Cena wyniosłości

Cena pychy

Jagódka, pożyczysz mi parę rzeczy? w progu jasnej kamienicy Zuzanna przemknęła spojrzeniem po przestronnych wnętrzach mieszkania swojej siostry.

Hol wyglądał jak z katalogu: biały parkiet, szafa z rzeźbionym frontem, wieszaki z mosiądzu, krągłe lustro w złotej ramie, poukładane pantofle i miękka ława pod ścianą. W powietrzu unosił się zapach świeżo zmielonej kawy i bzu. Przez chwilę poczuła ten dziwny, znajomy ucisk w środku: przecież u Jagody zawsze wszystko było naj. Najpiękniejsze, najczystsze, najbardziej porządne.

Jagoda stanęła we framudze w dresie z polskiej wełny, spleciona warkocz lekko opadał jej na ramię. Nawet w szary dzień dom pachniał elegancją i spokojem takim, którego Zuzanna szukała latami.

Opowiadaj, co cię tu przygnało powiedziała Jagoda z łagodnym dystansem.

Zuzanna szturchając rękaw starego płaszcza, nie mogła oderwać wzroku od dużej grafiki nad komodą. Ugryzła się w język. Odetchnęła cicho i powiedziała:

W sobotę mamy zjazd klasowy. Muszę się tam pokazać Rozumiesz? Muszę wyglądać jak człowiek sukcesu! Chcę, żeby każdy pomyślał, że wszystko się mi ułożyło jak z bajki.

Po co ci to? spytała siostra i odwróciła się, by postawić filiżanki na tacce. To ciągle ci, z którymi prawie nie masz kontaktu. Żyjesz w Warszawie, oni prawie wszyscy w Zielonej Górze.

Zuzanna drżącymi dłońmi rozczesała niesforne włosy. Chciałaby mieć taką samą kuchnię: drewniane blaty, nowoczesny piekarnik, stylowe lampy. Chciałaby zaczynać dzień filiżanką kawy, a nie biegiem na tramwaj.

Ty nie rozumiesz jęknęła. Muszę im pokazać, że się udało, że nie jestem nikim.

Jagoda spojrzała na nią z uwagą, jednak bez cienia zazdrości. Raczej jak matka, która zna odporną na rozum argumentację dziecka.

Naprawdę chcesz udawać kogoś, kim nie jesteś? Myślisz, że kogokolwiek to ruszy?

To nie tak, Jagódka Chcę tylko, żeby pomyśleli, że spełniłam swoje marzenia. Nic więcej.

Siostra westchnęła i ruszyła do szafy.

Dobrze już, chodź. Tylko obiecaj: raz, i koniec z maskaradą. To na dłuższą metę kosztuje więcej niż złotówki.

Nic nie rozumiesz!

