Biały obrus, szara codzienność

Biały obrus, szare życie

Barszcz wyszedł znakomity. Elżbieta była tego pewna, bo próbowała go trzy razy podczas gotowania i za każdym razem była zadowolona. Buraki młode, prosto z targu, mięso na kości dusiła ponad dwie godziny, a czosnek dorzuciła na samym końcu, jak należy. Na stole stały świece, biały obrus ten sam, lniany, odkładany na wyjątkowe okazje. Piętnaście lat. No przecież, to okazja jak każda inna.

Za oknem robiło się ciemno. Październik w ich mieście wojewódzkim zawsze był taki: szary, mokry, z zapachem zgniłych liści i spalin. Ela poprawiła widelec po prawej stronie talerza, naciągnęła róg obrusu, choć i tak już leżał idealnie. Potem zatrzymała się na środku kuchni i stała przez chwilę, słuchając tykania zegara nad lodówką.

Wiktor pojawił się o wpół do dziewiątej. Usłyszała, jak szarpie się z zamkiem, rzuca siatkę na podłogę, jak włącznik światła w przedpokoju kliknął z wdziękiem godnym buldoga.

No, co tam u ciebie? zaglądnął do kuchni, jeszcze w kurtce, z czerwonym nosem od chłodu.

Wiktor, myj ręce i siadaj do stołu uśmiechnęła się Ela. Mam barszcz, kurczaka, sałatka też jest.

Wiktor zrzucił kurtkę na pierwszy z brzegu krzesło w kuchni. Rozejrzał się.

A świece po co?

Jak to po co, Wiki? Rocznica przecież.

Nic nie odparł, podszedł do zlewu, opłukał ręce, siadł. Ela nalała barszcz, postawiła przed nim talerz. Śmietana swojska, też z targu. Dodała łyżkę na wierzch, jak zawsze lubił.

Wiktor powąchał, spróbował, przeżuł powoli.

Kwaśnawy.

Ela usiadła naprzeciwko.

Tak? Ja nie wyczułam. Smakuje mi normalnie.

Moja mama to inaczej gotuje barszcz. Jej jest… no nie wiem, taki bardziej zawiesisty, konkretny. Prawdziwy smak.

Ela wzięła swoją łyżkę.

Jedz, póki gorący.

No przecież jem Wiktor pokręcił talerz. A ten obrus biały to po co? I tak poplamisz.

Nie poplamię.

Aha, jasne prychnął. Mama zawsze na święta ciemny nakrywa, bordowy. Praktycznie i elegancko.

Ela patrzyła na świece. Płomyk drżał przy każdym ruchu Wiktora przy stole.

Wiktor powiedziała spokojnie dziś mija piętnaście lat, odkąd się pobraliśmy.

Wiem.

Nawet nie powiedziałeś nic na wejściu.

Spojrzał na nią, zdziwiony, wręcz urażony.

A co miałem powiedzieć? No gratulacje złożyć czy co? Przecież żyjemy razem, to nie urodziny.

Sama nie wiem. To w końcu piętnaście lat…

No piętnaście lat uciął. Kurczak gdzie?

Ela wstała, przyniosła z piekarnika kurczaka rumiany, ziołowy, tak jak Wiktor lubił.

Wyschnięty rzucił, odcinając kawałek.

Dopiero co wyjęty.

To za długo trzymałaś. Mama zawsze przykrywa folią, wtedy jest soczysty.

Ela nałożyła sobie kawałek. Przeżuwała. Na zewnątrz przejechało auto, święcąc po suficie.

Byłeś dziś u mamy? spytała.

Podjechałem po pracy. Co?

Tak tylko pytam.

Znowu spojrzał na obrus.

Szkoda tego białego, Ela, serio. Niepoważnie to wygląda. Mama to potrafi nakryć. U niej zawsze wszystko jak należy: naczynia zgrane, obrus, chleb w cienkie kromki. A ty, spojrzał na bochenek pokroiłaś grube kluchy.

Ela odłożyła widelec. Spokojnie, tuż koło talerza.

Coś w niej ścisnęło się i rozluźniło, jak pięść.

Wiktor odezwała się, sama zdziwiona, jak równo brzmi jej głos słyszysz to, co gadasz?

