Mąż wrócił… ale to już nie ten sam człowiek

Mąż wrócił nie ten sam

Kupiłeś chleb?

Spojrzał na mnie, jakby pytała o coś w sanskrycie. Zero niezrozumienia, ale za to pauza. Długa, niezręczna przerwa, która kompletnie nie pasowała do naszej codziennej rutyny.

Jaki chleb? rzucił wreszcie. Nie pytając oświadczając. Zero pytajnika.

Normalny. Żytni, z Zieleniałki, tam zawsze kupujesz.

Postawił torbę na podłodze i jakby obwąchiwał kuchnię, jakby był w niej pierwszy raz.

Nie byłem w sklepie.

Skinęłam głową i odwróciłam się do garnka. Nic wielkiego, tłumaczyłam sobie. Zmęczony. Tydzień poza domem, konferencja w Rzeszowie, hotel, jedzenie w słoikach, ktoś inny przewraca kotlety. Nic dziwnego, że zmęczony.

Ale chleb kupował zawsze. Osiemnaście lat, za każdym razem gdy wracał z podróży, choćby do cioci Haliny w sąsiednią dzielnicę, zawsze poszedł do Zieleniałki na rogu i przyniósł żytni. Nie było w tym żadnego układu, żadnej ścisłej tradycji, nawet przyzwyczajenia z musu po prostu część jego procesu powrotu do domu.

Zamieszałam zupę. Nie komentowałam.

On ma na imię Zdzisław. Zdzisio. Ja mam pięćdziesiąt osiem lat, on sześćdziesiąt jeden. Mieszkamy w Lublinie, w dwupokojowym mieszkaniu na czwartym piętrze, które kupiliśmy jeszcze w dziewięćdziesiątym ósmym, gdy Asia była mała. Asia już dawno w Warszawie, dzwoni co niedzielę. Pracuję w szkolnej bibliotece, Zdzisio na emeryturze od trzech lat, dorabia wykładami z prawa budowlanego w technikum. Żyjemy spokojnie, bez kłótni. To istotne. Nie było nic, co by tłumaczyło, co zaczęło się dziać po jego powrocie.

Przy kolacji milczeliśmy. Jadł grzecznie, patrzył w stół. Spodziewałam się, że zaraz podniesie wzrok, powie coś o konferencji, o kolegach, o hotelowej windzie, która nie działała, albo że stęsknił się za domowym rosołem. On zawsze coś opowiadał przy pierwszej kolacji po powrocie.

Jak tam Rzeszów? zagaiłam.

W porządku.

Seminarium dobrze poszło?

Tak.

Odłożyłam łyżkę.

Zdzisiu, wszystko w porządku?

Spojrzał na mnie. Oczy normalne, szare, tylko trochę zmęczone.

W porządku. Po prostu zmęczony.

Sprzątnęłam ze stołu, on poszedł do pokoju, położył się z telefonem, jakby wszystko grało, jakby nic się nie stało. Tylko chleba nie było. I rozmowy. I jeszcze czegoś, czego nie umiałam nazwać.

Pierwszą noc zrzuciłam na zmęczenie. Drugą też.

Trzeciego dnia, w piątek, coś mnie już poważnie zaniepokoiło.

Piłam kawę przy oknie, patrzyłam na podwórko. On wyszedł z łazienki, poszedł do kuchni, nalał sobie wody. Potem wziął z półki słoik z kaszą gryczaną, otworzył go, powąchał i odstawił. Słowa nie powiedziałam. Ale Zdzisio nie jada gryczanej. Nigdy nie jadł. Już przy pierwszym spotkaniu ze śmiechem twierdził, że kasza gryczana to smutek uosobiony i chyba wymyślił ją ktoś w stanie głębokiego kryzysu egzystencjalnego. Śmialiśmy się z tego. Zawsze mu gotowałam ryż, jęczmienną, cokolwiek innego, ale gryczanej nie tknął.

