Ja też nie mogłam złapać tchu

Ja też się dusiłam

Wojciech powiedział to w niedzielny wieczór, kiedy Grażyna układała na łóżku wyprasowane koszule. Wszedł do sypialni, usiadł na brzegu łóżka i powiedział to takim tonem, jakby informował, że cieknie kran.

Grażka, duszę się.

Nie podniosła głowy. Odłożyła jedną koszulę, sięgnęła po kolejną.

Od czego?

Od tego wszystkiego. Od tej rutyny. Każdy dzień wygląda tak samo. Wstajesz, jesz, jedziesz do pracy, wracasz, jesz, kładziesz się spać. I tak w koło.

Grażyna starannie złożyła rękawy, poprawiła kołnierzyk. Miała pięćdziesiąt jeden lat, Wojciech już pięćdziesiąt trzy. Od dwudziestu sześciu lat mieszkali w tym samym mieszkaniu na ulicy Ogrodowej, wychowali syna, Michała, który od pięciu lat mieszkał w Gdańsku i dzwonił tylko na święta.

I co proponujesz? zapytała spokojnie.

Chcę się wyprowadzić.

W tym momencie się zatrzymała. Nie dlatego, że się przeraziła. Spojrzała na niego uważnie, tak jak patrzy się na kogoś, kto w końcu mówi coś oczywistego.

Dokąd?

Wynajmę mieszkanie. Pobędę sam. Muszę odetchnąć.

Dobrze odrzekła, biorąc kolejną koszulę.

Wojciech wyraźnie oczekiwał innej reakcji. Pochylił się lekko w jej stronę.

Nie skomentujesz tego w żaden sposób?

A co mam komentować? Jesteś dorosły, Wojtek. Chcesz idź.

Nie będziesz robić scen?

Złożyła koszulę, odłożyła na stosik i w końcu spojrzała mu prosto w oczy.

Nie. Ale mam jeden warunek.

Jaki?

Nie dzwoń do mnie z pytaniami typu: gdzie jest to, jak działa tamto, gdzie coś schowałam. Jeśli wychodzisz, to radź sobie sam.

Zamilkł.

Tylko tyle?

Tylko tyle.

Nie wiedział, co z tym zrobić. Przygotował się na łzy, na wyrzuty, na chwytanie za rękaw i teksty o latach życia razem, o Michale, o tym, że tak się nie robi. Nawet mentalnie szykował już odpowiedzi. A ona stała i prasowała koszule.

No dobrze powiedział w końcu to się spakuję.

Spakuj się.

Wszedł do garderoby. Długo patrzył na półki. Potem zaczął wrzucać do torby jeansy, T-shirty, skarpetki. Wziął maszynkę do golenia, ładowarkę do telefonu, książkę, której nie czytał od miesięcy. Wyszedł do przedpokoju. Grażyna w tym czasie przeszła już do kuchni i coś tam stukała.

Wychodzę rzucił w stronę kuchni.

Powodzenia odpowiedziała zza drzwi.

Zamknął za sobą drzwi. Stał przez chwilę na klatce schodowej. Cisza, żadnych kroków, żadnego ruchu. Nic.

Nacisnął przycisk windy.

***

Mieszkanie znalazł w dwa dni przez znajomego. Kawalerka na sąsiednim osiedlu, czwarte piętro, okna na podwórze. Właściciel, starszy pan z wąsem, pokazał je w pośpiechu, wziął z góry za dwa miesiące dwa tysiące złotych, wręczył klucz i odjechał. Meble: rozkładana sofa, stół, dwa krzesła, lodówka pamiętająca PRL, gazowa kuchenka. W oknie zasłony w kolorze niemytej musztardy.

Wojciech postawił torbę, usiadł na sofie i rozejrzał się.

Cisza była pełna. Nikt nie chodził po pokoju obok, nikt nie oglądał telewizora, nikt nie wołał na kolację. Położył się na plecach, ręce pod głową. No to jestem wolny pomyślał.

Pierwsze dwa dni były prawie przyjemne. Wstawał, kiedy chciał, jadł, na co miał ochotę czyli to, co akurat kupił w sklepie, łaził w samych skarpetkach i nie musiał się nikomu tłumaczyć. Wieczorem dzwonił do starego kumpla Marka, pogadali długo, Marek się śmiał: I dobrze, Wojtek, trzeba było wcześniej.

Trzeciego dnia okazało się, że skończyły mu się czyste skarpetki.