Patrzył z lekką irytacją, taką, co się pojawia, kiedy ktoś przeszkadza jeść.

Co? Mówię tylko, że mama lepiej gotuje. To nie obraza.

Przyszedłeś, ani słowa, potem tylko krytyka: barszcz, obrus, chleb, kurczak. Gotowałam trzy godziny.

No gotowałaś, i co z tego? Applaudować powinienem? Twój obowiązek.

Ela zamilkła na chwilę.

Obowiązek powtórzyła, smakując słowo.

No tak. Ty w domu, ja pracuję. Prosta sprawa.

A te piętnaście lat, to co? Tak po prostu…

Ela, czego ty chcesz? Żebym ci wiersze recytował? Mama mówiła: mniej romantyzmu, więcej porządku i rodzina się trzyma.

Świeca zamigotała raz, jakby coś zrozumiała.

Ela wstała. Zabrała swój talerz. Podeszła do okna, patrzyła na mokre dachy, żółte okna mieszkań, drzewo na podwórku, już prawie bez liści.

Odwróciła się.

Wiktor, spakuj rzeczy.

Uniósł wzrok.

Co?

Spakuj się i wyjdź. Proszę.

Zgłupiał, popatrzył na nią jak na osobę mówiącą w nieznanym języku. Zaśmiał się krótko, jakby zakaszlał.

Serio?

Serio.

Przez barszcz?

Nie o barszcz chodzi.

To o co? Bo o mamie mówiłem? Ela, to śmieszne.

Mnie nie jest śmiesznie.

Żal ci się zrobiło? Wstał, skrzyżował ręce. No sorry, taka prawda, siadaj, zjedz.

Nie, Wiktorze.

Stał, patrzył na nią. Ona przy oknie, spokojna, wyprostowana. Może spodziewał się łez, krzyków, trzaśnięcia drzwiami, czegokolwiek, ale wcale nie tego spokoju.

Nie żartujesz powiedział wolno.

Nie.

Cisza. Tykały zegary, świece płonęły.

Po jednym gadaniu… zaczął.

Nie po jednym przerwała. Po piętnastu latach dokładnie takich samych rozmów. Idź, Wiki. Weź, co potrzebne, resztę załatwisz później.

Wiktor stał jeszcze chwilę. Potem poszedł do sypialni. Słyszała szuranie w szafie, szelest siatki. Została w kuchni, patrzyła na świece. Płonęły cicho, bez nerwów.

Kiedy wyszedł z torbą, zatrzymał się w drzwiach kuchni. Obejrzał się na stół biały obrus, barszcz, chleb w grubych pajdach.

Pożałujesz rzucił.

Może odpowiedziała Ela. Do widzenia, Wiktorze.

Zamek strzelił. Siedziała i słuchała, jak cichną jego kroki na klatce.

Potem zgasiła świece nie miało już sensu, by się paliły i pozmywała naczynia. Barszcz schowała do lodówki. Nie chciało się jeść.

W mieszkaniu pachniało smażoną cebulą i trochę wilgocią, jak to jesienią, kiedy okna na klatce są otwarte, a kaloryfery nie grzeją.

Ela położyła się spać około wpół do jedenastej. Zasypiała długo, gapiła się w sufit, słuchała, jak sąsiadom za ścianą chodzi telewizor. Myślała tylko o jednym: nie płacze. I to było zadziwiające.

***

Pani Janina, matka Wiktora, otworzyła drzwi zanim zdążył zadzwonić po raz drugi. Ten typ, jakby podsłuchiwała korytarz.

Wicuś! ujęczała, patrząc na torbę. Jezus Maria, co się stało?!

Wyrzuciła rzucił krótko.

Kto? Ta twoja? Janina cofnęła się, wpuściła go do środka. A mówiłam, mówiłam ci tyle razy, Witek! Chodź, właśnie zupę ugotowałam. Kartoflankę, z kurczakiem, tak jak lubisz.

Rozebrał się, przeszedł do kuchni, siadł. W mieszkaniu pachniało gotowanym i tym czymś trudnym do opisania, co mają domy starszych osób: trochę naftaliną, trochę lekarstwami, a najwięcej kuchnią.

Mama krzątała się, gadając bez przerwy.

