Biruk – Opowieść z polskich kresów o tajemniczym samotniku

Ty to, Wojciechu Janowiczu, jesteś dopiero surowy! Nie na darmo cię „Wilkiem” nazywają! Uśmiechu się nie uprosisz, a jak spojrzysz, to człowiekowi ciarki po plecach przechodzą. Co, zamroziło cię życie, czy jak? Nic cię nie cieszy, co?

Pelagia jeszcze coś tam do niego mówiła, ale Wojciech już jej nie słuchał. Wziął tylko zakupy z lady jedynego w wiosce sklepu i ruszył do wyjścia.

Twoja Lena przyjechała do matki parę dni temu. Chłopaka przywiozła. Słyszysz, Wojciechu Janowiczu? A może to jednak twój syn? Tak będzie się po świecie błąkał bez ojca? Wypisz-wymaluj podobny do ciebie!

Te słowa dogoniły Wojciecha w progu i omal się nie wywrócił o niski stopień. Nawet się nie obejrzał. Po co? I tak niczego nie udowodni. Nie zwykł wywlekać swoich spraw na widok publiczny. Co ludzie wiedzą, to wiedzą. A co nie wiedzą, to i tak sobie dośpiewają. Tłumaczyć i tak nie wytłumaczysz. I po co? To ich sprawa z Leną. Nikt tam nosa nie powinien wsadzać.

Słońce świeciło wyjątkowo jak na wiosnę mocno, aż trzeba było zmrużyć oczy. Wojciech zamknął powieki, a twarz stężała. Zrobił krok, potem kolejny i nagle zatrzymał go dziecięcy głos:

Uważaj!

Chłopiec wybiegł na schody sklepu i schwycił dwa szczeniaki, które biegały mu pod nogami.

Niech się pan nie rozdepcze, proszę!

Mały, z nieco przyklapniętym nosem, ciemne oczy i odstające uszy aż za bardzo znajome rysy. Mówią ludzie we wsi, żeby była krew. Ale Wojciech dobrze wiedział, że to nie jego syn. Krewniak, może, ale nie aż tak bliski.

Szuka pan szczeniaka? Popatrz pan na łapy, jak u wilka! Będzie silny!

Wojciech tylko pokręcił głową i poszedł na róg, skręcając w boczną uliczkę nie tam, gdzie powinien, tylko bliżej. I tam, przy wysokim płocie Smirnowych, skończyły mu się siły. Oparł się o sztachetę, łapał powietrze i sam już nie wiedział, jak dalej oddychać.

Za co to wszystko? Dlaczego ona znowu przyjechała? Po co przywiozła tego chłopca, który mógłby być jego synem, gdyby stało się inaczej? Może Olek ją w końcu zostawił?

Myśli kłębiły się bez przerwy, a serce znowu zapłakało, jak wtedy, gdy wszystko się zawaliło siedem lat temu. Wszystko pamięta, to przeklęte serce! Nie da się wyłączyć, nie zmusisz do milczenia. A warto by było.

Luba Smirnowa trzasnęła furtką, podniosła brwi i podbiegła do Wojciecha:

Wojtek! Co ci? Słabo ci? Pomogę ci! Czy Irenę po pomoc wołać?

Ciepłe ręce dotknęły go po ramieniu, więc otworzył oczy.

Nie trzeba, Luboś! Zaraz przejdzie… Już idę…

Gdzie ty pójdziesz, mój biedaku! No, oprzyj się na mnie! Idziemy powoli. Tak, brawo! Jaki ty ciężki, Jezus Maria! Janowicz! Przestań się tak zadręczać! Co potem z tobą będzie? Ze mnie się rozliczą, mnie powiedzą, że nie dopilnowałam ciebie! Przecież jesteś moim pacjentem, zapomniałeś? To nie stawiaj mnie w złym świetle! Zmierzę ci ciśnienie, zastrzyk strzelę, to będziesz świeży jak ogórek z grządki, słowo daję! Chodźmy!

Nogi ledwo go niosły, ale Luba miała siłę. Niemal siłą wciągnęła Wojciecha na swoje podwórko, kopnęła furtkę nogą, zamykając ją, i zawołała:

Irena! Pomóż mi!

Potem już Wojtek mało co pamiętał. Ocknął się na kanapie w domu u Lubki. Czuł jakiś ciężar na piersi i pomyślał, że może to zawał, ale otworzył oczy, uśmiechnął się blado i odetchnął.