A tu nagle bierze i wącha. Jakby chciał spróbować.

Gryczanej ci się zachciało? zagadnęłam z neutralnością.

Nie odpowiedział i wrócił do pokoju.

Długo patrzyłam na ten słoik jeszcze.

W sobotę zadzwoniła Asia.

Tata już wrócił? pyta od razu.

W środę wrócił.

Wszystko z nim w porządku?

Sekunda milczenia.

Zmęczony po drodze. Wszystko gra.

To dobrze. Mamo, przyjedziemy z Pawłem w październiku, ok? Mamy urlop.

Jasne, wpadajcie. Będzie super.

Nie powiedziałam jej nic. Co miałam powiedzieć, serio? Że tata nie kupił chleba i wąchał gryczaną? Przecież to brzmi jak bzdura. To nawet nie brzmi jak coś.

Ale podskórnie już wiedziałam. Nie rozumem, nie logiką, tylko tym czymś pod żebrami, co nie tłumaczy, tylko ostrzega.

W niedzielę zaproponowałam spacer. Czasem chodziliśmy do Parku Saskiego w niedziele, nie zawsze, ale często. Lubił ławkę przy stawie, czasem kupował nam po kubku kwasu w budce, jeśli ta była czynna, narzekał na kręgosłup podczas dłuższych spacerów, odpowiadałam, że musi ćwiczyć, on machał ręką, śmialiśmy się. Nasz rytuał mały, codzienny jak skarpetki w parze.

Pójdziemy do parku? mówię.

Oderwał wzrok znad telefonu.

Do jakiego parku?

Saskiego. Pogoda ładna.

Zastanawiał się. To też było nietypowe. Zwykle mówił od razu dobra lub czekaj, kurtkę tylko wezmę. Tu nie było nad czym myśleć.

Dobrze zgodził się w końcu.

Szliśmy w ciszy. Nie naciskałam, patrzyłam. Po jego twarzy nie było widać ani ciekawości, ani rozluźnienia z weekendowego spaceru. Jak człowiek, który idzie nową trasą i stara się zapamiętać każde skrzyżowanie.

Przed wejściem do parku siedział starszy pan z jamnikiem, rudym i pulchnym.

Zobacz, Puzia powiedziałam. Tak nazywaliśmy wszystkie pulchne jamniki od kiedy osiem lat temu sąsiadka Zofia miała identycznego Puzię. Nasz własny żart.

Spojrzał na psa. Zero reakcji.

Puzia powtórzyłam ciszej.

Miły piesek rzucił. Uczciwie. Neutralnie.

Przystanęłam przy krzaku dzikiej róży, udając, że oglądam owoce. Serce waliło mi jakbyśmy szli na casting do programu śniadaniowego.

Nie pamiętał Puzi. Albo udawał. Ale po co?

Przy stawie nie było budki z kwasem pewnie po sezonie. Zdzisio usiadł na ławce, spojrzał na wodę.

Ładnie tu stwierdził.

Chodzimy tu od lat.

Tak?

Odwróciłam się.

Zdzisiu. Chodzimy tu od dziesięciu lat, co najmniej.

Skinął głową. Spokojnie.

Tak. Po prostu mówię, że ładnie.

I coś we mnie się skurczyło. Nie od razu umiałam temu nadać nazwę. Dopiero nocą przyszło wyjaśnienie, kiedy słuchałam jego spokojnego oddechu obok siebie. Nie powiedział pamiętam ani oczywiście. Powiedział tak takim tonem, jak zgadza się z czyjąś relacją o wydarzeniu, którego się samemu nie doświadczyło.

Nie spałam długo. Myślałam, jak to właściwie jest, kiedy ktoś bliski zmienia się na tyle, że czujesz, jakbyś rozmawiała z kimś innym. Gdzieś czytałam, że po traumie i stresie ludzie czasem stają się inni, tak bardzo, że bliscy przestają ich rozpoznawać. To się nawet jakoś nazywa. Ale tu nie było żadnej traumy. Jeden tydzień, konferencja w Rzeszowie. To nie powód, żeby się stać kimś innym.

