Kotlety teściowej

Kotlety teściowej

Tomasz z Anną byli już małżeństwem prawie cztery lata. Przez ten czas Anna odwiedziła dom teściowej może ze cztery razy zawsze z okazji większych świąt, wizyta na parę godzin i z powrotem do swojego mieszkania w Warszawie.

Tymczasem, niespodziewanie, Tomasz zaczął nalegać na odwiedziny: mama już trzeci raz dzwoniła w ciągu tygodnia, narzekała, że się stęskniła, że tata naprawiał dach w stodole i nadwyrężył plecy, że warzywnik zarósł, a ona nie ma już siły…
Tomasz był raczej zgodnym synem, co niedzielę dzwonił do matki, słuchał cierpliwie, nawet gdy mówiła coś, co mu się zupełnie nie podobało. Tym razem podczas obiadu, jedząc makaron z parówką, rzucał żonie błagalne spojrzenia.

Aniu zaczął, odstawiając talerz i splatając dłonie na stole, mama znów dzwoniła. Mówi, że już nie pamiętamy jak wygląda. Może wpadniemy w ten weekend? Na dwa, trzy dni. Bardzo proszę.

Tomek, w sobotę mam wizytę u kosmetyczki próbowała się wykręcić Anna, choć sama wiedziała, że to słaby argument.

Przełóż, odparł Tomasz tonem, jakby to było najprostsze na świecie. Wiesz przecież, że mama się obrazi. Obiecała nawet kotlety usmażyć i ciast upiec. Stęskniła się za nami.

A twój tata? Kręgosłup lepszy? Anna zapytała raczej z grzeczności, bo z teściem miała relację chłodną, lecz poprawną.

Z nim zawsze coś nie tak, Tomasz machnął ręką. Zresztą, i tak jedziemy. W piątek po pracy wyjedziemy, wrócimy w niedzielę wieczorem. Mama będzie w siódmym niebie.

Anna westchnęła, ale nie protestowała. Przez cztery lata nauczyła się, że gdy Tomasz już postanowił, dyskutowanie przypominało powstrzymywanie kota przed wskoczeniem na firanki.

W piątek po południu spakowali torbę, zawieźli prezenty. Tomasz kupił mamie miękki koc, tacie butelkę żubrówki. Do małej miejscowości pod Radomiem jechali dwie godziny, jeśli nie było korków.
Anna całą drogę gapiła się przez okno na mijane wierzbowe aleje i wiejskie sklepy z zabawnymi szyldami, słuchała jak Tomasz podśpiewuje z radiem. Myślała sobie, że może nie będzie tak źle. Trzy dni to niewiele, a teściowa, prawdę mówiąc, była całkiem dobrą kobietą.

Dojechali już po zmierzchu. Domek stał na końcu uliczki, rozświetlony latarnią. Tomasz zjechał na szutrowy wjazd, zgasił silnik. Na ganku zapaliło się światło, drzwi rozwarły się nagle i stanęła w nich pani Jadwiga niska, okrągła, w kwiecistym fartuchu i z uśmiechem od ucha do ucha.

Tomuś! zapiszczała, wybiegając do syna, ledwo zdążył się wygramolić z auta. Już się bałam, że nie przyjedziecie! Na gotowałam się dzisiaj, upiekłam, nie uwierzysz! Aniu, kochanie, chodźcie szybko do środka, zimno!

Anna wysiadła, poprawiła kurtkę, przywołała uprzejmy uśmiech, pozwoliła się objąć. Od Jadwigi pachniało smażoną cebulką i czymś nieco mdłym, cukierkowym, co aż drażniło Annę w nos.

W domu było gorąco, wszędzie unosił się zapach jedzenia, z kuchni dolatywało skwierczenie coś właśnie lądowało na patelni. W dużym pokoju na stole już stała miska z pokrojoną kiełbasą, ogórki kiszone, kromki razowego chleba i dzbanek z kompotem. Pan Marian, ojciec Tomasza, siedział przy telewizorze, śledził fakty. Ucieszył się, podszedł przywitać, było widać, że się denerwował: korki, ciemno, różnie bywa.

