Królowa

Królowa życia

– Mamo, tylko proszę, nie denerwuj się, ale od Nowego Roku możemy mieć… nazwijmy to, pewne problemy finansowe. Chociaż myślę, że nie umrzemy z głodu.

– Córko, nie przeciągaj, wiesz, że nie lubię przydługich wstępów.

– Wiem, mamusiu. Dobra, powiem wprost: zwolniłam się z pracy. Tyle.

– Jak to? Sama czy kazali ci odejść?

– Sama. Lubię o wszystkim decydować sama.

– Wiem, cała po ojcu. Wyobrażam sobie, co by teraz powiedział, gdyby żył

– Mamo, patrz, patrz, jakie piękne gile przysiadły na drzewie naprzeciwko naszego okna A tata by powiedział, że nie szata zdobi człowieka.

– Tak się cieszyłam z ciebie, córko. Byłam dumna, że masz taką pracę, pensję, pozycję. Kierowniczka całej kultury miasta. W telewizji często cię pokazywali. Ludzie na ciebie patrzyli jak na królową, byli posłuszni, szanowali cię. Jesteś piękna, zgrabna, stylowa.

– Mamo, no co ty, nie płacz, uroda ze mnie nie ucieknie.

– Powiedz mi chociaż, co się stało, dlaczego taka nagła decyzja? Odsuń się od okna, bo przewieje, siadaj koło mnie.

– Wiesz, mamo, mam po prostu inne wartości niż szefostwo. Im głównie zależało na odhaczaniu wyników, o ludziach tylko na uroczystościach pamiętali. Nie chcę tak. Jak w sądzie przy rozwodzie: niezgodność charakterów.

– Na każdej pracy dla przełożonych liczą się sprawozdania i wyniki. I co teraz, na święta nie pójdziesz już na swoje imprezy zimowe?

– Pójdę, mamuś. Cała ekipa się przygotowywała. Ale będę tylko widzem. Fajnie, nie?

– No fajnie! Szefowa kultury miasta postoi pod miejską choinką Zabierz mnie chociaż na święta, dla wsparcia.

– Myślałam, że masz już dość tych przedszkolnych choinek: dla każdej grupy, dzieci pracowników, pracowników, oddziału przedszkolnego

– Zapomniałaś jeszcze o domu dziecka na Pradze pod naszą opieką. Tak, Lenka, my też mamy swoje wskaźniki, też ilość dzieci objętych wydarzeniami kulturalnymi się liczy. Zauważ, Lenka: kulturalnymi! Ale na twoją rodzinną choinkę w Parku Miejskim to bym poszła, ciekawa jestem, co tam wymyśliliście. Organizujesz rodzinne imprezy, a sama bez rodziny. A teraz jeszcze bez pracy! Lenka! Czterdziestka za pasem! Wciąż wzdychasz do Pawła? Paweł Pierwszy! A przecież miał wyjechać do Wiednia, grać w Operze Wiedeńskiej! Taki ci to seksi-saksofonista!

– Saksofonista, mamo. Adolphe Sax, belgijski mistrz, stworzył ten wspaniały instrument prawie dwieście lat temu.

– I ty mnie tego uczysz, muzycznej twojej mamie? Wiesz, Lenka! Temu twojemu saksofoniście nie wybaczę przewrócił ci w głowie wszystko, latami o nikim innym nie myślisz, nikogo nie wpuszczasz do serca. Starzejesz się, Lenka, królowa moja. Mama otarła łzę z policzka. Taka królowa, a bez tronu teraz! Starzejąca się, niezamężna królowo! Co by teraz tata powiedział?

– Tata, mamo, powiedziałby teraz, że kobieta jak wino im starsza, tym szlachetniejsza. I nie płacz już, proszę. Wszystko będzie dobrze.

– Oj, tata kochał kobiety.

– Mamo, najbardziej na świecie kochał ciebie. Do ostatniej sekundy nie puszczał twojej dłoni w szpitalu, każdą twoją kośćkówkę pieścił. Widziałam, wtedy

– Wiem, Leniu, wyrzucam sobie, że tak rzadko mówiłam mu o miłości, brałam ją za coś oczywistego.

– Mamo, tata twoją miłość zawsze czuł, szczególnie gdy śpiewałaś dla niego, był oczarowany.