Ja z góry wiedziałam, że ona nie dla ciebie. Zimna kobieta, Wicuś, to nie przypadek, że nie masz dzieci. Natura swoje wie. No, jedz, ukroiłam ci chlebek.

Chleb pokrojony równiutko, cieniutko. Wiktor spojrzał i nie wiedzieć czemu przypomniał sobie, że Ela zawsze grubo kroiła.

Mamo powiedział proszę, nie teraz.

A co nie? Mówię, jak jest! Piętnaście lat cię męczyła i co? Ani dzieci, ani porządnego domu. Zjedz zupę.

Kartoflanka była treściwa, na bogato. Wiktor jadł i milczał.

Pierwsze dni mijały jak przez mgłę. Chodził do pracy, wracał, jadł z matką, patrzył w telewizor. Janina codziennie gotowała, cieszyła się z tego. Wyciągała z lodówki kotlety, mówiła: Dziecko, musisz lepiej jadać, szarzejesz mi.

Trzeciego dnia sama rozpakowała jego torbę.

Tego nie zakładaj więcej, zmięte, widziałam oznajmiła przy kolacji. Wyprasuję ci niebieską, dobrze ci w niej.

Lubię szarą.

A kto mówi, że niebieska gorsza? Ja wiem swoje.

Nic nie odpowiedział. Zjadł kotlety, wypił herbatę. Mama opowiadała o sąsiadce z czwartego piętra: Wiesz, a ta sama przeszła na swoje, i co z tego zadowolona, i w tych opowieściach zawsze coś o Eli się kryło, ale Wiktor nie słuchał.

Za tydzień matka stwierdziła, że jego buty się rozlatują i trzeba w sobotę iść po nowe.

Mamo, z butami wszystko gra.

Widzę podeszwa się odkleja.

Nie odkleja.

Odkleja. W sobotę idziemy.

W sobotę poszli. Mama wybierała długo, oglądała, mierzyła mu na nogę pary, które jej się podobały. Wiktor chciał czarne, zwykłe. Kupiła brązowe, z klamrą.

Tylko te mówiła popatrz, jak ładnie.

Ale mi się nie podobają.

Oj, Witek, te są lepsze, nie dyskutuj.

Sprzedawczyni patrzyła gdzie indziej. Wiktor zobaczył siebie w lustrze przy kasie: mężczyzna w średnim wieku w butach w kolorze kakao z klamrą. Bez wyrazu.

Kupił brązowe.

Wieczorami matka siadła naprzeciw i opowiadała, jak był dzieckiem, jaki był grzeczny, jak sama go wychowywała, jak ciężko było, a Ela nic nie doceniała. Kiwał głową.

Często myślał o białym obrusie. O świecach. Nigdy nie rozumiał po co były, po co to wszystko. Piętnaście lat, i co? Co tu świętować.

A jednak myślał.

Myślał też, że tamta nie płakała. Nie krzyczała. Wstała, spokojna, i poprosiła, żeby poszedł. Nie pojął, skąd tyle spokoju. Czegoś innego się spodziewał.

Po miesiącu matka zaczęła sterować jego grafikiem, choć nie nazywała tego grafik. Po prostu: wtorek lekarz, czwartek do cioci Zosi, w piątek bądź wcześniej, piekę szarlotkę, nie lubię czekać.

W piątek się spóźnił, bo w pracy była narada. Zadzwonił do matki. Mówiła, a on, trzymając telefon przy uchu, patrzył w nocne okno autobusu.

Szarlotka była gotowa. Smaczna. Wszystko matki było smaczne.

Siedział przy stole i czuł taki ucisk, nie ból, raczej jakby powietrza brakowało.

***

Pierwsze trzy tygodnie Ela chodziła jak we mgle.

Chodziła do pracy, wracała, gotowała sobie coś prostego, jadła, szła spać. Wieczory były najgorsze, bo mieszkanie zbyt ciche najpierw bała się tej ciszy, potem po prostu była.