No toście dojechali, uścisnął syna, Anię powitał cichym: Witaj córciu. Rozgość się, zaraz będziemy jeść.

A ja wam kotletów nasmażyłam, z progu oświadczyła pani Jadwiga, nerwowo poprawiając fartuch, przestawiając talerze. Z ziemniaczkami, cebulką, z sosem. Tomek, ty moje kotlety lubisz?

Kocham, mamo, Tomasz zdjął kurtkę, wpadł do kuchni, zaglądał do garnków, co wywołało u mamy kolejny przypływ dumy.

Anna powiesiła kurtkę w przedpokoju, podążyła na kuchnię. Kuchnia mała, lecz przytulna jeśli słowo przytulność oznaczało totalny brak wolnego miejsca, półki i blaty zapchane słoikami z przetworami, przyprawami, woreczkami z kaszą, mnóstwem miseczek.

Siadaj, Aniu, siadaj Jadwiga podsuwając krzesło, szorując je brzegiem fartucha. Zmęczonaś pewnie, zaraz podam.

Wtedy Anna to zobaczyła.

Teściowa formowała kotlety. Na stole miska z surowym mięsem szaro-różowa masa, uformowano już z niej kilkanaście kotletów, starannie, w rzędzie, obtoczone w bułce tartej. Jadwiga złapała nową porcję, kulała z wprawą, spłaszczała i w tej samej chwili, tą samą ręką, która przed chwilą ugniatała surowe mięso, sięgnęła pod lewą pachę.

Nie tak, jak ludzie nieświadomie się drapią, a naprawdę całymi palcami wymacała sobie tam spokój, podrapała się przez parę sekund, odetchnęła. I zaraz tą samą dłonią, bez mycia, nawet nie wytarła, formowała dalszego kotleta.

Annę ścięło w pół. Zniesmak ścisnął jej żołądek.

Patrzyła na tę dłoń kobiecą, krótkie paznokcie, obrączka wrzynająca się w palec, sieć zmarszczek i nie mogła oderwać wzroku. Ręka pod pachą, potem wraca do mięsa, z którego będą kotlety. Te kotlety, które Jadwiga regularnie mroziła i dawała im w siatach do domu. Chwalili, jedli, rozkoszowali się, Anna też parę razy przez telefon mówiła Pani kotlety to magia!. Bo rzeczywiście smakowały rewelacyjnie.

Mamo! zawołał Tomasz z pokoju. Masz jakąś herbatę? Strasznie zmarzliśmy.

Już, już! odkrzyknęła Jadwiga, lepiąc dalej kotlety. Kończę zaraz, będziemy jeść.

Znowu chwyciła porcję mięsa Anna zauważyła na desce szare ślady tam, gdzie ręka teściowej dotykała drewna. A może jej się tylko wydawało? Mrugnęła, obraz wrócił do normy deska, mięso, dłonie, kotlety.

Pani Jadwigo cicho powiedziała Anna może pomogę? Dolepię resztę, a pani herbatę postawi?

Daj spokój, jesteś gościem! zaprotestowała teściowa, aż ręce jej poleciały, co Annę wewnętrznie wzdrygnęło. Siedź, odpocznij, zaraz skończę.

Aby potwierdzić swoje słowa, uformowała ostatniego kotleta, położyła w rzędzie, przyjrzała się rękom, pokiwała z zadowoleniem, przepłukała je pod kranem całe trzy sekundy, bez mydła, ot tak, zamachała paroma kroplami i wytarła do fartucha.

Anna czuła obrzydzenie.

Starała się opanować. No i co z tego? powtarzała sobie. Każdemu się zdarza. Babcia, pamięta, też czasem podczas wyrabiania ciasta poprawiła włosy, wszyscy jedli i żyli. Może jest po prostu zbyt przewrażliwiona…

Ale obraz ciągle stał jej przed oczami: ręka, pacha, ręka, mięso.

