Nie ma mnie

Mnie nie ma

Znowu kupiłaś tę bzdurę? Gienek postawił siatkę na stole tak, że coś w środku zadźwięczało. Przecież mówiłem: żadnego Veluru. Drogo i bez sensu.

Nina Bronisławowna stała przy oknie i patrzyła na podwórko. Siedmioletnia sąsiadka, Kamilka, goniła gołębie. Wzbijały się chmarą, rozlatywały, by zaraz wrócić i usiąść na asfalcie, jakby nic się nie stało. Nina obserwowała ten ruch i uświadomiła sobie, że nie pamięta, kiedy ostatnio kupiła sobie coś ot tak. Bo po prostu zapragnęła.

To krem do rąk, Gienek. Trzysta osiemdziesiąt złotych.

Trzysta osiemdziesiąt to trzysta osiemdziesiąt. Liczyć już nie umiesz?

Nie odpowiedziała. Odwróciła się, sięgnęła po siatkę, wyjęła mały słoiczek ze złotawą nakrętką, ustawiła tuż obok pelargonii na parapecie. Pelargonia od dawna nie kwitła, a Nina ciągle odkładała sprawdzenie dlaczego.

Nina. Mówię do ciebie.

Słyszę cię, Gienek.

Przeszła do kuchni, otworzyła lodówkę, zaczęła rozważać, co na obiad. Słyszała za plecami jego ciężkie kroki, potem trzaśnięcie drzwi do gabinetu. Odetchnęła.

Miała pięćdziesiąt osiem lat. Mieszkała w Poznaniu, w trzypokojowym mieszkaniu na ulicy Zwycięstwa, z mężem Gienkiem Pawłowiczem Łukaszewskim, z którym spędziła dwadzieścia dziewięć lat. Mieli dorosłego syna, Antoniego, mieszkającego w Gdańsku, dzwonił w niedzielę, czasem zapominał. Była działka czterdzieści kilometrów za miastem, samochód prowadzony tylko przez Gienka, praca w bibliotece miejskiej starszy bibliotekarz od osiemnastu lat.

Życie trwało. To było niezaprzeczalne.

Wyjęła filet z kurczaka, położyła na desce, wzięła nóż. Za oknem dziewczynka już zniknęła, gołębie rozproszyły się. Opustoszony dziedziniec, szary, w szczelinach asfaltu wystawała zeszłoroczna trawa.

Nina zorientowała się, że stoi z nożem w dłoni i nic nie robi. Tylko stoi.

Odłożyła nóż, podeszła do okna, otworzyła słoiczek kremu. Zapach był subtelny, z nutą kwiatów. Wsmarowała odrobinę na wierzch dłoni, rozprowadziła. Skóra od razu wchłonęła, na chwilę powstało wrażenie, jakby ktoś jej tę dłoń ujął.

Zamknęła słoiczek i wróciła do krojenia kurczaka.

Tego wieczoru wszystko wyglądało jak zwykle. Gienek jadł w milczeniu, oglądał wiadomości, poszedł spać. Nina długo jeszcze siedziała w kuchni nad filiżanką dawno zimnej herbaty, przeglądała stary magazyn o ogrodach. Nie czytała. Siedziała tak po prostu.

Rano przyszła do pracy i zastała Ludkę Kwiatkowską w łzach przy regale czasopism.

Ludka, co się stało?

Ludmiła Janowna była trzy lata starsza, najdłużej w bibliotece, znała rozkład każdej książki na pamięć, a jeszcze Nina nigdy nie widziała jej zapłakanej.

Nic, nic machnęła ręką, sięgnęła po chusteczkę. Przepraszam. Prywatne.

Chcesz, opowiedz.

Nie ma co. Wysmarkała nos, schowała chusteczkę. Córka dzwoniła wczoraj. Powiedziała: mamo, jesteś przestarzała. Tak dosłownie. Przestarzała.

W jakim sensie?

Wprost. Doradziłam jej, jak rozmawiać z mężem, tak zwyczajnie, po ludzku. A ona na to, że moje rady są z poprzedniego wieku. Że nie rozumiem, jak dziś ludzie żyją. Ludka porządkowała równiutko stosik czasopism. Może ma rację.

Nie ma powiedziała Nina.

Skąd wiesz?

Nie znalazła odpowiedzi. Stały chwilę w ciszy pachnącej papierem i starym drewnem regałów, po czym każda wróciła do swojego zajęcia.