Mama zanuciła, ocierając łzy:

Pada śnieg, pada śnieg,
Cały świat czeka na cud,
Wśród białych płatków
Chcę ci wyznać dziś
Mój najważniejszy człowiek,
Spójrz ze mną na ten śnieg,
Czysty tak, jak to, co noszę w sercu,
Co powiedzieć chcę.

Mamo, ta piosenka zawsze mnie wzrusza. Marzę, żeby w moje urodziny, na koniec kwietnia, nagle spadł śnieg i ktoś mi to zaśpiewał…

Córciu, a co z pracą? Masz taki potencjał! Gdzie teraz pójdziesz?

Zostanę konduktorką, mamo.

Nie żartuj! Może pogadaj z Niną z trzydziestego szóstego, ma dojścia wszędzie w urzędzie, w skarbówce, w mieszkaniówce.

Mamo, mówię serio. Idę na konduktorkę. Jeździsz autobusami?

Rzadko, ale czasem tak.

I jak ci się podobają konduktorki?

Właśnie nijak. Bez wdzięku, bez kultury! Narzucą na siebie dziesięć swetrów, klapki na wełniane skarpety i wrzeszczą: Przekazujemy za przejazd! Przesuwamy się do środka! Tak w kółko. No, bardzo twórcza praca.

Ale ci wychodzi: Przekazujemy za przejazd! Intonacja jak prawdziwa konduktorka. A pamiętasz, jak tata raz wrócił z pracy trochę nie w formie i powiedział nam dowcip przez autobus? Świętowali oddanie nowego osiedla, przyprowadzili go rozbawionego do domu. Powiedziałaś wtedy, że nie wiedziałaś, że tata jest taki zabawny pod wpływem. Pamiętasz mamo? Opowiedział wtedy kawał o autobusie! I do dziś go pamiętam.

A przypomnij, Lenuś, co to za dowcip?

W autobusie na końcu stał pijany facet, ledwo trzymał się poręczy. Podchodzi konduktorka i surowo: „Panie, za przejazd!” Facet wyobraża kieliszek dłonią i mówi dumnie: „O! Za przejazd!”

Eh, Lenka, wypiłabym z ojcem, niechby żartował bez końca, byleby żył…

Mamo, on jest cały czas z nami! Jego głos wciąż słyszę: Wszystko, dziewczyny, w waszych głowach. Zmieńcie płytę w głowie, a życie zagra wam nie żałobnie, a wesoło, jak chcecie!

Lenka, a czemu tej płyty Pawłowi nie zmieniłaś? Nie podobało mu się, że jesteś królową, a on tylko nadwornym muzykantem. Jak Gosha z Człowieka z Moskwy tylko tam koniec szczęśliwy! Ale nie o nim mowa teraz. Córko! Porozmawiajmy poważnie gdzie chcesz pracować?

Konduktorką w autobusie, zaraz po świętach ruszam na trasę.

Lenka, przecież to nie może być prawda. Byłaś zawsze pomysłowa, inna niż wszyscy, ale bez przesady! Ciebie w mieście każda psina zna, przez tyle lat w telewizji byłaś. A teraz do bileterek! Co na to by tata powiedział?!

Właśnie idę za jego radą. Pamiętasz, co mi napisał w kartce na osiemnaste urodziny? Do dziś powtarzam sobie jak mantrę: Pamiętaj: nikt za ciebie życia nie przeżyje. Decyduj sama o swoim losie, weź życie w swoje ręce. Inaczej ciągle będziesz w innym miejscu, nie tam, gdzie trzeba.

W autobusie miejskim, córko? To wyzwanie dla społeczeństwa?!

Tak, będę w autobusie. I to jest wyzwanie dla samej siebie, mamo! Mój kulturalny szef powiedział mi, że pora zdjąć koronę, bo za bardzo się unoszę nad ziemią, oderwana od życia, dawno nie jeździłam komunikacją i nie znam ludu. Zapomniał tylko, że kierowca mojej służbowej limuzyny złamał nogę i przez dwa tygodnie przed świętami nabijałam kilometry w tramwajach i autobusach. Oglądałam życie!

Ojej, pracowałaś na tak wysokich stanowiskach w kulturze! I do konduktorek?!

