Trzy nici. Trzy losy

Trzy nici. Trzy losy

Co ona powiedziała? Weroniko, nie dosłyszałam. Co takiego? Zofia Wiktorowna pochyliła się lekko do przodu, przystając bliżej swojej przyjaciółki, Weroniki Pawłowny.

Ta zaczęła wyjaśniać jej szczegółowo, o czym rozmawiały przed chwilą mijające je matka z siedmioletnią córeczką.

W szkole mają jakiegoś urwisa, a ona mu odpowiedziała…

Weronika mówiła głośno, na całą ulicę. Zofia słuchała uważnie, nie przerywała, po czym obejrzała się, odnalazła wzrokiem tę dziewczynkę i skinęła jej głową.

Fajna, czyściutka dziewuszka. Ale jakaś taka… skomplikowana! stwierdziła.

Dlaczego? zdziwiła się Zofia, łapiąc przyjaciółkę pod ramię i pociągając naprzód, bo światło już dawno było zielone, a auta ustawione w rzędzie czekały, aż dwie starsze panie przejdą przez ulicę.

Co? Nie słyszę, Zosiu, co? dopytywała Weronika, zdezorientowana rozglądając się dookoła, przyciskając mocniej torebkę i drobnymi kroczkami spiesząc do chodnika.

Mówię, dlaczego skomplikowana? powtórzyła głośno Zofia.

A bo tak…

Zofia Wiktorowna nie zawsze lubiła tłumaczyć swoje przemyślenia, czy to z lenistwa, czy z przekonania, że i tak wszystko jasne.

Dziewczynka wzięła na siebie rolę poprawiania łobuza? Upominała go, wychowywała? Nie, dzieciaki! To tak nie działa Tak nie można!

Zosia kręciła głową w rytm swoim myślom, a Weronika westchnęła. Czasami przyjaciółka była po prostu nie do zniesienia ze swoimi zagadkowymi niedopowiedzeniami. Ale bez Zosi ten świat, tak bardzo odmieniony, dziwnie jaskrawy i głośny, byłby nieopisanie trudniejszy.

Zofia Wiktorowna i Weronika Pawłowna były sąsiadkami. Miały nietypowe mieszkania każde z osobnym wejściem prosto na ulicę, bez klatek schodowych, bez wind. Mieszkały w jednym z budynków dawnego folwarku, który niegdyś należał do energicznego ułana, potem przekazany został znanemu działaczowi kultury, który po uzgodnieniach z żoną, w budynku głównym otworzył gimnazjum, a oficyny i przybudówki oddał na pracownie artystyczne. Dalej losy tego miejsca plątała historia, mieszając spokojną, rytmiczną codzienność folwarcznych sal. W końcu parterowy, zbudowany w półkolu budynek, kiedyś, aż wstyd powiedzieć, stajnia, został przerobiony na mieszkania. Większość mieszkańców rozeszła się do większych, wyższych i jaśniejszych lokali, ale Weronika, Zofia i jeszcze jedna przyjaciółka, Tamara, trzymały się swoich ścian, rozdzierając na strzępy kolejne kartki z propozycjami wykupu ich mieszkań, zamiany, z dopłatą lub bez, obietnicą pomocy przy przeprowadzce i zatrzymaniem meldunku.

Firmy, agencje ochrony, właściciele drobnych biznesów dla wszystkich ten kawałek Warszawy wydawał się kąskiem nie do pogardzenia, tak bardzo dogodnie położony, w historycznej dzielnicy, przy samej Foksal. Niedaleko kościół św. Aleksandra, zresztą i sam Pałac Kultury przecież widać po lewej! Owszem, budynek główny zajmuje szkoła sztuk pięknych, ale przecież są oficyny, małe domki, których jeszcze nie wydano w pewne ręce.

A te delikatne, już słabe kobiety stawały do końca w obronie swoich nor. Tu przeżyły całe życie, tu chcą je zakończyć.

Zajdziemy do Tami? powiedziała zdecydowanie Weronika, niosąc pudełko z tortem. Złożymy życzenia.

