Polski taniec ludowy „Jabłuszko” – tradycyjny taniec rosyjski w polskiej interpretacji

Jabłuszko

– Jesteś dokładnie taka sama jak twoja matka!

– Taka jaka, babciu? Kinga instynktownie się napięła, ale szybko się opanowała. Przed kim ona się właściwie broni?

– Kombinatorka! Ona też nigdy nikogo nie słuchała! I ty taka sama!

– A czego ja powinnam wysłuchać?

– Mnie! Masz mnie słuchać i szanować! Bo jestem starsza i lepiej znam życie! Rozumiesz?

Kinga patrzy zaskoczona na lekko rozczochraną, zaczerwienioną ze złości kobietę, która macha jej palcem przed nosem.

Interesujące! Dlaczego ona żąda, by ją słuchać? Jak już weszła, to jej nie wymażesz!

Kinga poruszyła lekko palcami, jakby wyczuwała w nich szkolną gumkę. Ale by poprawić ten dzień! Tu trochę cieni wymazać, tam rozjaśnić… Nie lubi ciemnych barw! Nie znosi kłótni, krzyków, podniesionych głosów… Mama nigdy z nią tak nie rozmawiała. Zawsze powtarzała, że kulturalni ludzie umieją nie tylko słuchać, ale i słyszeć.

– Uszka otwieramy, Kingusiu, i słuchamy! Jak zajączki! Wiesz, dlaczego króliczek tak dobrze słyszy? Bo lisek cichutko się skrada… Jak się zamyśli króliszek, słabo słucha, to lisek am! I zje go!

– Nie chcę! mała Kinga zamierała patrząc na mamę.

– No właśnie, nie chcesz! Dlatego króliczek jest bystry. Słucha uszkami pilnie i umyka nóżkami szybko, żadna lisica go nie dogoni!

To było dawno temu. Kinga już jest prawie dorosła, ale wszystkie mamusine bajki i przestrogi pamięta jak wczoraj.

Dziwne… Dawniej myślała, że mama przesadza, miesza coś. Teraz okazuje się, że miała absolutną rację!

Choćby kwestia babci. Kinga poznała ją dopiero w zeszłym roku. Wcześniej mieszkała z mamą w małym miasteczku nad Bałtykiem, chodziła do przedszkola, kłóciła się z Anią i Zosią, potem godziły się i biegły na lody na maleńką promenadę. Potem była szkoła, Kuba, pierwsze pocałunki na plaży o zachodzie słońca.

I mama była…

Kinga ściska w palcach dużą, niebieską koralikową bransoletkę zrobioną przez mamę.

– Co z tego, że sztuczna? A zobacz, jak ładnie wyszła! Widzisz, kochanie, czasem prawdziwe bywa gorzkie i trudne. Cokolwiek byś nie zrobiła nie ucieszy cię i nie ogrzeje. A czasem zamiennik wcale nie jest taki zły, jak się wydaje.

– Jak to?

– No patrz, dwa tygodnie temu z Anią się pokłóciłaś. Dlaczego?

– Powiedziała, że jesteśmy biedne, bo kupiłaś mi podróbki trampek zamiast oryginalnych. Twierdzi, że wie, jak wyglądają naprawdę.

– No, Ania miała rację, buty uszył ci pan Janusz, ale przecież nigdy nie twierdziłam, że to markowe, prawda?

– Prawda!

– Ale za to są ze skóry, piękne i zrobione z sercem. Sam wiesz, pan Janusz inaczej nie umie. Podobają ci się?

– Tak!

– Więc jaka różnica, jaki znaczek mają? Ludzie to wymyślili, by czuć się lepsi. Rozumiesz? Ja mam taki ciuch, ty nie. Jestem lepsza! Ale to nieprawda, prawda?

– Mhm.

– Właśnie! Najważniejsze, żeby człowiek w środku nie był podrabiany, a reszta… Ktoś przejmuje się metkami, ktoś cieszy tym, co ma. Szczęśliwszy będzie ten, kto nie mierzy szczęścia metką.