Patrzył na pralkę w łazience. Mała, obła. Otworzył drzwiczki, popatrzył, zamknął. Otworzył znów. Proszek pewnie w szafce pod umywalką, właściciel coś mówił… Znalazł jakąś małą paczkę, na opakowaniu: Do bieli i kolorów. Nasypał na oko, wybrał program, nacisnął start.

Pralka zaburczała.

Godzinę później wyjął skarpetki. Były wilgotne, prawie mokre i lekko różowe. Zrozumiał wrzucił razem z nową, czerwoną koszulką.

Powieścił skarpetki na kaloryferze. Schnęły do następnego wieczora.

Czwartego dnia postanowił sam coś ugotować. Kupił pierś z kurczaka, ziemniaki, cebulę. Ze starej patelni schodziła powłoka. Na gaz trochę oleju zaskwierczał, pierś wrzucił w całości, przykleiła się do patelni. Ziemniaki obierał długo, obskubał prawie połowę. Cebula puściła mu łzy.

Na talerzu wylądowało coś brązowo-białego, twarde na wierzchu, w środku surowe.

Zjadł połowę, resztę wyrzucił i zamówił jedzenie z baru pod blokiem.

Tydzień później policzył, ile wydał na zamówienia. Wyszedł mu prawie ten sam koszt, co dawniej na cały miesiąc zakupów z Grażyną. Postanowił się ogarnąć. Ugotował kaszę gryczaną. Wyszła nawet ok.

Ale codzienność zaczynała go przygniatać, wkrajała się z każdej strony, powoli, nieuchronnie.

***

Przełom nastąpił dziesiątego dnia.

Brał prysznic i poczuł, że woda spływa coraz wolniej. Spojrzał: na dnie łazienki rozlewała się mętna kałuża. Zakręcił wodę, poczekał, nic się nie zmieniło. Dotknął odpływu palcem. Woda stała.

Coś mu się przypomniało: syfon. Grażyna coś kiedyś mówiła Trzeba wyczyścić syfon, bo stanie woda. Kiwając głową, wracał wtedy do pokoju.

Przykucnął pod wanną. Rura, potem druga, potem jakieś białe złącze z plastiku. Ruszył poddało się łatwo, nagle wystrzeliła lodowata, brązowa fala, z impetem.

Wyskoczył, poślizgnął się, chwycił za ręcznik upadł na mokrą podłogę. Próbował przykręcić z powrotem woda dalej lała się jak szalona. Wybiegał z łazienki, zostawiając ślady, szukał telefonu, gorączkowo googlował: Jak zakręcić wodę w mieszkaniu. Przypomniał sobie, że właściciel mówił o zaworze pod zlewem w kuchni. Dobiegł, zakręcił. Udało się, woda w końcu przestała cieknąć.

Wrócił do łazienki. Przypominała pole po lokalnej powodzi. Mokry dywanik, mokre ręczniki, wszędzie woda. Z syfonu coś kapało.

Usiadł na korytarzu, w mokrych bokserkach, gapił się w ścianę.

Pierwsza myśl do Grażyny. A właściwie już odruch: zadzwonić, ona zawsze wiedziała. Już szukał jej numeru, już prawie wybierał… usłyszał jej głos w głowie: Nie dzwoń z takimi sprawami.

Odłożył telefon.

W końcu zadzwonił do Marka.

Marek, ty wiesz, jak naprawić syfon?

Słucham? Marek był zajęty, w tle coś buczało.

Syfon mi cieknie pod wanną.

Nie mam pojęcia, zawsze dzwonię po hydraulika. Podam ci numer, mam sprawdzonego.

Hydraulik przyszedł nazajutrz. Pokręcił, wymienił uszczelkę w piętnaście minut. Zażądał tyle, że Wojciech na chwilę zaniemówił.

To normalna cena? dopytał po chwili.

Normalna odburknął hydraulik i wyszedł.

Zamknął za nim drzwi. Przypomniał sobie, że Grażyna nigdy nie wzywała fachowców do takich pierdół, sama coś poprawiała, kupowała uszczelki w Castoramie, kręciła śrubokrętem. Nigdy nie wiedział kiedy, jak to po prostu się działo, jak codzienna zmiana pogody za oknem.

***

W tamtych dniach wpadł mu do głowy pomysł, że to jest moment na kontakt ze starą znajomą.

