła Sylwii oko i machnęła ręką w stronę drzwi. Idź, nie bój się.

Sylwia wybiegła, a Ania zerknęła do koszyka i pokręciła głową:

No to masz, szczęście się znalazło… Rudzielec-bezstydny. Trzymaj się, malutki. Sylwia jest dobra, jeśli coś ci się stanie, będzie płakała jeszcze długo. Po co mi to potrzeba?

Kotek milczał. Oddychał ledwo-ledwo, leżał z zamkniętymi oczami i nie zareagował na żadne słowo Ani.

Pokój powoli pogrążał się w ciemnościach. Dni były krótkie, a wieczorne półmrok był jak balsam. Ania nie chciała zapalać światła lubiła tę porę. Cały wieczór przed nią. Inaczej niż wtedy, gdy miała drugą zmianę wraca do domu i zaraz spać musi. A tak dobrze! Może i książkę poczytać, z Sylwią pogadać. Podpytać, co nowego u niej i Krzyśka. Ania westchnęła. Sylwii to dobrze ma chłopaka, oświadczony już, a ona, Ania, sama została… I komu ona się przyda, taka dryblas? Sylwia delikatna, jak laleczka. Oczy jak jeziora, warkocze po pas. Piękność! A ona? Baba-jaga! Tak na nią babcia mawiała, jak widziała, jak Ania jednym ruchem rozstawiała po kątach swoich trzech młodszych braci. Chłopaki już dorośli, najstarszy się ożenił i dobrą dziewczynę wybrał. Dopiero co na ślub do rodzinnej wsi jechała. A ona wciąż sama. I nikogo w zasięgu. Za wysoka jak na chłopaków z miasta. Który się znajdzie facet, co stanie obok niej i nie będzie mu wstyd? Może babcia ma rację, że ją do domu woła? Tylko co by tam robiła? Chłopów na wsi nie ma, pracy też prawie nie. Tylko gospodarstwo. I po co się tyle uczyła? Tutaj w fabryce ją szanują. Nawet wczasy z zakładu dostała, jak urlop brała. Ania potrząsnęła głową, odpędzając smutki. Co tam zamążpójście! Jeszcze zdąży! Musi się ktoś znaleźć!

Sylwia wróciła i zaczęła szukać pipetki, żeby nakarmić kotka. Z miseczki pić nie chciał, pchał tylko noskiem, ale nie miał sił nawet lizać. Widząc, jak Sylwia prawie z płaczem próbuje go napoić, Ania odłożyła książkę i przejęła rudzielca:

Daj tu!

Nabrawszy mleka, ścisnęła główkę kotka, otworzyła mu pyszczek na siłę i syknęła:

No, dalej, walcz! Nie po to cię dziewczyna przytargała, żebyś tu z głodu się przekręcił!

Kotek się zakrztusił, zachłysnął, ale zaczął jeść.

Nazwali go Bazyl. Pani Janina przez prawie rok nie miała pojęcia, że w pokoju dziewczyn mieszka ktoś jeszcze, dopiero gdy przypadkiem zobaczyła, jak przez okno na parterze wskakuje rudy rozbłysk z puszystym ogonem.

Co to ma znaczyć?!

Jej krzyk postawił na nogi całe akademik.

Pani Janinko, no błagam! Przecież nawet pani nie wiedziała, że mamy kota! To mądry zwierzak! Mysz złapał!

Jakie myszy? U nas nie ma myszy! Mamy akademik pokazowy!

Pewnie! Ania zaplotła ramiona na piersi i z drwiącym uśmieszkiem spojrzała na kierowniczkę i stopą przesunęła za siebie kręcącego się Bazyla. Myszy też mamy pokazowe! Tłuste, jak u baby, która śmietankę podkrada! Bazyl rano prawie zawsze zostawia mi je pod łóżkiem w równym rzędzie. Następnym razem pokażę. Niech kierownik fabryki przyjdzie i zobaczy, jaki z niego łowca!

Maria! Skończ już te żarty! Pani Janina zmieniła ton i spojrzała surowo na Sylwię. To twoja sprawka? Jak wyjdziesz za mąż, to kota zabierzesz?

