Egzamin – wyjątkowe wyzwanie i sprawdzian wiedzy dla każdego ucznia w Polsce

Egzamin

Mam dość! Wystarczy! Jeśli nie przestaniesz wiercić mi dziury w brzuchu, to w ogóle niczego nie zdam! Po prostu nie pójdę na egzamin! Zobaczysz, nie przyjdę i już! I co wtedy zrobisz, co?! Weronika rzuciła plecak w kąt przedpokoju i zerwała z głowy czapkę.

Mama tylko pokręciła głową i zniknęła w kuchni bez słowa, jakby jej ciało powoli rozmywało się w zapachu gotowanego krupniku i siwym świetle lampy z PRL-u.

Weronika zdjęła kurtkę, już miała cisnąć ją na ziemię, ale w końcu otworzyła szafę i powiesiła ją starannie na wieszaku. Westchnęła głośno, patrząc przez własne odbicie, jakby widziała dziewczynę ze snu.

I znów się pokłóciły… Jak zwykle, o nic.

Czemu mama zawsze musi się czepiać, wypytywać i daje dobre rady? Przecież Weronika nie jest już dzieckiem. Czy ona naprawdę sądzi, że nie potrafi o siebie zadbać?

Tak, pamiętała doskonale, że dziś ma pierwszą lekcję z nową korepetytorką od polskiego i literatury. Mama przypominała jej o tym chyba już czwarty raz. To nie to, że w kółko powtarzała to samo, ale Weronikę denerwowało, że mama ciągle próbuje mieć nad wszystkim kontrolę. Gniew stawał się jej odruchem, eksplodując coraz częściej, jakby pod skórą buzowało jej nie powietrze, lecz kolekcja rozżarzonych mandarynek.

Wymyła ręce, spojrzała w lustro nad umywalką i ujrzała swoją dziwną twarz: kilka wyprysków, zadarty nos po tacie, i rude, potargane włosy, jak u matki. Ile razy prosiła, by jej pozwolono przefarbować włosy? Ale nie, mama uparcie powtarzała, że uroda nie przychodzi od razu, a Weronika jeszcze jej za to podziękuje.

No jasne! Spadająca Weronika! Wszyscy są normalni, tylko ona jedyna wygląda jak strach na wróble. Warkocze… Kto dzisiaj nosi warkocze?

Uśmiechnęła się nie wiadomo do czego, przypominając sobie wyraz twarzy mamy, kiedy Weronika nożyczkami szkolnymi z zestawu plastycznego przycięła włosy prawie do skóry. Przez chwilę zdusiła w sobie winę i twardo powtarzała w myślach: jej życie, jej zasady, jej decyzje.

Wszyscy gadają, że trzeba słuchać dorosłych. Ale po co? Ich świat już przeminął kto z nich pamięta internet w szkole, życie w chmurach danych? Jak oni wtedy funkcjonowali? Przecież teraz wystarczy kliknąć i dowiedzieć się wszystkiego w trzy sekundy. Mama wyznaje, że sieć nie nauczy bycia człowiekiem, ale czy ona w ogóle to rozumie? Lepiej, żeby obejrzała w internecie jakieś szkolenie Jak rozmawiać z nastolatkiem.

Weronika podrapała się odruchowo po pryszczu i skrzywiła się. Dobrze, że mama tego nie widzi, bo już by miała krzyki o bliznach i dermatologach. Ale Weronika wie, że ludzie i tak będą ją cenić nie za wygląd, tylko za to, co ma w środku. Jak to powiedzieć komuś, kto na wszystko ma tylko jedną odpowiedź?

Rodzicielka… Ale bycie rodzicem nie daje prawa własności! Weronika nie jest czyjąś rzeczą. A mama często o tym zapomina.

Mrugnęła do swojego odbicia i wyobraziła sobie, że jej mama nagle robi się maleńka jak znaczek pocztowy, aż wreszcie znika. Mamusia, przegrałaś. Nie powinnaś była mnie tak zamęczać korepetytorami! A już na pewno nie powinnaś mi wciskać prawa sama już znam więcej przepisów niż ty. Gdyby tylko rodzice mieli tyle zdrowego rozsądku, to rozwód przebiegłby jak należy, a nie tak, że wszyscy tylko płaczą po nocach.