Zadzwonił do Kingi dwadzieścia lat temu mieli coś w rodzaju romansu, zanim poznał Grażynę. Kinga od siedmiu lat była po rozwodzie, wiedział to od wspólnych znajomych. Czasem spotykali się na czyichś urodzinach krótkie, uprzejme rozmowy, uśmiechy.

Kinga, cześć. Wojciech Górski.

Wojciech? zdziwiła się, ale nieprzyjemnie. Ile to już lat.

Wiesz… mieszkam teraz sam. Pomyślałem, może spotkamy się gdzieś, zjemy kolację?

Przez sekundę milczała.

Sam od kogo?

Osobno od żony.

W separacji?

Tak… coś w tym stylu.

Rozumiem nagle jej głos zrobił się bardziej powściągliwy. No dobra, spotkajmy się.

Spotkali się w kawiarni w centrum. Kinga w dobrym płaszczu, zadbana, krótkie włosy. Wyglądała świetnie. Wzięli po kieliszku wina, pogadali o wspólnych znajomych, aż Kinga zapytała:

A ty, co teraz robisz?

Ciągle w firmie budowlanej. Kierownik działu zakupów.

A mieszkasz gdzie?

Wynajmuję kawalerkę na Leśnej.

I jak tam?

Chciał powiedzieć, że dobrze, ale wyszło:

No, bywa różnie. Pralka źle wiruje. Kuchenka też nie najlepsza.

Patrzyła na niego z wyrazem, którego nie rozpoznał od razu. Dopiero później zrozumiał: współczucie. Nie romantyczne, a takie do osoby, której los się nie klei.

Rozumiem powiedziała.

Rozmowa nie układała się za bardzo. Opowiadał o Michale, ona o swojej córce, która już była po ślubie. Wypili drugą lampkę wina. Kinga powiedziała, że musi rano wcześnie wstać i rozeszli się przy wejściu do kawiarni.

Wojciech wrócił do kawalerki. W lodówce pusto, sklepy już zamknięte. Znalazł paczkę zupki chińskiej, zalał wrzątkiem.

Kinga już nie zadzwoniła. On też nie dzwonił.

***

Mniej więcej wtedy spróbował spotkać się z chłopakami. Zadzwonił do Marka: może w piątek, ale tylko do ósmej, bo u żony zebranie w szkole, trzeba być na miejscu. Zadzwonił do Pawła: ok, ale zabierz mnie autem, nie mogę pić, bo rano jedziemy z żoną do teściów.

We trójkę wylądowali w pubie przy metrze. Wypili po dwa piwa, pogadali o piłce, o pracy. W końcu Marek pyta:

I jak ci tam, na swoim?

Może być odpowiedział Wojciech.

Grażyna nie dzwoni?

Nie.

Marek spojrzał znacząco na Pawła.

W ogóle nie? dopytał Paweł.

Zupełnie nie.

Znowu wymienili spojrzenia. Marek pokręcił kuflem.

Wiesz, to dziwne. Moja by dzwoniła trzy razy dziennie.

Grażyna nie.

To jest albo dobry, albo zły znak zamyślił się Paweł.

W jakim sensie zły?

Że jej dobrze i bez ciebie.

Wojciech dopił piwo. Nie chciał tego analizować, a przecież myślał o tym codziennie.

Po pół do ósmej Marek spojrzał na zegarek, wstał, założył kurtkę. Paweł też wstał. Podali sobie dłonie, poklepali Wojciecha po ramieniu i poszli każdy do domu, do żony, do swojego zebrania.

Wojciech został jeszcze przy stoliku, zamówił następnego Lecha i siedział do zamknięcia.

***

Grażyna pierwsze dni faktycznie czuła coś w rodzaju dezorientacji, ale nie taką jak się spodziewała. Nie pustkę po jego odejściu, a raczej dziwne poczucie zyskanego miejsca, jakby ktoś przesunął meble i nie wiadomo, czy to dobrze, czy źle.

Drugiego dnia zadzwoniła do przyjaciółki, Zofii.

Odszedł powiedziała Grażyna.

Jak to odszedł? Dokąd?

Wynajął sobie mieszkanie. Twierdzi, że się dusił.

Zofia przez chwilę milczała, potem westchnęła.

Grażka, jak się trzymasz?

Dobrze. Sama się dziwię.

Płakałaś?

Nie. Dziwne, co?

Może później to przyjdzie?

Może. Zobaczymy.

