— Proszę wziąć kotka, — prosiła kobieta na targu. Przechodzień zaskoczył swoim zachowaniem.

Dzisiaj minął trzeci dzień, odkąd stoję z tym kartonem u stóp. Dno już rozmokło od porannej wilgoci – październik daje się we znaki. Poprawiłam ręcznik w środku, przeliczyłam kociaki: wszystkie pięć. Dwa szare, dwa pręgowane, jeden czarny z białą piersią. Czarny spał, pręgowane się wierciły, szare tuliły się do siebie.

Rynek budził się powoli. Grażyna z warzywnego już ułożyła jabłka w kopce, a od nich szedł ten kwaśny jesienny zapach, po którym październik różni się od wszystkich innych miesięcy. Niebo wisiało szare, gęste, a chłód wchodził pod kurtkę nie od razu, tylko stopniowo, centymetr po centymetrze – od dłoni do łokci. Asfalt lśnił po wczorajszym deszczu, a kałuże odbijały stragany, ludzi, kawałki nieba.

Dmucham na palce. Są czerwone, sztywne, a rękawiczek zapomniałam w domu, bo rano myślałam nie o rękawiczkach, tylko o tym, że dziś ostatni dzień, kiedy mogę tu stać. Jutro przyjedzie córka po kocicę, ale kociaków nie weźmie. Powiedziała: „Mamo, no dokąd mi pięcioro?” I miała rację. Tylko że jej racja niczego nie rozwiązywała, a jedynie utrudniała to, co i tak było trudne.

– Proszę wziąć kotka – mówiłam do każdego, kto zwalniał krok. – Ładne, oswojone. Jeśli panu/pani nie sprawi kłopotu…

Ludzie przechodzili obok. Kobieta z wózkiem uśmiechnęła się, ale pokręciła głową. Mężczyzna w roboczym kombinezonie nawet nie spojrzał. Dziewczynka około dziesięciu lat przykucnęła, wyciągnęła rękę, ale matka pociągnęła ją za rękaw i pociągnęła dalej.

– No komu potrzebne kociaki w październiku? – powiedziała Grażyna z sąsiedniego straganu, przekładając jabłka. – Wiosną jeszcze jakoś, a teraz… Zaniosłabyś je z powrotem.

Milczałam. „Z powrotem” oznaczało to, o czym nie chciałam myśleć.

Czarny kociak obudził się, podniósł głowę, pisnął. Wsunęłam rękę do kartonu i podrapałam go za uchem. Karton pod palcami był miękki, wilgotny, a w jednym rogu już zaczął się rozwarstwiać.

Nie zwolnił kroku, nie prześlizgnął wzrokiem po kartonie i dalej. Zatrzymał się, jakby wbił się w niewidzialną ścianę, i stał tak kilka sekund, patrząc w dół.

Chudy, w wytartej na łokciach kurtce, ręce w kieszeniach. Twarz taka, jaką mają ludzie, którzy od dawna nie wysypiają się, ale nie z pracy, a z czegoś innego. Jasne oczy, zmęczone. Trzydniowy zarost, ale schludny – jakby go nie zapuszczał, tylko zapominał ogolić.

– Ile ich? – zapytał.

– Pięcioro – wyprostowałam się, poprawiłam kurtkę. – Dwa samce, trzy samiczki. Miesiąc i tydzień. Do kuwety przyuczone. Jeśli pan…

– Proszę.

Mrugnęłam.

– Co?

– Wszystkich proszę.

Wyjął ręce z kieszeni i przykucnął. Podniósł czarnego kociaka jedną dłonią, spojrzał mu w oczy, delikatnie rozsunął tylne łapki, sprawdzając, potem położył z powrotem. Tak bierze się nie szczeniaka w prezencie dla dziecka. Tak biorą zwierzęta ludzie, którzy wiedzą, gdzie patrzeć i po co.

Stałam i nie wiedziałam, co zrobić z rękami. Torebka z karmą, którą przynosiłam każdego dnia, nagle okazała się niepotrzebna. Słowa, które przygotowywałam dla każdego przechodnia, też stały się niepotrzebne.

– Pan… wszystkich? – powtórzyłam.

Skinął. Podniósł karton. Zobaczyłam, jak jego ręce już trzymają tekturę ostrożnie, nie ściskając.

– Proszę chwilę – sięgnęłam do torby. – Proszę, tu karma, kupiłam… I specjalna mieszanka. Jeszcze trzeba je pipetą dokarmiać, po troszku. Źle same jedzą.

