Piotrek. Opowiadanie

Szpitalne okno było uchylone jak w jakimś śnie, gdzie rano pielęgniarka, niespiesznie i w białym fartuchu, rozsunęła na oścież szybę. Powietrze było czyste, pachnące gruszkami i chabrami, firanki lekko falowały, a liście drzew za oknem zieleniły się śmiesznie intensywnie jak z wyblakłego folderu turystycznego. Od skwaru upalnego lata dzielił jeszcze cały świat i czas też chyba płynął tutaj inaczej leniwiej i cicho.

Piotrusiowi wycięto wyrostek robaczkowy tak mówili lekarze, twierdząc, że sprawa była skomplikowana, wszystko na ostatnią chwilę. Ale Piotr nigdy się niczego nie bał on, który nie zna strachu już od małego.

Ty się igieł nie boisz, Piotrusiu? uśmiechała się rano pielęgniarka, wypuszczając bańki powietrza ze strzykawki, jakby to wszystko działo się na dnie stawu.

Piotrek przewrócił się na bok, bo jeszcze nie wolno mu było wstać i w tym śnie język miał ciężki jak oblizany kamień.

Straszyć igłami, śmieszne…

Przywieziono go z kamienicznej bramy. Tam nagle zaczął się zwijać z bólu. Nie, nie był bezdomny Piotrek, chłopak z domu dziecka na warszawskiej Pradze, po prostu razem z chłopakami próbował zarobić parę złotych na Bazarze Różyckiego, a potem nagle trach i koniec.

Żal miał tylko jeden wciągnął w to Lenę i małą Zosię; teraz w domu dziecka będzie zamieszanie. Jeszcze po operacji zaglądała wychowawczyni, pani Jadwiga, udawała troskę, a Piotrek ledwo kontaktował wszystko było jak przez wodę, buzia jej rozmazana, słowa ulatywały.

Czemu nie dopadło go to na terenie domu dziecka? Mógłby wtedy zaraz dojść do opiekunów. Ale tak… już się stało.

Winną były morele. Tyle ich dostali od handlarzy za darmo niby przestarzałe, a słodkie jak miód. Rzucili się objeźli jak dzikie psy. I potem ten atak. Więc… zgodnie z logiką snu, morele winne wszystkiemu.

Ty, bohaterze, jak się czujesz? lekarz o dłoniach jak z miotłą lisci na miedzy, oglądał opatrunek. Najgorsze za tobą.

Ja się nigdy nie bałem.

Oho! Odważniak, co? specjalista spoważniał. Jeszcze nie wolno ci jeść. Żadnych słodkości! Przecier wykluczony! Dziś dostaniesz tylko kisiel.

Piotrek kiwał głową z szacunku, bo i tak nie miałby kto przynieść mu słodyczy. Teraz i tak wszyscy w domu dziecka będą na niego źli za to, że uciekł, za to, że wpakował innych. Z Bazaru Różyckiego wracali przez dziurę w płocie, a on… no cóż, musiał paść akurat wtedy.

Odwagi u Piotra nie brakowało, życie go nauczyło. Urodziła go matka zapewne przypadkiem, nie było jej stać na aborcję. Miał dziesięć lat i rozkminiał to już bez cienia goryczy wszyscy z domu dziecka tak mieli.

Do matki żalu nie czuł. Może nawet wdzięczność że chociaż urodziła.

Najpierw był w domu niemowlęcia w Poznaniu, potem w domu dziecka na warszawskim Mokotowie, potem go przewieziono gdzieś pod Radom. Odkąd pamiętał, walczył o jedzenie, o swoje miejsce.

Wspomnienia z jadłodajni, bójki o pajdę chleba. Czasy może już nie głodowe, ale kucharki i dyrektorka wynosiły jedzenie w torbach aż po brzeg. Walka była o wszystko. Piotrek rósł silny udało mu się nawet parę razy komuś złamać rękę.

A kiedyś fryzjerka, co ich strzygła równo na zero w gabinecie przy Dachowej, prawie się popłakała, widząc jego głowę szrama na szramie.

Czego tu płakać? Piotrek w ogóle nie płakał nigdy.

I co, teraz mają go wystraszyć jakąś blizną na brzuchu lub zastrzykami?

Śmiechu warte…

Dorośli byli w oczach Piotrka zimni, wyrachowani. Nie był słodką dziewczynką do zaopiekowania raczej trochę zuchwałym, hardy, z prostym systemem wartości.

Uważaj na siebie, Wrona! Jeszcze raz coś wyskrobiesz, wsadzę cię do izolatki! rzucała wychowawczyni, pani Jadwiga.