Potem zadzwoniła druga przyjaciółka, Irena, poznana jeszcze na porodówce dwadzieścia lat temu. Irena zawsze była bardziej dosadna.

No i dobrze! powiedziała. Grażyna, mówiłam ci od dziesięciu lat.

Co mówiłaś?

Że robisz za gosposię i to za darmo.

Irena, przestań…

A kiedy ostatnio zrobiłaś coś tylko dla siebie?

Grażyna zawahała się. Musiała się zastanowić.

Rok temu ścięłam włosy…

No właśnie.

Za tydzień Irena zabrała ją na jogę. Grażyna najpierw odmówiła, potem pomyślała i jednak poszła. Wciągnęła stary dres, który leżał na dnie szafy, i stwierdziła, że praktycznie się nie zgina.

Spokojnie uśmiechnęła się instruktorka z długim kucykiem wszyscy są tacy na początku.

Po dwóch tygodniach już szło jej lepiej. Chodziła trzy razy w tygodniu. Po zajęciach z Ireną wpadały do kawiarni, siedziały godzinę i gadały. Grażyna zdała sobie sprawę, że bardzo dawno nie rozmawiała tak po prostu, bez pośpiechu i presji powrotu, bo zaraz Wojciech wróci i trzeba zrobić kolację.

Wieczorami czytała. Kiedyś książki kurzyły się na nocnym stoliku, przysypiała po dwudziestu stronach. Teraz czytała po godzinie, półtorej, spokojnie.

Zadzwonił Michał.

Mamo, tata mi mówił, że mieszka osobno.

Tak, to prawda.

I jak się czujecie?

Różnie powiedziała. Ale ja… mam się dobrze, naprawdę.

Michał milczał.

Rozwodzicie się?

Na razie nie wiem. Nie myślę o tym.

Nie jesteś smutna?

Jestem zaskoczona. Ale nie smutna.

Znowu cisza. Michał zawsze wolno przetwarzał informacje, miał to od dziecka.

Dobra powiedział w końcu. Jak coś, dzwoń.

Ty też dzwoń. Nie tylko od święta.

***

Był jeden wieczór, gdy Grażyna przystanęła w kuchni i przez kilka minut patrzyła przez okno.

Myła szklankę, zwykłą poranną szklankę, i nagle pomyślała: dwadzieścia sześć lat. Dużo. Większość życia świadomego. Było wszystko, i dobre chwile też były. Pierwsze mieszkanie, zdzieranie skóry na dłoniach podczas remontu. Michał mały, cały czas w zielonym od gencjany na kolanach. Wycieczka nad morze piętnaście lat temu, gdy śmiali się przez trzy dni, a potem nie wiedziała nawet z czego dokładnie, ale śmiech zapamiętała wyraźnie.

Tego już nie będzie, zostanie w przeszłości, jak zdjęcia w albumie.

Poczekała, aż to uczucie minie. Minęło. Nie od razu, po czterech minutach.

Odłożyła szklankę i zaczęła się zbierać na jogę.

***

Jacek pojawił się przypadkiem.

To była sąsiadka z dołu, pani Janina, osiemdziesięcioletnia z doskonałą pamięcią i skłonnością do rozmów na pół godziny na klatce. Poprosiła Grażynę o wymianę żarówki, bo syn przyjedzie dopiero za tydzień, a w przedpokoju ciemno. Grażyna zgodziła się, poprawiła żarówkę, przy okazji napiła się herbaty i wtedy wszedł jej syn, ale nie ten, którego się spodziewano, tylko drugi, który po prostu zajrzał.

Miał na imię Jacek, mieszkał w tym samym mieście. Około czterdziestu ośmiu lat, broda, dobry prochowiec, zmęczone oczy człowieka, który pracuje za dużo.

Mamo! Znowu kogoś do roboty wykorzystujesz rzucił, widząc Grażynę z opakowaniem po żarówce.

Grażyna sama zaproponowała odparła pani Janina z godnością.

Jacek spojrzał na Grażynę.

Dziękuję. Sam bym przyjechał, ale nie pomyślałem, że mama po ciemku siedzi.

Nic wielkiego powiedziała Grażyna.

Pogadali chwilę w drzwiach. Okazało się, że też pracuje w budowlance, ale w innej firmie. Ona, że jest księgową. Pożegnali się.

Trzy dni później sam zapukał do jej drzwi. Przyniósł matce zakupy, a przy okazji, jak twierdził, chciał podziękować Grażynie za pomoc czekoladki.