Wstałam o trzeciej w nocy, napiłam się wody, patrzyłam przez okno na pusty dziedziniec. Latarnia mrugała raz na jakiś czas. Pomyślałam poczekam. Może po prostu coś się stało, o czym nie mówi. Może się z kimś pokłócił. Może źle się poczuł. Zdarza się. Chyba w tym wieku to już codzienność.

Wróciłam do łóżka. Spał tyłem do mnie, twarzą do ściany. Położyłam rękę lekko na jego plecach, jak zawsze. Nie drgnął.

Nazajutrz, w poniedziałek, zadzwoniłam do mojej przyjaciółki, Niny. Znamy się od studiów; mieszka po drugiej stronie miasta, pracuje w rejestracji przychodni. Nina jest prosta, konkretna i za to ją kocham.

Nina, mogę wpaść?

Coś się stało?

Sama nie wiem. Chyba muszę pogadać.

Przyjeżdżaj na piątą, będę w domu.

U Niny zawsze pachnie ciastem, choćby nie piekła nic przez tydzień. Posadziła mnie w kuchni, zaparzyła herbatę. Opowiedziałam jej. O chlebie, o kaszy, o Puziach, o tak przy stawie.

Słuchała uważnie.

Ela, to może być jakaś depresja. Albo coś z pamięcią zaczyna się dziać. Już nie jesteście młodzi.

Ninka, on ma sześćdziesiąt jeden.

E tam. Petera z czwartego piętra porwało w sześćdziesiątym drugim, i co?

Nigdy nie był zapominalski. Wszystko pamiętał lepiej ode mnie daty, nazwiska, wszystko.

Ale to tak bywa.

Patrzyłam w kubek.

Nina, tu nie chodzi o zapominanie. On po prostu patrzy na mnie… nie tak jak zwykle. Normalnie, wszystko gra, ale czasem mam wrażenie, że się stara być miły w stosunku do kogoś obcego.

Odrwała kawałek ciasta.

Wyspałaś się?

Nie.

No właśnie. Ela, nie nakręcaj się. Zobaczysz, tydzień i wróci do normy. Faceci tacy są sami nie powiedzą, co im leży na wątrobie.

Skinęłam głową. Pewnie miała rację.

Ale w drodze do domu przypomniał mi się moment ze słoikiem kaszy gryczanej. Niby nic, ale nie jego. I do tej pory mam gulę w gardle.

W domu siedział przy kuchennym stole, coś przepisywał. Wstawiłam wodę w czajniku, rozpakowałam zakupy, on nawet nie spojrzał.

Byłam u Niny.

Mhm.

Przyniosłam ciasto.

Podniósł wzrok, spojrzał na ciasto.

Z czym?

Z kapustą. Twój ulubiony.

Nie przepadam za kapustą.

Odstawiłam siatkę. Wolno, bardzo wolno.

Zdzisiu.

Co?

Od dziecka lubisz. Sam mi opowiadałeś, że twoja mama zawsze robiła z kapustą.

Spojrzał na mnie równo.

Mama piekła z jabłkami.

Cisza.

Zofię, jego mamę znałam dobrze. Trzymałyśmy się blisko przez dziesięć lat zanim zmarła. Piekła tylko z kapustą i z jajkiem. Jej specjalność.

Zdzisiu, Zofia piekła z kapustą powiedziałam cicho. Pamiętam ten zapach.

No, może z kapustą. Dawno to było wzruszył ramionami i wrócił do swoich notatek.

Zostałam w kuchni, patrzyłam przez okno. Przez lekko zaparowane szyby widać było normalną jesienną ulicę auta, piesi, rower. Nic specjalnego.

Wzięłam telefon, wybrałam numer jego siostry, Grażyna z Puław, nie widzieli się od lat, ale czasem dzwonią.