Kolację jedli w dużym pokoju, przy stole z ceratą w kwiatki. Pani Jadwiga postawiła półmisek kotletów rumiane, apetyczne, chrupiące, od zapachu normalny człowiek ślinę by przełknął, ale Anna czuła zupełnie inną wilgoć w ustach. Do tego miska z ziemniaczanym puree z masłem, plasterki pomidora i ogórka, chleb, kiszonki.

No, dzieciaki, jedzcie, podsuwała kotlety. Aniu, te są najładniejsze, dla was specjalnie.

Anna patrzyła na kotlety. Wyglądały idealnie. Piękne, pachnące smażoną cebulą i mięsem. Tomasz już sobie dwa nałożył, góra ziemniaków, plasterki ogórka i z przyjemnością pożera pierwszy kawałek.

Mmm, mamo, niebo w gębie! powiedział z pełnymi ustami.

No chwała Bogu, Jadwiga rozpromieniona, siada naprzeciwko, bierze kotleta, odłamuje kawałek chleba. Bałam się, że za mało posoliłam albo cebuli.

Perfekt, jak zawsze Tomasz kończy już pierwszego kotleta. Zawsze ci wychodzą najlepiej.

Pan Marian milczał, tylko kiwając od czasu do czasu. Był człowiekiem małomównym, najdłuższy jego monolog to kiedy opisywał wymianę oleju w samochodzie.

Aniu, czemu nic nie jesz? spytała z troską teściowa, widząc niemal nietknięty talerz. Nie smakuje ci? Za słone może?

Nie, pyszne, szybko rzuciła Anna, rozumiejąc, że zaraz się zacznie teatr, jeśli nie spróbuje. Tylko zmęczona po podróży, żołądek… sama pani rozumie. Za chwilę spróbuję.

Wzięła widelec, odkroiła maciupeńki kawałeczek, chrupiącą skórkę, i zbliżyła do ust. Pachniało dobrze, ale wyobrażenie, że ta masa była ugniatana ręką przed chwilą drapaną pod pachą, spowodowało, że kotlet utknął jej w gardle. Przełknęła z trudem.

Bardzo dobre, dziękuję powiedziała, odsuwając talerz. Pani Jadwigo, mogę samych ziemniaków i ogórka? Kotlet pyszny, tylko naprawdę po drodze mam niestrawność.

Ach, biedaczko, pokiwała głową teściowa. Jedz co lubisz, kotletów wam nasmażę na wynos, zrobiłam dużo, żebyście nie byli głodni.

Tomasz spojrzał na żonę, ale jadł dalej ze smakiem, bez zmartwień o higienę.

Anna grzebała widelcem w puree, racząc się ogórkiem, usiłując wyciszyć myśli. Miliony ludzi jedzą domowe kotlety, robione rękami babć i mam, i nikt nie choruje. Ale obraz ręki, pachy, mięsa nie chciał zniknąć…

Po kolacji pani Jadwiga posprzątała, Tomasz poszedł z ojcem do garażu zerknąć na agregat. Anna została z teściową w kuchni, która zalewała herbatę w wielkim dzbanku z ukruszonym dziobkiem.

Nie miej za złe, że tak was przyciągałam na wieś, pohuknęła teściowa, rozlewając wrzątek do kubków. Cieszę się, gdy przyjeżdżacie. Ja wiem, miasto, praca, kariera… Ale matka to matka, martwi się, czy wszystko dobrze.

Wszystko dobrze, pani Jadwigo, odezwała się Anna cicho, biorąc filiżankę. Praca, dom, nic specjalnego.

I super odetchnęła Jadwiga, siadła naprzeciwko, patrzyła na Annę z zastanowieniem. Moje kotleciki lubicie, wiem. Tomuś zawsze prosi, żebym mroziła na wynos. W mieście chemia, a u mnie swoje, wiejskie. Mięso tylko od sprawdzonej sąsiadki. I mielę zawsze sama, nie z marketu.

Anna łyk herbaty od razu się oparzyła. Od myśli, czy Jadwiga myła ręce, zalewając napój, ogarnął ją zawrót głowy. Postawiła kubek, by nie ciągnąć tematu.