Nie wiem Sylwia wzięła kota na ręce. on mnie lubi, ale za właścicielkę chyba bardziej ma Anię. I będzie tęsknił…

Eh, dziecko! Pani Janina nagle się roześmiała patrząc, jak Sylwia się zamyśliła. Gadasz o nim, jakbyś o chłopie opowiadała! Sylwka, on kocur jest! Tam, gdzie karmią, tam mu dobrze.

Co tam, ja go głaszczę, przemawiam do niego, a on i tak do Ani lgnie oddała kota koleżance, objęła panią Janinę. To co? Możemy go zostawić?

Sprytna jesteś… Pani Janina pogroziła palcem. Ale żeby go nie było widać i słychać! Jasne? Bo wylecimy stąd wszyscy!

Wesele Sylwii odbyło się hucznie, a Ania została z Bazylem sama. Dni dłużyły się wolniej, smutniej. Pani Janina nie spieszyła się z dokwaterowaniem nowej osoby. Stary akademik powoli kończył swój czas. Dziewczyny wzdychały, marząc o nowym budynku. Budowa raz to szła, raz stawała, ale nadzieja rosła. W weekendy Ania razem z resztą pomagała tam na budowie. Chodziła pustymi korytarzami, wyobrażając sobie, jak to będzie wyglądało po ukończeniu. I właśnie tam, tamten dzień, spotkała swoją jak wtedy myślała przyszłość.

Aleksy, przyjezdny jak ona. Został w mieście po śmierci rodziców. Tu nie miał nic ani własnego kąta, ani stabilnego życia ale jakoś było weselej. Wokół nie brakowało dziewczyn, ale Aleksy miał swój plan: znaleźć żonę i to taką z dorobkiem, z mieszkaniem choćby małym, żeby życie łatwiejsze było. Ania do tych kategorii nie pasowała zupełnie, ale nie potrafił przejść obojętnie wobec jej urody, kiedy spojrzała na niego z góry i dumnie przeszła korytarzem.

Jego niezdarne zaloty najpierw bawiły Anię.

Ojej! I gdzie mi z takim? Przecież ja go pod brodę poklepię, głowę ma niżej ode mnie! śmiała się opowiadając Sylwii, która wpadła z wizytą.

Aniu, ale co tam wzrost! Jaki jest ten człowiek?

Nie wiem… spoważniała i spuszczała wzrok.

Obserwowała Sylwię, jak ta z trudem podnosi się do wyjścia, gładzi Bazyla, rozciągniętego na łóżku o niemałym już brzuchu.

Ciężko? Ania sięgała po słoik miodu od braci.

Ach, nie bardzo. Tylko trochę dziwnie. Jakby się stało na peronie i czekało, aż pociąg wreszcie odjedzie, bo już czas na coś lepszego. I tylko czekasz, żeby już… Sylwia przyjęła miód, ucałowała przyjaciółkę i pomachała kotu. Trzymaj się, Bazylu. Pilnuj jej!

Może to przez ciążowy brzuch Sylwii, a może przez samotność Ani, ale Aleksy zaczął bywać coraz częściej. Bazyl go nie znosił. Sycząc i prężąc grzbiet, wskakiwał na parapet i stamtąd obserwował gościa, gotowy w każdej chwili się rzucić. Ania wypuszczała kota na zewnątrz, wiedząc, że nocą wróci i długo potem nie dawał się pogłaskać, odmawiał jedzenia. Szczególne zachowanie… Ania sama nie wiedziała, o co mu chodzi.

Zazdrości? pytała, gdy pani Janina zaglądała i widziała, jak Bazyl chadza do niej, kiedy Aleksy odwiedzał Anię.

Może. Albo coś przeczuwa… Ty, Aniu, uważaj z tym twoim. Pożyje z tobą, pochwali się tobą przed innymi i odejdzie. A co potem?

Nie trzeba. Nie uwierzę w to, że jest taki.

Oj, dziewczyno… pani Janina wzdychała, ale kończyła temat. Patrz sobie.