Co? Co mówisz? Spójrz na mnie, przeczytam z ust! szarpnęła przyjaciółkę za rękaw Zofia. Źle się z tym czuła, było jej wstyd, bała się, że Weronika wybuchnie, nakrzyczy i odejdzie. Oczywiście, głuchota irytuje, Weronika nie jest z żelaza

Lecz nie, Weronika spokojnie się zatrzymała, pochyliła blisko twarzy przyjaciółki i wyraźnie wysylabizowała słowa.

A tak, Tamara zapraszała… Pamiętam! Weronika skinęła głową. Nieporozumienie zostało zażegnane, czas iść dalej.

Tamara Feliksowna, biedna, niechodząca staruszka, dziś miała święto urodziny córki. Lidka już dawno nie była młoda, rzadko wpadała, ciągle w pracy gdzieś w biurze. Miał być rodzinny obiad w weekend, potem przełożyli. Tamara na córkę się nie obraża.

To moja wina mówiła, gdy gościnie już siedziały przy skromnie, ale uroczyście nakrytym stole. I nie ważyć się krytykować mojej dziewczyny! uniosła palec, ale nikt i tak nie zamierzał. Lidka to już swoja, o niej zawsze tylko dobrze!

Weronika gładziła dłoń rozemocjonowanej sąsiadki. Ręka Tamary drżała, suchutka, chudziutka, tą samą dłoń kiedyś, jako dziewczynka, wyrywała chwasty na podwórku, gdy tuż po wojnie zakładały mały ogródek. Tą drobną łapką Tamara trzymała ciężką łopatę, grzebała w gliniastej ziemi, a potem, delikatnie, jakby głaskała pisklątko, wsypywała do rowków nasiona. Było wtedy ciężko. Głód, bieda. Matki trzech dziewczyn pracowały w szpitalach na Kopernika, same pilnowały się nawzajem. Co znalazły, to jadły, co zdołały, to ugotowały. Mamy przynosiły z pracy chleb, czasem masło, ale zwykle takie jakieś wiórkowate, niesmaczne. Wtedy żadna nie narzekała, wszystkie wiedziały, że tak jest wszędzie Ale miały ogródek, wyhodują masę pysznych rzeczy! Nasiona cudem zdobył dla nich dawny agronom z sąsiedztwa, siwy jak gołąb pan Proszek. Mieszkał w kamienicy, kłócił się ze współlokatorami, palił tak, że można było wieszać siekierę w dymie, ale te dziewczyny z stajni lubił. Były żywe, prawdziwe. W ich oczach było dziecięce zaciekawienie i chęć poznania.

Chodź tu! zawołał Weronikę. Dziewczę podeszło. Tu wam dziewczynki nasionka. Posiejcie, będzie wam dobrze. Ja wam podpowiem!

Nie wierzyły, że coś wyrośnie, ale pan Proszek nie oszukał. Kapusta urosła, ogórki wędrowały po ziemi, kwitły drobnymi żółtymi kwiatuszkami, chowały się pod bujnymi, mięsistymi liśćmi. Pietruszka nie wyszła, wypuściła jasne łodyżki, po czym znikła.

Ale jak pan Proszek klął na nie! Zmarnowałyście plon, wszystko na marne!

Potem przyniósł im sucharek, kazał otrzeć nosy.

Jeszcze trochę, wojna się skończy, wrócą wasi ojcowie, to taki zrobimy ogród, że wszyscy pozazdroszczą! obiecał.

Ale sam nie doczekał końca wojny. Weronika, Zofia i Tamara patrzyły z przerażeniem, jak go wynoszą z domu, jak zabierają do pochówku. Dużo śmierci wtedy było, zbyt dużo, ale kiedy odchodzi ktoś bliski, jest to szczególnie straszne… A ojcowie nie wrócili, ogród zrobili już same…

I teraz Tamara, już stara, siedzi w wózku przy stole, Weronika głaszcze jej dłoń, a Zofia kroi ogórki i rozkłada mięso. Na stole stoją kieliszki. Tamara bardzo szanuje żurawinówkę, dziś częstuje swoje sąsiadki, wzniosą toast za zdrowie Lidki, za niesprawne nogi Tamary, za to, by zima nie była okrutna, by nie trzęsły stare kości od mrozu.