Eluniu! jak zwykle ciepło. Co u was?

Grażynka, powiedz, z czym Twoja mama zwykła piec ciasto?

Krótka pauza.

Ojej, tylko z kapustą i jajkiem! A czemu pytasz?

Tak wspominam sobie, dzięki.

Odłożyłam telefon. Nogi jak z waty. Serio, przez ciasto z kapustą. Brzmi absurdalnie, ale nie mogłam ruszyć się z miejsca.

Coś z pamięcią! Może neurologiczne. Trzeba zabrać do lekarza. Porozmawiać szczerze.

Przy kolacji pytam:

Zdzisiu, nie boli Cię głowa ostatnio?

Nie.

Śpisz normalnie?

Chyba tak.

Nie chcesz się przebadać? Tak, po prostu.

Odłożył widelec.

Po co?

Ciśnienie sprawdzić, krew dawno nie byłeś.

Ciśnienie mierzę w domu, jest okej.

Martwię się.

Patrzył na mnie. Chyba nawet badał wzrokiem.

Myślisz, że coś jest nie tak ze mną?

Martwię się tylko.

Elu, ze mną wszystko w porządku. Naprawdę. Przestań.

Wrócił do kolacji i zamknął temat jednym ruchem, jak to zawsze miał w zwyczaju. Bez podnoszenia głosu, wyznaczając granicę nie do naruszenia. Nigdy nie naciskałam dalej.

Patrzyłam, jak je, jak trzyma widelec, jak się pochyla. Aż analizowałam czy to naprawdę mój Zdzisio? Czy zawsze miał taki układ ramion? Trochę wydaje się bardziej zgarbiony. Widelec w prawą, tak jak zawsze. Dobra, jest praworęczny. Ale

Posprzątałam i stanęłam przed lustrem. Patrzyła na mnie zmęczona kobieta z siwymi, krótkimi już włosami, których dawno nie farbuję. Z marszczkami przy oczach Zdzisio zawsze mówił, że mam śmiejące się zmarszczki, bo pojawiały się, gdy się śmiałam. Sama do siebie: „Ela, już wymyślasz. Przecież nawet nie wiesz, czy Zdzisiu na pewno kiedyś siedział tak albo siak. Jesteś po prostu wytrącona z równowagi. To bywa. Ludzie się zmieniają. Zwłaszcza po tym, co nam umknęło.

Umyłam się i poszłam spać.

Nocą obudziła mnie cisza. Nie brak dźwięku, ale właśnie ta głęboka cisza, która mówi, że nie ma nikogo obok. Szukałam ręką nie było go. Jego połowa łóżka była chłodna.

Wstałam. Na kuchni paliło się światło. Siedział przy stole i coś pisał w notesie.

Zdzisiu?

Podniósł wolno głowę. Spokojnie, jakby mnie oczekiwał.

Nie mogę spać powiedział.

Co piszesz?

Notatki.

Mogę zobaczyć?

Chwila zawieszenia.

To prywatne.

Patrzyłam na niego. Zdzisio nigdy mi nie mówił: „to prywatne”, kiedy pytałam. Oczywiście, miał swoje rzeczy, każdy ma ale nigdy nie powiedział tego tym tonem.

Dobrze mruknęłam i wróciłam do sypialni.

Usłyszałam, jak jeszcze długo coś tam gryzmoli, potem zgasił światło i też przyszedł. Poczułam, że nie śpi, długo nie spał.

Rano notesu już nie było na stole.

Szukałam. Nie wiem, po co. Po prostu szukałam. Zajrzałam do szuflady w kuchni pusto. Do jego szafki tego nigdy nie robiłam. Szuflada prawie pusta: stare okulary, jakaś moneta, papierek z numerem telefonu. Notesu nie było.

Wziął go ze sobą.