Bazyl i kierowniczka mieli rację.

Początkowo Ania nie zwracała uwagi na poranne mdłości. Przecież nic takiego kefir był kwaśny, a i grzyby od bratowej leżały za długo. Ale mijał tydzień za tygodniem, a stan się nie poprawiał. Miała bezustannie ochotę jeść i spać. Spotkała Sylwię z wózkiem, opowiedziała jej swoje objawy i wtedy zrozumiała…

Aniu, jak to się stało?! Jaki termin? Powiedziałaś mu?

Ania stała zdezorientowana. Myśli rozbiegały się, a gdzieś na krawędzi podświadomości słyszała głos pani Janiny:

Oj, dziewczyno, patrz…

I właśnie ten głos postawił ją do pionu. Odpędziła pytania Sylwii ruchem głowy, przyspieszyła kroku. Musiała powiedzieć Aleksemu. Wolność się skończyła, nadszedł czas na decyzje.

Ale okazało się, że przyszłość musi planować sama.

Przepraszam, Aniu. Nie mogę. Skąd mam wiedzieć, że to na pewno moje dziecko? Nie zgadzam się. Aleksy odepchnął kota, który rzucił mu się na nogę i kopnął go mocno. Odczep się!

Bazyl, ledwo łapiąc równowagę, zdołał wgryźć się w jego łydkę, a krzyk Aleksego, zamiast wzruszyć, sprawił, że Ania uśmiechnęła się ironicznie:

Bazyl, nie gryź go, bo się jeszcze zatrujesz. Takiego śmiecia nie potrzebujemy. Niech idzie.

Długo siedziała wyprostowana na krześle wpatrzona w zamknięte drzwiczki. Bazyl kręcił się u jej nóg, próbując ją pocieszyć. Wskoczył jej na kolana, czego normalnie nigdy mu nie pozwalała i leżał, mrucząc, póki go nie przegnała.

Dość tego smęcenia. Chcę herbaty. Gorącej.

Syna, który wkrótce się pojawił, Ania zapisała tylko na siebie. Gdy urzędniczka rejestrowała akt urodzenia, Ania krótko powiedziała:

Ojca nie ma. I nie było. Matka jest. Wystarczy?

Sylwia przygotowała wyprawkę, a pani Janina przez znajomych zdobyła dobry wózek i chodziła do dyrektora fabryki po lepszy pokój. Ale budowa nowego wciąż stała, i dyrektor tylko rozkładał ręce:

Gdybym mógł, to bym dał, ale nie ma jak. Póki co, zostają tak, a potem się zobaczy.

W pokoju było chłodno, mimo że Ania próbowała zasłonić każdą szparę. Nie przepędzała więc kota od synka, który od razu uznał, że ten mały, krzyczący kłębuszek jest jego własnością. Kładł się przy nim i ten cichł, czując ciepło rudego opiekuna. Ania, patrząc na tę kocią miłość, tylko się śmiała i podawała Bazylowi smakołyki, z czym było ciężko. Pieniędzy brakowało, gdyby nie pomoc braci pewnie dawno by się załamała. Aleksy zniknął, gdzieś wyjechał z miasta, i Ania nawet się cieszyła. Nie chciała widzieć lepiej zapomnieć i zostawić sobie tylko syna najpiękniejsze wspomnienie.

Rodzina zjechała cała, kiedy wypisali Anię ze szpitala.

Ale się urodził! Silny chłopak, cały ty, Aniu!

Ania słuchała bliskich i ledwo powstrzymywała łzy z ulgi nigdy nie płakała z byle powodu. Żadnym słowem, żartem czy spojrzeniem jej nie zawstydzili. Wręcz przeciwnie, żona najstarszego brata objęła ją w kuchni i wyszeptała na ucho:

Dobrze, że urodziłaś. Teraz już nie będziesz sama. Dobry człowiek się znajdzie, Aniu, zobaczysz. Nie wszyscy są tacy jak on. O syna się nie martw pomożemy i wychowamy go jak swojego.