Tak, pójdę szerzyć kulturę w miejskiej komunikacji.

Mama położyła się na kanapie, masując skronie.

No, córko, rozłożyłaś mnie na łopatki swoim noworocznym oświadczeniem. Jeden kulturalny cios.

Ktoś sławny, nie pamiętam kto, powiedział że jakby Bóg nas czasem nie powalał na łopatki, nie mielibyśmy chwili, by popatrzeć w niebo. Mamo, zerknij przez okno zimowe słońce, dzieci powiesiły karmnik, dokarmiają gile i sikorki. I śnieg zaczął sypać

Lenka zanuciła: Pada śnieg, pada śnieg. I cały świat czegoś czeka

Nasza zwariowana Lenka! Konduktorka zarabia pięć razy mniej niż ty! Zaraz chcesz mnie zmusić do przyjęcia pomocy od płk. Andrzeja z drugiego pietra…

Mamo, on naprawdę jest w porządku. Emerytowany wojskowy, wdowiec. Solidny, odpowiedzialny. Wiem, wiem, że z tatą nikt nie wygra. Ale wiesz, tatusia już nie ma z nami od prawie dziesięciu lat

Olga! Teraz mówimy nie o mnie, a o tobie. Będziesz się nudzić w tej pracy konduktorki! Żadnej twórczości! Chociaż tata zawsze mówił, że nawet będąc zamiataczką, coś wymyślisz Może wybierzesz się do Zakopanego albo nad Bałtyk na tydzień? Pewnie dadzą ci ekstra odprawę za niewykorzystany urlop. Odpoczniesz, przemyślisz wszystko.

A może weźmiemy mamusiu i pojedziemy razem do Sopotu za moją odprawę?

Telefon Lenki zadzwonił. Mama się podniosła na łokciu, słuchając.

Dobrze, wychodzę na trasę czwartego stycznia. Tak, dokumenty już są w kadrach. Dziękuję.

Mama, sorry, i Sopot, i Zakopane odwołane!

******

Autobus numer 7 pokonał pierwszy kurs przez całe miasto aż na wschodnie osiedle. Linia popularna, pasażerów tłumy, przystanek końcowy.

Panie Henryku! Mogę użyć pańskiego mikrofonu? Tak, jak przewodnik.

Coś nowego wymyśliłaś? Autobus przystroiłaś łańcuchami i bombkami, tabliczki z cytatem dnia zawiesiłaś. Jaka dziś sentencja?

Dziś: Dobrze być w drodze, którą sam dla siebie wybierasz!

Z tobą ciekawie, pani Olu. Po tylu latach trafił mi się taki konduktor! Choć mój kolega Mietek cały czas ciebie się boi. Twierdzi, że wyglądasz jak z telewizji. Najbardziej był w szoku, gdy dostał od ciebie nowy segregator z godłem! Powiedział żonie, że zaczyna się nowa era…

***

Panie Henryku! Wy obaj jesteście nasi lokalni Sokratesi! Człowiek z was i żartowniś, i filozof.

Ola, rozsiadłszy się obok kierowcy, czytała dwie tabliczki pod tytułem Cytaty na drogę od naszych kierowców:

Przez telefon rozmawiaj cicho albo ciekawie kierowca MPK Henryk Sidor.

Jeśli nie ustąpisz miejsca babci, zrobię to ja kierowca MPK Mieczysław Bator.

No proszę, filozofia na lata.

A my ciebie cytujemy! Można na ty? Jak to mówisz: Wszystko siedzi w głowie, zmień płytę i życie zagra ci piosenki na wybór.

To słowa mojego taty, panie Henryku.

Czemu w czasie przeszłym? Umarł?

Wypadek. Był inżynierem, budował mosty. Zginął na budowie, w szpitalu maminą dłoń trzymał do końca.

Współczuję, Lenu. A mama?

Żyje, prowadzi zajęcia muzyczne w przedszkolu. Panie Henryku, chciałam żeby w naszym autobusie grała muzyka choćby w święta. Wybrałabym repertuar, ogłaszałabym przez mikrofon.

Ale pasażerowie różni. Jednemu głośno, innemu za cicho.

