Idealna żona – spełnienie marzeń każdego polskiego mężczyzny

Dziennik Larysy

Laryso, słyszysz mnie? głos Wiktora był spokojny, prawie służbowy, jakby mówił, że skończył się chleb.

Stałam przy oknie i patrzyłam na podwórko. Rosła tam stara jarzębina, którą posadziłam dwadzieścia trzy lata temu, kiedy wprowadziliśmy się do tego mieszkania na Mokotowie. Jarzębina wyrosła duża, pewna siebie, rozsłoneczniona. Nie wiem, dlaczego akurat o niej wtedy pomyślałam.

Słyszę powiedziałam cicho.

Chcę, byś mnie dobrze zrozumiała. To nie znaczy, że wszystko jest źle. Po prostu tak wyszło.

Odwróciłam się. Wiktor siedział przy stole, ręce splecione jak do rozmowy biznesowej. Miał sześćdziesiąt jeden lat, rysy starannie ostrzyżonego mężczyzny z tą pewnością siebie, jaka pojawia się, gdy pieniądze przestają być problemem. Znałam tę twarz dwadzieścia sześć lat. Wiedziałam, jak marszczy brwi przed ważną rozmową, jak bębni palcami, gdy się denerwuje. Dziś nie bębnił. Było to dziwne.

Po prostu tak wyszło powtórzyłam jego słowa. To wszystko?

Laryso, nie rób tego.

Czego?

Wstał, przeszedł się po jasnej kuchni. Wybraliśmy ją razem osiem lat temu włoskie meble, ja marudziłam o kremowych frontach, on upierał się przy bieli. Zgodziłam się, zwykle się zgadzałam.

Nic nie muszę ci tłumaczyć odezwał się w końcu. Ale tłumaczę. Bo cię szanuję.

Szanujesz.

Tak. Dobrze żyliśmy. Mamy wszystko. Dzieci dorosłe. Nie chcę awantury.

Poczułam coś tępego w piersiach. Nie ból raczej to szczególne odrętwienie, kiedy uświadamiasz sobie coś ogromnego, czego jeszcze nie potrafisz przeżyć do końca.

Odchodzisz powiedziałam. Bez pytania. Po prostu na głos.

Odchodzę przytaknął. Na krótko. Potrzebuję czasu.

Czasu powtórzyłam, znów. Już trzeci raz, jakbym musiała przełożyć jego słowa na własne, żeby zrozumieć.

Podeszedł do mnie, chciał ująć moją dłoń. Cofnęłam się odrobinę, ledwie zauważalnie. Ale zauważył.

Nie złość się powiedział.

Nie złoszczę.

Laryso.

Naprawdę nie.

Postał przy mnie chwilę, skinął głową i wyszedł. Słyszałam, jak chodził po sypialni, klapnęła szafa. Pakował coś cząstkę rzeczy. Na krótko, tłumaczył. Spojrzałam na jarzębinę. Już ptaki zaczęły podjadać jej owoce zima wcześniej. Tak mawiała moja mama. Mama nie żyje od siedmiu lat, a ja wciąż czasem myślę: zadzwonię. A potem przypominam sobie, że nie.

Mam pięćdziesiąt osiem lat.

***

Następnego dnia, bez uprzedzenia, przyjechała moja przyjaciółka Grażyna. Zadzwoniła z dołu:

Otwieraj, już jestem pod klatką.

Graża, ja jeszcze w piżamie.

Przebieraj się, czekam.

Grażyna Borowska, znana mi od czasów studiów trzydzieści siedem lat przyjaźni, licząc sumiennie. Zawsze głośna, bezpośrednia, trochę bezceremonialna. Trzy lata temu sama się rozwiodła z Andrzejem, dużo płakała, potem nagle przestała płakać i założyła sklep z artykułami do rękodzieła. Sklep nieduży, daje stały dochód, Graża mówi, że czuje się lepiej niż przez ostatnie dziesięć lat.

Siedziałyśmy w kuchni. Grażyna mocno mnie przytuliła już w korytarzu i znowu miałam oczy wilgotne. Ale nie popłakałam się.

Opowiadaj powiedziała, nalewając herbatę.

Już wiesz.

Chcę usłyszeć od ciebie.