Słowa dotrzymali. Co dwa tygodnie ktoś z braci przyjeżdżał, przywożąc Ance i synowi podarunki. Ania rozpakowywała koszyki, po cichu ocierała łzy. Jak niewiele człowiekowi potrzeba po prostu wiedzieć, że nie jest sam. Że są ludzie, którzy wspierają, pokochają jej dziecko jak własne. W takich chwilach była zła na swoje łzy, a jednak cieszyła się, że nie jest sama.

Żłobek dla Janka był próbą. Często chorował, a Ania biegała między pracą i domem. Gdyby nie pomoc pani Janiny i Sylwii, pewnie wróciłaby na wieś. Ale tam życie ze starszym bratem i jego rodziną kusiło jak najgorsze wyjście. Nie chciała im się narzucać.

Siedząc przy łóżeczku chorego synka, Ania mimowolnie wracała myślami do dawnej miłości i wiedziała już, że nie każdemu dane jest spotkać porządnego człowieka. Teraz rozumiała, czego pragnie: nie słodkich słówek i zapewnień, tylko kogoś, kto bez słowa poda jej herbatę, wyśle ją spać i powie:

Idź, ja zostanę z Jankiem.

A potem w weekend pójdzie z nimi do zoo i kupi Jankowi balonik. Pochwali jej rosół, przymocuje półkę, która od miesięcy zawala kąt w pokoju. Po prostu będzie przy niej. Zawsze.

I tyle. Taka będzie dla niej rodzina. Taka, jak trzeba.

Sen nachodził Anię nieproszony. Opierała głowę na stoliku obok łóżeczka i spała, pogrążona w dziwnym, zlęknionym śnie.

W jedną z takich nocy wydarzyło się coś, co wywróciło jej życie do góry nogami, stawiając ostatnie przecinki w jej trudnej opowieści, która nie chciała zakończyć się dobrze.

Janek chorował już trzeci dzień. Gorączka nie spadała. Ania prawie nie spała, walcząc o syna. Lekarka z przychodni, która mieszkała obok, przychodziła codziennie, oglądała dziecko, kręciła głową:

Nie mam lepszych wieści. Robi pani wszystko, jak należy. Poczekajmy, organizm mocny, powinien sobie poradzić.

Ania nie odstępowała syna na krok. Janek płakał, łapał się za ucho, zasypiał na chwilę, znów się budził. Wieczorem pani Janina przyniosła rosół, przytuliła Janka, przyłożyła policzek do jego gorącego czoła:

Ale grzeje!

Nie mogę zbić gorączki. Jak się nie staram…

A może dobrze, co? Jak jest, to znaczy, że walczy. Tak lekarz mówi.

Wiem… Ale to nie ułatwia. Serce boli, gdy płacze…

Przejdzie! Ale jak się wykończysz, to bardziej mu nie pomożesz. Jedz i kładź się spać. Rano będziesz mądrzejsza.

Ania kiwnęła głową i zaczęła szykować okład, a pani Janina cicho wyszła.

Bazyl przyczaił się obok chłopczyka, machał ogonem, nie pozwalając Jankowi go złapać. Malec, wymęczony, zasnął przy kocurze, nim Ania zrobiła okład. Przysiadła na łóżku, rozważając, czy go budzić, lecz machnęła ręką.

Dotknęła dłonią chłodnego garnka, wyszła na kuchnię podgrzać rosół. Stała przy kuchence, gdy coś w pokoju trzasnęło. Chwilę potem usłyszała płacz Janka. Rzuciła wszystko, pobiegła do pokoju i zamarła w drzwiach, sparaliżowana strachem.

Na łóżku rozgrywała się walka na śmierć i życie. Wielki szczur atakował. Bazyl krążył wokół niego rudą błyskawicą, lecz już był poraniony rozdarty bok, rozwalone ucho. Ania złapała stołeczek, by pomóc, ale Bazyl rzucił się, chwycił szczura za gardło i ścisnął tak mocno, że nie mogła go odciągnąć.

Bazylku, dobry mój, zostaw już! Wygrałeś!