Tamara utraciła sprawność ruchową głupio i żałośnie. Poszła zimą na spacer, poślizgnęła się, upadła. Zdawało się, że niegroźnie, plecy tylko lekko obite, a rano nogi odmówiły posłuszeństwa. Przerażona, oblana zimnym potem, nie mogła sięgnąć po telefon, zadzwonić do lekarza czy córki. Telefon stał za daleko. Może gdyby zsunęła się z łóżka, doczołgała na rękach do szafki… Nie, nie miała siły. Z czasem szczupła i filigranowa Tamara się rozrosła, przytyła. Lekarze mówili hormony, kazali brać leki. Ale ona wiedziała: to już starość. Trzeba rzeczy nazywać po imieniu, bez złudzeń…

Tamara słyszała, jak Weronika wychodzi na podwórko, woła dobrze już oswojone gołębie i wysypuje im okruchy. Po chwili jej sylwetka migała za oknem, bo mieszkania miały bardzo niskie, niemal równo z ziemią dlatego zimą podłogi były lodowate i chodziło się w domu nawet w filcowych kapciach. Każdego, kto szedł, było dobrze widać, jak w telewizorze.

O, Weronikę nadają… Do sklepu poszła, uśmiechnęła się smutno Tamara. Zaraz i Zosieńka się pojawi. Ona to uwielbia pospać…

Tamara długo nie wołała o pomoc, leżała zmarznięta, bo październik wciągnął całe ciepło przez otwarte okno w kuchence. Bardzo chciało jej się jeść i do łazienki…

Zaniepokojone przyjaciółki przyszły same. Jak to, żeby sąsiadka Tamara nie włączyła radia albo płyty rano, przy śniadaniu?! Zaspała? Bądźże poważna! Tamara wstaje bez budzika, nigdy się nie spóźnia, jakby miała zegar w środku!

Zaczęły pukać, Weronika z Zofią, potem i dozorca. Ten, łamanym polskim, dopytywał, czy nie trzeba pomóc, na końcu oznajmił, że kobiety nalegają, by wywalił drzwi.

Słaba drewniana drzwi ustąpiła pod naporem silnego ramienia, do mieszkania jak kule do kręgli wpadli dozorca, głuchawa Zofia i potem Weronika.

Tamara! Gdzie jesteś, no?! Gadanie przestań, odpowiadaj! wołała Zofia. Z przerażenia wszystko jej się mieszało, uszy zupełnie nie działały.

Zobaczyły Tamarę na ziemi, szybko pojęły o co chodzi, wyprowadziły dozorcę.

O Boże! Dziewczyny, idźcie już, nie patrzcie na mnie! rozpaczała Tamara, podczas gdy sprawne dłonie Weroniki zmieniały jej pościel, myły ją, przebierały. Weronika miała wprawę, opiekowała się sparaliżowanym mężem, który był konserwatorem zabytków i spadł z rusztowania. Weronika pochowała męża osiem lat temu z mieszanym uczuciem ulgi i żalu.

Bardzo się męczył mówiła stojąc nad grobem. Teraz już spokojny, wolny. Tam, kiwała w niebo, znowu będzie jak nowy.

Czemu w sumie taki drobiazgowy i konfliktowy człowiek miałby iść do nieba, przyjaciółki nie pojmowały, ale nie wyprowadzały jej z błędu, niech się cieszy…

Tamarę zabrano do szpitala, diagnozy były marne… Całą noc płakała, obwiniając się, że to kara od Boga.

Za co tak panią? dziwiły się kobiety z sali.

A było za co. W wieku dziewiętnastu lat Tamara urodziła córkę, uroczą, rudą dziewczynkę. Zrodzoną z wielkiej szkolnej miłości do chłopaka z równoległej klasy. Spotykali się, chodzili, odrabiali wspólnie lekcje, a potem wydarzyło się coś, czego Tamara wstydziła się wyznać nawet Weronice i Zofii. Skończyły się lekcje, Tamara dowiedziała się, że jest w ciąży. Matka obiła ją ścierką i kazała lecieć do szpitala, może coś poradzą. Ale co mogli poradzić? Rodzić, jeśli już tak się stało. Matka Tamary proponowała lekarzom pieniądze, szukała wyjścia, ale nie zdążyła. Tamara uciekła na wieś do swojej ciotki. Tam donosiła, urodziła Lidkę, dwa lata pracowała w kołchozie. Matka ich odwiedzała, do wnuczki przyzwyczajała się powoli.