Opowieść zaczęła się nieco mgliście, coraz bardziej przypominając fragment snu:

~~~~~

Kiedyś Zuzanna była królową. Rządziła radosną gromadką uczniów w szkole podstawowej w Nowej Soli, ucząc się u mistrzów przy tablicy. Chłopcy lawirowali wokół niej w kółko, nauczycielki miękły na jej widok, mama spełniała każde jej życzenie, a tata pękał z dumy.

Gdy pojawiała się nowa kolekcja trampek w sklepie obuwniczym przy rynku, wystarczyło jedno westchnienie i dzień później buty już czekały w pudle przy jej łóżku. Gdy w klasie pojawiał się nowy, szybko zawodził ją nad Wartę. Była przekonana, że świat będzie jej zawsze słał czerwone dywany i kruszył mury na skinienie.

W głowie powtarzała: Bo mogę. Jak mantra. Przyjaciółki znikały z czasem, sama dystansowała się od tych, które nie chciały żyć jej tempem. Zawsze wokół niej byli nowi chętni liczyło się tylko bycie blisko, czuć się wybranym. Tak, jej obecność była nagrodą, zawód banicją.

Na studniówce w sali bankietowej pod Żarami poczuła się królową prawdziwą. Było światło, girlandy, dźwięk walca i jej suknia rozlewająca się na parkiecie. Chłopaki, choć już prawie dorośli, spoglądali na nią jak na obrazek; dziewczyny szły za nią wzrokiem, odgadując, o czym myśli.

Wtedy pozwoliła sobie na więcej: gdy rozpoczęła się licytacja wspomnień, zaczęła wypominać dziewczynom szkolne gafy, drobne potknięcia, dodała parę złośliwości i niewybrednych prognoz. Przepowiadała koleżance, że zostanie nauczycielką w wiejskiej szkole pod Sulechowem, innej że zostanie ekspedientką z mężem pijakiem. Wyśmiewała, osądzała, czuła się władczynią małych światów.

Moje życie będzie wspaniałe! ogłosiła z podniesioną głową, jakby mogła już teraz zamówić sobie męża prawnika, pałac z ogrodem i podróże po świecie. Opisywała bogactwo, samochody, wieczory w sopockich restauracjach. Każde zdanie podsycała narcystycznym ogniem.

Koleżanki przytakiwały sztucznie, raz po raz zerkając na siebie, niektóre ocierały łzy. Koledzy śmiali się ze wszystkim, a ona była pewna, że los jest po jej stronie.

Gdy przyszły studia, wybrała Uniwersytet Wrocławski. Nie dlatego, że interesował ją kierunek, tylko dlatego, że tam była szansa poznać lepszych ludzi taki miała obraz: bogaci, ustawieni, z dobrych rodzin pod Międzyzdrojami. Tam czekało mieszkanie po babci, własny kąt, nienaruszalny azyl.

Początek był jak zawsze: wystrój wnętrza w skandynawskim stylu, nowe znajomości, imprezy, koktajle, uśmiechy i komplementy. Jednak z każdą kolejną tygodniem program studiów gęstniał, a obowiązki stawały się jakby plątaniną świateł sygnalizacji na drogach zielone tylko czasem dla niej błyskało. Zuzanna była pewna: urok wystarczy. Ale na egzaminach wyszło na jaw: wiedza jest niezbędna.

Studia zawisły na włosku, pojawiły się groźby skreślenia z list. Mimo tego zamiast spać nad podręcznikami poszła szukać księcia. Obliczała: Ile mi jeszcze urody? Liczyła miesiące, stroiła wieczorami i chodziła na spotkania z panami starszymi, obrotnymi, z cichą nadzieją może odetchnę luksusem?

W końcu trafił jej się Paweł: syn notariusza z Krakowa, dom na osiedlu pod Lasem Wolskim, rodzice właściciele hurtowni, wszystko elegancko. I choć nie był ideałem z okładki był wymarzonym biletem do lepszego życia.

Zuzanna zaczęła grać swoje role: wpadała na Pawła w modnych miejscach, żartowała, rozsyłała zdjęcia z city breaków do zakładów kosmetycznych. Szybko się zaprzyjaźnili coraz częściej widywali się przy kawie, potem przy sushi. Skrycie podejmowała tematy o domach, rodzinie, planach.

Jednak rodzina Pawła była niczym wyjęta z innego świata: tradycja, herby, stare zdjęcia, albumy z balów w nadwiślańskich pałacach. Gdy pierwszy raz wspomniał o Zuzannie, matka podniosła brew z rezerwą.

I co ta dziewczyna robi? Kim są jej rodzice?

Normalni, pracują w Nowej Soli… odpowiedział Paweł cicho.

Zwyczajni? wymamrotał ojciec. A my chcemy, żeby nasza rodzina była przykładem. Synu, nie idź tą drogą.

Byli już gotowi nawet przedstawić mu kandydatkę córkę prezesa z Kielc.

Wreszcie Paweł zadzwonił.

Przepraszam, Zuza. Rodzice są przeciwko. Nie chcę walczyć z rodziną, nie teraz.

Zuzanna ścisnęła kubek herbaty. Poczuła się jak roztapiający się śnieg była, ale nagle zniknęła. Najbardziej w głowie brzęczało: przecież miało być jak w bajce! Przynajmniej nie udało się z ciążą, bo by nigdy nie odszedł szeptała z żalem natrętnym jak zimowy deszcz.

Potem nagle zorientowała się, że w kawiarnianych plotach krążą już pogłoski że polowała na bogatych, że zgrywała księżniczkę. Coraz rzadziej dostawała zaproszenia na imprezy. Twarze odwracały się od niej w tramwaju, a dawni adoratorzy byli tylko cichą obecnością w pustym telefonie.

Do domu wracać nie chciała. Wciąż rozmawiała z rodzicami przez Skypea, malując świat kolorami, których już prawie nie rozpoznawała. Na zdjęciach udawała uśmiech, na spotkaniach zaciskała zęby.

Tylko Jagoda znała prawdę. Przez przypadek weszła do mieszkania Zuzanny za wcześnie i zobaczyła bałagan nie do ukrycia.

Wróć, tutaj nie ma już dla ciebie drogi! rzuciła siostra poważnie. Lepiej powiedz rodzicom, jak jest.

Nigdy. Czy ja wyglądam na kogoś, kto się poddaje?

Tak sobie powtarzała co wieczór, choć oszczędności z babcinej spadku topniały szybciej niż zimny lód w kubku kawy. Odpuszczała karnet na siłownię, potem kino, potem nowy płaszcz, potem kawę na wynos. Czynsz i zakupy tylko rosły.

W końcu została tylko mała kupka gotówki. Tyle co kilka stuzłotówek w portfelu. Wysłała CV nikt nie odpowiedział. Wreszcie została kasjerką w supermarkecie na Pradze. Chodziła w uniformie, uśmiechała się po kilkadziesiąt razy dziennie i udawała, że to tylko na chwilę, że zaraz będzie znowu lepiej.