W południe Nina wyszła na zewnątrz. Kwiecień był chłodny, lecz słoneczny. Przeszła do skweru, usiadła na ławce, zamknęła oczy. Czuła przez powieki pomarańczowy blask. Myślała o Ludce, o jej córce, o słowie przestarzała.

Potem myślała o sobie.

Nina Bronisławowna Łukaszewska, z domu Komar, urodzona w 1966 r. w Poznaniu. Skończyła filologię polską. Wyszła za mąż dopiero w wieku dwudziestu dziewięciu lat, późno jak na owe czasy. Gienek był inżynierem, poważnym, wydawał się solidny. Po roku przyszedł na świat Antoni. Nina poszła na urlop macierzyński, potem na pół etatu, potem zabrała do siebie mamę, gdy chorowała, a aż do jej śmierci. Potem znowu wróciła do pracy. Życie rozkładało się po swojemu. Cicho, bez fajerwerków.

W tym układaniu coś się gdzieś zagubiło. Było, a teraz nie umiała tego nazwać. Czuła tylko, że tego już nie ma.

Otworzyła oczy. Naprzeciw ławki kwitła śliwa, maleńkimi białymi płatkami, aż nierealnie. Nina przypomniała sobie, że chyba od trzydziestu lat nie rysowała. W instytucie rysowała dla siebie, pastelami. Potem wiecznie brakowało czasu, potem zażenowanie, potem odeszło w niepamięć.

Wyjęła telefon i zadzwoniła do syna. Antoni odebrał za trzecim sygnałem, w głosie słychać było, że zajęty.

Cześć, mamo. Wszystko okej?

W porządku. Chciałam zadzwonić.

Słuchaj, jestem zaraz na zebraniu, mogę oddzwonić wieczorem?

Oczywiście. Oddzwoń.

Nie oddzwonił. To też było normalne.

Nina wróciła do biblioteki, skończyła pracę o szesnastej. Po drodze kupiła chleb, szła tą samą ulicą już osiemnaście lat, znała każdy zakręt, każdą nierówność chodnika.

Gienek był wcześniej w domu. Siedział przy komputerze, coś czytał. Nina zdjęła płaszcz, weszła do kuchni.

Będziesz jadł?

Później.

Postawiła wodę, znalazła w lodówce resztki zupy. Podczas podgrzewania patrzyła na krem stojący wciąż na parapecie. Mały, ładny słoiczek. Pomyślała, że Gienek miał rację. Trzysta osiemdziesiąt złotych. Po co?

Ale potem pomyślała, że ten zapach był dobry.

I zostawiła słoiczek.

Minęły dwa tygodnie. Nic się nie zmieniło życie płynęło swoim rytmem. Aż któregoś dnia do biblioteki przyszła Sabina.

Nina zauważyła ją od razu. Około czterdziestki, płaszcz koloru dojrzałej wiśni, krótka fryzura, bardzo prosta postawa. Podeszła do kontuaru, powiedziała, że chce się zapisać i interesują ją książki z psychologii, może coś o akwareli.

Akwareli? zdziwiła się Nina.

Tak. Kiedyś próbowałam, chcę wrócić.

Nina wystawiła legitymację, pokazała odpowiedni regał. Sabina krążyła pośród półek pewnym krokiem, brała książki, przekładała, wybierała. Nina obserwowała kątem oka, czując, że jest w niej coś, czego nie potrafi od razu zdefiniować. Zebrana. Jakby była sama w sobie i to jej wystarczało.

Po pół godzinie Sabina podeszła z dwiema książkami.

Czy pani czyta coś z tych? Wskazała na półkę psychologii.

Czasem.

Pracuje pani tu długo?

Osiemnaście lat.

Sabina spojrzała na nią uważnie. Nie oceniająco, jakoś inaczej. Jak ktoś, kto naprawdę słucha.

To długo powiedziała.

Tak.

Lubi pani?

Nina zawahała się sekundę. Pytanie było proste, odpowiedź trudna.

Lubię powiedziała. Lubię książki. Lubię ludzi. Lubię to miejsce, jest znajome.

Znajome powtórzyła Sabina, jakby sprawdzając ciężar słowa. Rozumiem.

Wzięła książki i wyszła.

W następnym tygodniu wróciła, oddała jedną, poprosiła o coś jeszcze o akwareli. Nina znalazła cienki album z reprodukcjami. Sabina wzięła, po czym niespodziewanie spytała:

Nie chciałaby pani spróbować?

Czego?