Opowiedziałam. Krótko, bez detali. Wiktor wyprowadza się. Na chwilę. Potrzebuje czasu. Nie pytałam do kogo. Nie dlatego, że się nie domyślam. Jeśli zapytam stanie się to prawdziwe. Dopóki nie pytam, mogę udawać, że wszystko jeszcze płynne.

I nie spytałaś do kogo? Grażyna patrzyła intensywnie.

Nie.

Larysa.

Tak?

Wiesz do kogo?

Cisza. Za oknem ktoś rozmawiał, śmiał się. Życie po swojemu.

Domyślam się powiedziałam. Jego asystentka. Kasia. Ma trzydzieści dwa lata.

Grażyna milczała dłuższą chwilę. Potem:

Dawno to trwa?

Nie wiem. Rok? Może więcej. Coś wyczuwałam. Ale nie pozwalałam sobie rozmyślać.

Dlaczego?

Spojrzałam na filiżankę. Ładna była, z serwisu przywiezionego z Pragi dziesięć lat temu. Dobre wakacje wtedy były. Wiktor żartował, trzymał mnie pod rękę na Moście Karola.

Bo jak zaczniesz myśleć, trzeba coś robić wreszcie odpowiedziałam. A ja nie wiedziałam, co. Nie pracowałam od dwudziestu sześciu lat, Graża. Najpierw dzieci, potem dom, potem tak wyszło.

On cię utrzymywał.

Tak. Ja dom, dzieci, jego rodziców, gdy chorowali. Byłam zawahałam się, byłam częścią jego życia. Ważną częścią. Tak mi się wydawało.

A myślisz, że to nieprawda?

Byłam wygodną częścią. Bez żalu, po prostu stwierdziłam. Wygodną żoną. Nie awanturowałam się. Akceptowałam. Kuchnia biała, a nie kremowa. Urlop w górach, nie nad morzem. Obiad o ósmej, nie o siódmej. Tak jak jemu.

Grażyna mi się przyglądała w milczeniu co u niej rzadkie.

Jesteś zła? spytała w końcu.

Nie. Jeszcze nie. Może potem będę.

A teraz?

Musiałam się zastanowić. Na dworze ucichły głosy. Jarzębina nieruchoma.

Próbuję sobie przypomnieć, co lubię wyszeptałam. Poza tym domem. Poza jego życiem. Co lubię ja. I nie mogę sobie przypomnieć. To dziwne.

Grażyna położyła dłoń na mojej. Nic nie powiedziała. To czasem najlepsze.

***

Córka zadzwoniła po trzech dniach. Basia mieszka z mężem i dwójką dzieci w Krakowie trzydzieści cztery lata, od zawsze bardziej tatowa, szybka w ocenach.

Mamo, tata mówił. Jak się czujesz?

Dobrze.

Mamo dobrze to nie jest odpowiedź.

Naprawdę dobrze, Basiu, po prostu myślę.

O czym?

Już czuć było ten ton napięcia wybiera stronę, tylko jeszcze nie wie, czyją.

O różnych rzeczach.

Mama, tata mówi, że to przejściowe. Że potrzebujecie

Basia przerwałam stanowczo. Nie chcę o tym przez ciebie. Ani przez Kubę. To między mną a tatą. Tak?

Pauza.

Tak odparła łagodniej. Jesteś tam sama?

Tak. Ale nic mi nie jest.

Przyjechać do ciebie?

Nie trzeba. Powiem, jak będę chciała.

Odłożyłam słuchawkę. Siedziałam chwilę w fotelu. Kuba, mój syn, mieszka w Gdańsku. Nie dzwonił. Tak już miał zawsze unikał trudnych rozmów, chował się za mam, mam projekt.

Rozumiałam go.

Przeszłam się po mieszkaniu. Cztery pokoje, szeroki korytarz, dwie łazienki. Wszystko estetycznie, na swoim miejscu zawsze dbałam o dom. Kwiaty żywe, nie sztuczne. Zasłony wymieniane sezonowo. W kuchni zapach lawendy własne woreczki z suszem rozsypane po kątach.

Dom był piękny. Ale nie mój.

Nie, niezupełnie obcy. Jak muzeum: wszystko poukładane, bez związku z tym, kim jestem.