A co z ojcem? Ten szybko się wycofał. Po co mu układać życie, wiązać się, skoro czekała go uczelnia, kariera, może dyplomacja… Tamara i Lidka były nie na miejscu! Proszę nie wplątywać szanowanej rodziny w takie afery!

Po dwóch latach matka wzięła je z powrotem do warszawskiego mieszkania. Weronika i Zofia zostały ich cudownymi nianiami. Lidka kursowała raz do jednej, raz do drugiej, doglądana przez sześć oczu babcine, Weroniki, wtedy jeszcze sokole, i pełne czułości Zofii.

Dziwnym im się wydawało, że jeszcze wczoraj Tamara była dziewczynką, a dziś już matka i że wie rzeczy dla nich niezrozumiałe, przez co jakby awansowała społecznie. Szybko jednak zrozumiały Tamara wciąż ta sama, tylko bardziej zmęczona.

Tamara ukończyła zaocznie studia, pracowała, wychowywała Lidkę. Matka zmarła, gdy Lidce było dziewięć lat.

Potem do ich zakładów poligraficznych przyjechała zagraniczna delegacja. A tam… przystojny Francuz. Żadny Wydział nie powstrzymał Pierra, nie zatrzymał i Tamary, choć straszono, ostrzegano. Ale miłość… Ona jest siłą, która przesuwa góry!

Weronika i Zofia otwierały tylko szeroko usta, gdy Pierre zjawiał się z prezentami, wielkimi pudełkami. Były tam sukienki, zabawki dla Lidki, porcelana… Potem zaprosił je do siebie.

Wyobrażacie sobie, ma pod Paryżem willę, wszystko jest! I dla mnie pokój i… Tamara opowiadała z wypiekami na twarzy.

A Lidka? spytała Weronika.

Najpierw zostanie w Polsce, ja się tam urządzę, potem po nią wrócę, ja… tłumaczyła narzeczona. Wszystko jej huczało w głowie, orkiestra weselna zagłuszała zdrowy rozsądek i słowa koleżanek.

Mamo, a gdzie jest mój bilet? patrząc matce w oczy, spytała Lidka, kiedy wróciła ze szkoły. W szkole trzeba coś powiedzieć…

Ty zostajesz, Lidko. Taka podróż to za dużo na razie. Ja wrócę po ciebie. Będziesz mieszkać z…

Tamara aż podskoczyła, kiedy z hukiem rozbił się prezent od Pierra wazon. Lidka całą siłą rzuciła nim o podłogę. Potem poleciały talerze, filiżanka, wszystko, co dostała na urodziny…

Lidka potem przyznała się cioci Weronice, że wtedy ktoś ją jakby zabił. Odcięto powietrze, coś ścisnęło w gardle, nie mogła zaczerpnąć tchu. Ręce łapały powietrze jakby to coś można było złapać i rozedrzeć, ale płuca tylko bardziej się ściskały, a w oczach ciemniało.

Twoja mama wróci. Zobaczysz. Nie potrafi żyć bez ciebie. Ty zdecydujesz, czy jej wybaczysz, czy nie doradziła Weronika, kiedy Lidka się wypłakała. Możesz zrobić, jak chcesz nie będę jej usprawiedliwiać. Ale… Zbyt długo żyłyśmy szaro, aby nie dać się zwabić pięknym obietnicom. To nasza słabość, Werka…

Weronika i sama raz sparzyła się na tej słabości. Przylgnęła do niej kiedyś jakaś kobieta, obiecując sprzedać ładną karakułową czapkę. Wypróbowała ją już, zapłaciła, dostała woreczek i kazano szybko iść. W domu odkryła, że w woreczku są stare szmaty… A czapki ani widu… Też się chciało luksusu i nic z tego nie wyszło

Tamara wyjechała. Lidka nie żegnała jej na dworcu, nie odpowiadała na listy. O życiu córki Tamara dowiadywała się od przyjaciółek.

Wróciła po pół roku wieczność dla nastolatki. Lidka nienawidziła jej, wszystkich prezentów pozbyła się bez żalu.

Wyszłaś chociaż za mąż? spytała cicho Zofia.