Pani Jadwigo, mogę pójść do pokoju? Strasznie boli mnie głowa, chyba jeszcze po drodze.

Jasne, idź, kochanie, pościel już świeża, Tomek pomoże. Jak czegoś trzeba wołaj.

Anna wyszła, przeszła do małego pokoju gościnnego, zamknęła drzwi i… poczuła napad mdłości. Skoczyła do łazienki. Dopiero po długiej chwili uspokoiła oddech.

Kiedy Tomasz wrócił, znalazł ją na łóżku, z twarzą wykrzywioną od niesmaku i niepokoju.

Co się dzieje? Źle się czujesz? usiadł obok.

Tomek, muszę ci coś powiedzieć, tylko proszę nie denerwuj się i nie śmiej.

No co jest, powiedz! zmarszczył brwi.

Cicho opowiedziała całą scenę z kotletami. Ręka, pacha, mięso, obrzydzenie. Szeptała, by nie usłyszano.

Tomasz patrzył w milczeniu nie było wiadomo, czy nie wierzy, czy się denerwuje, czy po prostu trawi informację.

Wiesz, powiedział w końcu, mama nie zrobiła tego naumyślnie. Po prostu się podrapała. Każdemu się zdarza! Chyba nie sądzisz, że wszystkie babcie na wsi myły ręce po każdym kichnięciu? Tak wygląda wiejskie życie. Domowe żarcie.

Tomek, ona NIE umyła rąk głos Anny zadrżał, choć bardzo chciała trzymać fason tylko je trochę opłukała i wytarła w fartuch. Ogrom kotletów, które od niej dostaliśmy do tej pory… Ja nie mogę.

Co proponujesz? Powiedzieć, że robi kotlety brudnymi rękami? Wywołać skandal? Przecież wszystko dla nas robi, z serca!

Ja nie chcę jej mówić. Po prostu nie jestem w stanie już tego jeść.

Tomasz przeszedł się nerwowo po pokoju.

Aniu, robisz z igły widły. Sama nigdy się nie podrapałaś w kuchni? To nie sala operacyjna. Jak będziesz analizować wszystko, zwariujesz.

Ja po prostu myję ręce, Anna szeptem. Tak uważam za zwyczajne.

No i dobrze, ale moja mama od zawsze gotuje tak samo. Urosłem zdrowy jak byk. Przecież mówiłaś, że smakują ci.

Nie wiedziałam jak spojrzała mu w oczy. Teraz już wiem.

No to przestań o tym myśleć, wzruszył rozdrażniony. To nie tragedia. A w restauracjach czy zawsze ktoś myje ręce? Lepiej nie wiedzieć. Nie dramatyzuj.

Proszę, nie mów o restauracjach, głos Anny się łamał. To mnie nie uspokaja.

Słuchaj, powiem mamie, że Ci zaszkodziło po drodze i wracamy jutro. Będzie dobrze?

Byle pojechać szybko do domu.

Przytulił ją. Zgasili światło, wsłuchiwali się w pusty śmiech z TV, kaszel pana Mariana, brzęk naczyń w kuchni.

Anna rozmyślała, że przez tyle lat chwaliła te kotlety, dopytywała o przepis, szczerze podziwiała smak. Teraz nie odgoni obrazu tej ręki. Może sekretny składnik czynił je tak wyjątkowymi…

Rano obudziła się kiepsko wypoczęta. Tomasz już siedział w kuchni z rodzicami. Słychać było głosy i śmiech. Anna poleżała, bo nie chciało jej się wychodzić. Wreszcie wstała, umyła się i z ciężkim sercem wyszła do kuchni.

Aniu, zmartwiła się od razu pani Jadwiga Tomek mówił, żeś się źle czuła w nocy? Zaraz zaparzę ci herbaty z malinami z naszej piwnicy.

Już mi lepiej, chyba coś mi zaszkodziło w drodze, Anna usiadła, unikając wzroku kotletów pod gazą na stole.

Te stacje na trasie, zawsze powtarzam Marianowi: lepiej jeść w domu.