Mama nie miała w sobie nawet odrobiny dumy, nie była ambitna. Tata odszedł do młodszej, zabierając, co chciał, a mama się nie postawiła. Dali Weronice mieszkanie po babci w Krakowie, ale to przecież normalne! Ale co mama dostała? Alimenty na dziecko i co? Żadnego zadośćuczynienia za lata zmarnowane na wspólne życie. Weronika wszystko widziała i czuła, nawet kiedy rodzice traktowali ją jak mebelek między sobą. Siedziała cicho, gdy na stole pojawiał się zupa, słyszała od taty suche dziękuję, widziała, jak mama przezornie nastawia budzik, żeby nie spotkać ojca rano w tej samej sypialni.

Kiedy Weronika skończyła czternaście lat, sama im powiedziała, żeby się rozeszli. Miała już dość tej wojenki, czekania, aż ktoś w końcu będzie szczęśliwy. Dorośli są tacy dziwni! My żyjemy dla ciebie! bujdy. Każdy żyje tylko dla siebie, nawet jeśli udaje, że dla kogoś.

Weźmy choćby to ich mieszkanie. Trzy pokoje zamienione na dwa, inna klatka, inny układ, ale to cały czas ten sam budynek. Matka wyhandlowała je, żeby zamaskować poczucie winy ojca wobec Weroniki. Dziecko ma mieć dobre warunki, powiadała. Ale to przecież nie z miłości tak im było po prostu łatwiej. A Weronika została cynicznym zderzakiem pomiędzy nimi.

Westchnęła, a potem jednak wzięła maść z półki, którą przepisała jej dermatolożka. To nie znaczy, że mama ma rację. Po prostu maść działa wysusza szybko te wulkany. Dzisiaj Weronika potrzebuje być czysta…

Bo wieczór, bo… Dach.

Dach pojawił się w jej życiu nagle, kilka miesięcy temu. Wtedy Filip, na którego Weronika patrzyła tylko z daleka tam, w krakowskim liceum, napisał do niej: Idziemy na miasto?

Najpierw myślała, że to żart. Wszystkie wiedziały, że wzdycha do Filipa, a on był idolem szkoły. Ale ona była lubiana zawsze pozwalała ściągać, zgłaszała się do odpowiedzi, kiedy reszta klasy udawała niewiniątka.

Kowalska! Przecież ostatnio ciebie pytałam! Po co ta ręka w górze?
Pani profesor, a czy pani zdaniem Mickiewicz był romantykiem czy bardziej realistą?
Co ci strzeliło do głowy? historyczka, której bali się wszyscy, zmiękała, a Weronika ratowała całą klasę przed kartkówką.

Pokazała tę wiadomość przyjaciółce Basi, ta tylko wzruszyła ramionami:

No i? Sama zapytaj! Dziewczyny teraz pierwsze pytają. Co się cykasz?

Weronika nie odpowiedziała emocje mieszały się jak kompot z rabarbarem, a litery na ekranie w końcu nabrały sensu.

Poszła na umówione miejsce, a potem zaczęło się coś nowego. Życie na krawędzi na dachu starego bloku przy Plantach, gdzie spotykała się młodzież. To nie było bezpieczne wieczorny wiatr przecinał ciało na plasterki, ale gdy Filip łapał ją za rękę i mówił: Ostrożnie, uważaj, bicie serca Weroniki stawało się sennym rytmem dudnienia tramwaju z zimowego Krakowa.

Filip objął ją po raz pierwszy właśnie tam, na oczach wszystkich. Bez ostrzeżenia, spokojnie, z ręką na ramieniu, jakby ogłaszał: To jest moja dziewczyna.

Nikt nie protestował, choć Weronika widziała krzywe spojrzenia dziewczyn z równoległej klasy. Filip znał je od lat, ale wybrał właśnie Weronikę.