Malować. Chodzę na warsztaty akwareli, w każdą sobotę. Mała grupa, nic skomplikowanego. Zapraszam panią.

Nina chciała odmówić, już otwierała usta, ale zamiast nie powiedziała:

Gdzie to jest?

Sabina napisała adres na kartce: Biały świt, ulica Wawrzyniaka, sobota, jedenasta.

Wieczorem Nina długo oglądała tę kartkę, chowaną raz do fartucha, raz na parapet do kremu. Gienek nie pytał o karteczkę. W ogóle nie pytał, co u niej tylko jeśli chodziło o pieniądze lub domowe sprawy.

W piątek przy kolacji powiedziała:

Jutro rano idę na warsztaty. Malowanie.

Gienek podniósł wzrok znad talerza.

Gdzie?

Na Wawrzyniaka. Akwarela. Koleżanka zaprasza, nowa czytelniczka.

Znów milczenie, dokończył jedzenie.

I ile to kosztuje?

Jeszcze nie pytałam.

Aha. Odkroił chleb. No idź, skoro nie masz co robić.

Nina popatrzyła na niego. On już nie patrzył na nią, tylko jadł. Przez dwadzieścia dziewięć lat słyszała coś podobnego. Znowu ty. Po co. Za ile. Nie masz co robić.

Dobrze odparła. Pójdę.

Rano wstała o ósmej, umyła się, założyła szary sweter i granatowe spodnie. Popatrzyła w lustro. Dawno się sobie tak nie przyglądała. Zwykle mignęła, szybko dalej. Teraz się zatrzymała. Twarz dojrzała, ale niebrzydka. Szare, żywe oczy. Włosy z siwizną, ale jeszcze grube. Przeczesała, próbowała upiąć inaczej. Otworzyła krem, rozsmarowała na rękach i troszkę na szyi.

Wyszła wcześnie, by się nie spieszyć.

Pracownia Biały świt mieściła się na drugim piętrze kamienicy, z zewnątrz nijakiej, w środku ładnie odnowionej: bielone ściany, drewniane podłogi, duże okna. Nina wspięła się po schodach, weszła do środka.

Sabina już była. I jeszcze cztery panie różnego wieku, oraz jeden mężczyzna około pięćdziesiątki, w kraciastej koszuli. Siedzieli przy długim stole, przed każdym szklanka z wodą i kartka papieru.

Nina! Sabina pomachała jej ręką. Jednak przyszła pani!

Nina usiadła przy niej. Prowadząca, młoda kobieta, Zofia, wyjaśniła, że dziś malują gałązkę bzu. Nina wzięła pędzel i dłoń lekko się trzęsła, ale nie ze zdenerwowania, tylko od braku wprawy.

Nie myślcie, że musi być pięknie powiedziała Zofia. Skupcie się na wodzie i kolorze. Tylko tyle.

Nina zrobiła pierwszy ruch pędzlem. Fiolet rozpłynął się na mokrym papierze, zmieszał z błękitem. Drugi, trzeci ślad. Patrzyła, jak farba rozlewa się nie tak, jak planowała, i to było fascynująco inne. Sabina obok marszczyła brwi w skupieniu, pan w koszuli malował maleńkim pędzelkiem i wyglądał na niezadowolonego.

Po godzinie Nina spojrzała na swój rysunek. Nie przypominał bzu. Była to jakaś rozlana plama, fioletowo-błękitna, z przebłyskiem czegoś żywego. Coś, co zrobiła sama.

Ładnie powiedziała starsza pani naprzeciwko, Galina.

Nie sądzę mruknęła Nina.

Ja sądzę. Jest w tym nastrój.

Nina spojrzała jeszcze raz. Może. Może rzeczywiście.

Po warsztatach Sabina zaproponowała kawę w kawiarni na tej samej ulicy. Nina się zgodziła. Usiedli, zamówiły, Sabina spytała wprost:

Podobało się pani?

Tak. Zaskoczyło mnie to.

Wiedziałam. Sabina trzymała kubek w obu rękach. Ma pani czasem taki wyraz oczu. Jakby pani coś widziała, ale nie chciała do końca spojrzeć.

Nina nie odpowiedziała od razu. Potem odezwała się:

Od dawna mieszka pani w Poznaniu?

Trzy lata. Przeprowadziłam się z Torunia po rozwodzie.

Rozumiem.

Tak naprawdę to nie było takie straszne. Najpierw było ciężko. Potem lżej. Potem ciekawie.

