Trzy nici. Trzy przeznaczenia

Trzy nici. Trzy losy

Co ona powiedziała? Weronika, nie dosłyszałam, co? Irena Wiktorowna pochyliła się do swojej towarzyszki, Weroniki Pawłowny, by lepiej ją usłyszeć.

Weronika zaczęła szczegółowo tłumaczyć, o czym rozmawiały przed chwilą mijające je matka z około siedmioletnią dziewczynką.

Ano, u nich w szkole jest jakiś łobuz, a ona mu powiedziała

Weronika mówiła głośno, przez całą ulicę. Irena słuchała uważnie, nie przerywała, a potem, oglądając się za siebie, odnalazła wzrokiem dziewczynkę i skinęła jej głową.

Porządna, czysta dziewczynka. Ale bardzo zamyślona! orzekła wreszcie.

Dlaczego? zdziwiła się Irena Wiktorowna, ujmując Weronikę pod ramię i ciągnąc ją naprzód, bo światło dawno już wskazywało zielone, a auta, ustawione jeden za drugim, cierpliwie czekały, aż dwie starsze kobiety przejdą przez ulicę.

Co? Nie słyszę, Irenko, co? dopytywała się Weronika, rozglądając się. Przytuliła mocniej do siebie torebkę i szybciutkimi kroczkami ruszyła w kierunku chodnika.

Mówię, dlaczego zamyślona? znów dobitnie powtórzyła Irena.

Aaaaa Bo tak.

Irena Wiktorowna nie zawsze lubiła wyjaśniać swoje przemyślenia; może z lenistwa, a może uważała, że to i tak jasne.

Dziewczynka wzięła na siebie rolę poprawiania rozrabiaki? Upomina go, wychowuje? Tak to nie działa, dzieciaczki Tak się nie uda!

Irena kręci głową w takt własnych myśli, Weronika wzdycha. Czasem przyjaciółka bywa nieznośnie tajemnicza, ale bez niej ten dziwnie jasny, głośny świat byłby nie do przebrnięcia.

Irena Wiktorowna i Weronika Pawłowna to sąsiadki. Mają nietypowe mieszkania każde z własnym wyjściem na ulicę, bez klatki schodowej czy windy. Kobiety mieszkają w jednym z budynków dawnego dworku przy ulicy Sienkiewicza w Warszawie. Niegdyś należał do jakiegoś oficera ułanów, a potem trafił do znanego działacza kulturalnego, który po konsultacji z żoną, urządził w głównym budynku liceum, a oficynki oddał na pracownie artystyczne. Potem burzliwa historia zmieniała cicha życie dworku. W końcu parterowy, półkolisty budynek kiedyś, ni to żart, stajnia przebudowany został na mieszkania. Większość lokatorów wyprowadziła się do większych, jaśniejszych, nowocześniejszych mieszkań, ale Weronika, Irena i jeszcze jedna przyjaciółka, Tatiana, z uporem trzymają się starych murów, drąc na kawałki kartki z ofertą wykupu, zamiany czy z pomocą przy przeprowadzce.

Firmy, właściciele biznesów, agencje ochrony dla wszystkich ten kawałek Warszawy był łakomym kąskiem. Niedaleko kościół św. Krzyża, no i sam Zamek królewski oto widać jego wieżę z lewej! Tak, nawet jeśli w głównym budynku jest liceum plastyczne, to jednak są przybudówki, które jeszcze nie trafiły w pewne ręce.

Ale te kruche, już niemal schorowane kobiety bronią swych gniazdek do końca. Tu spędziły życie, tu chcą je domknąć.

Chodźmy do Tereni postanowiła stanowczo Weronika. W ręku trzymała pudełko z tortem. Złożymy życzenia.

Co? Co ty mówisz, nie słyszę. Weronika, no spójrz na mnie, przeczytam ci z ust! Irena złapała przyjaciółkę za rękaw. Czuła się niepewnie, wstydziła się swojej głuchoty i bała, że Weronika kiedyś wybuchnie, nakrzyczy i odejdzie. Wiadomo, to męczy…

Ale Weronika spokojnie zatrzymała się, pochyliła i starannie, wyraźnie artykułowała słowa.

Ach tak. Terenia zaprosiła Pamiętam! Weronika pokiwała głową. Nieporozumienie zażegnane, można iść.

U Teresy, biednej koleżanki na wózku, dziś święto urodziny córki. Lidia nie jest już młoda, pracuje, ciągle zabiegana, rzadko wpada do matki. Miały świętować w weekend, potem przełożyły. Teresa się nie obraża.

Sama jestem sobie winna mówi, gdy przyjaciółki wreszcie siadają przy skromnie, ale odświętnie nakrytym stole. I nie mówcie nic złego o mojej dziewczynce! wykłada palec, ale nikt nie miał tego w zamiarze. Lidia to swoja, o niej mówi się dobrze!