Tam też pocałował ją pierwszy raz. Wtedy zostali tylko we dwoje reszta poszła do kina. Weronika miała iść z nimi, ale Filip cicho szepnął, że pójdą razem kiedy indziej… i została z nim na dachu.

Teraz często wracała do tego wspomnienia. Czasem, stojąc przy oknie albo zerkając na swoje odbicie, słyszała jego głos:
Weronika, podobasz mi się… Bardzo… Nie potrafię tego opisać słowami, ale nigdy nie spotkałem lepszej dziewczyny.

I ciepło jego dłoni, zapach deszczu i asfaltu…

Nagle do łazienkowych drzwi podeszła mama jak cień, jak duch w podwójnym kadrze.

Weronika, spóźnisz się… Obiad stoi na stole.

Gniew eksplodował w Weronice jak fajerwerki na rynku. Ileż można!

Wypadła z łazienki i wpadła do kuchni z taką miną, jakby odgrywała rolę czarownicy w szkolnym teatrze:
Czego chcesz ode mnie? Pamiętam wszystko! Daj mi spokój! Ojca już zmęczyłaś, aż odszedł? Teraz za mnie się bierzesz? To ja też odejdę! Pójdę do taty! Rozumiesz? Przestanę wtedy…

Nie dokończyła. Mama westchnęła, potem z impetem wymierzyła jej policzek.

Idź! Ale jak wrócisz, pamiętaj, że jutro masz próbny z polskiego. Musisz się wyspać…

Weronika zamarła. Mama nigdy na nią ręki nie podniosła. I choć w sumie tego oczekiwała, to jej świat się przesunął jak stare bloki, kiedy przejeżdża pod nimi pociąg.

Nie, walczyć do końca to było w stylu Weroniki. Plecak, kurtka, słuchawki… Miała ochotę zatrzasnąć drzwi tak, żeby echo przeszło po całym klatce, ale się powstrzymała. Niech nie myślą, że jest opętana.

Wybiegła przed blok i spojrzała na zegarek. Godzina w jedną i w drugą stronę, lekcja u korepetytora, Filip najwcześniej po szóstej. Dobrze. Usiedzą na dachu, mama się zdenerwuje. Niech jej będzie! Tata już nie odbiera telefonu od mamy od razu, więc Weronika ma trochę czasu na rozmowę z Filipem. Ojciec Filipa inny świat. Daje mu wolność, własną kartę z limitem, modną kurtkę z Lumpeksu, ale żadnego kontroli. Samodzielność, dziewczyna, egzaminy wszystko po jego stronie.

No, są jednak na tym świecie ludzie mądrzejsi niż jej mama.

W drodze do korepetytorki zadzwonił tata.

Znowu awantura? Mama mówi, że chcesz się do mnie przeprowadzić?

Daj spokój, tato! Katka zaraz rodzi, a ja mam własne sprawy. Nie zamierzam wam dziecka niańczyć!

Dogadaj się z matką, bo ci zakręcę kurek. Rozumiemy się?

Słyszę cię jasno, tato!

No to dobrze. Spróbuj już nie szarpać matki. Nie zasłużyła na to.

W słuchawce zabrzmiał długi sygnał. Weronika się skrzywiła. Zawsze tak jest między sobą wojna, a wobec niej wspólny front.

Nowa korepetytorka nie zachwyciła Weroniki. Prychnęła na jej mądrzenie się o frazeologizmach, wręczyła książkę i kazała czytać zaznaczone teksty do następnej lekcji. Najpierw Weronika chciała się sprzeciwić, ale potem stwierdziła, że może coś z tego wyniesie głupią nie chce być, a Filip to typ chłopaka, z którym trzeba się liczyć.

Mama Weroniki przerwała studia po narodzinach córki. Praca, dziecko, potem własna malutka firma dekorująca sale weselne. Tam była szefową, pewną siebie kobietą, do której Weronika czuła podziw.

Ale w domu? Za dużo kontroli, nawet jeśli łagodnej. Mama pytała o wszystko, a Weronikę aż korciło, żeby wykrzyczeć: Daj mi wreszcie spokój, jestem już dorosła!

Czasami rzucała to w gniewie, a mama traktowała jej wybuchy jak zwykłe bunty.