Przyjaciółka Ola dzwoniła co drugi dzień. Mówiła: Ela, jak się trzymasz? Może wpadniesz? Ela odpowiadała, że wszystko spoko, nie trzeba. Ola i tak przyjechała w pierwszą sobotę, przywiozła wino i ciasteczka. Siedziały do drugiej w nocy Ela opowiadała o świecach, o barszczu, o mamie z idealnym obrusem, a Ola czasem rzucała ciche co za facet, i robiło się lżej.

Dobrze zrobiłaś, Ela podsumowała Ola. Tak trzeba było.

Trochę mi straszno wyznała.

Wiem. Przejdzie.

Po wyjściu Oli Ela stanęła w salonie i spojrzała na granatowe kotary. Wybrał je Wiktor, osiem lat temu. Mówił: Nie przepuszczają światła, praktyczne. Wisiały od lat. Ela przecież nic nie myślała o tych zasłonach. Po prostu zasłony.

Zdjęła następnego dnia.

Z trudem, bo karnisz ciężki, musiała wejść na stół. Poszło. Pokój zaraz zrobił się inny. Szare październikowe światło, smutne, ale lepsze niż ciemność za kotarami.

Potem przestawiła sofę. Z pomocą sąsiada, pana Pawła (serdecznego staruszka), bo sama nie dałaby rady. Sofa przy oknie światło padało inaczej.

To było dziwne i przyjemne.

Po dwóch tygodniach spała już lepiej. Bez patrzenia w sufit do trzeciej nad ranem.

W pracy nic nowego. Była świetną księgową: punktualna i skrupulatna. Koleżanki ją szanowały, zwłaszcza pani Irena, główna księgowa niewysoka, stanowcza, z zawsze tymi samymi perłowymi kolczykami nigdy nie zdradzała świata o sobie, ale Elę ceniono.

Pod koniec października Irena wezwała ją do gabinetu.

Ela, przechodzę na emeryturę w przyszłym roku. Wyjeżdżam do córki. Dyrektor chce Ci zaproponować moją posadę głównej.

Ela milczała kilka sekund.

Mnie? spytała głupio, by choć coś powiedzieć.

Kogo, jeśli nie ciebie? Już rok o tym myślę. Zgadzaj się.

Wracała autobusem, rozmyślając. Główna księgowa. Większa odpowiedzialność, stres. Trochę tego się zawsze bała. Wiktor kiedyś rzekł: Po co ci kariera, ja zarabiam. Przytaknęła, nie protestowała.

Teraz, patrząc na światła miasta, pomyślała: czemu nie?

Listopad upłynął na remontach drobnych, w granicach budżetu: przemalowała sypialnię na bladożółto, wymieniła zasłony na jasne, lniane. Kupiła ciepły abażur, pomarańczowy, zapalała go wieczorami zamiast żyrandola. Mieszkanie się zmieniało. Robiło się jej.

Kupiła kilka donic z pelargoniami, postawiła na oknie. Pachniały świeżo i zielono, pasowały do lnianych zasłon i żółtej ściany.

Sprawy z Wiktorem załatwiali przez prawnika. Cicho i spokojnie. Mieszkanie zostawił jej bez walki. Cicho siedział, może matka przekonała, a może sam miał dość.

W grudniu Ela została główną księgową. Irena uścisnęła ją na pożegnanie.

Dobra robota rzuciła, tym razem naprawdę się uśmiechając.

Sylwestra spędzała u Oli, w dużym, wesołym towarzystwie, z dziećmi, psami, trzema miskami sałatki jarzynowej. Było dobrze i trochę smutno, takim sylwestrowym smutkiem. Wypiła kieliszek szampana, popatrzyła przez okno na fajerwerki: minął rok, żyje, trzyma się. Może nawet dobrze się trzyma.

***

U Wiktora zima nie poszła najlepiej.

Mama uznała, że trzeba go przebadać. Zapisała do internisty, do kardiologa i do gastrologa, bo źle wyglądasz, Wicuś, musisz się zbadać. Pojechał. Lekarze twierdzili, że wszystko w normie, mama jednak była rozczarowana, jakby liczyła na diagnozę i możliwość zamartwiania się.

W pracy był rozdrażniony. Koledzy to zauważali. Pietrek, z którym palił na klatce, spytał kiedyś:

Co taki napięty, Wikciu?

Nic.

W domu coś nie gra?

Nie.