Stanęłam przy regale. Na środkowej półce moje książki. Mało. Przeważnie podarunki. Kucharskie. Parę powieści. Stary tomik Szymborskiej, pomięty, jeszcze ze studiów. Przejrzałam na chybił trafił. Coś drgnęło we mnie.

Nie czytałam poezji od dwudziestu lat. Nie było czasu.

***

Wiktor zadzwonił tydzień później. Brzmiał trochę winny, ale z tym uporem, gdy człowiek już zdecydował i załatwia ostateczności.

Larysa, musimy porozmawiać.

To mów.

Lepiej się spotkać.

Dobrze. Kiedy ci pasuje?

Zawahał się. Może oczekiwał pretensji, łez, pytań nie dałam żadnych.

Jutro o drugiej. Przyjdę do domu.

Dobrze.

Przyszedł punktualnie Wiktor zawsze taki był. Zagotowałam wodę, nie dla atmosfery, po prostu musiałam mieć czymś ręce zajęte.

Dobrze wyglądasz powiedział, siadając.

Dziękuję.

Larysa, nie chciałbym, żebyś myślała

Wiktorze, bez wstępu. Czego chcesz?

Spojrzał na mnie, zatrzymał go ton głosu.

Chcę rozwodu powiedział. Naprawdę. Dorośli jesteśmy, nie ma co odwlekać.

Dobrze.

Dobrze?

Nie będę przeszkadzać.

Larysa Patrzył jak dawniej, kiedyś myślałam, że z troską, teraz rozumiem inaczej. Zadbam o ciebie. Zostawię ci mieszkanie. Będę płacić. Nie zabraknie ci niczego.

Będziesz płacił powtórzyłam automatycznie. Znów. Zauważyłam, że robię to często ostatnio.

No tak, przecież nie pracowałaś. Musisz z czegoś żyć.

Czajnik zawrzał. Zalałam herbatę powoli.

Pamiętasz, jak twoja mama chorowała? Prawie trzy lata, jeździłam co tydzień, dawałam zastrzyki, kupowałam leki, chodziłam do lekarzy. Ty byłeś zajęty.

Pamiętam.

A jak Basia rodziła drugie dziecko, a miała ciężką ciążę? Mieszkałam u nich miesiąc, gotowałam, sprzątałam, nocą wstawałam.

Larysa, co chcesz powiedzieć?

Że powiedziałeś: będę ci płacił. Jakbyś mi oddawał przysługę. Jakbym nic nie robiła, tylko żyła na twoim utrzymaniu.

Zamknął usta. Otworzył. Znów zamknął.

Nie o to mi chodziło.

Wiem. Chciałeś być dobry. Taki myślący. Usiadłam naprzeciw. Nie gniewam się autentycznie ale nie będę udawać, że robisz łaskę. Oboje wiemy, że nie.

Patrzył długo. W końcu coś w jego twarzy złagodniało.

Zmieniłaś się powiedział.

W tydzień?

Tak, przez ten tydzień.

Sączyłam herbatę, obserwując przez okno staruszkę w niebieskim płaszczu na ławce. Karmiła gołębie codziennie. Nigdy nie poznałam jej imienia.

Co do pieniędzy rozpoczęłam nie zrzekam się swojej części majątku. Tak uczciwie. Ale nie chcę, żebyś mi dawał jak jałmużnę.

Larysa

Zaczekaj. Odstawiłam filiżankę. Przez dwadzieścia sześć lat prowadziłam dom. Nie narzekałam, nie robiłam scen, nie wymagałam więcej uwagi, niż byłeś w stanie dać. Gospodarstwo, wychowanie dzieci, twoi partnerzy na obiadach, twoje żarty sto razy te same. Porzuciłam swoją karierę, bo powiedziałeś, że mnie utrzymasz. I nie żałuję. Ale nazwijmy rzeczy po imieniu to była praca. Poważna. Wykonałam ją dobrze.

Zapadła cisza. Wiktor patrzył w stół.

Przecież nie mówię, że źle robiłaś wydusił w końcu.

Mówiłeś, że zaopiekujesz się mną. Jak dzieckiem. Nie jestem dzieckiem, Wiktorze mam pięćdziesiąt osiem lat.

Podszedł do okna, zerkając na jarzębinę, teraz spokojniejszą niż zawsze.