Biegła przez miasto na spotkanie z Filipem, śniąc o jego objęciach, o paru godzinach bez zmartwień szkolnych czy rodzinnych. Życie przebiegało obok rodzice tego nie widzieli.

Przy bramie szkolnej Filipa nie było. Weronika posnuła się trochę po okolicy, nie odbierał telefonu. To się jeszcze nie zdarzyło. Lęk skręcił jej żołądek. Sama weszła na dach, trzeci raz licząc metalowe schodki jak sekundy w starym zegarze z babcinej kamienicy.

Na dachu było pusto, tylko wiatr kąsał jej twarz, niosąc ze sobą zapach kurzu i pierwszej zieleni.

Już miała wracać i wyciągała z kieszeni telefon, gdy coś poruszyło się przy skraju dachu.

Filip…

Siedział na krawędzi, zwieszając nogi jak marionetka, ramiona miał opuszczone, głowę schowaną między ramionami. W tej chwili Weronika zrozumiała, że coś się stało, coś większego niż można było przewidzieć.

Strach dodał jej odwagi. Ostrożnie stanęła obok, nie używając nawet jego imienia, bojąc się, że drobny dźwięk zburzy kruche szkło rzeczywistości.

Hej…

Usiadła tuż przy nim, ale jej nogi pozostały na dachu. Bała się wysokości od dziecka, sama nie wiedziała, jak pokonała strach i przyszła tutaj.

Hej… Filip ledwie odwrócił w jej stronę głowę, dłonie miał lodowate i bezwładne, jak rękawiczki w zimną marcową noc.

Zimno ci…

Co? Filip w końcu spojrzał na Weronikę jego puste oczy odbijały światło zachodzącego słońca nad Krakowem, wydawało się, że zamiast tęczówek ma w nich dwa martwe motyle.

I wtedy Weronika poczuła, jak pod powiekami zbiera jej się gorąca mgła strachu. Ten sam strach, który czuła matka, kiedy nie mogła się już z nią dogadać.

Co się stało?

Źle… Filip powtórzył szeptem, ale ścisnął jej palce. Bardzo źle, Weronika…

Stało się coś złego.

Nie pytała, twierdziła.

Tak.

Powiesz mi? Wiem, że może nie jesteśmy aż tak bliscy, ale może możesz mi się zwierzyć?

Filip spojrzał na nią przez łzy, z dzikim grymasem bólu.

Myślisz, że nam nie blisko do siebie?

Źle to ujęłam. Jesteś mi bardzo bliski, tylko nie wiem, czy ty czujesz się ze mną równie blisko.

Weronika, jestem sam. Ty jesteś jedyna.

Serce Weroniki biło jak stukot pociągu na wiadukcie, nie mogąc się uspokoić.

Jak to sam? A rodzice?

Wypaliła to bez zastanowienia, nieświadoma, że zaraz zburzy filigranowy świat Filipa jedną frazą.

Filip zadrżał, głową potrząsnął, jakby chciał zrzucić z siebie gęsią skórkę całego świata.

Uważaj!

Tak, trzymaj mnie. Najlepiej odrzuć, tak jak oni!

Kto?

Moi rodzice? Oni mi powiedzieli dziś prawdę. Weronika, jestem adoptowany! Rozumiesz?! Adoptowany! Zawsze czułem, że nie jestem swój, ale dzisiaj mi to powiedzieli wprost! Całe życie żyłem cudzym życiem! Ukradłem komuś miejsce! Rozumiesz?!

Filip krzyczał w niebo, a Weronika ściskała jego dłoń z całych sił. Wiedziała, że nie utrzyma go, jeśli zechce skoczyć.

Za całą tą odwagą Filipa Weronika widziała teraz tylko ciepło i kruchość, którą czuła tylko ona. I nagle zrobiło jej się wstyd za złość do rodziców, bo przecież jakkolwiek by było źle, zawsze miała wsparcie.

Filip, ja się boję! Weronika rozpłakała się nagle, głośno, szlochając w jego kurtkę.

Ej, no coś ty? Filip przytulił ją, a Weronika ścisnęła go mocniej, jakby łapała materac we śnie.