Pietrek zapalił i poszedł. Wiktor został, patrzył przez brudne okno na fabryczny podwórzec. Leżał szary, wymęczony śnieg, plamy po oleju. Nie chciało się wracać ani do roboty, ani do matki. Nigdzie mu się nie chciało.

Zastanowił się: a tak właściwie, to gdzie właściwie chciałby iść?

Nie znał odpowiedzi.

Każdego wieczora matka czekała z kolacją. To był gest czułości, to rozumiał. Ale razem z kolacją szła instrukcja na jutro. W co się ubrać, gdzie podjechać, kiedy wracać. Jeśli się spóźnił telefon. Nie odbierał? Kolejny. Potem SMS: Martwię się, Wicuś. Gdzie jesteś?

W lutym spóźnił się, bo Pietrek zaprosił na hokej i piwo, po męsku. Wrócił o wpół do jedenastej.

Mama siedziała w kuchni po ciemku, po wejściu włączyła światło i spojrzała takim wzrokiem, że pół miasta by zamroziła.

Gdzie byłeś?

Przecież mówiłem, że się spóźnię.

To nie jest informacja. Nie wiedziałam, gdzie jesteś. Martwiłam się. Przez ciebie ciśnienie mi skoczyło.

Mamo…

Jedz, zostawiłam ci kotlety. Położyła mu talerz. I nie wyłączaj więcej telefonu, dzwoniłam trzy razy.

Nie wyłączyłem, po prostu nie słyszałem. Hokej był.

Hokej powiedziała ze wzgardą, jakby mówiła burdel.

Wiktor jadł i gapił się w stół.

Zauważył, że coraz częściej się tłumaczył. Ze wszystkiego. Czemu tak późno. Czemu ta koszula. Czemu nie zadzwonił od razu. Czemu nie zjadł. Albo zjadł nie to.

Pamiętał, że kiedyś sam mówił: Mama wie najlepiej. Był z tego dumny. Teraz to brzmi dziwnie i źle.

W marcu próbował wynająć pokój. Tylko przeglądał ogłoszenia, znalazł coś taniego, blisko pracy. Powiedział matce.

Rozpłakała się.

Nie głośno, nie wykrzykując, tylko cicho Czyli tu ci źle. Przeszkadzam ci. Rozumiem, Wikciu.

Nie wynajął.

W nocy czasem śniła mu się Ela. Nie romantycznie po prostu: jest w kuchni, coś robi, jadą autem. Zwyczajne obrazy. Budził się, patrzył w sufit i myślał: co u niej? Co robi?

A zaraz potem: e tam, pewnie ma już kogoś.

To go trochę denerwowało.

***

Luty był dziwnie jasny. Śnieg prawdziwie biały, oślepiające słońce. Ela każdego ranka na przystanek mrużyła oczy, pomyślała czas kupić normalne okulary przeciwsłoneczne. Od dawna miała ochotę.

Kupiła. Różowe, w cienkich oprawkach. Przymierzyła przed lustrem rozbawiła się, śmieszne i fajne.

W pracy szło. Nowe obowiązki trudne, ale radziła sobie. Raczej zostawała czasem po godzinach, rozkładała raporty, rozmawiała z szefem, panem Janem, człowiekiem konkretnym, który cenił porządek. Był zadowolony, czuło się.

Koleżanki były w porządku. Pomocnica Daria patrzyła na nią jak w obrazek, czasem przynosiła kawę bez pytania, po prostu stawiała kubek. Ela mówiła dziękuję, a Daria rumieniła się.

W marcu Ola wyciągnęła ją na urodziny swojej znajomej Natalii. Ela nie chciała nieznajomi, hałas, trzeba się zachowywać. Ola: Elka, przestań się kisić, będzie fajnie.

Natalia okazała się pogodną, gościnną osobą z dwoma kotami i gigantycznym fikusem. Gości miała z tuzin. Ela przez pierwsze pół godziny trzymała się Oli, potem zagadnęła sąsiadkę przy stole, nauczycielkę matematyki nagadały się do nocy o książkach.

Przeciwko siedział Aleksander. Zauważyła go po czasie. Typ z rodzaju niewidzialnych: średniego wzrostu, siwiejący, w prostym swetrze. Mówił mało, słuchał dużo. Uśmiechał się, kiedy coś go bawiło.