Nie odzywał się, nie zamierzał się podporządkować. Miał swoje zasady.

Tylko jedna dorosła osoba poruszała w nim wspomnienia. Nie wiedział, jak dzieci rozmawiają z matkami w myślach, ale do tej kobiety pani Stasi w snach często wracał. Przyszła pracować do nich, kiedy był sześciolatkiem, chyba jeszcze w Poznaniu. Kim była? Tego nie pamiętał. Zapamiętał ciepły uśmiech, błękit oczu, pachnące dłonie i jej głos, gdy brała go na kolana i szeptała:

Musisz być silny, Piotrusiu. Musisz jeść, szanować siebie i słuchać. Będzie trudno, będziesz miał ciężko ale postaraj się. Dobrze?

A potem śpiewała mu taką starą piosenkę o kotku:

Kotku, koteczku, szary ogoneczku,
Baju-baju, śpij już.

Ogonek szary, łapki białe,
Baju-baju, śpij już…

Piotr, choć dorosły już trochę po swojemu, często wracał do tej melodyjki, kiedy wszystko było do niczego. Zamykając oczy, nucił snem cicho i czuł, jakby znów siedział na czyichś kolanach.

Pani Stasia zniknęła, rozpłynęła się w rzeczywistości jak para. Po niej została mu tylko piosenka. Imienia zapomniał myślał o niej po prostu: mama.

Okno zatrzasnęło się pielęgniarka zmieniała pościel na sąsiednim łóżku. Piotrek się ucieszył samemu było nudno, nieprzyjemnie.

Wkrótce w śnie zjawiła się salonka, dokoła tłum w fartuchach, harmider nienaturalny. Piotrek widział przez mgłę: położono chudego, ostronosłego chłopca, podpiętego pod kroplówkę. Zaraz zapadła cisza i wszyscy zniknęli poza pielęgniarką i mężczyzną z białym kitlem przez ramiona.

Nie odzywali się, rzucali tylko zdania.

On śpi mówiła pielęgniarka.

Dobrze, dziękuję.

Jakby coś…

Dobrze.

Mężczyzna siedział przygarbiony, głowa nisko, ciężka jak kamień. Chłopiec jakby pogrążony w śnie. Zrobiło się duszno, ale ten człowiek nawet nie zdjął marynarki.

Piotrka rozbolały plecy leżeniem; przewrócił się na bok, cicho zaszurał łóżkiem. Mężczyzna spojrzał zmęczenie pod oczami, a w spojrzeniu ciepło, które rozlewało się po całym śnie jak ciepła zupa pomidorowa.

Dzień dobry i powiedział to takim ściszonym szeptem, jakby właśnie teraz spostrzegł, że w sali jest ktoś jeszcze.

Dzień dobry odmruknął Piotrek.

Mężczyzna ocknął się, spojrzał na syna, przesunął krzesło bliżej Piotrka.

Operowali cię?

Tak, wycięli wyrostek.

I nie wstajesz?

Jeszcze nie wolno.

Chcesz czegoś?

Powiedzieli, że nie mogę jeść do wieczora. A u niego… co jest? Piotrek wskazał na tamte łóżko.

U niego to już co innego. Zmarszczył brwi. Możesz, Piotrek? Spędzę tu chwilę, pomogę, jakby co. Odsunę się, jak ktoś przyjdzie do ciebie.

Dobrze pokiwał głową Piotr bez przekonania. Co miał powiedzieć?

On ma na imię Szymek, ma jedenaście lat. A ty?

Piotr, mam dziesięć.

Dziękuję, Piotrze powiedział mężczyzna, a Piotrek nie bardzo rozumiał, za co.

Następnego dnia sala była pełna ludzi. Szymkowi zakładali rano kroplówki, lekarz wpadał co chwilę. Tata siedział obok, rozmawiał do syna. Szymek przygotował ruchy, ale spał. Reszta szpitalnego snu: matka przyszła z babcią i dziadkiem wysoka, jakby z wierszy Broniewskiego, z kręconymi włosami i czerwonymi, przepłakanymi oczami. Usadzili ją przy Szymku, cały czas do niego mówiła, głaskała go.

Może chłopca przełożyć? wskazał na Piotra ojciec, wzrokiem prosząc lekarza, zmartwiony o żonę.

Tak, przełożymy. I wtedy lekarz przypomniał sobie o Piotrze.

Co tam, chłopie? Boli?

Trochę…

Noc była trudna; rana swędziała jak przed burzą, a cewnik w ręce uwierał.

Czas już na nogi. Przeniosą cię do innej sali. Powiedział lekarz. Medsiostra zaraz usunie rurkę.