Naprawdę nie trzeba zaprotestowała, ale prezent przyjęła.

Może wejdę na chwilę? zapytał. Chciałem spytać o twojego Wojciecha. Mama mówiła, że pracował w zaopatrzeniu, mam pytanie do eksperta.

Grażyna zamilkła na chwilę.

Wojciech mieszka obecnie osobno. Ale mogę dać ci do niego numer.

Rozumiem odpowiedział Jacek, trudno było wyczytać z jego twarzy, czy jest zdziwiony. Nie będę już przeszkadzał.

Odszedł. Po tygodniu zadzwonił ponownie, powiedział, że już nie musi niczego konsultować z Wojciechem, i zapytał, czy nie chce wyjść na kawę, zwyczajnie, po sąsiedzku. Zgodziła się.

Poszli do kawiarenki za rogiem. Pogadali o pracy, o jego matce, o tym, jak dzielnica się zmieniła ostatnio. Był dobrym rozmówcą, słuchał uważnie, nie przerywał, potrafił się śmiać z własnych słów szybciej, niż kończyli wypowiedź.

Dawno pani zamężna? pytał w którymś momencie bez wyraźnej intencji.

Dwadzieścia sześć lat. Albo byłam. Teraz jeszcze nie wiadomo odpowiedziała.

Bywa powiedział bez wścibstwa.

Doceniła to.

Spotkali się jeszcze raz. Potem jeszcze raz. Jacek nie poganiał, nie sugerował niczego po prostu dzwonił czasem, pytał, co słychać. Grażynie bardzo odpowiadała ta nieobowiązkowość. Po dwudziestu sześciu latach zobowiązań była jak uchylone okno w dusznym mieszkaniu.

***

Wojciech zaczął wówczas dostrzegać w sobie rzeczy, których wcześniej nie zauważał.

Na przykład to, że nie potrafi czekać. Wcześniej nie musiał wszystko działo się samo: jedzenie pojawiało się na stole, czyste rzeczy w szafie, jak coś się psuło, to się naprawiało. Teraz trzeba było czekać, aż wyschnie pranie, aż zagotuje się woda, aż przyjdzie hydraulik. Na przeziębienie, które złapał pod koniec drugiego tygodnia samotnie, z temperaturą trzydzieści osiem, moknąc w pościeli, popijając tabletki ciepłą wodą z kranu.

I to, że nie umie jeść w ciszy. Przez dwadzieścia sześć lat zawsze ktoś był przy stole. Najpierw Michał, później już tylko Grażyna. Zawsze mówiła, albo po prostu milczała, ale to milczenie było obecne żywe. Tu cisza była inna, martwa.

Włączył więc telewizor do kolacji. Trochę pomagało.

Około trzeciego tygodnia zadzwonił do Michała.

Cześć, synu.

Cześć, tato. Jak tam?

W porządku. Pracuję. Mieszkam na Leśnej.

Mama mówiła.

A jak mama?

Michał milczał trochę dłużej niż potrzeba.

Dobrze. Mówi, że dobrze jej się żyje.

W sensie dobrze?

Wprost. Chodzi na jogę, spotyka się ze znajomymi.

Wojciech próbował to zrozumieć.

Nie tęskni?

Tato Michał ostrożnie dzwonisz, żeby zapytać, czy mama tęskni?

Nie, tylko pytam.

Jej jest dobrze. Tobie też. I to jest okej.

Wojciech odłożył słuchawkę. Siedział, gapiąc się w ścianę. Nie czuł żalu. Coś innego, dziwny niedookreślony pusty cień.

***

Dwudziestego trzeciego dnia spotkał w windzie sąsiadkę z bloku, młodą kobietę, może trzydzieści pięć lat. Przedstawiła się: Martyna.

Nowy lokator? zapytała.

Tymczasowy odpowiedział.

W separacji?

Zdziwił się jej bezpośredniości.

Tak.

Bywa powiedziała. Z którego piętra? Danilewicz wcześniej mieszkał na trzecim, zawsze śpiewał nocami.

Ja z czwartego. Tam, gdzie żółte zasłony.

A, to u pana Jaworskiego. On wynajmuje tylko facetom. Mówi, z rodziną za dużo problemów.

Wyszli z windy. Martyna mieszkała na pierwszym. Pracowała w klinice weterynaryjnej, miała kota i kwiaty na oknie.