Proszę cię, nie rób tego! Choćby oni cię odepchnęli, ja nigdy nie przestanę cię kochać! Rozumiesz? Nie mam nikogo ważniejszego, niż ty!

Nie jestem Filip… Zabrzmiało to tak dziwnie, że Weronika uniosła oczy. Kiedyś byłem Olek, miałem inną rodzinę…

To nie ma znaczenia! Możesz nazywać się nawet Papież ja cię znam i kocham, bez względu na imię.

Ale to nie jest obojętne wszystkim… Co mam teraz zrobić? Gdzie iść?

Nie możesz wrócić? Wyrzucili cię?

Mama płakała, prosiła, żebym został. Ojca uderzyłem…

Za co?

Próbował mnie zatrzymać, zamknął drzwi i krzyczał, że nic nie rozumiem…

A czy ty wszystko rozumiesz?

O co ci chodzi?

Czemu właśnie teraz ci to powiedzieli?

W pytaniu Weroniki zawisło coś, co zadrżało w powietrzu jak dym z komina. Filip znowu się zwinął, próbując zrozumieć.

Nie wiem… wyszeptał w końcu, a wtedy Weronika poczuła, że na krawędzi nie ma już rozpaczy, pojawiło się miejsce na pytanie.

Chcesz, pójdę z tobą?

Gdzie?

Do twoich rodziców. Dowiesz się, czemu wybrali właśnie ten moment. Potem, jeśli będziesz chciał, wrócimy tutaj. Wtedy zdecydujesz, co dalej.

Filip spojrzał na nią zaskoczony, a potem pozwolił poprowadzić się dalej.

Chodź.

Odwrócił się, zszedł z krawędzi. Razem zeszli na dół, przez klatkę, objęci, milczący, śniąc o czymś, czego nie da się nazwać.

Jestem słaby…

Nieprawda! Weronika fuknęła, wycierając nos rękawem. Każdy by oszalał!

Potknęła się, Filip złapał ją w ramiona.

Uważaj!

Ty mówiłeś! Weronika zaśmiała się nerwowo. Chodź, mamy dużo do zrobienia!

Ten wieczór zostanie z nimi na zawsze.

Długa rozmowa z rodziną Filipa, łzy, wyznania, historia, której Weronika nie znała: prawdziwy ojciec Olka lada moment wychodzi z więzienia i chce się z nim spotkać. Mama ta nowa mama przygarnęła Olka po śmierci jego prawdziwej mamy, najlepszej przyjaciółki.

Moja mama…

Tak, Filip. To twój ojciec zrobił…

A teraz chce mnie zobaczyć?

Tak. Postanowiliśmy powiedzieć ci prawdę, żebyś nie usłyszał jej najpierw od niego. Przepraszamy, że właśnie teraz. Myśleliśmy, że mamy więcej czasu, ale jego warunkowo wypuszczają wcześniej.

Nie chcę go widzieć.

Masz do tego prawo. Będziemy cię wspierać, jak zdecydujesz.

Rozmowa trwała bez końca, aż Weronika wiedziała już, że na dach nie wrócą. Coś się przewróciło, zmieniło. Przeszłość zmieszała z przyszłością.

A gdy po północy wróciła do domu, cicho otworzyła drzwi, przeszła bez zdejmowania kurtki do ciemnej kuchni. Mama czekała przy oknie, jak cień marzenia o lepszym świecie. Weronika objęła ją mocno, przytuliła się do ciepłych włosów, wdychając znajomy zapach tanich perfum z kiosku na dworcu.

I padło słowo, które zwiastowało nowy początek:
Przepraszam…

A echo odpowiedziało głosem tej, dla której nie było na świecie nic ważniejszego niż Weronika:

I ja ciebie… Jesteś głodna?

Nie, mamo. Dzięki. Wiesz, chyba dziś zdałam egzamin…

Jaki egzamin, Weronika? Przecież jeszcze daleko do matury!

Myślę, że ten najważniejszy, mamo… Później ci powiem.

Czemu później?

Bo jutro próbny i muszę się wyspać…