Masz rację powiedział cicho. Masz rację, Laryso.

Zaskoczył mnie tą pokorą. Nie od razu zrozumiałam, że to przyznał.

Pogadajmy z adwokatami dodał. Normalnie. Bez awantury.

Zgoda.

Wziął płaszcz, przy drzwiach się obejrzał.

Larysa. Ja urwał.

Nie mów nic więcej. Idź.

Odszedł. Siedziałam długo przy stole, po czym napisałam do Grażyny: Dogadaliśmy się. Będzie rozwód. Wszystko w porządku.

Odpowiedziała prawie natychmiast: Dobra robota. Wpadnij jutro do sklepu, pokażę nowe muliny, przecież zawsze lubiłaś haftować.

Uśmiechnęłam się. Prawda kiedyś bardzo lubiłam. Dawno temu. Trzydzieści lat minęło.

***

Przez kolejne dwa tygodnie żyłam w dziwnym stanie. Nie złym, nie dobrym dziwnym. Jakby mnie wyjęto z ramki i położono na stole. Ramki nie ma, ale dokąd się ruszyć nie wiadomo.

Poszłam do Grażyny do sklepu. Sklep Nitka za Igłą w bloku na parterze, pachniało tkaninami i drewnem. Na półkach motki, tamborki, setki nici i kanw. Chodziłam między półkami, dotykałam różnych rzeczy. Moher, bawełnę, błyszczące nici do haftu. Coś powoli odtajało we mnie.

Zobacz Grażyna pokazała mi prosty zestaw tamborek z kanwą. Dla początkujących. Albo możesz wziąć coś trudniejszego.

Przecież umiem.

Umiałaś. Trzydzieści lat temu.

Tego się nie zapomina.

Zobaczymy uśmiechnęła się.

Kupiłam kanwę, igły, nici. Wróciłam do domu, usiadłam przy oknie. Długo oglądałam wzór, potem zaczęłam. Pierwsze ściegi były krzywe. Sprułam. Zaczęłam od nowa. Wolniej. Palce powoli pamiętały.

Haftowałam trzy godziny bez przerwy, nie zauważyłam, kiedy minął czas.

To było uczucie obce, ale dobre.

***

Kuba zadzwonił pod koniec października, półtora miesiąca po rozmowie z Wiktorem.

Mama, hej. Jak ty?

Dobrze. A ty?

Dobrze. Chciałem rozmawiałem z tatą.

Kuba

Posłuchaj, nie stoję po żadnej stronie. Tylko mówił, że odmówiłaś pomocy. To prawda?

Nie tak. Nie zrezygnowałam ze swojej części. Zrezygnowałam z tego, by dawał mi pieniądze jak zasiłek.

Mamo, to praktyczne. Nie pracujesz, potrzebujesz środków.

Mam pięćdziesiąt osiem lat, nie osiemdziesiąt. Mogę pracować.

A co zamierzasz?

Dobre pytanie. Teatrologię porzuciłam po trzecim roku studiów dla ślubu. Nie wrócę. Ale zawsze lubiłam języki. Z młodości został mi francuski do dziś czasem oglądam filmy, rozumiem połowę.

Jeszcze nie wiem odpowiedziałam szczerze. Ale coś znajdę.

Powiedz, jeśli trzeba pomóc.

Powiem. I jedno, Kuba jesteś dobrym synem. Ale nie ratuj mnie. Nie tonę.

Zamilkł na chwilę.

Okej, mamo. Dzwoń.

Po rozmowie wyjęłam stare zeszyty gdzieś między swetrami była przetarta notes na francuski. Młody, zamaszysty charakter pisma. Jakby pisała inna kobieta.

Może tak rzeczywiście było.

***

Adwokat był spokojnym, starszym panem Jerzy Pawłowski. Wysłuchał mnie, zapisał parę rzeczy, kiwał głową.

Prawa, Pani Laryso, są dobrze ochronione. Dzielimy majątek po połowie mieszkanie, działka, konta. Musimy ustalić warunki.

Chcę zostać w tej kawalerce na Mokotowie. On się zgodził.

Wtedy on dostaje ekwiwalent gotówką lub działką.

Może działką.

Uzgodniła to Pani z mężem?