Ciekawie?

Być samą ze sobą. Okazało się, że mało o sobie wiedziałam. Uśmiechnęła się, szczerze, ciepło. Jest pani mężatką?

Dwadzieścia dziewięć lat.

I jak?

Nina zamieszała kawę, choć nie było po co.

Różnie odpowiedziała.

Sabina skinęła głową i nie pytała więcej. To było dobre.

Do domu Nina wróciła koło wpół do drugiej. Gienek oglądał mecz, nie spytał, jak było. Zjadła samodzielnie zupę, wyjęła swoją akwarelkę rozmazaną gałązkę bzu i przypięła do ściany przy pelargonii.

Pelargonia wyglądała jakby trochę żywiej. Nina przyjrzała się: na jednej łodydze pojawił się czerwony pąk. Nie zauważyła go wcześniej.

W kolejną sobotę przyszła znowu. Potem jeszcze raz. Sabina była za każdym razem. Stopniowo coraz dłużej rozmawiały. Nina opowiadała o bibliotece, czytelnikach, o książkach, które kochała. Sabina mówiła o swojej pracy w małej firmie budowlanej, o Toruniu, o córce, która została z ojcem i uczy się angielskiego.

Pewnego razu Nina zapytała:

Nie doskwiera pani samotność tu?

Bywa. Ale to inna samotność, niż dawniej.

Inna?

Sabina chwilę się namyślała.

Wcześniej byłam z kimś obok, a i tak byłam sama. To najgorsza samotność. A teraz jestem sama, ale nie samotna. Czuje pani różnicę?

Nina czuła. Nie powiedziała tego jednak na głos, lecz coś w niej się przesunęło, jak wiosenny lód na Warcie.

W maju biblioteka dostała od miasta zadanie: zorganizować kulturalne wydarzenie dla mieszkańców. Kierowniczka, pani Maria Jurczak, zebrała personel.

Kto ma pomysł?

Wszyscy milczeli. Nina też, choć w środku pojawiało się coś ciekawego.

Może wieczór literacki zaproponowała Ludka. Na głos czytamy, dyskutujemy.

To robimy co roku. Chciałoby się coś nowego.

A gdyby o kobietach? rzuciła Nina.

Wszyscy spojrzeli na nią.

W jakim sensie? zapytała szefowa.

Ich historie. Prawdziwe, nie z książek. Zapraszamy kobiety z osiedla, różnego wieku, niech opowiedzą. Tak po prostu. Można pokazać ich rękodzieło, jeśli coś robią malują, szydełkują, lepią.

Zapadła cisza.

Niecodziennie powiedziała kierowniczka.

Ale prawdziwie.

Kto się tego podejmie?

Ja padło z ust Niny. I sama się zdziwiła.

Maria Jurczak przyjrzała się jej uważnie.

Dobrze, spróbujmy.

Nina jeszcze tego samego dnia zadzwoniła do Sabiny. Ta ucieszyła się, dodała:

Świetnie. Uczestniczę. Zapytamy Galinę z warsztatów robi ceramikę.

Galina Tadeuszowa miała sześćdziesiąt dwa lata, emerytka. Rzeźbiła z gliny ptaszki i sprzedawała na jarmarkach. Zgodziła się natychmiast.

Dopinała program po wieczorach, gdy Gienek zamykał się w gabinecie. Siadała w kuchni, pisała, wykreślała, znowu pisała. Nowe uczucie: tworzyła coś, nie tylko ogarniała, ale kreowała.

Pewnego wieczoru Gienek wychylił się po wodę.

Co piszesz?

Praca. Szykuję wydarzenie.

Znowu biblioteczne.

Tak.

Stał chwilę.

Zupa dziś była zimna.

Przepraszam, następnym razem podgrzeję.

Odszedł. Nina popatrzyła za nim. Myślał o zimnej zupie. Nie o tym, że nagle jest w niej więcej życia. O zimnej zupie.

Wróciła do notatek.

Wieczór wyznaczono na trzecią sobotę czerwca. Cztery kobiety Sabina, Galina, nauczycielka-polonistka Natalia, pisząca potajemnie wiersze, najmłodsza była Zofia od akwareli. Nina zrobiła afisz, wywiesiła w dzielnicy, wysłała ogłoszenie do lokalnej gazety. Bała się, że nikt nie przyjdzie. A przyszło ponad trzydzieści osób, głównie kobiet, ale był i jeden starszy pan, kilka młodych.