Raz pomógł jej wnieść siatki. Ona zaprosiła go na herbatę. W mieszkaniu czysto, ciepło, pachniało cynamonem. Pogadali trochę. Była miła, inteligentna, patrzyła z uwagą. Ale Wojciech myślał tylko: tu u niej czysto, a u mnie zalega gar obiadów z przedwczoraj.

Kilka razy minęli się jeszcze w windzie, gadali przy skrzynkach. I nic się nie wydarzyło, bo on sam był jak niedokończone zdanie, rozpoczęte i urwane w połowie.

Któregoś dnia Martyna spytała:

Zamierzasz tu długo zostać?

Nie wiem odpowiedział szczerze.

Wyglądasz jak ktoś, kto jeszcze nie wie, dokąd zmierza.

Chyba tak.

Wiesz, ja po rozwodzie tkwiłam tak dwa lata. Potem zapytałam po co tak marnować czas?

Pamiętał te słowa.

***

Trzydziestego pierwszego dnia pojechał na targ i kupił kwiaty. Nie dlatego, że był jakiś szczególny powód, nie dlatego że ktoś prosił. Po prostu stał przy stoisku, patrzył na białe chryzantemy. Grażyna zawsze lubiła właśnie te, nie róże, bo mówiła, że róże są zbyt zobowiązujące.

Wziął wielki bukiet, zapłacił bez wahania. Pojechał na Ogrodową.

Całą drogę w metrze trzymał kwiaty ludzie patrzyli różnie, raz życzliwie, raz obojętnie. Myślał, co powie. Myślał, jak ją zaskoczy. Przecież dwadzieścia sześć lat razem pewnie się ucieszy.

Podszedł do drzwi i nacisnął dzwonek. Zauważył, że przycisk inny. Ktoś odpowiedział damski głos, jej. Po chwili męski, nie jego.

On zamarł.

Drzwi otworzyły się tylko na łańcuszku, też nowym. W szczelinie zobaczył twarz Grażyny. Spojrzała na niego i na kwiaty. Jej twarz była spokojna.

Wojtek.

Grażynka, przyszedłem.

Widzę.

Mam dla ciebie… Podniósł lekko bukiet.

Spojrzała na niego, bez gniewu, bez łez, bez burzy emocji, której się spodziewał.

Nie wpuszczę cię.

Dlaczego? wyjąkał.

Bo zmieniłam zamki.

Wiem. Ale dlaczego?

Za jej plecami przemknął cień sylwetka mężczyzny. Wojciech podążył za nią wzrokiem.

Kto to?

To nie twoja sprawa powiedziała cicho, bez złośliwości.

Grażyna, poczekaj. Ja… dużo zrozumiałem.

Co zrozumiałeś?

Otworzył usta, zamknął. Potem znowu otworzył.

Że było mi z tobą dobrze. Że nie doceniałem. Że to wszystko była pomyłka.

Milczała. Patrzyła na niego przez łańcuszek.

Wojtek odezwała się w końcu, łagodnie i spokojnie. Ty zrozumiałeś tylko, że ci było dobrze. Ale nie wiesz, dlaczego. Myślisz, że ci brakowało mnie. A tak naprawdę brakowało ci kogoś, kto prasował ci koszule.

To nie fair.

Może. Ale tak jest.

Dwadzieścia sześć lat…

Wiem. To były dobre lata. Ale nie chcę kolejnych dwudziestu sześciu takich samych.

Dasz mi szansę?

Długo patrzyła mu w oczy. Potem powiedziała:

Wiesz, co najdziwniejsze? Ja też zaczęłam oddychać. Okazało się, że też się dusiłam. Po prostu nie umiałam tego nazwać.

Stał tam, z chryzantemami w dłoni.

Grażyna…

Idź, Wojtek. Zadzwoń do Michała. Pogadaj z nim. Bez powodu, po prostu, pogadajcie.

Cicho zamknęła drzwi. Zapadł zamek.

Stał chwilę. Bukiet opadł do ziemi. Chryzantemy były świeże, mocne, nie miały pojęcia, co się dzieje.

Na klatce było cicho, tylko zza jednej z drzwi dobiegał telewizor.

Odwrócił się i poszedł do windy.

***

Przyjechała od razu. W lustrze widział siebie: facet z bukietem, w dobrym płaszczu, lekko wygnieciony, z miną człowieka, któremu właśnie coś się skończyło. Albo właśnie zaczęło. Albo jedno i drugie.