Pojechałam do pracy. Lubię szkolną bibliotekę. Tam zawsze jest spokojnie, cicho, pachnie książkami i kurzem, co mnie uspokaja. Odkładałam na półki zwrócone lektury, pomagałam Lenie, naszej nowej bibliotekarce, coś tam szukać w periodykach. Normalny dzień.

Przy kawie na przerwie myślałam o tym, jak poznać, kiedy człowiek się zmienia. Tak od środka, a nie tylko powierzchownie. Przypomniało mi się określenie psychologiczny zamiennik. Kiedy ktoś bliski wydaje się kimś innym. To się czasem zdarza. Bywa też medyczne podłoże, ale bywa, że po prostu ludzie się zmieniają. Kryzys wieku średniego po pięćdziesiątce, po sześćdziesiątce codzienność. Dzieci dawno na swoim, praca już tylko jako hobby, zostajesz we dwójkę i nie rozpoznajesz człowieka obok.

Ale ja znałam Zdzisia. Na pewno.

Wieczorem wróciłam, był już w domu. Stał przy oknie i patrzył na podwórko. Po prostu.

Co robisz? zapytałam.

Patrzę.

Na co?

Tak po prostu.

Nie był typem filozofa, nigdy. Jeżeli stał bezczynnie, to i tak coś mamrotał pod nosem albo rysował na serwetce. Głupia sytuacja zwykłe wyjrzenie z okna było u niego nietypowe.

Jak dzień? dopytuję.

Zwyczajnie. Wykłady.

Studenci dają radę?

Studenci.

Miałam ochotę rzucić: Zrób mi opowieść o Rzeszowie, ale ugryzłam się w język. Wzięłam kurczaka z lodówki i zabrałam się za gotowanie.

Opowiedz coś o Rzeszowie odwróciłam się bez uprzedzenia.

A co dokładnie?

Cokolwiek. Gdzie nocowałeś, kogo spotkałeś? Przecież tydzień tam byłeś.

Zastanowił się.

W hotelu. Zwyczajny. Seminarium w sali konferencyjnej na uczelni. Wyjazd do jakiegoś osiedla pokazowego. To wszystko.

A ludzie? Byli znajomi z technikum?

Byli.

Michał był?

Chodziło o Michała Pawlaka, kierownika pracowni budowlanej, o którym Zdzisio dużo opowiadał. Ostatnio razem byli na grillu.

Michał? Nie, nie jechał.

Przecież on zawsze jeździ.

Tym razem nie.

Okej, może faktycznie nie jechał.

Ale później, gdy Zdzisio zasnął, napisałam do żony Michała, pani Marii. Coś w stylu: „Miałam pytać, dobrze Michał wrócił z Rzeszowa?”

Odpisała po kwadransie: „Mariola, kochana, Michał w ogóle nie jechał, miał sprawy na miejscu, do pracy chodził. Coś się dzieje?”

Odpisałam coś zdawkowego.

On więc nie wie, czy Michał był. Facet, z którym pracuje od lat, nie wie też, czy był w Rzeszowie. Albo wie, że nie był, i kłamie. Po co?

Może się pokłócili, nie chce mówić. Może nie był w Rzeszowie w ogóle. Może ta konferencja to ściema.

Stop. Teraz lecę już po bandzie. Ale myśl się zalęgła.

Nazajutrz wymyśliłam powód wspólnej wyprawy. Powiedziałam, że trzeba zmienić zasłony w sypialni, i zaproponowałam wycieczkę do Domatora przy al. Warszawskiej wielki sklep z tkaninami i AGD. Chodziliśmy tam kiedyś raz na pół roku. Zawsze narzekał, przestępował z nogi na nogę, standard: Bierz co chcesz, ja się nie znam na tiulach, potem szliśmy na pączka do kawiarni obok. Kolejny nasz rytuał.

To co, jedziemy dziś? pytam.

Gdzie?

Po zasłony. Do Domatora.

A co, trzeba już zmieniać?

No te już stare.

Wzruszył ramionami.

Jedźmy.