Kinga wtedy bardzo długo myślała. Umyła nawet podłogę w swoim pokoju i mama. Potem zajrzała do kuchni, gdzie mama gotowała jej ulubiony dżem morelowy i zapytała:

– Mamo, to znaczy, że Ania nie jest moją najlepszą przyjaciółką? Tak? Skoro potrafi najpierw chwalić, a potem złośliwości mówić? A dobrze wiem, że jej się moje buty podobały, tylko przyznać się nie chciała

– Skąd wiesz?

– Zosia mi powiedziała. Podobno Ania awanturę matce zrobiła, żeby jej trampek lepszych niż moje kupiła.

– Oj, Kinga! mama, Grażyna, odłożyła drewnianą łyżkę, objęła córkę. Nie odcinaj od razu wszystkiego. Ania jest nadal dzieckiem, jak ty…

– Ale ja nie jestem dzieckiem!

Kinga zadarła głowę, patrząc na mamę złym wzrokiem, choć Grażyna widziała złość jest skierowana na siebie. Pomyślała źle o przyjaciółce i teraz ma żal.

– Dla mnie zawsze będziesz dzieckiem poprawiła delikatnie Grażyna. I ty, i Ania. Mamy zawsze widzą w swoich dzieciach maluchy. Czy to taka krzywda? Mojej mamy już nie ma, ale jak bardzo bym chciała być znowu mała! Żeby ktoś mnie tak przytulił… A nie ma komu…

Grażyna pocałowała Kingę w czubek głowy.

– Dobra! Miałyśmy mówić o tobie. I o Ani… Kingusiu, daj jej czas. Pamiętasz, jak przyciągnęła cię do domu, kiedy z huśtawki spadłaś? Przestraszyła się bardziej niż ty! Ona też wtedy obdrapała kolana, bo skakała za tobą. A jak płakała! Lekarka w przychodni powiedziała jej, że da jej zastrzyk za towarzystwo. A pamiętasz, jak oddała ci nowe flamastry, które tata jej przywiózł z zagranicy? Dała je, bo byłaś chora i nie mogła cię odwiedzić? Chciała, byś narysowała najładniejszy rysunek i powiesiła na ścianie. Pamiętasz?

– Tak…

– Więc sama widzisz to wszystkie głupstwa. Dorosną i zrozumieją, jak puste są takie spory. A póki co nie zgubcie siebie.

– Już do mnie przyszła.

– Po co?

– Pogodzić się. Przepraszała…

– A ty?

– A ja powiedziałam, że nie chcę jej znać i że nie jesteśmy biedne!

– Złościłaś się?

– Bardzo!

– A teraz?

– Nadal się złoszczę! Ale mniej…

– No to poczekaj, aż ci przejdzie zupełnie, wtedy pogódźcie się. Bo jak teraz pójdziesz, wybaczysz tylko połowicznie i dalej będziesz się wściekać. I znów się pokłócicie!

Jak bardzo Kinga potrzebuje mamy… Ona na pewno wiedziałaby, co powiedzieć i co zrobić. Zwłaszcza teraz! Przy babci…

Babcia pojawiła się nagle.

Kingusia długo nie wiedziała, że mama podupadła na zdrowiu i że skontaktowała się z byłą teściową, prosząc o przyjazd.

– No dzień dobry, Grażyno! Myślałam, że już cię nie zobaczę! postawna kobieta, zaczerwieniona od upału, zamknęła furtkę, opłynęła na niej plecami, łapiąc oddech. Gorąco nie do wytrzymania! Nie wiem, jak to przetrwam!

– Dzień dobry, Stefania!

Kinga spojrzała na mamę, słysząc coś dziwnego w jej głosie.

– To Kinga? Stefania spojrzała na dziewczynkę. Nic wspólnego! Jesteś pewna, że to córka Tomka?

– Zawsze ta sama!

W głosie mamy zabrzmiał śmiech i Kinga odetchnęła. Skoro śmiech, to nie jest źle. Zobaczymy, jak mama mówiła.