Wyszedł na ulicę. Zapadał zmierzch, lampy świeciły, przechodnie śpieszyli w swoje sprawy. Szedł w stronę stacji metra, kwiaty wciąż w dłoni.

Przystanął przy ławce.

Karmiąca gołębie starsza pani spojrzała na niego znad torebki.

Piękne kwiaty. Nie przyjęła ich?

Nie przyjęła.

Tak bywa wzruszyła ramionami i wróciła do karmienia ptaków.

Wojciech odstawił bukiet obok ławki.

Ruszył dalej. Ulica była jak zwykle zwyczajna, bloki takie jak zawsze, życie płynęło swoim rytmem. Gdzieś w tym mieście Grażyna zamknęła za nim drzwi i wróciła do swojego wieczoru, do nowego życia, które chyba jej pasowało.

Gdzieś jechał tramwajem Michał, któremu trzeba było zadzwonić tak po prostu.

Gdzieś, w mieszkaniu z musztardowymi zasłonami, stały brudne naczynia.

Wyjął telefon.

***

W metrze długo patrzył w ciemne okno, za którym odbijało mu się rozmazane, nieostre odbicie.

Dziwna rzecz pomyślał choć nie potrafił znaleźć słów. Po prostu dziwna rzecz, tyle i tylko tyle.

Pociąg jechał dalej, stacja za stacją. W wagonie siedzieli ludzie młodzi, starzy, zmęczeni i pełni energii, z reklamówkami, z książkami, zapatrzeni w telefony. Nikogo nie obchodził on i jego chryzantemy zostawione obok ławki, ani dwadzieścia sześć lat, ani zamknięte drzwi.

Wysiadł na swojej stacji. Wyszedł na powierzchnię.

Powietrze było zimne, pachniało pierwszym śniegiem, który jeszcze nie spadł, ale już wisiał w powietrzu.

Stał chwilę, podniósł głowę, patrzył na ciemne, zwyczajne niebo.

Ruszył do domu.

***

Tej samej nocy, po drugiej, wciąż nie mógł zasnąć. Sufit jak zawsze, przez zasłony z musztardy światło się nie przedzierało, lodówka czasem buczała. Wszystko było jak zawsze przez te trzydzieści jeden dni.

I nagle przypomniał sobie jedno.

Osiem, może dziesięć lat temu pojechali z Grażyną do jej rodziców na działkę. Wieczorem siedzieli na werandzie, pili herbatę, była cisza, za płotem ciemniał las. Grażyna milczała. On też milczał, i była to dobra cisza, ta najżywsza, gdy nic nie trzeba mówić.

Pomyślał wtedy: to jest dobrze.

I nic nie powiedział.

Po prostu pomyślał i zapomniał.

Leżał na kanapie wynajętej kawalerki i próbował przypomnieć sobie, kiedy ostatni raz tak pomyślał o niej i o sobie. Nie pamiętał.

Za oknem pojawiły się pierwsze płatki śniegu rzadkie, niepewne, pierwszy raz w tym roku.

Mieszkanie ogarnęła cisza.

***

Rano wstał, nastawił czajnik i pomyślał, że musi sobie kupić normalne kubki. Te, co były, miały uszczerbek i piło się z nich nieprzyjemnie.

Potem postanowił zadzwonić do Michała.

Potem zaczął myśleć o pracy i sprawozdaniach, które musiał nadgonić.

Przypomniał sobie słowa Grażyny. Ja też zaczęłam oddychać. Okazało się, że się dusiłam.

Nie wiedział o tym. A może wiedział, tylko nie przywiązywał wagi? Zawsze była obok, zawsze robiła to, co trzeba nigdy nie pytał, czy chce, czy jej się to podoba. Była częścią tej codzienności, którą on uważał za klatkę nie pomyślał, że dla niej to była ta sama klatka, tylko że ona siedziała i prasowała jego koszule.

Czajnik zagwizdał.

Zalał herbatę do wyszczerbionego kubka i usiadł do stołu.

Za oknem padał biały, równy śnieg. Nie topniał.

Wziął telefon, znalazł kontakt: Michał.

Odłożył.

Po chwili znów wziął.

Michał, cześć. Tata dzwoni. Tak po prostu, bez powodu. Masz czas?

Mam odezwał się Michał, lekko zaskoczony. Cześć, tato. Nie mam nic na głowie.

Jak tam?