Nina sama prowadziła spotkanie. Bez długiego wstępu kilka słów, że dobrze się wzajemnie wysłuchać, to najważniejsze. Potem oddała głos Galinie.

Galina opowiedziała, jak przeszła na emeryturę i nagle nie wiedziała, co ze sobą począć. Chodziła po mieszkaniu, czuła się zbędna. Dopiero przypadkowy warsztat z gliny i dotyk materiału coś zmienił. Nagle odkryłam, że mam ręce powiedziała, a sala się rozśmiała serdecznie.

Sabina mówiła o przeprowadzce, o zaczynaniu od nowa w wieku czterdziestu sześciu lat. Bałam się, ale tak naprawdę lękałam się tego, co znane to zdanie Nina chciała zapamiętać.

Natalia przeczytała dwa wiersze. Głos jej drżał, potem się uspokoił. Ktoś w trzecim rzędzie klasnął, inni natychmiast dołączyli.

Po wieczorze Nina zbierała z Ludką krzesła, filiżanki.

Naprawdę udane, Nina powiedziała Ludka. Mówię poważnie.

Zaskakująco dobre.

Niezaskakująco. Masz dryg do ludzi. Zawsze miałaś, tylko nie dawałaś sobie.

Nina zawiesiła na wieszaku zapomniany szalik. Myślała: Ludka ma rację to dobrze i trochę przykro naraz. Dlaczego pierwszy raz po osiemnastu latach?

Gdy wróciła, Gienek już spał. Cichutko się rozebrała, usiadła w kuchni, wypiła wodę. Na parapecie krem, akwarela z bzem i pelargonia, kwitnąca aż czterema kępami krwistoczerwonych kwiatów.

Posmarowała dłonie kremem bardzo powoli. Patrzyła na kwiaty, myśląc o Sabinie. Bałam się nie nowego, tylko tego, co znajome.

Rano Gienek spytał:

Jak ten wieczór?

Dobrze. Było dużo ludzi.

Jadłaś tam coś?

Była herbata.

Herbata to nie jedzenie. Wrócił do telefonu.

Nina nalała kawy, wyszła na balkon. Był rześki poranek, jeszcze pusty dziedziniec pachniał topolą. Pomyślała, że przez dwadzieścia dziewięć lat brała formę za treść. Może treści dawno nie było.

Nie wiedziała. Dopiero zaczynała patrzeć wprost.

W lipcu zadzwonił Antoni. Nie w niedzielę, w środę aż dziwne.

Cześć, mamo. Co słychać?

Dobrze, Antoś. Coś się stało?

Nie. Sabina do mnie napisała. Znalazła przez internet, napisała, że prowadzisz świetne spotkania, że wieczór się udał. Nie wiedziałem.

Nie pytałeś.

Cisza.

Mamo, przepraszam. Naprawdę nie pytałem. Opowiedz.

Więc opowiedziała. O warsztatach, Galinie i ptaszkach z gliny, Natalii z wierszami, o tłumie w bibliotece.

Super, naprawdę.

Dziękuję.

Robisz to od dawna?

Nie. Pierwszy raz.

Trzeba było wcześniej.

Trzeba było.

Mamo, a z tatą wszystko dobrze?

Nina spojrzała przez okno. Dół dziedzińca w zalanym słońcem świetle, dwóch chłopców ganiało piłkę.

Jak zwykle odparła.

Ale to dobrze czy źle?

Jeszcze nie wiem.

Antoni nie drążył. Zapowiedział przyjazd w sierpniu. Nina długo stała przy oknie.

W sierpniu Antoni przyjechał na cztery dni. Fizycznie przypominał ojca, charakter miał jednak jej skupiony, empatyczny. Przywiózł ser i orzechy, siedział przy stole, słuchał – prawdziwie.

Gienek pojechał kiedyś na działkę, ona z Antkiem w kuchni. On powiedział:

Mamo, zmieniłaś się.

W jakim sensie?

Nie wiem. Jakbyś była większa. Zaśmiał się. Dziwnie brzmi.

Ale zrozumiale.

Cieszysz się?

Otuliła kubek dłońmi. Kawa parzyła.

Tak. Choć trochę się boję.

Czego?

Im bardziej siebie widzisz, tym bardziej widzisz wszystko wokół. A to nie zawsze najprzyjemniejsze.

Antoni pokiwał głową.

Tata widzi?

Tata widzi zimną zupę powiedziała, od razu żałując. Przepraszam. To nieuczciwe.