Babcia się jej nie spodobała. Hałaśliwa, nerwowa, wybuchowa. Od razu wprowadziła do domu zamieszanie i ciągłe narzekania.

– Bajzel jak zawsze! Trudno posprzątać, Grażyno?! Przecież masz dziecko! Dziewczynka powinna się uczyć, jak być kobietą! Mąż ją po ślubie wywali z domu! I dobrze zrobi!

Kinga nie rozumiała, czemu mama milczy. Uśmiecha się tylko pod nosem i pozwala babci robić rewolucję.

Koty pod wpływem babcinej aktywności straciły pewność siebie i pochowały się po kątach, a Gucio, pies podarowany Kindze przez pana Janusza, wymknął się na podwórko i położył w cieniu, od czasu do czasu mrucząc groźnie, gdy Stefania podnosiła głos.

– O, jedyne mądre stworzenie w tym domu to pies! Wie, że nie ma tu co robić! Zwierzętom nie miejsce w domu!

Koty, na dźwięk szurającej babcinej szczotki, czym prędzej uciekły na ogród na wszelki wypadek.

I właśnie wtedy Kinga po raz pierwszy pokazała charakter. Złapała swojego ulubieńca Kuleczkę i z impetem przeniosła go do swojego pokoju.

– Co ty robisz?! Kingo! grzmiący głos Stefanii sprawił, że Gucio znowu zaszczekał.

– Opiekuję się nią! Kinga odwróciła się leniwie i spojrzała na babcię. Koty zostają w domu. I Gucio też! Byli tu zanim pani przyszła. Mówi pani o porządku? To go zachowujcie! To nasz dom! Jest pani gościem! U siebie można rządzić!

– Kingo! Grażyna, zszokowana, zakryła usta dłonią. Nigdy nie słyszała, by córka podnosiła głos na dorosłych.

Ku jej zdumieniu, Stefania wcale się nie obraziła. Zmrużyła tylko oczy, uśmiechnęła się pod nosem i rzuciła:

– No, nasza krew! Dobrze! Jabłko od jabłoni… Grażyna! Mogłabyś lepiej wychować wnuczkę!

Od tamtej pory kotów już nie ruszała. Z niechęcią odsuwała je nogą, jeśli nadziała się na ich drogę, ale nie wyrzucała.

Nie było jednak czasu na kłótnie o koty. Wydarzenia potoczyły się tak szybko, że Kinga ze zdziwieniem patrzyła na stare zegary na komodzie w salonie i w myślach próbowała zatrzymać wskazówki.

Po co się to wszystko śpieszy?! Dlaczego?! Mama jeszcze taka młoda! Jest tak bardzo potrzebna Kindze! Nie można tak po prostu… To nie fair!

Tylko czas niestrudzenie płynął. Odmierzał minuty, nie zostawiając nawet cienia nadziei na zatrzymanie.

Lekarze, leki, szpital…

Grażyna odeszła wcześnie, pewnego wiosennego poranka.

Dzień wcześniej Kinga po raz pierwszy otworzyła okna i wpuściła świeże morskie powietrze po długiej zimie i szepnęła:

– Mamusiu, niedługo twoja wiśnia zakwitnie! Już niedługo!

– Postaram się, Kingusiu… Bardzo chcę ją zobaczyć!

Kiedy dowiedziała się, że mamy już nie ma, Kinga w złości złamała gałązkę sięgającą do okna mamy. Po co ona tu jest?! Jeśli nie ma już kto patrzeć…

Stefania nie cackała się z Kingą. Ujęła ją w potężne ramiona, wyciągnęła ogromną, świeżą chustkę i kazała:

– Płacz! Krzycz! Oddaj mi to, co masz w środku! Tobie to niepotrzebne! Nic nie mogłaś zrobić… Każdy ma swój czas…

Jak ona to wiedziała? Skąd znała rozpacz Kingi? Miała rację! To siebie Kinga winiła za to, co się stało. Mama za dużo pracowała, za mało odpoczywała… Wszystko dla niej, dla córki… Żeby Kinga poszła na studia, skończyła edukację…

A Kinga? Wolała biegać z Kubą i dziewczynami niż siedzieć z książkami i przy sztalugach. Oceny spadły, choć przecież do matury zostało niewiele. Tak, zaczęła nadrabiać, ale mamie już nie zdążyła powiedzieć, nie chciała martwić…

List od Grażyny, przekazany przez Stefanię, dotarł do Kingi dopiero czterdziestego dnia po pogrzebie.