Nie Tamara pokręciła głową. Rodzina Pierra uznała, że kandydatka z dzieckiem do niej nie pasuje, kazali się Lideczki pozbyć, błahostka jak to nazwali. Wiesz Tamara ściszyła głos gdy to usłyszałam i zrozumiałam, że Pierre popiera ich całkiem, zwyczajnie splunęłam im na błyszczącą podłogę i wróciłam. Myślisz, że Lidka mi wybaczy?

Zofia wzruszyła ramionami, po dłuższym milczeniu odpowiedziała:

Kiedyś. Musi dorosnąć, sama się sparzyć, kochać. Może wtedy zrozumie. Ale wiesz, Tamara, nie pochwalę cię. Źle i okrutnie postąpiłaś, wybacz szczerość.

Wtedy Weronika i Zofia już były po ślubie, każda miała syna. Ocuwać się na dwa dni od rodziny wydawało się nie do pomyślenia…

Za ten grzech Tamara uważała się za ukaraną. Dlatego pół jej ciała nie słucha.

Lidka zatrudniła matce opiekunkę, ale ta była obca, szorstka, nie czuła. Tamara cicho znosiła, bo inaczej nie dała rady. Kiedyś opiekunka przez pomyłkę oblała ją wrzątkiem zamiast letnią wodą. Tamara wrzasnęła, popłakała się. Skóra napuchła bąblami, paliła, tamta kobieta uciekła, wystraszona. Tamara została w łazience sama naga, z poparzoną skórą, z bólem. Od ścian odbijały się światła, a przed oczami tańczyły iskry.

Ściany cienkie, słychać wszystko. Weronika przybiegła na krzyk. Miały już z Zosią zapasowe klucze do mieszkania Tamary. Uratowały ją. Od tego czasu Weronika przejęła opiekę.

No co ty! Nie mogę! To wstyd zapierała się Tamara. Przynajmniej ci zapłacę!

No coś ty! rąbnęła Weronika. Lepiej wydaj pieniądze na rozum! Dziwna się zrobiłaś!

Czego się było wstydzić? Razem do łaźni chodziły, razem stały w kolejkach do przychodni. Od dzieciństwa wyciągały się z kłopotów, broniły przed wojennymi nalotami. Miały wspólną przeszłość. Więc po wszystkim miałaby jedna drugiej płacić?

Kwestia pieniędzy została zamknięta. Weronika opiekowała się Tamarą, potem wyprowadzała na spacer Zofię. Ta bywała rozkojarzona, mogła wpaść pod samochód, pod rower; ze stratą słuchu zrobiła się nieporadna jak sowa. Weronika brała ją pod ramię i szły krok za krokiem przez Foksal, potem w uliczki bliżej Wisły droga niezbyt krótka, ale ciekawa. Czasem siadały w cichych podwórkach, patrzyły na bawiące się dzieci, wspominały, jak same były młode, jak ich synowie zdzierali spodnie na drzewach. Tu, w centrum, wszędzie lipy. Kiedy kwitną, zapach aż kręci w głowie. Zofia szczególnie lubiła zbierać kwiat lipy na herbatę, wiedziała, jak suszyć i parzyć. Miały z Weroniką i Tamarą nawet lipowe wieczory zbierały się u Zosi, siadały przy okrągłym stole w maleńkiej kuchence, rozstawiały filiżaneczki z cienkiej porcelany. Każda przynosiła coś ekstra na poczęstunek; wertowały książki kucharskie, kombinowały przepisy, aż któryś z ich dorosłych już synów zamąci i zamiast wymyślnej potrawy wychodziło coś bardziej swojskiego, ale równie pysznego.

Jadły, piły herbatę, patrzyły przez okno na ogród, na kołyszące się kwiaty lipy, obracające się jak tancerki i tak snuły się rozmowy dusz.

Tamara wspominała Paryż, Weronika opowiadała o artystach, których poznawała jako muzealniczka, Zofia zaś, która pracowała w fabryce opon na Grochowie, coraz częściej milczała; słuch pogarszał się, bała się, że koleżanki zauważą.

Już w czasie wojny, jeszcze jako dziewczynka, przeżyła wybuch bomby blisko siebie. Huk ogłuszył ją na długie lata. Ból uszu nie mijał, głowa, jakby była za duża, napompowana od środka, groziła pęknięciem. Zosia często leżała na podłodze i ściskała głowę, była sama w domu, trzeba było samemu ratować głowę przed katastrofą… I słuch przygasał. Z wiekiem coraz bardziej.