Szara kocica leżała przy nim, myła jedno ze swoich kociąt. Reszta kłębiła się na piersi Wojciecha.

Nasza Młynka wyczuwa ludzi jak nikt! Skoro przyniosła ci swoje dzieciaki, to dobry człowiek z ciebie, Wojciech. Inaczej by ci nie zaufała!

Luba odłożyła zeszyty córek, sprawdzała im lekcje, i zaczęła krzątać się przy Wojciechu.

No i dobrze! Już prawie jak człowiek puls spokojny, ciśnienie już lepsze. Tylko mnie więcej tak nie strasz, Wojtku! Bydło się po błocie ślizga, karetki się nie doczekasz, a ty co, umierać zamyślasz? Jeszcze ci nie czas! Zadań masz sto!

Jakie ja tam zadania mam, Luboś? Zorka i Burek, tyle moich spraw…

Krowę masz pierwsza klasa, pielęgnacja wymaga człowieka, a jak się pochorujesz, kto jej będzie pasł?

Wojciech dopiero zauważył, że w pokoju żaluzje zasłonięte, światło się pali.

Która godzina, Luboś?

Leż, nie ruszaj się! Jest późno, dziś do domu cię nie puszczę. Przenocujesz u nas. I nie martw się, Zorkę widziałam w porządku jest.

Luba odłożyła stetoskop, objęła na moment męża i poszła do kuchni, a Irena przysiadła się do Wojciecha.

Źle ci?

Tak jakoś… nie wiem sam.

Wiem czemu. Lena.

Nie rozgrzebuj, Irena. Wojciech odwrócił się i od razu natrafił na badawcze spojrzenie zielonych kocich oczu.

Nawet Młynka cię wyczuwa uśmiechnęła się Irena. Zobacz, całą rodzinę ci przytargała, żebyś się uspokoił. Przywlokła je w koszyku, rzuciła i siedziała przy tobie, gdy Luba wyprowadzała cię ze złego stanu. Potem, jak tylko usłyszała, że śpisz, wróciła po kocięta i doniosła do ciebie. Koty, Wojtku, mądrzejsze są czasem od ludzi. One sercem czują. Nam by się też czasem przydało. Ty wszystko dusisz w sobie, ale ile można nieść? Widziałem, nie pytałeś mnie wtedy, tylko przyszedłeś, pomogłeś. No to daj mi teraz chociaż spróbować tobie pomóc.

Ale jak niby? Co ty możesz zrobić?

Moja świętej pamięci babcia mówiła, że zgryzotę czasem po prostu trzeba wykrzyczeć jak nie masz do kogo, to wykrzycz się do dołka w ziemi, byle nie w sobie. Zżera od środka.

Co ci po moim krzyczeniu? Twoich zmartwień mało?

Ale przecież wtedy, jak mi się świat zawalił, ty mi nie odwróciłeś się plecami. Dług trzeba spłacać, Wojtek.

O czym ci opowiadać, Irena? Wstyd. Jako facetowi wstyd. Takich historii się ludziom nie wynosi. Ty wiesz, jak ja Lenę kochałem wszystko widziałaś. Jeszcze w szkole za nią latałem. Po wojsku od razu do niej wróciłem. Czekała… Staliśmy razem w urzędzie, sam widziałeś.

Wiem. Tylko nie rozumiem, co się stało między wami? Tak nagle… Lena do miasta wyjechała, ty na działkę uciekłeś. Twoja mama wtedy krowę sprzedawała, pamiętasz? Płakała. Wyjaśnić nie chciała.

Nie wiedziała. Powiedziałem, że już jej nie kocham. Ze mną przestali rozmawiać rodzice, rodzina się odwróciła. Tam u nas siłę się ceni. A jaki to facet, co żona innego woli? Gdzie tu honor?

Źle zrobiłeś, Wojtku… Ale powiedz mi z kim? Nie wierzę, że Lena mogła cię zdradzić.

Wojciech przełknął ślinę, spojrzał w bok.

Widziałem ich… Gdyby mi ktoś powiedział…

Irena aż się wyprostowała.

Nie wierzę! Mów wszystko od początku!