Tak, zgoda bez kłótni.

Pan Jerzy spojrzał ponad okularami.

Rzadko się zdarza.

Wiem.

Dobrze. Dokumenty będą gotowe za miesiąc.

Wyszłam na spokojny listopadowy dzień, jeszcze bez śniegu, z tym szarym światłem i ciężkim niebem. Trochę postałam, potem ruszyłam przed siebie. Daleko od domu, po prostu szłam i patrzyłam na miasto.

Warszawa mój dom, całe życie. Znam każdy zakątek: gdzie najlepszy chleb, gdzie dzikie jabłonki, gdzie zimą siadają gile.

To też moje. Niewielkie, ale moje.

Wpadłam do małej kawiarni: drewno, cicho, przytulnie. Zamówiłam kawę i szarlotkę. Siedziałam przy oknie bez planu. Po prostu byłam. Po raz pierwszy od lat nic nie planując, nie mając narzuconego harmonogramu.

Przy sąsiednim stoliku kobiety w moim wieku śmiały się z czegoś. Jedna miała kolorową chustę, druga oryginalne okulary. Patrzyłam na nie i myślałam: tak wyglądają ludzie, którzy po prostu żyją. Tak chciałabym.

Dopiłam, zostawiłam napiwek, wyszłam.

***

W grudniu zadzwoniła Basia; innym głosem.

Mamo, przyjadę do ciebie na Sylwestra. Sama, bez Michała i dzieci. Mogę?

Oczywiście. A oni?

Do jego rodziców. Powiedziałam, że jadę do mamy. Cisza. Mamo, źle to rozegrałam na początku. Chciałam naprawić a potem zrozumiałam, że nie powinnam.

Basia

Nie przerywaj. Myślałam, że sobie nie poradzisz. Że tata zawsze wszystko załatwi, a ty jesteś jakby szukała słowa.

W cieniu? podpowiedziałam.

Tak, jakby. Ale nie zgubiłaś się. I to mnie zmieniło.

Co?

Zaczęłam myśleć o sobie. Nie o mężu, nie o dzieciach, tylko o sobie. Wiem, że brzmi egoistycznie.

Nie brzmi.

Naprawdę?

Naprawdę. To nie egoizm. To poznanie siebie.

Jeszcze godzinę rozmawiałyśmy. O dzieciach, pracy, tym, że chciałaby uczyć się malować, tylko zawsze odkładała, bo nie ma czasu. Słuchałam jej czułam ciepło. Nie dumę, raczej rozpoznawanie. Jak patrzysz na kogoś i widzisz siebie nie tę stara siebie, tylko tę, którą chcesz być.

***

Basia przyjechała 29 grudnia. Przywiozła wino, ser, zabawne kapcie. Ubierałyśmy choinkę przy starych polskich piosenkach, Basia śmiała się z moich prób obsługi aplikacji muzycznej, ja śmiałam się razem z nią.

Było dobrze. Po prostu dobrze.

Na Nowy Rok zaprosiłyśmy Grażynę. Przyniosła swoje paszteciki i wielki słoik ogórków. Siedziałyśmy we trzy, piłyśmy wino, gadały. Nie o Wiktorze. O podróżach. Graża marzyła o Mazurach, Basia o ciepłych krajach. Ja powiedziałam: Marzę o Paryżu.

Paryż? Graża spojrzała z ciekawością.

Uczyłam się francuskiego. Chcę sprawdzić co pamiętam.

Sama?

Może. Albo z kimś. Zobaczymy.

Basia długo mi się przyglądała, w końcu uśmiechnęła się szeroko.

Zmieniłaś się, mamo.

Już druga osoba mi to mówi.

Pierwszy był tata?

Tak.

I jak to brzmiało?

Zamyśliłam się.

Jak wyrzut. Jakbym złamała reguły gry.

A teraz?

Teraz brzmi jak komplement.

Graża uniosła kieliszek.

Za kobiety, które łamią reguły.

Stuknęłyśmy się. Za oknem huknęły pierwsze fajerwerki. Rok zaczynał się od nowa, tym razem naprawdę dla mnie. Nie dla kogoś. Dla mnie.