~~~~

Wczoraj przyszło zaproszenie na zjazd. głos Zuzanny był jak stukot pustych filiżanek. Nie mogę po prostu nie pójść. Uznałyby, że się boję, że mi źle!

Jagoda zatrzymała łyżeczkę w połowie mieszania naparu, patrząc uważnie.

Myślisz, że nie wiedzą, co się z tobą dzieje? Może tylko chcą się z ciebie ponabijać tak za stare żarty?

Policzki Zuzanny rozbłysły jak rubiny.

Przesadzasz! Ukrywam się dobrze. Muszę tylko wybrać sukienkę, zrobić makijaż, nikt się nie domyśli.

Jeżeli naprawdę musisz dobrze. Pomogę z ubraniem, fryzurą. Ale przygotuj się na wszystko. Czasem rzeczywistość wraca jak bumerang.

Tylko pokiwała głową z wymuszoną odwagą.

Dziękuję. Chcę, żeby wyglądali na zdziwionych żeby nie mogli zgadnąć, kim jestem naprawdę.

**********

Zuzanna wybiegła z restauracji, ścierając łzy na policzkach. Zderzyła się ze starym, szarym Krakowem. Lampy odbijały się w kałużach, powietrze pachniało zimnem i deszczem nawet nie zauważyła, że biegnie boso po bruku, byle dalej, byle szybciej, byle gdzie.

A na początku wszystko zapowiadało się nieźle. Weszła do sali, uśmiechnięta, starannie ubrana: nowa sukienka z outletu, wytrawny makijaż, włosy w lekki nieład. Każdy krok wyliczony na efekt.

Szybko znalazła kompanów tych od zawsze neutralnych. Opowiadała bajki: mąż menedżer w Wiedniu, dom z ogrodem w Wilanowie, weekendy w Kazimierzu Dolnym. Wspominała o wyjazdach w Alpy, wczasy nad Mazurami, sesje spa, które rzekomo funduje sobie co parę miesięcy.

Nie zauważała śmieszków wymienianych za plecami, przełkniętych uśmiechów, spojrzeń rozbawionych do łez. Była przekonana, że wszyscy się jej zazdroszczą, aż w końcu odezwał się jeden z kolegów:

A wiecie widziałem Zuzę miesiąc temu jego głos brzmiał jak rdzawy dzwon. Wcale nie wyglądała jak dama z Wilanowa.

Cisza. Wszyscy zamarli, a koleżanka wyciągnęła telefon:

Mam zdjęcia, zobaczcie!

I nagle na ekranie projektora pojawiły się fotografie: Zuza za kasą w Biedronce, uśmiechnięta do zmęczonego klienta, w roboczym fartuchu, z name tagiem. Potem nachylona nad koszykiem, wybierając z promocji dwie czekolady na raz. Wreszcie wracająca z siatami do zniszczonej klatki na Pradze.

Najpierw chichot, potem śmiech narastał i narastał, aż salę wypełniła wrzawa.

I gdzie ten willa w Wilanowie? krzyknął ktoś.

Twój mąż chyba w magazynie pracuje! dodał ktoś inny.

Stała jak zamurowana, płonęły jej policzki, nogi jak z waty. To było jak zły sen kilka minut wcześniej była królową balu, a teraz Stańczyk z tragikomicznego obrazka.

Nie czekając na kolejną falę żartów, wybiegła na ulicę. Płakała, nie słysząc już miejskiego szumu, niczego tylko bicie własnego serca i echo śmiechu kolegów.

Nie zauważyła mężczyzny, który szedł z siatką zakupów, dopiero gdy wpadła na niego jak postać z komiksowej historyjki.

Wszystko w porządku? spytał łagodnym, prawdziwie troskliwym głosem.

Spojrzała na niego: zwykły, ciepły wzrok, szary płaszcz, może trochę zniszczony, ale taki, który otula. Poczuła, jak w oczach znowu zbierają się łzy.

Nie. Zostawił mnie narzeczony przed ślubem wyszeptała, nie wiedząc już, czy śni, czy naprawdę żyje.

O nie, ona chyba nigdy się nie nauczy, jak kończą się sny o cudzym złocie…