Wszystko od początku jest nieczyste. Okłamywała mnie mówiła, że tylko mnie kocha, a… Przez nią nie mam nie tylko żony, rodziców, w ogóle rodziny. U nas szanuje się faceta za to, że trzyma kobietę przy sobie. Słabość czuć się nie godzi.

Ale czujesz się winny, bo co, bo z bratem…?

Z Olkiem. Przyjechał wtedy do nas z matką, mieszkał pół roku. Z Leną dom kończyliśmy stawiać, marzyliśmy o gospodarstwie, dziecku. Lena bardzo chciała dzieci. Próbowałyśmy, ale nie wychodziło…

Irena pokręciła głową.

O widziałam tego młodego… Fajny chłopak. A jednak nie wierzę. Ale niby dlaczego od syna swego po lesie uciekałeś, Wojciechu Janowiczu? Coś to wszystko śmierdzi.

Nie zamęczaj mnie! Policz sobie, terminy się nie zgadzają.

No więc? Po co się wtedy wprowadziła twoja ciotka? Irena spojrzała ostro.

Matka Olka przyszła, jak Luba urodziła. Wyjaśniła mi wszystko.

I co widziałeś po powrocie z miasta?

Byli w kuchni, objęci. Olek ją całuje, a ona nie broni… Wojciech zerwał się z kanapy, ale Młynka zamiauczała ostro i wbiła mu pazurki w koc.

Przepraszam, kociaku… nie chciałem…

Zebrał kocięta i okrył je rękami.

Widzisz, Irena, matka zawsze broni swoich dzieci. Lena tak bardzo chciała dziecko, a ja do lekarza nie chciałem. Nie mogłem przyjąć, że to we mnie problem. A ona… uznała, że skoro nie ja, to inny.

Nie wymyślaj. Długo czasu miałeś na rozważania. Ale czy to powód, by dzieciaka zostawić samemu?

Sam widzisz, dzwoniłem terminy, nie pasuje!

A jednak ciotka przekonała cię, że to twój syn!

W głowie Wojciecha kołatała burza.

I tak zostawił go Luba pod opieką kotom i swojej rodzinie, a sama poszła do Tamary, ciotki Wojciecha, potem do Leny.

Wraca późno, zlana łzami mówi do męża:

To jego syn, Irek! Tamara przyznała się do wszystkiego.

Udało się przekonać? Czemu ci dopiero teraz powiedziała?

Sama nie wiem, może wstydziła się jeszcze? Może długo nosiła to w sercu? Ale Leny posłuchała: ona ci wszystko wyjaśniła. Już była w ciąży, ale bała się Wojtka uprzedzić. Kilka poronień miała, nawet mężowi nie mówiła… Jacy oni są! Nic do siebie nie mówią, wszystko w sobie duszą! I taki dramat przez milczenie… Tamara znienawidziła własną siostrę za jakiegoś faceta jeszcze z młodości, potem to na Lenę przeniosła… I chciała za wszelką cenę ich poróżnić. Sprowadziła Olka specjalnie, podpaliła ogień…

To straszne rzeczy dzieją się w rodzinach, Lubo. Ludzie potrafią po latami gnić, tylko dlatego że nie potrafią się odezwać.

Tak, taniej by nas wszystkich kosztowało, gdyby pogadali jak trzeba.

Słońce powoli wspinało się nad wieś. Luba ruszyła do kuchni smażyć placki, dziewczynki już się budziły. Wojciech powoli wyszedł na ganek, zmrużył oczy.

Na schodkach siedział chłopiec, tulił do siebie szczeniaka.

To ty naprawdę jesteś moim tatą?

Wojciech usiadł obok, pogłaskał psiaka po łbie.

Ładny pies, silny będzie dobry wybór.

Młode, czarne oczy nie spuszczały go z oka.

Nieśmiało położył rękę na ramieniu chłopca i przytaknął:

Tak, jestem twoim tatą, Sergiuszu.

To dobrze! Chodź do domu, mama robi śniadanie, babcia przyszła. Obiecały, że zabiorą mnie dzisiaj do koni. Mogę?

Wojciech poczuł, jak pęka w nim coś, co przez lata trzymało go na krótkiej smyczy. Coś się w nim wyprostowało i odetchnął swobodnie. Oddał synowi szczeniaka, wstał, spojrzał w słońce i powiedział:

Możesz. Idziemy, czeka nas dziś sporo spraw, synu. Tyle przed nami…

I tak jest po polsku.