***

W styczniu zapisałam się na francuski. Szkoła językowa w sąsiedztwie, grupa zróżnicowana: dwoje studentów, kobieta czterdziestoletnia, starszy pan Władysław który zawsze chciał czytać Balzaka w oryginale.

To godne pochwały powiedział młody lektor, Antoni, zaskoczony naszą ekipą.

Wszystko, co człowiek robi dla siebie, jest godne pochwały stwierdził Władysław.

Podpisuję się pod tym.

Francuski szedł ciężko. Pamiętałam więcej, niż sądziłam, ale gramatyka się gubiła, rodzajniki mieszały. Popełniałam błędy. Było to dziwne od lat nie robiłam niczego pierwszy raz.

Po trzecich zajęciach Antoni zatrzymał mnie przy drzwiach.

Pani Laryso, bardzo dobre wymowy. Skąd?

Za młodu uczyłam się.

Proszę kontynuować. To ważniejsze niż się wydaje.

Wracając do domu, rozważałam tę uwagę. Dobre wymowy. Była we mnie od zawsze, tylko nikt jej nie potrzebował.

***

Dokumenty rozwodowe podpisaliśmy w lutym. Spokojnie, w gabinecie adwokata. Wiktor był zmęczony, ja, sądząc po jego minie, inna niż zapamiętał.

Jak się czujesz? zapytał na korytarzu.

Dobrze.

Naprawdę?

Tak.

Oceniał mnie, dłużej niż zwykle. W jego oczach nie było winy, żalu raczej zagubienie. Jakby spodziewał się czegoś, czego nie dostał.

Zapisałaś się gdzieś na coś? Grażyna wspomniała.

Francuski i akwarele.

Akwarele? Nigdy nie malowałaś.

Nigdy. Teraz zacznę.

Pokiwał głową. Włożył płaszcz. U drzwi jeszcze:

Larysa, ja zawahał się.

Wiktorze byłeś dobrym człowiekiem. Po prostu nie pasowaliśmy do siebie albo pasowaliśmy po swojemu. Żyj dobrze.

Patrzył dłuższą chwilę, po czym wyszedł.

Zostałam na korytarzu. Za drzwiami zwykły dzień, śnieg, spieszący się ludzie. Rozwiodłam się po dwudziestu sześciu latach. Powinno być głośno. Ale było cicho.

Wyszłam. Czuć było świeżym śniegiem. Podniosłam głowę drobny śnieżek znikał na policzku.

Wracałam powoli, przez park.

***

Akwarele okazały się trudniejsze niż francuski. Farby plamiły, kolory robiły się brudne, kartki marszczyły. Prowadząca pani Mariola, pięćdziesięcioparoletnia z wiecznie brudnymi od farby palcami patrzyła spokojnie:

Nie kontroluj. Chcesz panować nad farbą. Ona tego nie lubi.

A co lubi?

Lubi, gdy się jej zaufa. Kładziesz wodę, barwę. Dajesz jej samej popłynąć.

Próbowałam. Wychodziło krzywo. Potem minimalnie lepiej. Kartki chowałam do teczki; krzywawe, ale moje.

Raz Mariola stanęła za mną nad obrazkiem jarzębina za oknem, czerwone grona, szare niebo.

To jest prawdziwe powiedziała.

Krzywe.

Krzywe i prawdziwe nie wykluczają się.

Popatrzyłam na jarzębinę. Na papierze była inna moja. Nie taka jak na dworze, ale taka, jak ją czuję.

To ważna różnica.

***

Wiosną Basia przyjechała z dziećmi i mężem. Zostali tydzień. Wieczorami, gdy dzieci już spały, gadałam z Basią w kuchni.

Mamo, jesteś szczęśliwa? zapytała któregoś wieczoru.

To trudne pytanie.

Czemu?

Bo wcześniej wydawało mi się, że wiem czym jest szczęście. Dom, rodzina, spokój. Teraz nie wiem. Jest mi dobrze. Ale to nie do końca to samo.

A co to jest?

Zastanowiłam się.

To taki stan, że wstajesz rano i dzień jest twój. Nie czyjś plan, nie cudze potrzeby. Twój. Dziwnie brzmi?

Nie wyszeptała Basia. Nawet bardzo znajomo.

Myślisz o sobie?

Tak. Więcej. Poszłam na zajęcia z malarstwa. Tak jak ty.