Prawa nie zabraniają muzyki w autobusie, ważne by pasowała do nastroju. Nawet Arystoteles udowodnił, że muzyka potrafi wpływać na człowieka: uspokaja albo pobudza. Dobiorę coś, zobaczy pan. A przez mikrofon będę przekazywać ciekawe ogłoszenia nie w godzinach szczytu, żeby nie denerwować nikogo. Jedziemy, panie Henryku, usłyszy pan. Mogę mikrofon?

Autobus ruszył. Na końcowym przystanku wsiadali pasażerowie płacili, siadali na miejscach i jechali na trasie do centrum Ola usiadła obok kierowcy, wzięła używany mikrofon i pewnym, scenicznym tonem zaczęła mówić:

Szanowni pasażerowie! Jadą państwo najdłuższą linią autobusową miasta od ulicy Leśnej. W Leśnej najczystsze powietrze często rodziny z centrum jadą tu na spacer do lasu. Centralny punkt trasy zobaczycie za piętnaście przystanków. Przystanek Słoneczna w środku miasta jest naprawdę najjaśniejszy, zwłaszcza zimą od śniegu, lampek, girland na budynkach. Kochani! W naszym pięknym mieście podczas Bożego Narodzenia zapraszam na jarmark w centrum, na bajki dla dzieci w teatrze lalek wystarczy wysiąść przystanek przed centrum. Do muzeum drewnianej architektury dojeżdża się do przystanku Wiejska. No i oczywiście, na rodzinną choinkę w Parku Miejskim na ulicy Ogrodowej. Przyjemnej podróży i udanych świąt!

Ola zakończyła zapowiedź i usłyszała zaczepkę młodego pasażera:

A może jeszcze powiesz, co dziś grają w kinie Światowid?

Niestety, nasz autobus tam nie dojeżdża. Proszę się przesiąść w centrum na jedynkę i jechać przez dziesięć przystanków. W Światowidzie dziś tylko jeden film komedia Choinki 15. Ale polecam Zarzewie kino na naszej trasie, trzy sale, trzy różne filmy: i Choinki 15, i baśń dla dorosłych o Iwanie, i melodramat Noworoczna paczka.

Henryk szepnął do Oli: Z żoną na pewno wybierzemy się na rodzinną choinkę w parku. Będzie losowanie i grzaniec?

Będzie! odpowiedziała z uśmiechem.

Czuję, że jeszcze coś pani wymyśli. Jak z żywą muzyką w autobusie na święta?

Ola podzieliła się marzeniem trio folkowe na Boże Narodzenie, gitarzysta na dzień pamięci Osieckiej, akordeonista na zapusty. Lina zadzwoniła do mamy: Mamo, ja nie dam rady być na rodzinnej choince pracuję podwójną zmianę, brak rąk do pracy! Pójdziesz z Andrzejem, oboje będziecie szczęśliwi. Całuję, muszę jechać!

W kolejnych kursach Ola często opowiadała przez mikrofon o miejskich instytucjach kultury, zapraszała pasażerów na imprezy. Z biegiem tygodni stali pasażerowie nie dziwili się już konduktorce z misją.

***
Po trzech miesiącach sława nietypowego autobusu i jego konduktorki dotarła do przełożonych.

Pani Olgo, odezwał się dyr. Janusz Bodnar widzę, że pomyliła pani miejsca. Pani zadanie to sprzedaż biletów, a pani tu rozmawia z pasażerami, prowadzi pogadanki i koncerty? Niedługo posypią się skargi.

Panie Dyrektorze, cieszę się, że mogę porozmawiać o jakości naszej komunikacji. Chciałam pochwalić kierowców Henryka i Mieczysława, świetnych fachowców. Dziękuję za szansę nie tylko sprzedaży biletów, ale i szerzenia kultury. Proszę uznać to za innowacyjny projekt.

Dyrektor, lekko zmieszany, kręcił się, ocierał czoło.

Dochody z linii siódmej nie spadają. Ale ludzie są różni jedni lubią muzykę, inni nie. A pani tu niemal koncerty całe urządza!

Ale przecież regulamin nie zakazuje, a szerzenie komfortu i bezpieczeństwa, to też nasze zadanie.

Inni konduktorzy na panią już się skarżą.

Jeszcze nikogo nie znam, pracuję podwójne zmiany.