Jest uczciwe. Spojrzał na nią. Rozmawiałaś z nim?

O czym?

O tym, czego potrzebujesz.

Wyjrzała za okno. Zmęczony sierpień, trawa przy krawężnikach już pożółkła.

Nigdy nie byłam w tym dobra szepnęła.

Spróbuj.

Pojechał. Porządkowała po nim łóżko i myślała o tym jednym Spróbuj. Przez dwadzieścia dziewięć lat nawet nie próbowała. Mówiła, ale nie o tym najważniejszym.

We wrześniu Maria Jurczak powiedziała, że miasto chce powtórzyć wieczór, tym razem na całą sieć bibliotek. I znów chcą, by Nina się podjęła.

To już poważnie. Więcej pracy, ale i wynagrodzenie lepsze.

Zgadzam się.

Jurczak lekko się uśmiechnęła:

Zmieniła się pani tego lata. Nie obrazi się pani, jak powiem?

Nie obrażę.

Stała się pani lepszą. Bardziej żywą.

Nina odprowadziła ją wzrokiem, potem popatrzyła przez salę rzędy książek, lampy na czytelni, wielkie okno z wrześniowym światłem.

Osiemnaście lat. A dopiero teraz czuła, że to jej miejsce, nie tylko miejsce pobytu.

Jesienią coś się zmieniło w domu. Gienek zauważył, że wraca coraz później, że soboty spędza gdzie indziej, że z obcymi kobietami.

Kim jest ta Sabina?

Przyjaciółką.

Od kiedy masz przyjaciółkę?

Poznałyśmy się w lutym. W bibliotece.

I co, co tydzień?

Praktycznie.

Gestyka. Wzrok. Coś nowego, nie zgryźliwego, nie lekceważącego zachwianie. Potrzebowała chwili, by zrozumieć: rozbicie.

Nie zabraniam przecież rzucił. Po prostu przyzwyczaiłem się, że jesteś.

Jestem. Ale inna.

Popatrzyła na niego nowym wzrokiem jakby nie znała go przez trzydzieści lat.

Gienek, cieszysz się, że coś robię poza domem?

Po przerwie:

Nie wiem. Chyba tak.

Chyba?

Mówię, że nieprzywykłe. Podszedł do okna, postał. Byłaś zawsze obok. Teraz wciąż gdzieś.

Ja nigdzie. Nadal tu.

Ale inna.

Oglądała jego plecy, coraz bardziej przygarbione. Sześćdziesiąt jeden lat, a ona dopiero to widziała.

Gienek, kiedy ostatnio rozmawialiśmy? Nie o obiedzie, nie o aucie. Po prostu.

Nie odpowiedział.

Właśnie szepnęła.

Listopad zimno i wielki wieczór w bibliotece. Osiem uczestniczek, mała wystawa z plastykiem. Sabina pomagała, widywały się częściej; spacerowały na bulwarze nad Wartą, gdy pogoda pozwalała.

Pewnego dnia Nina powiedziała na bulwarze:

Nie rozumiem, jak żyłam wcześniej.

Żyłaś i żyłaś odparła Sabina.

Ale byłam zamknięta gdzieś głęboko. Po co?

To nie po co. Tak się ułożyło.

A mogło być inaczej.

Zawsze mogło. Zastanowiła się, spojrzała na szarą listopadową Wartę. Ale inaczej zaczyna się, kiedy zaczyna. Ani dzień wcześniej.

Mam pięćdziesiąt osiem.

I?

Dużo.

Nina, serio?

Serio.

To ja też serio. Znam kobiety, które w wieku trzydziestu pięciu już się zamknęły na życie. Mówią: skończone, gotowe, odtąd tylko rutyna. A pani w pięćdziesiąt osiem zaczyna. Po mojemu to nie dużo to właśnie czas.

Nina patrzyła na rzekę. Daleko sunęła barka.

Wie pani, maluję co tydzień. Już dziewięć miesięcy.

Wiem.

I dziś rano napisałam własny tekst na wieczór. Z głowy, nie z szablonu.

Słyszałam.

I jest dobry.

Jest żywy. To lepsze.

Wieczór odbył się w listopadzie przyszło ponad siedemdziesiąt osób. Stała w przepełnionej sali, czytała z własnego tekstu. O każdej kobiecie jest coś, na co łatwo przeoczyć. Że wiek nie zamyka drzwi, czasem otwiera nowe. Nie kazanie po prostu własne odkrycie.