Naprawdę?

Tak. Akwarele. Niedzielami. Michał narzekał na początku, ale się pogodził.

Patrzyłam na Basię, inteligentną, trochę zamkniętą, zawsze w cieniu praktycznego męża jak ja byłam kiedyś.

Basia szepnęłam nie musisz powtarzać mojej historii.

Nie powtarzam. Uczę się od ciebie.

Ode mnie? zdziwiłam się.

Zrobiłaś coś, czego nawet nie wyobrażałam sobie. Nie załamałaś się, nie zgorzkniałaś, nie wprowadziłaś się do nas, żebyśmy się tobą opiekowali. Zaczęłaś żyć. Na nowo. W wieku pięćdziesięciu ośmiu lat.

Długo milczałam.

Nie wiedziałam, że tak to wygląda z boku.

Właśnie tak.

Od środka zaś jest strasznie. Najpierw. Bo się okazuje, że nie znasz połowy siebie. Że trzydzieści lat życia, a nie potrafisz nawet ulubionego koloru wskazać.

A teraz już umiesz?

Teraz już tak. Niebieski. Ten od akwareli.

Basia się uśmiechnęła. Chwilę jeszcze milczałyśmy. Potem przytuliła mnie mocno, jak Grażyna wtedy dawno.

Mamo, jesteś super.

Ty też.

***

Latem Grażyna zaproponowała Mazury. Dziesięć dni, mała grupa, elastyczny plan.

Nigdy nie wyjeżdżałam bez Wiktora przyznałam.

Wiem. Dlatego właśnie cię zapraszam.

Graża, ja nieprzyzwyczajona do domków letniskowych.

Spoko, są domki z prysznicem. Pojedziesz?

Trzy dni myślałam. Potem się zgodziłam.

Mazury okazały się innym światem. Jeziora, w których niebo jest ładniejsze niż w rzeczywistości. Sosny jak kolumny. Cisza, pełna dźwięków: ptaków, wody, wiatru.

Wzięłam akwarele. Codziennie malowałam. Rano, przy brzegu. Moje prace były niewykończone, ale prawdziwe czułam to.

Czwartego dnia, nad wodą, poczułam coś istotnego.

Nie myślałam o Wiktorze. W ogóle. Nie dlatego, że zmuszałam. Po prostu nie było już takiej potrzeby. Historia się skończyła. Nie obraza, nie wybaczenie po prostu koniec. Jak zamykanie książki.

To było nowe. I dobre.

Grażyna zerknęła mi przez ramię.

Piękne powiedziała.

Naprawdę?

Naprawdę. Powiesiłabym u siebie.

Patrzyłam na pracę. Jezioro, sosny, mgła. Rozmazane, niedoskonałe. Żywe.

Może i powieszę u siebie powiedziałam.

***

We wrześniu skończyłam pięćdziesiąt dziewięć lat. Zorganizowałam małą kolację przyszła Grażyna, sąsiadka Irena, którą polubiłam od stycznia, i dwie koleżanki z akwareli. Basia zadzwoniła na wideo, pokazała dzieci, dzieci machały laurkami.

Patrzyłam na ekran, na roześmiane wnuki i córkę, i myślałam: tak właśnie ma być. Nie elegancko, nie statecznie. Głośno, chaotycznie, żywo.

Kuba przelał mi pieniądze i napisał: Sto lat, mamo. Zaraz przyjadę. Uśmiechnęłam się. Kuba to Kuba.

Grażyna wzniosła toast.

Za Larysę. Za kobietę, która przez rok stała się sobą.

Zawsze byłam sobą zaprzeczyłam.

Nie zawsze powiedziała Graża. Teraz tak.

Nie dyskutowałam. Może ma rację.

***

W październiku powiesiłam swoją mazurską akwarelę na ścianie, w ramce, nad kanapą, gdzie dotąd wisiała reprodukcja wybrana przez Wiktora. Neutralna, bez wyrazu. Zdjęłam ją i schowałam do komórki. Teraz wisiało moje jezioro.

Patrzyłam: nie jest idealne. Ale moje. Ja je widziałam, ja malowałam.

Może to właśnie ma wartość że twoje.

Patrzyłam długo. Zadzwonił telefon nieznany numer.