W pracy Zofia poznała przyszłego męża. Był starszy od niej o dwanaście lat.

Po co jestem ci potrzebny? odwracał się, kryjąc poparzoną twarz. Znajdziesz sobie młodego, przystojnego, a ja tego nie wytrzymam, Zosiu, umrę!

Pobrali się, a w ich pierwszą wspólną noc Janek ciągle sprawdzał, czy ona naprawdę tu jest, czy to nie sen. Nie spał do świtu, słuchał, jak stuka zegar w kuchni, jak drapie się pod podłogą mysz, jak ciepły deszcz stuka w dach, jak oddycha Zofia. Poznał setki odcieni jej oddechu, tak bardzo nasłuchiwał. Usnął dopiero nad ranem, gdy Zosia już szykowała się na śniadanie. Wtedy ona czuwała, patrzyła na swego męża. Nie przerażał jej ślad po oparzeniu, siwizna na skroniach nawet mu pasowała, a oczy wciąż mu się śmiały jak u chłopaka.

Jan był miłością jej życia. Odszedł wcześnie, miał ledwie pięćdziesiąt pięć. Położył się wieczorem, rano już się nie obudził. Odszedł cicho. Zosia stała nad nim, łzy kapały na jego policzek, a ona, wciąż je wycierała, bała się, że są gorące, że go poparzą, że będą szczypać w oczy…

Syn Igor zawołał sąsiadki, zabrały Zosię, samego też do siebie. Wspólnie przeżywały żałobę, a Lidka, patrząc przerażona na bliskość bólu i śmierci, dopiero wtedy zrozumiała, jak bardzo kocha swoją matkę. Zaczęła przebaczać, po troszeczku, drobnymi krokami zbliżać się do tej Tamary, niedoszłej paryżanki

Mąż Weroniki nie podobał się żadnej z koleżanek. Jak mówiła Tamara miękko mówi, twardo śpi. Wszystko kalkulował, obiecywał, ale gorzej z wypełnianiem. Trzeba kupić nowe zasłony? Trzeba. Ale potem. Teraz odkładamy na lodówkę.

Przyszła kolej na lodówkę. Trzeba wynająć samochód, przewieźć zakup. Trzeba. Ale tragarze drodzy. Andrzej rezygnuje z marzeń Weroniki, zrywa kwit, narzeka na drożyznę.

Weronika czekała już w domu. Miejsce było, gniazdko gotowe… A Andrzej wraca naburmuszony, zły, tłucze w stół, mówiąc na to nie pozwolę, ja wszystko wiem, nie zgadzam się…

Po co za niego wyszłaś? cicho zapytała Zofia, kiedy mąż Weroniki znów odmówił kupna szafy.

Bałam się, że nikt więcej nie spojrzy. Wy z Tamarą piękne, ja myszka… Kto by mnie chciał, no?! płacząc tłumaczyła Weronika, dobra dusza, ładna, ale nieśmiała.

Rozwiedź się! wołały przyjaciółki. Ile można?

Nie mogę. Mamy syna. Nie można rozwalać rodziny, bo się rozczarowałam facetem. Michał lubi ojca, dogadują się! Nie zrozumie mnie. Nie, dziewczyny…

Zofia i Tamara kręciły palcami przy skroni, burczały na Andrzeja, gęsto swoje… A potem Weronikę jakby kto podmienił. Rozpromieniała się, uśmiechała, szła ulicą jak łódka.

Co się dzieje? spytała z powagą Zofia. Co ty taka radosna?

Zarumieniona Weronika najpierw machnęła ręką, potem szepnęła:

Zakochałam się. Opiekuje się mną bardzo dobry mężczyzna. Teraz wiem, jak wygląda silne, męskie ramię…

Popłakała się, a Zofia tylko pokręciła głową. Ze swoimi zasadami Weronika i tak się nie rozwiedzie, będzie sobie cierpieć i tego, idealnego, dręczyć…

Ten romans trwał długo. Zakończył się, gdy Michał był już dorosły, szykował się na studia, a ojciec, Andrzej, dostał udaru w pracy, spadł z rusztowania… Już się nie podniósł. Weronika została opiekunką, obwiniała się, prosiła o przebaczenie, a on już tylko bełkotał.