Po spotkaniu podeszła staruszka Eudoksja Matejkowa, osiemdziesiąt trzy lata.

Kochanie, to było o mnie?

O nas wszystkich.

Nie, nie. O mnie. Czułam to. Szyłam w młodości, potem rzuciłam. Dziś myślę: a może jeszcze spróbuję. Osiemdziesiąt trzy lata śmieszne?

Ani trochę.

Naprawdę?

Naprawdę.

Ruszyła do wyjścia wspierana przez córkę. Szła powoli, ale wychodziła z czymś nowym.

Grudzień zaczął się cicho. Prowadziła już własne zajęcia mały klub literacki, środa. Sześć, siedem osób, rozmowy, spory czasem tak zażarte, że nie miała szansy wtrącić słowa.

W domu narastało napięcie. Nie awantury, po prostu napięcie. Gienek zamknięty, rozmyślający, nie mówiący. Nina nie czekała, aż sam zacznie.

W połowie grudnia weszła do gabinetu wieczorem.

Gienek, musimy porozmawiać.

No to mów.

Nie tak zamknęła drzwi, przysunęła krzesło do jego fotela i usiadła. Porozmawiać.

Gienek zamknął książkę.

Co się dzieje?

Nic się nie stało. Ułożyła dłonie na kolanach. Chcę ci coś powiedzieć. Już dawno. A może nigdy.

Patrzył. Twarz czujna.

Długo żyłam, jakby mnie prawie nie było zaczęła. Gotowałam, pracowałam, jeździłam na działkę. Ale mnie prawie nie było. Wiem, że to trochę moja wina pozwalałam na to. Ale to też o nas. O tym, jak istniejemy obok siebie.

Patrzy na stół.

Chcesz rozwodu?

Nie wiem, czego chcę. Chcę rozmawiać. Prawdziwie. Potrzebuję, żebyś widział mnie. Nie kolację, nie koszulę mnie.

Długa cisza. Za oknem padał śnieg.

Nie umiem, Nina wyszeptał. Nie umiem tak. Nie nauczono mnie.

Wiem. Spojrzała na jego dłonie. Nie obwiniam. Ale chcę spróbować. Inaczej. I chcę wiedzieć, czy ty też.

Nie pospieszył z odpowiedzią. Oglądał śnieg. Potem na nią i znów ten cień rozbicia, jedno duże zawahanie.

Bardzo się zmieniłaś w tym roku powiedział.

Tak.

Nie zawsze cię rozumiem.

Wiem.

Ale nie chcę, żebyś… szukał słowa żebyś odchodziła. Stąd. Machnął, wskazując dom. Albo w ogóle.

Patrzyła na niego. Sześćdziesiąt jeden, przysiadłe ramiona, twarz niepewnego człowieka przyzwyczajonego do rutyny.

To spróbujmy powiedziała. Nie obiecuję, że prosto. Spróbujmy.

Styczeń przyszedł mroźny i jasny. Nina chodziła codziennie do biblioteki, prowadziła klub, w soboty malowała już całkiem sporo: część prac zabrała Sabina, reszta zawisła w kuchni. Pelargonia znów kwitła Nina wreszcie odkryła, czego potrzebuje, i przesadziła ją do nowej doniczki.

Z Sabiną widział się rzadziej Sabina miała zawodowy kryzys, ale dzwoniły.

Myślała pani o kolejnych spotkaniach wiosną? pytała Sabina.

Tak. Chcę zrobić większe wydarzenie, coś podobnego do festiwalu. Kilka dni.

Ależ to ogrom pracy.

Tak. Chwila przerwy. Lubię dużo pracy.

Sabina śmiała się.

Kto by pomyślał rok temu.

Kto by pomyślał.

Z Gienkiem bywało różnie. Rozmawiali częściej, to prawda, czasem rozmowa szła dobrze, czasem uciekał w milczenie, a wtedy Nina po prostu nie cisnęła. Zajmowała się swoim.

W lutym ni stąd, ni zowąd, przy kolacji Gienek powiedział:

Byłem w zeszłym tygodniu u lekarza. Badania.

Coś się dzieje?

Kontrolnie. Trochę ciśnienie. Pogrzebał widelcem. Nic poważnego. Leki.

Dobrze, że byłeś.

Nie pytasz, czemu nie mówiłem wcześniej?

Odłożyła łyżkę.

Czemu nie powiedziałeś?

Nie chciałem cię martwić. Nałóg.