Wziął torebkę. Nie podziękował. Nie uśmiechnął się. Tylko skinął i poszedł, a karton w jego rękach kołysał się w rytm kroków, a z niego wystawała ruda pręgowana łapka, czepiająca się brzegu.

Grażyna gwizdnęła.

– No proszę. Wszystkich zabrał. Dziwny jakiś.

Nie odpowiedziałam. Patrzyłam na jego plecy i nie mogłam zrozumieć, dlaczego w środku nie zrobiło się lżej, choć właśnie tego chciałam przez trzy dni. Pewnie dlatego, że oddać kociaki obcemu człowiekowi, który nie wytłumaczył po co, to nie to samo co umieścić. Umieścić znaczy wiedzieć, gdzie. A ja nie wiedziałam. Widziałam tylko jego ręce, a ręce były właściwe – i to powinno wystarczyć.

Wyjęłam z torby notes i długopis. Poszłam za nim, dobrze, że nie musiałam daleko – nieznajomy wszedł do klatki obok. Jak szpieg, śledziłam go aż do mieszkania. Zapisałam adres. Na wszelki wypadek. Albo nie na wypadek – na pewność.

Buty pod drzwiami stały jedne. Wieszaki na ścianie w przedpokoju były puste: cztery, błyszczące, a na każdym kiedyś wisiała kurtka, szalik albo parasol, a teraz po prostu sterczały ze ściany jak pytania, na które nie ma komu odpowiadać.

* * *

Dziś poszłam znów. Stukałam – trzy krótkie uderzenia kostkami. Tak pukają ludzie, którzy nie są pewni, że chcą ich widzieć. Otworzył – ten sam, tylko że kocięta miały już miski podpisane markerem: „czarny”, „szary-1”, „szary-2”, „pręgowany-samiec”, „pręgowana-samica”. Ścisnęło mnie w gardle, bo człowiek, który podpisuje miski czwartego dnia, nie zamierza ich oddawać.

– Proszę – podałam torebkę. – Pierogi. Pomyślałam, że może…

Nie dokończyłam, bo nie wiedziałam jak. „Może pan głodny” brzmiałoby niezręcznie. „Może pan samotny” brzmiałoby prawdziwie, ale prawdy mówić było za wcześnie.

Wziął torebkę. Postawił na stole. Czarny kociak siedział mu na ramieniu, wczepiony pazurami w sweter – zauważyłam, że sweter już ciągnie się, a on tego nie poprawiał.

– Napije się pani herbaty? – zapytał. Pierwsze dłuższe zdanie.

Skinęłam. Usiadłam na taborecie, położyłam dłonie na kolanach. W kuchni było cieplej niż w przedpokoju, pachniało mlekiem, karmą i czymś jeszcze.

Kociak zeskoczył z jego ramienia i wlazł mi na kolana – chwyciłam go odruchowo, jak chwyta się coś, co spada. Był ciepły, a pazurki przekłuwały materiał spódnicy – nie odsunęłam go, tylko przycisnęłam dłoń do grzbietu, czując pod sierścią szybkie, małe serce.

Rozlał herbatę.

* * *

Minął tydzień. Karton nie jest już potrzebny – kocięta śpią, gdzie popadnie: dwa na fotelu, jeden na parapecie, czarny u jego stóp, pręgowana na swetrze, który rzucił na krzesło i zapomniał. Rozpłaszczyłam karton i położyłam go w progu zamiast wycieraczki – kociaki, przechodząc, drapią go pazurami z przyzwyczajenia.

Przychodzę co drugi dzień. Przynoszę pierogi, albo twaróg, albo jabłka od Grażyny. Naprawił dzwonek w drugim tygodniu. Gdy dzwonię, ten dźwięk – ostry, trzeszczący, staromodny – jest lepszy niż jakakolwiek cisza, jaką znał przez ostatni rok.

Na wieszakach w przedpokoju wiszą teraz jego kurtka i moja chusta.

Dziś rano czarny kociak wybiegł do korytarza przez uchylone drzwi. Wyszedł za nim, podniósł go, a kociak oparł się łapkami o jego brodę, jakby chciał zobaczyć, co jest za drzwiami, dalej. Popatrzył też. Klatka schodowa, zakurzone okno, światło. Stał tak kilka sekund, przytrzymując drzwi nogą, żeby się nie zamknęły.

Potem wrócił do mieszkania. Postawił kociaka na podłogę, a ten pobiegł do kuchni, gdzie już dzwoniły miski – reszta usłyszała kroki i uznała, że czas na śniadanie. Drzwi nie zamknął na zamek. Za chwilę przyjdę.

I wiem już, że nie przyjdę tylko spytać. Przyjdę – i to nie na chwilę.