Pod koniec wieczoru stali razem przy oknie z herbatą. On coś spytał, ona odpowiedziała, potem on znów rozmowa poszła sama. Był inżynierem przy projektach, wdowiec od czterech lat, żona zmarła na nowotwór. Powiedział to prosto, bez żadnej dramy, jak mówi się o czymś z czym już się oswoiło.

Z Natalią przez jej męża się znaliśmy rzucił. Potem on wyjechał, a z Natką przyjaźń została. Ty przez Olę?

Tak. Od studiów się znamy.

Dobrze mieć takie przyjaciółki powiedział.

Oj, bardzo.

Wymienili się telefonami. Bez specjalnych oczekiwań. Napisał trzy dni później, zaprosił na kawę. Zgodziła się.

Spotkali się w małej kawiarni koło jej pracy. Rozmawiali dwie godziny. Opowiedziała o rozwodzie, słuchał, nie oceniał, nie doradzał. Potem on opowiedział o sobie. Przespacerowali się na bulwarze. Potem kino. Potem, gdzieś w kwietniu, zaprosił ją na obiad.

***

Aleksander mieszkał na piątym piętrze w kamienicy. Ela wchodziła po schodach z butelką wina, myślała: pewnie będzie bałagan typowego singla, muszę udawać, że mi nie przeszkadza. Stresowała się trochę.

Zadzwoniła.

Drzwi otworzyły się. Z mieszkania pachniało jabłkami, korzennie i ciepło, może cynamonem?

Proszę dalej uśmiechnął się Aleksander. Trochę się pospieszyłem, wrzuciłem placek do piekarnika. Mam nadzieję, że lubisz szarlotkę?

Uwielbiam odparła.

Mieszkanie było zwyczajne. Nie perfekcyjne, ale przytulne: na półce książki pomieszane z narzędziami, na stole kuchennym gazeta. Bez wymuszonej sterylności, po prostu ludzkie gniazdko.

Kroiła pomidory do sałatki, on ser. Czasem gadali, czasem milczeli. Milczenie nie ciążyło.

Ela zauważyła, że czeka. Że zaraz powie: Wolę z ogórkiem, inne sosy bywają lepsze, albo spojrzy na stół z tym wyrazem, którego nauczyła się przez piętnaście lat.

Nie powiedział. Usiadł, rozlał wino, spojrzał na nią przez stół.

Dziękuję, że przyszłaś.

Trzy proste słowa. Po prostu.

Ela spojrzała w talerz, poczuła jak coś w środku delikatnie puszcza, nagle, po cichu, jakby wreszcie mogła odetchnąć swobodnie.

Za oknem kwietniowy wieczór, lampy już się paliły, gałązka z pierwszymi listkami kiwała się od wiatru. Szarlotka pachniała na całą kuchnię.

Długo rozmawiali, o dzieciństwie, o jej marzeniu by uczyć, o ekonomii. On o renowacji starych kamienic, którą się teraz zajmował. Ela pomyślała: to musi być satysfakcja, przywracać życie ruinie.

Kiedy wychodziła, odprowadził ją do schodów.

Cieszę się, że cię poznałem.

W drodze do domu nie myślała o nim nie tylko o nim. Myślała o szarlotce, o tym, że można tak po prostu: być u kogoś, nie czekając uderzenia. Po prostu razem coś zjeść. I wrócić lżejszą.

***

Lato minęło cicho, dobrze.

Spotykali się często, bez pośpiechu. On nie pospieszał, ona też nie. W soboty chodzili razem na targ, ona kupowała zieleninę i śmietanę, on ryby. Gotowali razem, przyjemnie, bez presji, bez czytania krytycznych myśli w cudzych oczach.

Latem pierwszy raz została u niego na noc tak już, bo było późno, nie opłacało się wracać. Rano zrobił jej kawę i przyniósł do łóżka. Bez filmowego patosu, po prostu postawił kubek i usiadł obok.

Pracujesz dziś? zapytał.

Od dwunastej.

Chcesz, żebyśmy rano wyskoczyli na targ? Może są wiśnie.