Piotrek bardzo chciał już wstać, ale pielęgniarki nie było długo. W sali kręciły się różne postacie. Dopiero wtedy dotarło do Piotra, że Szymek chyba umiera. Nikt nic nie mówił do końca, ale czuć było ciężar w powietrzu, jakby wszystko miało zaraz rozpaść się na kawałki.

Pod prysznicem spojrzał na siebie: pod oczami cienie, usta białe jak kreda, tylko czarne, przenikliwe oczy błyszczały. Dostał nazwisko Wrona za te oczy czarne jak pióro i nazywano go Wroną nawet na podwórku.

Piotr zamoczył twarz zimną wodą, to pomogło. Zaraz potem przynieśli mu kisiel.

Co z nim? zapytał Lidię, siostrę Szymka, którą zostawiono przy nim.

Jest bardzo chory. Lekarze się starają, ale… czasem cud się zdarzy?

Nie wiem przyznał się Piotr. Dzieci z domu dziecka nie znają cudów.

Nocami wyobrażał sobie Szymka on miał wszystko: mamę, tatę, rodzinę, wyjazdy nad morze. I mimo tego umierał.

Wyprowadzili Piotra do innej sali, do starszych ludzi. Tęsknił wracał czasem popatrzeć na śpiącego Szymka, posiedzieć przy nim.

Ojciec Szymka, pan Grzegorz, wiedział o Piotrze coraz więcej. Przyniósł mu nawet ciuchy po Szymku.

A jak Szymek by jednak nie umarł?

Pan Grzegorz spojrzał zaskoczony. Tu tego słowa nie wypowiadano wszyscy czekali śmierci, ale mówienie o niej było zakazane. „Śmierć” to była groza, o której lepiej nie mówić, zwłaszcza przy jedynym dziecku. A jednak Piotr wypowiedział ją wprost.

Niestety, on już umrze, Piotrze. I te słowa zabrzmiały obco, ciężko.

To boli, tak… umierać? zapytał Piotr, ściskając koszulę po Szymku.

Szybciej niż zasypianie. Robimy wszystko, by go nie bolało. Tylko to możemy.

Wieczorem Grzegorz zostawił Piotra z synem na chwilę. Stał w drzwiach, patrzył. Piotr trzymał Szymka za rękę.

…a mojej matki nie znam. Gdyby przyjechała, wybaczyłbym. I te spodnie, co mi dałeś, nie brudzę oddam, mam ich sporo tylko nie umieraj, wytrzymaj, spróbuj Piotr gadał, jakby Szymek go naprawdę słyszał.

Grzegorz usłyszał jakąś prawdę w tych zwierzeniach. Gdy śmierć była blisko, Piotr stawał się jeszcze bardziej obecny, bardziej bezpośredni.

W końcu Szymek umarł w nocy. Piotr nawet nie zauważył rano zniknął chłopiec, a nowy pacjent leżał tam, gdzie był Szymek. Zdziwiony, szukał pielęgniarki, nawoływał lekarzy.

Gdzie jest Szymek?

Zmarł tej nocy, Piotrze. Czasem tak bywa…

Czuł tylko złość na cały szpital, personel, lekarzy.

Cały oddział, pełen ludzi, a Szymka nie uratowali.

Dlaczego Szymek, z rodziną i miłością, musiał odejść? Dlaczego został mu właśnie taki przyjaciel śpiący, ale jednak brat od serca?

W śnie Piotr długo rozmawiał z duchem Szymka. Ten opowiadał o wyjazdach do Gdańska, że dziadek to generał, a mama codziennie robi kaszę mannę na śniadanie.

Czasem Piotr wymyślał zupełnie nieprawdopodobne obrazki, bo nie wiedział, jak to jest żyć w rodzinie. Widział to tylko w telewizji. Wyobrażał sobie łóżka dla wszystkich w jednym pokoju, każdy miał własną szafkę, a w czwartek zawsze był na obiad dorsz, a herbatę rozlewała mama z lawy.

***

Kiedy Szymek odszedł, Grzegorz poczuł ulgę nie z braku miłości, a z końca męki syna. Teraz trzeba było to wszystko przeżyć, dać żonie czas na żałobę ten portret pośrodku salonu, świeczki, codzienne wizyty na cmentarzu… Po ektopowej ciąży innego dziecka już nie było.

A Piotr sierota jak z historii, jeden na cały świat.

Grzegorz jeździł na Mazowiecką, do sierocińca; tam Piotr był nieosiągalny, dyrektorka nie chciała rozmowy, zasłaniając się prawnymi procedurami. Tylko przez koleżankę, panią Weronikę ze stowarzyszenia rodzin zastępczych, zdobył wsparcie. Ale wszystko zależało od żony i Piotra.