W sklepie krążyłam, zadawałam pytania o kolory odpowiadał byle jak. Potem: Pójdziemy na pączka?

Gdzie?

No, do tej kawiarni koło sklepu. Zawsze tam chodzimy.

Pierwsze słyszę.

Najlepsze, specjalnie się uśmiechnęłam.

To chodź, pokażę ci.

Poprowadziłam go pod jasnobrązowy szyld z napisem Słodka Przestrzeń, gdzie zawsze pachnie lukrem. Dwadzieścia lat istnieje!

No widzisz?

Patrzy na nią.

A, nie kojarzyłem.

Wzięliśmy po pączku. Jadł, pytał, czy mi nie jest zimno, normalnie jak zawsze.

Tylko raz zerknął na szyld takim wzrokiem, jakby próbował zapamiętać, zapisać.

Zdzisiu odezwałam się cicho. Pamiętasz mnie?

Popatrzył zdziwiony.

Co miałbym nie pamiętać? Ela, moja żona.

Wiem, że jestem Ela. Ale czy pamiętasz NAS? Wszystko, co było?

Dlaczego pytasz?

Bo jesteś ostatnio inny.

Ludzie się zmieniają.

Dotąd mówiłeś, że ludzie się NIE zmieniają.

Zamilkł. Jadł pączka.

Może ja się zmieniam mruknął w końcu.

Wracając do domu, patrzyłam przez okno autobusu i myślałam, że lęk przed utratą bliskiego bywa bardziej realny niż Internet pod blokiem. I zazwyczaj to nie urojenie.

Nazajutrz, gdy wyszedł do technikum, weszłam do jego gabinetu. Tak zwaliśmy trzeci pokój, który sami dobudowaliśmy do drugiego, kosztem salonu. Na biurku, w górnej szufladzie, leżał notes.

Otworzyłam. Pierwsze strony puste. Dalej: bardzo drobne, równiutkie litery nie jego charakter pisma, Zdzisio pisał jak lekarz po osiemnastu kawach. A to była jak kaligrafia.

Czytam. Spisy.

Ela żona. 58 lat. Biblioteka szkolna. Asia, córka, Warszawa. Kawa bez cukru. Zasłony do wymiany. Najbliższa przyjaciółka: Nina, przychodnia.
Pączek z kapustą ponoć lubi. Niedziela: Park Saski. Jamnik Puzia żart domowy. Zofia (mama) kapusta czy jabłka? Do potwierdzenia.

Nie mogłam oddychać.

To notatki kogoś, kto uczy się obcej rodziny. Spisuje punkty. Zapamiętuje, żeby nie palnąć głupoty.

Zamknęłam notes, odłożyłam na miejsce. Usiadłam w fotelu, patrzyłam w jeden punkt.

Może to amnezja. Może faktycznie coś medycznego dysocjacyjne odłączenie pamięci. Może coś strasznego się wydarzyło. Może wcale nie był w Rzeszowie.

Ale charakter pisma? Ktoś powie po udarze się zmienia. Ale wtedy by się nie ruszał tak pewnie, nie mówił tak płynnie.

Wrócił do domu o siedemnastej. Przygotowałam obiad, wszystko było jak zawsze.

Zmęczona jesteś? zapytał, widząc mnie. Nie poszłaś do pracy?

Bolała mnie głowa rano. Już przeszło.

Skinął głową, schował teczkę, poszedł się umyć. Kolacja przeszła milcząco. Nie miałam już ochoty ogarniać do końca.

Zdzisiu powiedziałam.

Hm?

Opowiedz mi coś o nas. O tym, jak się poznaliśmy.

Spojrzał na mnie bez pośpiechu.

Czemu teraz?

Po prostu chcę usłyszeć. Jak to pamiętasz.

Odłożył widelec. Zastanowił się.

Przez wspólnych znajomych. U Ani na imieninach byłaś w niebieskiej sukience.

To prawda. Niebieska sukienka, imieniny Anki, wrzesień 1997.