Ela chwyciła kawę obiema rękami. Za oknem jasny, letni dzień, pachniało świeżością, gdzieś w oddali świergotały jaskółki. Łzy cisnęły się do oczu, ale nie ze smutku z czegoś innego. Z tego, że czasem człowiek nagle dostrzeże, że jest mu dobrze.

Bardzo chcę powiedziała.

Jesienią Aleksander zaproponował, by zamieszkała z nim. Bez pompy, pierścionków czy kwiatów; podczas zmywania rzekł tylko:

Ela, a może byś się tu wprowadziła? Duże mieszkanie, miejsca mnóstwo. No, i ja bym był szczęśliwszy.

Muszę się zastanowić.

Jasne, myśl.

Myślała dwa tygodnie. Zgodziła się.

W listopadzie się przeprowadziła. Swoje mieszkanie wynajęła, sprzedawać nie zamierzała. Przywiozła książki, pelargonie, abażur, lniane zasłony. Aleksander przestawił regał w gabinecie, żeby jej książki się zmieściły. Ustawili razem: techniczne i beletrystyka, pomieszane, wyglądało dobrze.

W grudniu pobrali się skromnie, bez wesela, tylko Ola i kolega Aleksandra świadkowie. Potem wszyscy na obiad do restauracji; było wesoło, Ola płakała, ale z radości.

W styczniu Ela dowiedziała się, że jest w ciąży.

Stała w łazience z testem ciążowym, długo patrzyła na dwie kreski. Usiała na wannie i nie ruszała się przez dziesięć minut.

Miała czterdzieści trzy lata. Zawsze sądziła, że dzieci się już nie trafią. Wiktor nie chciał, ona sama sama nie wie. Lekarze nie mówili o przeciwwskazaniach, ale pogodziła się, że nie pisane.

A tu…

Aleksander był w gabinecie, coś rysował. Podeszła do drzwi.

Zauważył ją od razu.

Co się stało? spytał cicho.

Podała test. Spojrzał. Cisza. Potem wstał i objął ją mocno, bez słowa.

Potem: To dobrze, Ela. Naprawdę dobrze.

Schowała twarz w jego ramieniu i rozpłakała się raz, naprawdę, głośno. A on nie przestraszył się, nie mówił uspokój się, tylko trzymał i powtarzał: Wszystko dobrze. Wszystko dobrze.

***

Kwiecień znów przyszedł do miasta, znów kawiarnia, znów bulwar tylko teraz Ela szła po bulwarze wolniej, bokiem, przez brzuch, a Aleksander szedł z nią i asekurował.

Siedem miesięcy. W pracy wszyscy wiedzieli. Dyrektor, pan Jan: Gratuluję, pani Elżbieto. Miejsce na panią czeka, niech się pani nie martwi. Daria patrzyła na nią już zupełnie jak na kogoś innego z szacunkiem, z jakim młode kobiety patrzą na kobiety, które ogarniają życie.

Mieszkanie, które teraz nazywali wspólnym, wypełniło się nowymi rzeczami: mała kołyska, lampka-nocnik, sterta malutkich śpioszków w szufladzie. Ela czasem podchodziła i gładziła te rzeczy ręką dawało to poczucie realności i bezpieczeństwa.

Rankami piła herbatę przy oknie, patrząc na podwórko, gdzie trawa już się zieleniła. Pachniało ziemią, trochę jabłkami z sąsiedniego ogrodu. Było dobrze i cicho.

Wieczorami, gdy Aleksander spał, a ona leżała i czuła ruchy dziecka, myślała o przeszłości. Nie z żalem, bardziej jak o starej fotografii: taka była kiedyś rzeczywistość, nie szkoda ludzi, raczej lat. Szkoda może tamtej siebie tej, co gotowała barszcz i stawiała biały obrus.

Nie wiedziała, co u Wiktora. Ola raz powiedziała, że widziała go w sklepie, postarzał się. Ela tylko skinęła głową. Nie życzyła mu źle, ale był już kimś z innej historii.

***

Wiktor siedział w kuchni u matki.

Za oknem kwiecień, ale tu zawsze jakby zima ciężkie kotary nie puszczały słońca, na półkach wszystko od lat to samo, zapach ten sam: lekarstwa, treściwa zupa, stare rzeczy.