Przy pierwszym spotkaniu w gabinecie Piotr drżał; ręce miał zimne, oczy wbate w podłogę, milczał jak zaklęty.

On się boi, ale całym sercem chce, by go wybrano tłumaczyła Weronika Grzegorzowi i jego żonie Jadwidze.

Zaprosili Piotra do siebie. Przysiadł przy stole, rozglądał się po kuchni, nie śmiał tknąć herbaty, miejsce wydawało mu się nieprawdopodobnie ciasne, obce… Jadwiga przypominała mu trochę zmarłą kobietę z dziecięcych snów.

Gdy Grzegorz upuścił łyżeczkę, Piotr wystraszył się i mruknął bezwiednie:

O rany…

Grzegorz podchwycił:

O rany, rzeczywiście. Nie bój się, Piotrek, tu ci krzywdy nie zrobię…

Jadwiga chyba z potrzeby bliskości zabrała Piotra do pokoju Szymka. Tam portret; Szymek starszy, uśmiecha się życzliwie.

To on? Troszkę inny niż w szpitalu…

Tak, tu jeszcze był zdrowy…

Piotr przez chwilę oglądał album ze zdjęciami, zadawał pytania, wszystko go ciekawiło. Uśmiechnął się pierwszy raz szczerze.

A potem, niepewnie, cicho spytał:

Jakbyście chcieli mnie przysposobić, zgodzilibyście się?

Jadwiga wzruszyła go porwawszy w ramiona:

Chodź, nie szukamy nowego Szymka. Chcemy ciebie przyjaciela Szymka.

Piotr się skrępował, bo dotyk kobiecej dłoni był mu obcy. Zaczął przeglądać kolejne kartki albumu, nie patrząc w oczy.

Pierwszy raz od lat poczuł napływającą falę łez i naprawdę, zapłakał. Jadwiga ścierała mu łzy z policzków.

Płaczesz, Piotrusiu? Nic, nic, nie wstydź się Musisz być silny! mówiła, jak tamta kobieta ze snu.

Okno było wtedy znów uchylone. Firanka nadymała się jak balon, powietrze pachniało świeżo, liście szeleściły magicznie. Na portrecie Szymek patrzył spokojnie ze ścian, jakby wszytko było w porządku.

I Piotr, bardzo cicho jak dziecko, szepnął:

A zna pani taką kołysankę: Kotku, koteczku, szary ogoneczku, baju-baju, śpij już…?

Jadwiga przytaknęła, obiecując nauczyć się jej dla niego.

To była już tylko taka prośba większej nie miał.

***Jadwiga objęła go delikatnie ramieniem, jakby ten gest wystarczył za wszystkie słowa świata. Po chwili zaczęła nucić cicho jeszcze niepewnie, szukając melodii, plącząc niektóre wersy, aż Piotr włączył się szeptem. Głosy splatały się w drżący, miękki chór, rozganiając ciszę domu na Mazowieckiej, w którym od dawna nie było już dziecięcego śpiewu.

Za oknem widać było światła ulicy i zielone plamy kasztanów. Piotr raz jeszcze spojrzał na zdjęcie Szymka uśmiechającego się przy ławce nad morzem, potem przeniósł wzrok na Jadwigę. W jej oczach zobaczył coś, na co czekał przez całe swoje krótkie życie otwartość, czułość, zwykłe domowe ciepło, które nie potrzebuje słów.

Nie znał jeszcze przyszłych lat, dróg, które skręcały ostro albo tonęły we mgle, ale tamtej nocy w małym pokoju wiedział: jest już miejsce, do którego można wracać. Nawet jeśli kiedyś obudzi się ze snu i znów usłyszy szum liści, będzie mógł prosić o ulubioną kołysankę. A ktoś naprawdę ją zaśpiewa.

Za drzwiami pan Grzegorz wyciągnął album rodzinny na stół, usiadł, słuchając dobiegającego z pokoju niemal nieuchwytnego śpiewu. Pomyślał, że miłość nie kończy się wraz z czyjąś śmiercią, tylko znajduje nowe miejsce, nowego adresata.

Tego wieczoru Piotr nie śnił już o domu dziecka, morelach, ani igłach. Śnił mu się Szymek, silny i uśmiechnięty, siedzący na płocie między dwoma światami. Machnął dłonią, puszczając Piotra naprzód i Piotr pobiegł, aż poczuł pod nogami miękkość dywanu i usłyszał jeszcze raz cichy głos: Śpij już… Kotku, śpij już

A firanka przy otwartym oknie zatańczyła lekko, jakby świat sam przywitał nowy początek.