– Proszę. Teraz możesz. Czytaj uważnie. Matka daje ci wskazówki.

– Czemu koperta otwarta? Kinga obracała w rękach zwykłą, białą kopertę bez znaczka i adresu.

Dla Kingusi… Tyle na odwrocie, ręką mamy.

– Za kogo mnie masz? Pewno, nie jestem ideałem i możesz mnie nie lubić, ale cudzych listów nie czytam! Stefania pokręciła głową. Idź już! Nie mam teraz czasu, do nocy będę sprzątać. Dasz radę przyjdź pomóc. A ja mam robotę!

Obraziła się… Kinga zorientowała się od razu, gdy tylko babcia zniknęła w kuchni. Nie kłóciła się, nie docinała, po prostu westchnęła, uciekła wzrokiem i zamknęła za sobą drzwi. Kinga przylgnęła czołem do framugi drzwi, gdzie jeszcze były widoczne ślady kreski, którą mama zaznaczała jej wzrost.

– O! Aleś Kinga urosła! Jaka duża!

Głos mamy zabrzmiał tak wyraźnie, że Kinga przestraszona odsunęła się od drzwi.

Duża… A gdzie tam! Gdyby była duża, byłaby mądrzejsza! Nie raniłaby ludzi bez powodu. Mama nie pochwaliłaby takiego zachowania.

Kinga zamknęła się w swoim pokoju, usiadła na podłodze i położyła kopertę na kolanach. Nie miała siły otwierać jej od razu. Tyle chciałaby jeszcze powiedzieć mamie. Tyle nie zdążyła usłyszeć…

Koperta była gruba, napchana kartkami wyrwanymi z zeszytu w kratkę. Kinga przytuliła przewijającego się Kuleczkę, wyjęła listy.

Kingusiu! Przestań płakać! Przecież jesteś silna! Po co te łzy? Życie jest piękne i tyle dobrego cię czeka! Czas jest cenny nie marnuj go na rozpamiętywanie. Powiesz, że miałyśmy za mało czasu razem. Ale ja ci powiem coś innego. Miałyśmy go dużo! Nawet nie wyobrażasz sobie, ile! Oczywiście nie rozumiesz… Pozwól, że wszystko ci opowiem. Masz prawo znać swoją historię…

Od czego zacząć… Może od tego, jak poznałam twojego tatę. Był niezwykły. Zakochałam się w nim od pierwszego wejrzenia. Moje przyjaciółki kręciły nosem: 'Jak możesz? On rudy!’. Nie rozumiały, jakie miał ciepło i ile słońca w sobie! Ty jesteś do niego bardzo podobna, choć z wyglądu dostaniesz po nim tylko piegi, oczy i nos. Reszta moja. Jak się urodziłaś, wpatrywał się w ciebie i marzył, że będziesz mieć takie kręcone włosy jak babcia. Jego mama, Stefania.

Kingo! Ona jest naprawdę dobrą kobietą! Nie bierz do siebie jej gwałtowności. Zawsze taka była. Sroga, szczera, hałaśliwa, ale też niezawodna i dobra.

Pewnie zapytasz, czemu jej dotąd nie znałaś? To moja wina. Byłam młoda i głupia. Nie doceniłam jej.

Przepraszam!