Janina mieszając zupę, mówiła.

Znowu źle wyglądasz, Wicuś. Masz iść do lekarza, ale nie do tego twojego w przychodni na zakładzie jak się znają! Znalazłam dobrego kardiologa na Siedleckiej. Zapiszę cię.

Mamo, dobrze się czuję.

Nie możesz tego ocenić, mężczyźni nigdy nie czują, aż jest za późno. Twój ojciec też mówił dobrze, dopóki się nie skończyło…

Wiktor patrzył w stół.

Na stole leżał kraciasty obrus, niebiesko-biały. Praktyczny, matka miała rację.

Postawiła przed nim talerz.

Jedz, zanim ostygnie. Dziś zupa gryczana, z wołowiną. Lubiłeś.

Lubię, mamo.

Wziął łyżkę. Zupa była dobra. Mama umiała gotować.

Wicuś usiadła z herbatą naprzeciw myślałeś nad tym, co mówiłam? No, o pani Ludmile?

Popatrzył.

Nie.

A szkoda. Porządna kobieta, wdowa, własne mieszkanie. Pytała o ciebie.

Mamo.

Co mamo? Ty już czterdzieści pięć, Wiktorze! Nie można tak samotnie, to nie po ludzku.

Mam kogoś zaskoczył sam siebie tym, co powiedział.

Wzrok matki ostrzegawczy.

Gdzie?

Nigdzie. W sensie, że nie będę się umawiał z Ludmiłą. Sam się ogarnę.

Jak ty się ogarniesz, jak tylko siedzisz i gapisz się w ścianę? Janina pokręciła głową. Ja wiem, myślisz o tej swojej Elżbiecie. Po co? Ona cię wyrzuciła. Takie kobiety…

Mamo przerwał tonem nieznoszącym sprzeciwu.

Uciszyła się. Tykał zegar, za oknem świergotał ptak, mocno, wiosennie.

Jedz, ostygnie podsumowała. Kto cię tak wykarmi, jak nie matka?

Wiktor patrzył w talerz.

Zupa była dobra, nie da się odmówić.

Jadł. Jadł i myślał. Myślał o tamtym dniu, październiku, kiedy wpadł na próg, zmęczony, rozdrażniony, i od razu o obrusie, o barszczu, o tym, że mama umie lepiej.

Wtedy nie rozumiał, że to nie o obrus chodzi. Do czegoś zaczynał dochodzić, ale za późno, jak to z ludźmi bywa refleksja po czasie.

Był w klatce. Słowo przyszło samo, aż zatrzymał łyżkę nad zupą. Klatka. Tyle że to nie Ela ją budowała. Cicho ustępowała. Klatka była jego własna: niósł ją z domu matki do własnego, potem znowu tu.

Smakuje? spytała matka.

Smakuje, mamo.

No widzisz! Bez matki byś przepadł, Wicuś.

Nie odpowiedział.

Za oknem ptak wrzeszczał coraz donośniej. Wiosna waliła do środka, a zza kotary prześwitywał pasek jaskrawego, zbytecznego kwietniowego światła.

Wiktor zgarbił się nad talerzem. Dokończył zupę.

***

Ela tego wieczoru stała na balkonie w, jak już mówią, ich wspólnym mieszkaniu, i patrzyła na zachód słońca. Brzuch był spory i niewygodny, ciężko się stało, ale musiała wyjść za bardzo ciągnęło ją powietrze. Od dołu pachniało ziemią, czymś młodym, co nie ma jeszcze nazwy jak to na wiosnę.

Z mieszkania dobiegał głos Aleksandra, rozmawiał z pracą, spokojnie. Na stole dwa kubki, jego i jej, ciepły pomarańczowy abażur ten, co przywiozła.

Położyła rękę na brzuchu. Maluszek kopnął, powoli, rozleniwiony jak przed snem.

No hej, szepnęła Ela w przestrzeń.

Strach był. Było dobrze. Było to proste, nieefektowne szczęście bez gwarancji, bez złudnych deklaracji, tylko: kwietniowy wieczór, zapach ziemi, ciepłe światło w oknie i mała, żywa istota, która czeka, aż nadejdzie jej pora.

Ela postała jeszcze chwilę.

A potem weszła do domu.