Spotkaliśmy się jeszcze parę razy, potem zaczęliśmy się spotykać.

Cisza.

I tyle dodał.

A potem?

Ślub, Asia, kupiliśmy mieszkanie.

A propozycja ślubu? Gdzie to było?

Ela

Powiedz po prostu.

Milczał długo.

Nie pamiętam wszystkich szczegółów w końcu. Dawno to było.

Sam mi opowiadałeś na naszej rocznicy, że pamiętasz każdy detal.

Cisza. Na dłużej.

Pojechaliśmy nad Wieprz, tam mi się oświadczyłeś pomogłam.

Nic. Miał w oczach zmęczenie. Albo coś jeszcze.

Wstałam, sprzątnęłam ze stołu.

Wracałam myślami do tamtego dnia nad Wieprzem, gdzie nieśmiało przechodził przez rozlewisko, niosąc mnie na rękach, żeby się nie zamoczyłam w pantofelkach. Pamiętał każdy szczegół do wczoraj.

Napisałam dziełko do Niny: całą historię z notesem, charakterem pisma, Wieprzem.

Odpisała nad ranem: Ela. Lekarz. I twojego Zdzisia, i ciebie. Tego się nie rozgryza przez Messenger.

Odłożyłam telefon, patrzyłam w sufit. Słuchałam jego oddychającego spokojnie obok mnie.

Czasem ludzie nie odchodzą tylko znikają, zostając obok. To o wiele trudniejsze.

Rankiem, piątek, postanowiłam powiedzieć wprost. Wszystko. Że znalazłam notes, że dzwoniłam do Grażyny, że pisałam do Marii, że wiem, iż nie było Michała w Rzeszowie. Potrzebuję odpowiedzi, nie mam sił udawać.

On już był w kuchni, robił herbatę.

Zdzisiu

Hm?

Muszę z tobą poważnie porozmawiać.

Odwrócił się. Długo mi się przyglądał.

Wiem powiedział.

Stanęłam w szoku.

Wiesz co?

Że wiesz. Widziałem, że byłaś w gabinecie.

Cisza. Nawet nie przeprosiłam. Czekałam.

Usiądź zaprosił.

Usiadłam. Trzymał kubek w obu dłoniach, patrzył do środka, jakby tam był Spis Alzheimera.

Trudno wytłumaczyć zaczął.

Spróbuj.

To, co podejrzewasz, jest w sumie poprawną wersją. W części.

W części?

Tak nie pamiętam wszystkiego. Nie tak jak myślisz. W istotnych sprawach, w fragmentach.

Nad Wieprz pamiętasz?

Podniósł głowę.

Gdzie?

Oświadczyłeś mi się nad Wieprzem. Pamiętasz?

Coś zadrgało w jego twarzy.

Nie.

Puzia? Jamnika Zosi?

Pauza.

Nie.

Swoją mamę pamiętasz? Zofię?

Twarz. Głos. Szczegóły nie.

Od kiedy to się zaczęło?

Nie wiem dokładnie. Powoli.

Nic mi nie mówiłeś.

Nie umiałem.

Spisywałeś, żeby się nie pomylić.

Skinął głową.

Masz inny charakter pisma.

Dłuższa pauza. Odstawił kubek.

Wiem.

Jak to wytłumaczysz?

Nie odpowiedział. Patrzył w stół, jakby szukał tam odpowiedzi.

Zdzisiu, popatrz na mnie.

Podniósł wzrok. Szare, zwyczajne oczy.

Jesteś Zdzisiem? Moim Zdzisiem?

Po raz pierwszy od tygodnia zobaczyłam w jego oczach coś żywego. Coś pomiędzy smutkiem a niepewnością, czegoś, czego nie potrafię nazwać.

Ela powiedział cicho. Sama nie wiem, jak ci odpowiedzieć.

Patrzyłam na niego. Na dłonie, na zmarszczkę przy ustach, na siwe skronie.