Kot jak dziecko zawył, puścił trupa i sztywnym krokiem poszedł do Janka, który znów zaczął płakać. Ania rzuciła się do synka i omal się nie przewróciła: obok Janka leżał drugi szczur, mniejszy, ale jej wydawał się olbrzymi. Porwała malca, otworzyła drzwi i zawołała na cały korytarz:

Pomocy!

Godzinę później zabrane ciepło opatulone dziecko zaniosła do pani Janiny, która dała im klucze do siebie i obiecała zadbać o kocura.

Skandal! Szczury! Ledwie co była deratyzacja i znów! złościła się pani Janina, bezradna wobec starego budynku.

Porządkując pokój Ani, przeniosła Bazyla do swojej dyżurki i zaczęła opatrywać rany.

Bohater z ciebie, Bazyl! Dobrze, że cię zatrzymałam! Takie koty to skarb.

Bazyl leżał ciężko oddychając, nawet nie próbował się wylizywać. Nie chciał jeść, pani Janina zmarszczyła się ze zmartwienia.

Następnego ranka, po dyżurze, pojechała do Ani:

Przypilnujesz Janka? Ania biegała po pokoju. Gdzie w tym mieście jest dobry weterynarz?

Jest na Kruczej, dwa bloki stąd. Spytaj, pomogą! Biegnij!

Ania naprawdę biegła. Bazyl leżał na dywaniku pod jej łóżkiem, z ledwie wyczuwalnym oddechem.

Bazylku! Wytrzymaj chwilę. Już!

Dopadła lecznicy, odsunęła filigranową dziewczynę w białym fartuchu i zażądała:

Weterynarza! Najlepszego! Natychmiast!

Ta już chciała się oburzyć, ale spojrzała na Anię i kiwnęła, pokazując ławkę.

Ania tuliła Bazyla, śledząc każdy oddech, była gotowa sama ruszyć na poszukiwania lekarza, gdy drzwi się otworzyły.

Wszedł mężczyzna-potężny, wysokiego wzrostu, z ciepłymi oczami.

Co tu mamy? jego bas tak ją zaskoczył, że przez chwilę nie mogła się odezwać.

Otrząsnęła się, podała mu kota:

Proszę…

Kto mu to zrobił? podniósł kota jak piórko i rozejrzał się po ranach.

Szczur.

Na bezdomnego nie wygląda. Taki zadbany.

Mój kocur.

Skąd szczury? Wypuszczacie na dwór?

Nie, w pokoju…

Dziwne historie.

Długo jeszcze będzie pan mnie wypytywał? Jemu jest źle! Ania wybuchła, łzy lały się z wściekłości. On uratował mi syna! Proszę coś zrobić!

Nie trzeba krzyczeć, spokojnie. Jestem Sergiusz. A pani?

Ania.

Poznaliśmy się? To dobrze. Na przyszłość nie krzyczę, wolę rozmawiać. Pomożemy waszemu wybawcy, spokojnie.

Kilka lat później duży rudy kot wejdzie cicho do dziecięcego pokoju, obejdzie go dookoła i wskoczy do łóżeczka obok kanapy, na której spał Janek. Mała Alenka poczuje ciepły, puszysty bok i odwróci się przez sen, chowając paluszki w miękkim futrze. Bazyl zamruczy jej jakąś swoją kocią opowieść, a dziewczynka zapadnie w głębszy sen, nawet nie słysząc, gdy do pokoju wejdą, za kotem, rodzice. Ania poprawi kołdrę synowi, naciągnie zdjęty przez sen skarpetek córki, przytuli się do ramienia męża:

Ale mamy nianię, co, Sergiusz?

Lepszej nie potrzeba Sergiusz podrapie Bazyla za uchem. Dobrze, że się wtedy nie poddałem. Takie koty to prawdziwy skarb.

Mówię ci, on złoty. Sam się świeci.

Bazyl trąci nosem wyciągniętą dłoń Ani, rozciągnie się przy Alence, obejmie ją łapą. Ania zgasi lampkę, zaprosi męża, delikatnie zamknie drzwi. Jej dzieci nigdy nie bały się ciemności. Zawsze był z nimi Bazyl. A przy nim nie było się czego bać.