Poważnie się pokłóciłyśmy, gdy byłaś mała. Z twoim tatą byliśmy szczęśliwi. Do czasu, gdy… zakochał się w kimś innym. Zdarza się, Kingo…

To nie znaczy, że mnie nie kochał czy nie chciał cię wychowywać. Po prostu spotkał kogoś, dla kogo stał się cały świat…

Czy zapytasz, a co z naszym światem? Po prostu… przestał istnieć. Wydaje mi się, że zawsze kochałam go mocniej. Był dobrym ojcem, mieszkał ze mną dla ciebie, choć już nie kochał. Kiedy poznał tamtą kobietę, nie umiał już kłamać. Zawsze był uczciwy…

Teraz to rozumiem, wtedy było mi strasznie ciężko. Czułam, że nie mam czym oddychać. I właśnie wtedy pojawiła się Stefania.

Teraz wiem, że przyjechała, by syna 'nawrócić’. By chciała, żebyśmy byli rodziną. Nie rozumiała. Ale, jak się domyślasz, zaczęła od swojego: 'A gdzie porządek?’. I wtedy pękłam. Nakrzyczałyśmy się, powiedziałyśmy sobie za dużo. W końcu wygarnęłam, że nie jesteś jej wnuczką…

Boże, Kingo, jaka byłam głupia! Tak łatwo popełnić błąd, tak trudno się przyznać!

Mogłabym pamiętać, jak leżałam zagrożona, a lekarze mówili, że możesz się nie urodzić. A ona rzuciła wszystko i opiekowała się mną przez miesiąc. Gotowała mi parowane kotlety i tak posprzątała w naszym mieszkaniu, że potem długo nie mogłam nic znaleźć! Pojechała dopiero, gdy była pewna, że wszystko będzie dobrze.

Nie wiedziałam, że próbowała dogadać się z tamtą kobietą. Chciała zrozumieć, a na końcu powiedziała w złości, że nigdy jej nie zaakceptuje. A jednak zaakceptowała. Kochała i dzieci tej kobiety tak, jak ciebie. Tak, Kingo, masz brata i siostrę. Stefania może cię z nimi poznać, jeśli chcesz. Rozmawiałyśmy o tym. Źle jest być samą. Im więcej ludzi blisko, tym lepiej. Będzie mi lżej.

Pomyśl o tym.

A teraz o przyszłości. Kingo, ucz się! Chcę, żebyś miała swoją przyszłość! Ale pamiętaj sama ją wybierz! Nie pozwól nikomu się sobą rządzić! Pamiętasz, jak rozmawiałyśmy, co wybrać i jak wykorzystać to, czym obdarzyła cię natura? Masz talent, córeczko! Wykorzystaj go! Nie każdy ma takie szczęście. Jeśli już los cię obdarował nie zmarnuj tego! Będzie ciężko, ale poprosiłam Stefanię, by ci pomogła. Mam trochę oszczędności. Niedużo, dużo musiałyśmy wydać, ale na rokdwa wystarczy. Potem dasz sobie radę. Już potrafiłaś podłapać drobne prace. Twoje torby ręcznie malowane i obrazy chętnie kupowali turyści. Myślę, że w Gdańsku czy Warszawie będzie łatwiej. Nie rezygnuj ze marzenia! Niech się spełni! Wierzę, że przyjdzie dzień, gdy w jednej z galerii odbędzie się twój wernisaż. I będę się cieszyć, nawet jeśli mnie nie zobaczysz. Wydaje mi się, że stąd wszystko będę wiedzieć.

Kocham cię! Martwię się o ciebie! Ale wiem, że dasz radę! Silna i mądra z ciebie dziewczyna!

Otrzyj łzy, proszę!

Mama.

Kinga długo siedziała ze spuszczoną głową, powstrzymując płacz. Mama kazała nie płakać!

Kuleczka już spała na dywanie obok, drżąc czasem łapkami, a Kinga wciąż nie wiedziała, co dalej.

Odpowiedź przyszła sama, kiedy Stefania weszła do pokoju, zapaliła światło i rzekła rozkazująco:

– Wstawaj! Dość tego smęcenia. Chodź, zrobię ci herbatę, pogadamy. Robota czeka, nie łzy!