Mówisz prawdę?

Najszczerzej, jak potrafię.

Za oknem padał lekki, lubelski deszcz. Klasyka.

Co mam z tym zrobić? mruknęłam, nie oczekując odpowiedzi.

Nie wiem odparł i też zabrzmiało to prawdziwie.

Wstałam, nalałam sobie kawy bez cukru. Stanęłam przy oknie.

Słyszałam, jak też wstaje. Zatrzymał się krok za mną.

Ela.

No?

Twój głos pamiętam. Od początku. Sposób, w jaki mówisz.

Nie odwróciłam się.

Mało tego.

Wiem.

Padało dalej. Coś zatrąbiło na ulicy, potem cisza.

Potrzebuję czasu powiedziałam.

W porządku.

Nie obiecuję, że wiem, co będzie.

Rozumiem.

Odwróciłam się. Stał, jakby chciał powiedzieć coś jeszcze, ale nie wiedział, co.

Powiedz jedno poprosiłam.

Co?

Chcesz być tu?

Kilka sekund ciszy. Deszcz stukał o parapet.

Tak odpowiedział. Chcę tu być.

Patrzyłam na niego na człowieka, który zna moje imię, robi listę w zeszycie, nie pamięta Wieprza, pisze innym charakterem, ale trzyma kubek tak samo.

To idź kup chleb powiedziałam. Żytni. W Zieleniałce na rogu.

Skinął głową. Wziął kurtkę, podszedł do drzwi. Przystanął.

Ela?

No?

O Wieprzu mi potem opowiesz?

Patrzyłam długo.

Może.

Drzwi zamknęły się. Stałam z kubkiem kawy i słuchałam jego kroków na schodach. Czwarte piętro, szesnaście schodów zawsze liczę.

Szesnaście.

Wyszedł na podwórko, zobaczyłam go w oknie. Szło do bramy, poprawił kołnierz w deszczu. Zwykły człowiek w zwykły dzień.

Na rogu skręcił do Zieleniałki.

Zawibrował telefon. Nina.

I jak? usłyszałam od razu.

Nie wiem.

Rozmawiałaś z nim?

Tak.

No i?

Patrzyłam za okno, za rogiem już go nie było widać.

Ninko, a ty mogłabyś żyć z człowiekiem, który nie wie, kim jest?

Cisza.

On tak powiedział?

Mniej więcej.

Ela, z tym do lekarza. Takich rzeczy się nie zostawia.

Wiem.

I co zrobisz?

Odstawiłam kubek.

Nie wiem. Poszedł po chleb.

Po jaki chleb?

Żytni. Z Zieleniałki.

Nina milczała.

Ela, straszysz mnie.

Wszystko w porządku, potem zadzwonię.

Odłożyłam telefon, upiłam trochę kawy. Już chłodniejsza, ale nadal dobra.

Szesnaście schodów. Zawsze liczę.

Po dwudziestu minutach trzasnęły drzwi na dole. Potem kroki na schodach. Szesnaście.

Nie ruszyłam się z miejsca.

Klucz w zamku. Drzwi się otwierają.

Masz rzucił z przedpokoju. Żytni. Ostatni został.

Odwróciłam się. Stał w drzwiach kuchni z bochenkiem w ręce. Mokry od deszczu, z przylepionymi do czoła włosami.

Połóż na stole powiedziałam.

Położył.

Patrzyliśmy na siebie.

Napijesz się herbaty? spytałam.

Chętnie.

Wstawiłam czajnik. Zdzisio powiesił kurtkę, usiadł. Słyszałam tę ciszę między nami nie ciążącą, zwyczajną.

Ela odezwał się cicho. Opowiesz o Wieprzu?

Czajnik zaczynał buczeć. Cicho na początku, potem coraz głośniej.

Patrzyłam przed siebie.

Nie teraz odparłam. Może kiedyś.

Dobrze skwitował.

Czajnik się zagotował.