Kiedy odszedł, nowy adorator poprosił Weronikę o rękę, ale odmówiła.

Michał nie zrozumie… Czułabym się jak zdrajczyni. I tak jestem winna Andrzejowi.

Tamten mężczyzna na zawsze wyjechał z Polski. Nie powiedział dokąd, nie pisał, nie dzwonił. Nie udało mu się wyciągnąć Weroniki z kokonu winy i żalu, o szkoda, dobry był człowiek. To on załatwił upragnioną lodówkę, meble, nawet Michałowi kilka rzeczy zorganizował po znajomości. Ale gospodarzem domu nie został. Szkoda…

Mijały lata, starzały się sąsiadki i dom, obejmujący półkolem podwórko z wysokimi lipami. W szkole artystycznej rosły talenty, dojrzewali muzycy i aktorzy. Ich nieśmiałe występy, pierwsze kroki w karierze, słuchały trzy staruszki, często przychodzące na koncerty.

Tamara w wózku, okryte nogi ciepłym pledem, w aksamitnej sukni z koronkowym kołnierzykiem, Weronika prosta, schludna, w czekoladowej sukience z paskiem z koralików i dobranymi bucikami, Zofia, chodząca raczej do towarzystwa, niewiele już słysząc, ale ciesząca się widokiem młodości. Ubrana skromniej: garsonka, szara lub czarna, na nogach stare, wygodne buty, w ręce torebka dawno wypłowiała na rogach, z twarzą pełną spokoju, często mylona była z jakąś sławną pianistką lub wokalistką, co przyszła po cichu.

Wszystkie trzy miały koronkowe rękawiczki ukłon dla paryskiej przeszłości Tamary…

Nie powinnaś się tak obwiniać, Tamaro rozkrawając tort, powiedziała Weronika. Lidka jest już dorosła, sama matka, żona. Wie, co znaczy prawdziwa miłość. Pierra może i nienawidzi, słusznie zresztą, ale ciebie kocha.

Tak, tak! przytaknęła słowom przyjaciółki Zofia. Młodość jest okrutna, radykalna. Potem wszystko się zmienia, pojawiają się odcienie i półtony. Lidka wtedy cierpiała, nie rozumiała, ale dorosła, poukładała. Twój Pierre to cwaniak…

Postawiły jeszcze raz wodę w czajniku. Elektryczną, bez zapachu żywicy, ale bardzo ładną. Na stole, pod oknem, stała, lśniąc czystością. Przy niej było cieplej.

Za oknem szalał deszcz, szeleścił po żółtych liściach. Niedługo przyjdą przymrozki, zwiędną aksamitki przed domem, zwiotczeją liście nagietków. Jesień pachniała już wyraźnie: ciepło jeszcze, ale to już końcówka.

Na podjazd wturlał jakiś samochód, błysnął światłami, zgasł. Ktoś szybciutko poklepał obcasami, stanął pod drzwiami. Tamara zamarła, nasłuchując.

Zadzwonił dzwonek. Weronika otworzyła, wpuściła Lidkę, ucałowała ją, skinęła w stronę kuchni.

Długo już czeka, martwi się. Idź do niej, kochana! Sto lat, kozo moja!

Lidka przyniosła ukochane przez mamę dalie ciemnofioletowe z żółtym środkiem. Za ogromnym bukietem nie było widać jubilatki, a sama się popłakała. Siedzi, łzy ciekną, bo nie może uwierzyć, że została jej już dawno wybaczona. Albo sama sobie nie umie wybaczyć I jeszcze cieszy się. Urodziła jej się dziś córeczka, mały rudzielec, kociaczek w różowym kocyku. To szczęście!

Jeśli dziś zajrzycie przez okno parterowego półkolistego domu za głównym budynkiem dawnego folwarku ułana, zobaczycie trzy drogie staruszki. Śmieją się, popijają herbatę, wspominają stare czasy i czekają… dzieci, wnuków, prawnuków wszystkich, którzy nadają ich dniom sens. Niedługo odejdą, rozpłyną się w niebycie, trzeba zdążyć przytulić bliskich. To bezcenne.