Pomysł ze sztuką Stefanii do gustu nie przypadł. Zganiła Kingę, próbując przekonać, że lepiej zdobyć porządny zawód, ale dziewczyna nawet nie słuchała. Wtedy Stefania wycedziła, że uparta jest jak osioł zupełnie jak ta, co kiedyś jednym słowem mogła życie ludzi rozwalić i zostawić ich bez ciepła i rodziny na lata.

– Tyle lat ciszy! Ani słówka, ani znaku! A ja was szukałam! Wszędzie zapytania! Skąd miałam wiedzieć, że matka twoje imię i nazwisko zmieniła? Jeszcze bym przeżyła panieńskie, ale całkiem inne? Jak jej się to udało?

– Pan Janusz pomógł.

– Z nim się jeszcze policzę! Przez niego nie miałam nadziei znaleźć wnuczki! Dostanie ode mnie i niech się nie obraża!

– Nie trzeba! On jest dobry! Pomagał nam latami! Namawiał mamę, by za niego wyszła.

– A ona?

– Nie chciała. Mówiła, że ojca kocha. Nie wiedziałam, że żyje! Gdybym znała ich historię nakłoniłabym ją!

– No popatrz, jaka bieda! Stefania postawiła przed Kingą talerz. Jedz! I pomyśl, co mówiłam! Co to za zawód ten artysta?! Co innego księgowa! I syta, i kasa jest!

– Babciu! Przy obcych?

– A co? Najpierw nauczysz się liczyć cudze, potem będziesz mieć swoje!

– Nie! Ja nie chcę! To nie dla mnie!

– Gdzieżbym miała rozumieć…!

– Nie chcę cię urazić! Zrozum! Chcę robić to, co kocham! Mama powiedziała, że pieniądze dla mnie zostawiła? Za miesiąc mam osiemnaście lat. Dasz mi i pojadę. I już nie będziesz miała ze mną kłopotu! Poradzę sobie!

Stefania już miała ochotę wybuchnąć, wymierzyła palcem, ale zrezygnowała. Popatrzyła na Kingę uważnie, uśmiechnęła się i w dziecięcy sposób ułożyła palce w znak, którego zna każdy przedszkolak.

– O! Widzisz! Jadę z tobą! I dopilnuję, że zostaniesz dobrą malarką! Matce obiecałam, że cię nie zostawię. Cisza! Jeść!

Stefania prychnęła, przysunęła Kingze talerz i rzekła:

– Jedz, bo wszystko stygnie!

Kilka lat później, w małej galerii w centrum Warszawy po salach będzie przechadzała się dziwna ekipa.

Rudowłosa, roztrzepana, dość pulchna kobieta, wysoki, szczupły chłopak w modnych okularach i Kinga z rocznym synkiem na ręku.

– I jak? mimo wcześniejszych postanowień Kinga zapyta, czekając na opinię tej, która prawie za rękę doprowadziła ją do tego dnia.

Stefania obejrzy wnuczkę, burknie coś pod nosem, odbierze dziecko, przetrze mu nos, poprawi wygodniej, by mógł główkę położyć na ramieniu i dopiero wtedy przytaknie:

– Dobrze! I ramy ładne, i w ogóle! Ale znowu farb zmarnowałaś strach patrzeć! Kinga! Mogłoby być mniej! No i posprzątaj w pracowni, bo rano tam byłam wszystko się wala! Grzegorz! zwróci się do chłopaka w okularach i z dużym nosem Na co patrzysz?

– Co nie tak, pani Stefaniu?

– Ma takie worki pod oczami, że aż strach! Nie sypia! Tak! Szymka dzisiaj zabieram! Wy się wyśpicie, odpoczniecie, przyjedziecie po weekendzie! Jasne? No, to idziemy, Szymku!

I, przechodząc obok Kingi, Stefania zatrzyma się na chwilkę, pogładzi ją po policzku i szepnie:

– Mama bardzo jest z ciebie dumna, córciu! I ja też! Wiesz o tym, prawda? I bardzo dobrze! Jabłuszko moje…