Spoko. W robocie. Macie śnieg?

Właśnie zaczął padać.

U nas też.

Chwila ciszy. Dobra, spokojna cisza.

Tato zapytał Michał a ty jak?

Wojciech spojrzał za okno. Śnieg sypał, świat był biały, a nic nie było do końca pewne.

Uczę się odpowiedział.

Okej, dzwoń jak coś.

Będę. Ty też dzwoń. Nie tylko na święta.

Jasne powiedział Michał.

Pożegnali się. Wojciech odstawił telefon. Dopił herbatę. Była ok.

Za oknem sypało.

***

W tym samym czasie, na drugim końcu miasta Grażyna też patrzyła przez okno. Miała pod ręką filiżankę kawy, w mieszkaniu było ciepło i cicho. Jacek już wyszedł nie zostawał na noc, taka była ich cicha umowa: na razie powoli, bez pośpiechu.

Myślała o Wojciechu. Bez bólu i bez radości zwyczajnie, jak o człowieku, z którym przeżyła wiele lat. Stał pod drzwiami z kwiatami, duży, trochę zagubiony, jak ktoś, kogo życie czegoś już nauczyło choć pewnie nie wszystkiego.

Nie czuła złości. Przeszła jej złość. W pierwszych dniach po jego odejściu była zła, co ją zaskoczyło, bo z zewnątrz wydawała się spokojna a wewnątrz kipiała cicho, od dawna. Zła o to, że on nigdy nie pytał, jak ona się czuje. Że on męczył się rutyną, ale rutynę tworzyły jej ręce. Że jemu było nudno, a ona nie miała czasu sprawdzić, czy jej w ogóle się nudzi.

Złość odeszła została inna, cicha pewność.

Wzięła telefon i napisała do Zofii: na jogę jutro? Odpisała od razu: czekałam tylko na twój znak. Idziemy.

Grażyna uśmiechnęła się i odstawiła filiżankę.

Za oknem sypało.

***

Tego dnia wieczorem Wojciech zadzwonił do właściciela i spytał, czy może przedłużyć najem na dalsze dwa miesiące.

Może pan potwierdził właściciel. Ale z góry płatne.

Pojechał potem do Castoramy i kupił sobie dwa normalne, białe kubki bez odprysków. Potem pomyślał i wziął jeszcze trzeci, bo czemu nie.

W sklepie spożywczym kupił warzywa i mięso: rosół, cebula, marchew, ziemniaki. Przepis znalazł w telefonie cztery kroki, ostatni: dodać sól do smaku.

Stanął nad garnkiem, próbował zrozumieć, ile do smaku. Dosypał, skosztował, trochę za dużo, ale zupa i tak była w porządku.

Nalał do nowego kubka (ale się zorientował, że nie do kubka, a do talerza), znalazł jakiś garnek w szafce, zjadł.

Było cicho.

W tej ciszy zupa była zjadliwa.

***

Życie toczyło się dalej, tak jak to zwykle bywa bez ostrzeżeń i wyjaśnień. Grażyna chodziła na jogę, spotykała się czasem z Jackiem, który był porządnym człowiekiem i nie przyspieszał niczego. Wojciech mieszkał na Leśnej, gotował zupy, czasem dzwonił do Michała, raz w tygodniu wpadał do Marka i Pawła, którzy teraz przychodzili sami, bez żon.

Rozwodu nie złożyli. Z braku decyzji, bardziej z braku sił.

Pewnego dnia spotkali się w sklepie tym samym, na Ogrodowej, do którego przez lata chodzili wspólnie. Wojciech stał przy półce z nabiałem i studiował etykietę kefiru takim wzrokiem, jakby szukał tam wskazówki do życia.

Podeszła cicho z tyłu.

Wojtek.

Odwrócił się. Spojrzeli sobie w oczy. Wyglądał nieźle trochę schudł, miał chyba spokojniejsze spojrzenie.

Cześć, Grażka.

Cześć. Dobrze wyglądasz.

Ty też.

Chwila zawahania.

Kefir wybrałeś? zapytała.

Patrzyłem.

Ten jest dobry wskazała na konkretny karton.

Dzięki.

Wziął ten karton. Ona poszła swoją drogą.

Przy kasie stali obok siebie. Ona się skasowała, potem on. Wyszli prawie równocześnie.

No to… trzymaj się powiedział.

Trzymaj się.

Skręcili każdy w swoją stronę.