Właśnie! Najstarsze konduktorki same sprawdziły pani metody. Twierdzą, że zamiast zbierać opłaty, siedzisz przy kierowcy jak królewna i bawisz ludzi. Pracujesz jako konduktor, a nie przewodnik!

Ola zaśpiewała w duchu: Póki nie za późno, zróbmy przystanek i spojrzała łagodnie na szefa.

Panie Dyrektorze, zgodnie z instrukcją konduktor nie ma prawa żądać opłaty tylko sprzedaje bilet, jeśli ktoś potrzebuje. Obowiązek leży po stronie pasażera. A jeśli mnie nazywają królową to dzięki współpracy. Wszyscy wsiadają przednimi drzwiami, gdzie króluję, a wysiadają z tyłu. Gdy ludzi dużo, przekazują opłaty po ludziach. W mikrofonie informuję, że przekazując kartę po rękach, mogą być spokojni, bo jest monitoring (choć nie mamy jeszcze kamer może powinniśmy wdrożyć?).

Dyrektor zamyślił się.

Prawda, po autobusie chodzisz tylko, by komuś pomóc?

Tak, ruszam się, jeśli trzeba. Często ciekawscy sami się zbliżają posłuchać królowej i wtedy bilety się znajdują. Panie Dyrektorze, lubi pan nasze miasto? Dużo się zmieniło.

Przyszedłem z innego miasta. Wiele się zmieniło. To prawda.

Więc dlaczego nie mówić ludziom o tym, co nowego? Sami nie mają czasu nawet przeczytać. Ja nie jestem przewodnikiem, raczej drogowskazem na lepsze przeżywanie miasta. A panu polecam spektakl Rozwód na wesoło w teatrze. Dla poprawy nastroju.

Pani Olgo, jeśli kiedyś mnie pani zaprosi do teatru, nie odmówię

********

Innowacyjne królestwo konduktorki trwało w lutym i marcu. Ola dostała nawet premię na Dzień Kobiet, a szef bilet do teatru (nie mogła pójść pracowała w dwie zmiany). Sława o królowej autobusu rosła, ale naśladowców nie przybywało. Większość koleżanek mówiła, że królowa troszkę zakręcona za taką pensję jeszcze się starać? Krążyły plotki, że mają setki sponsorów, a nie wiedzieli, iż jedynym pomocnikiem był płk. Andrzej spod dwójki, szczerze kochający mamę Leny.

********

28 kwietnia. Sobota. Urodziny Oli. Mama namawiała, by wzięła wolne wolała pracować na linii. Rano pobiegła pieszo do zajezdni wcale nie było wiosennie ciepło. W głowie brzmiały jej melodie i rytmy nowego życia po odejściu z prestiżowej pracy. I nagle nad jej głową pojawiły się białe kuleczki śniegu. Lenka nie mogła uwierzyć. Od dziecka marzyła o płatkach śniegu w kwietniu! Topniały od razu ich lot był jednak magiczny.

W doskonałym nastroju weszła do autobusu, który kierowcy ozdobili śnieżynkami na jej cześć. Mietek wręczył jej bombonierkę i nowy mikrofon: Nasza królowa musi mieć mikrofon z klasą! Ona obdarowała ich balsamem dla zdrowia i książką Moja Polska.

Tego dnia, choć pasażerów było niewielu, w centrum zrobiło się tłoczno. W pierwsze drzwi wszedł pasażer, na którego widok serce Lenki stanęło dęba. To był on jej Paweł, jedyny prawdziwy. W ręku trzymał futerał z saksofonem, więc nie mógł dosięgnąć biletu. Lena, łamiąc wszystkie zasady, wykrzyczała: Przekazujemy za przejazd! W autobusie monitoring! Przechodzimy do środka! Pobiegła na tył autobusu. I nagle usłyszała muzykę na żywo. Saksofon Pawła rozbrzmiał w autobusie melodią Pada śnieg, pada śnieg.

Wieczorem, notując myśli w dzienniku, napisałem: czasem trzeba porzucić koronę i wyjść do ludzi. Gdy słuchałem, jak saksofon gra moją ulubioną melodię, zrozumiałem: nie stanowisko jest koroną, a to, co masz w sercu i co możesz dać innym.