Halo?

Pani Larysa? Tu Antoni ze szkoły językowej. Zostawiała Pani numer. Organizujemy francuski klub konwersacyjny w środy wieczorem. Bez gramatyki, sama rozmowa. Jest Pani zainteresowana?

Spojrzałam na jezioro. Błękit, mgła.

Jestem. Proszę dopisać mnie.

Listopad nadszedł cicho. Wracałam z zajęć z francuskiego, niosąc w reklamówce książkę francuską powieść, wybraną w ciemno, według okładki.

Przy wejściu czekał Wiktor.

Zauważyłam go dopiero z bliska. Stał pod ścianą, z uniesionym kołnierzem. Był podenerwowany.

Cześć powiedział.

Cześć odpowiedziałam. Bez zaskoczenia, bez nerwów.

Mogę porozmawiać?

Zastanowiłam się sekundę.

Wejdź.

Zdjęłam palto, powiesiłam. Zaoferowałam herbatę. Odmówił. Usiadł na kanapie. Spojrzał na moją akwarelę.

Ty namalowałaś?

Tak.

Ładna.

Dziękuję.

Patrzył. Cisza. W końcu powiedział:

Larysa. Nie udało mi się.

Czekałam. Nie pomagałam.

Kasia jest młodsza, inna. Myślałem, że tego potrzebuję, nowego życia. A okazało się, że po prostu byłem zmęczony. Nie tobą sobą. Wiek przerwał. Nigdy nie pytałaś co się wydarzyło. W ogóle nie pytałaś.

Nie moje to już.

Może. Jesteś inna. Zupełnie inna teraz.

Inna przyznałam.

Nie potrafię tego opisać. Zawsze byłaś nie doceniałem. Myślałem, że zawsze będziesz.

Wiktorze powiedziałam miękko, bez czułości czego chcesz od tej rozmowy?

Patrzył, długo, potem spuścił wzrok.

Sam nie wiem wyznał w końcu. Chciałem tylko powiedzieć, że się myliłem. Że nie wiedziałem, co mam.

Cisza.

Za oknem późna jesień. Jarzębina bez liści, ptaki dawno zjadły owoce. Ale drzewo stoi. Mocne.

Słyszę cię powiedziałam. Dziękuję, że powiedziałeś.

I tyle?

Spojrzałam na tego dużego, zmęczonego, zagubionego człowieka. Dwudziestu sześciu lat spędzonych razem.

Wiktorze sięgnęłam po francuską powieść teraz czytam po francusku, powoli ze słownikiem, ale czytam. Maluję. Byłam na Mazurach. Chodzę do klubu konwersacyjnego. Sypiam przy otwartym oknie, bo tak lubię. Jem to, na co mam ochotę, a nie to, co komuś wygodne. Zamilkłam. Nie mam do ciebie żalu. Dałeś mi wiele dom, dzieci, lata życia. Ale pokazałeś mi też, że zbyt długo nie żyłam po swojemu. To też ważne.

Wrócisz? powiedział cicho. Nieoczekiwane, nawet dla niego.

Popatrzyłam na niego, potem na akwarelę. Moje jezioro. Jarzębina.

Wiktorze, mam pięćdziesiąt dziewięć lat. I pierwszy raz od dawna czuję, że żyję. Naprawdę. Pauza. Weź sobie herbatę, jeśli chcesz. Zaraz zrobię.

Wyszłam do kuchni. Patrzyłam na podwórko, na jarzębinę, staruszkę w niebieskim płaszczu, jak karmi gołębie.

Za mną cisza. Potem skrzypnięcie kanapy, kroki.

Wiktor stanął w drzwiach.

Larysa

Odwróciłam się.

Powiedz mi jedno. Jesteś szczęśliwa?

Czajnik powoli szeleścił. Jarzębina za szybą, naga, silna.

Uczę się odpowiedziałam. Uczę się być szczęśliwa. To trudniejsze, niż myślałam. Ale uczę się.

Patrzył przez chwilę. Patrzyłam i ja. Dwoje ludzi nie pierwszej młodości w kuchni, która kiedyś była wspólna, teraz już tylko moja.

To dobrze rzekł wreszcie. To bardzo dobrze, Laryso.

Czajnik zawrzał.