Mamo, nic nie jedliśmy po drodze, tylko kawa z termosu, wtrącił Tomasz.

No, to może coś innego, organizm ludzki jest czuły. Ale napij się malinowej, zaraz postawi cię na nogi.

Anna wzięła łyk herbaty, poczuła ciepło i… myśl: czy ta szklanka była dokładnie umyta? Trzeba przełamać się tu jest czyjś dom, czyjeś zasady. Albo zaakceptować, albo po prostu już tu nie przyjeżdżać.

Pani Jadwigo, bardzo dziękuję za gościnę, ale rzeczywiście najlepiej wrócę do siebie. Tomek mówił, że dzisiaj wrócimy.

Szkoda, westchnęła teściowa. Chciałam jeszcze ciasta upiec! No nic, zrobię mrożone, weźmiecie do miasta.

Anna poczuła, jak serce jej zamiera te wszystkie kotlety…

Błyskawicznie się spakowali. Tomasz wrzucił torby do auta. Anna pożegnała się z panem Marianem, uścisk dłoni, Szybkiego powrotu do zdrowia, córciu. Jadwiga oddała siatkę Tomaszowi.

Tu kotleciki i trochę mojego smalcu i malinowego. Niech wam smakują.

Dzięki, mamo, Tomasz pocałował ją w policzek, Anna zauważyła, że mama nie odwzajemniła uśmiechu odwróciła się i wróciła do domu.

W drodze powrotnej milczeli. Siatka z kotletami w bagażniku, Anna czuła jej obecność niemal fizycznie jakby coś groźnego jechało z nimi. Tomasz był także obrażony ściskał kierownicę, ruszał gwałtowniej niż zwykle, nie patrzył na żonę.

Możesz je jeść, wyszeptała Anna na rogatkach Warszawy. Ja nie muszę.

Wiesz, że mama się domyśliła? westchnął ciężko Tomasz.

O co jej chodzi?

O wszystko. Widziałem po jej spojrzeniu. Nic nie jadłaś, potem źle się zrobiło i zaraz wyjazd. Domyśliła się. Chyba się obraziła.

A mnie rozumiesz? Anna aż się zerwała.

Nie odpowiedział.

W domu Anna weszła do kuchni, spojrzała na czyste blaty, umyte deski i kieliszki. Tu wszystko było na swoim miejscu. Czuła pewność: tu ręce się myje przed gotowaniem. Tu nie ma kotletów robionych świeżo podrapaną dłonią.

Tomasz wniósł siatkę, wstawił zamrożone kotlety do zamrażalnika.

Będziesz jeść? spytała Anna.

Będę, odpowiedział stanowczo. To kotlety mojej mamy, od zawsze je jem.

Poszedł pod prysznic. Anna wzięła mydło, długo, bardzo dokładnie myła ręce ciepłą wodą, aż po łokcie, jak przed operacją. Potem otarła w czysty ręcznik i pomyślała: czy da się zmyć to, co zostaje w pamięci?

Nie wiedziała.

Jedno wiedziała na pewno: już nigdy nie zje kotleta od pani Jadwigi. Żadne tłumaczenia, łzy czy ona nie chciała nie przekonają jej do tego.

Po trzech dniach Tomasz usmażył cztery kotlety, zrobił puree, ogórka do tego i zasiadł do stołu.

Chcesz? zapytał, wyciągając do niej widelec z kotletem.

Nie, dziękuję.

Wyszła do pokoju, usiadła w fotelu przed telewizorem i podgłosiła, by nie słyszeć jak Tomasz je.

Anna wiedziała, że ta wycieczka coś zmieniła w ich małżeństwie coś, czego już chyba nie da się posklejać. A przez co? Przez zwykłą, kobiecą dłoń, która podrapała, gdzie zaswędziało.

Zamknęła oczy i postanowiła więcej o tym nie myśleć. Bo jeśli człowiek zbyt długo rozważa, traci radość życia. Najlepiej jeść swoje i ufać tym, których zna się najbardziej. Tak łatwiej zachować spokój ducha.