Masz nałóg nie martwić mnie?

Tak. I tak wiecznie czymś się zajmujesz.

Nina popatrzyła na niego. W tych słowach było coś ważnego, choć jeszcze nie wiedziała co.

Gienek. Chcę wiedzieć, gdy źle się czujesz. O lekarzu, wszystkim. Rozumiesz?

Rozumiem. Skinął. Powiem.

I ja powiem.

Chwila milczenia. Za oknem śnieg i wiatr. Pod parapetem krem, nowy mały rysunek gałązka jabłoni. Biała, delikatna.

Ładny rysunek rzucił Gienek. Twój?

Mój.

Jeszcze raz popatrzył.

Umiesz.

Uczę się.

Pod koniec lutego zadzwoniła Ludka Kwiatkowska. Późno, po dziewiątej.

Nina, przepraszam, że tak późno. Córka przyjechała.

I co?

Pogodziłyśmy się. Słychać było uśmiech w słuchawce. Przyznała, że nie miała racji z tym przestarzała.

Cieszysz się?

Bardzo. Słuchaj, chciałam spytać mogę przyjść na twój warsztat? Akwarela?

Jasne. Sobota, jedenasta.

Będę się kompromitować. Nie wyjdzie mi.

Ludka, każdemu pierwszy raz nie wychodzi. O to chodzi.

W sobotę przyszła. Pędzel trzymała niezgrabnie, Zofia poprawiła. Pierwsza plama za ciemna, druga za jasna. Ludka się zmartwiła.

Zobacz, Nina, co za paskudztwo.

Widzę. Lubię.

Przecież to nie gałązka tylko plama.

Pierwszy raz.

Nie wstyd ci mnie pocieszać?

Mówię poważnie. Za tydzień będzie inne.

Ludka spojrzała, śmiała się.

No dobra. Spróbuję jeszcze.

Marzec przyniósł pierwsze ciepło. Nina zgłosiła wniosek na wiosenny festiwal. Kierownictwo poparło. Antoni zapowiedział, że wpadnie w kwietniu, chce być na wydarzeniu.

Wieczorem, gdy Gienek już spał, Nina siedziała w kuchni, notowała pomysły. Za oknem kapał topniejący śnieg, wiosna się przeciągała. Na parapecie pelargonia już okazała: trzy czerwone rozety, jeden zamknięty pąk.

Spojrzała na słoiczek kremu. Dawno się skończył, ale go nie wyrzuciła. Kupiła drugi taki sam. Gienek nie komentował.

Otworzyła zeszyt na czystej stronie, napisała: Co wiem teraz, czego nie wiedziałam rok temu. Spojrzała, zamknęła zeszyt. To już nie trzeba notować. To już jest w środku.

Zadzwonił telefon. Późno prawie jedenasta. Na wyświetlaczu Sabina.

Wszystko dobrze? spytała Nina.

Wszystko lepiej głos Sabiny był energiczny. Nina, muszę coś powiedzieć. Dostałam propozycję pracy w Toruniu. Dobra. Córka tam jest. Zastanawiam się.

Nina zawahała się.

Chcesz wyjechać?

Nie wiem. Myślę. Poradź.

Chyba sama wiesz. Już podjęłaś decyzję, tylko jeszcze sobie nie powiedziałaś.

Cisza króciutka.

Pewnie tak.

Czego się boisz?

Że tu zostanie wszystko: kółko, ty, Galina z ptaszkami, Natalia z wierszami.

Nigdzie się nie zgubimy.

Poznań daleko od Torunia, Nina.

Sabina Nina ujęła długopis, pokręciła nim a sama mi mówiłaś: pamiętasz, na bulwarze jesienią, listopad…

Co?

Inaczej zaczyna się, kiedy zaczyna.

Sabina się zaśmiała. Cicho, ciepło.

Mądra ja byłam.

I nadal jesteś.

Nina, muszę zadać pytanie. Tylko szczerze.

Dobrze.

Jesteś szczęśliwa?

Nina spojrzała na kwiaty, rysunki, słoiczek kremu, zeszyt. Nie zapisane odpowiedzi ale własne.

Stałam się sobą powiedziała. Może to ważniejsze.

To odpowiedź?

Chyba tak.

Sabina milczała, potem:

Cieszę się z ciebie.

Ja z ciebie też.

Nina…

Tak?

Co zrobisz, jeśli wyjadę?

Nina spojrzała na zeszyt.

Będę dalej odrzekła.