Weronika gładzi dłoń roztrzęsionej sąsiadki. Rączka Teresy sucha, koścista, kiedyś jeszcze w dzieciństwie rwała nią chwasty na podwórku, gdy po wojnie zakładały z matkami ogródek. Rączką tą Teresa dzierżyła łopatę, kopała gliniastą ziemię, a potem delikatnie, jak pisklę, sypała do pracy nasiona. Ciężko było głodno, źle. Matki pracowały w szpitalu dziecięcym, dziewczyny siedziały same. Co znalazły to jadły. Matki po pracy przynosiły czasem chleb, czasem może nawet masełko. Ale to miało dziwny smak jakby trociny. Teresa, Weronika i Irenka nie narzekały; wiedziały, że wszędzie jest podobnie… Ale miały ogródek! A więc wyhodują coś dobrego. Nasiona wyprosiły u starego ogrodnika, pana Prokopa ze Wspólnej. Pan Prokop mieszkał w kamienicy, kłócił się z sąsiadami, palił tak, że można by siekierę wieszać, ale dziewczęta z stajni uwielbiał. Były takie żywe, szczere. Młodość pozwalała im wygrywać z marazmem.

No chodźcie tu! zawołał Weronikę palcem. Masz, dziewczyno, nasiona. Posiej, będzie smacznie. Dopilnuję was!

Nie wierzyły, że coś urośnie, ale pan Prokop nie zawiódł. Urosły im dwie główki kapusty, ogórków trochę, nawet koper i pietruszka, choć ta druga ledwo ledwo, potem usechła.

Jakże pan Prokop klął, że dziewczyny zrujnowały plon… Potem wniósł im sucharka i pogłaskał po głowach.

Skończy się wojna, wrócą wasi ojcowie, a tu taki ogród postawimy, że będą zazdrościć!

Ale on sam do końca wojny nie dotrwał. Dziewczyny patrzyły ze strachem, jak go wynosili z domu. Wtedy śmierć była blisko, za często się pojawiała, ale odejście kogoś bliskiego zawsze boli bardziej… Ojców też już nie zobaczyły ogród zakładały bez nich.

…A teraz siedzi siwa Teresa na wózku, Weronika ją gładzi po ręce, a Irena rozkłada pieczeń i kroi ogórki. Na stole kieliszki. Teresa kocha nalewkę żurawinową, bardzo ją ceni. To teraz poczęstuje przyjaciółki, wzniosą toast za zdrowie Lidki, za sprawne nogi Teresy, co już dawno odmówiły posłuszeństwa, za łagodną zimę, by nie gryzła mrozem starych kości.

Sparaliżowało Teresę zupełnie przypadkiem poszła zimą na spacer, poślizgnęła się. Niby nie mocno, plecy tylko zabolały, ale rano nogi już nie ruszały się. Przeraziła się, zalała zimnym potem. Dosięgnąć telefonu nie dawała rady był za daleko. Może gdyby zsunęła się z łóżka i dokuśtykała na rękach… Nie miała już siły. Z wiekiem szczupła Teresa nabrała postury, lekarze mówili hormony, kazali brać tabletki. Ale ona wiedziała to po prostu starość. Nie ma co owijać w bawełnę.

Usłyszała, jak Weronika wyszła na dwór, nawoływała gołębie, rzucała okruszki. Potem jej sylwetka przemknęła pod oknami mieszkania były nisko, prawie przy ziemi, więc przez okno widać było wszystkich przechodzących. Zimą trzeba było chodzić po domu w filcowych kapciach w podłogę zawsze wkradało się zimno.

O, Weronika idzie… Poszła do sklepu uśmiechnęła się smutno Teresa. Za chwilę i Irenka się pojawi. Ona to śpioch…

Teresa długo bała się poprosić o pomoc, leżała i marzła, bo październik wywiał wszystkie resztki ciepła przez uchyloną w kuchni lufcik. Chciało się jeść, trzeba było do toalety…

Przyjaciółki same się zaniepokoiły. Przecież nie do pomyślenia było, żeby Teresa nie włączyła radia na śniadanie! Że zaspała?! Gdzie tam… Teresa zawsze wstawała bez budzika, miała zegar w głowie.

Zaczęły pukać najpierw Weronika z Ireną, potem dozorca. Kalecząc słowa, spytał, czy pomóc, a potem powiedział, że kobiety każą wyważyć drzwi.

Słabe, drewniane drzwi szybko poległy pod naporem jego ramienia. Do mieszkania, jak kręgle, wpadł dozorca, za nim głuchawa Irena i Weronika.

Teresa! Gdzie jesteś?! Szybko mów, co się stało! krzyczała Irena Wiktorowna. Ze strachu i przejęcia kompletnie ogłuchła. W głowie miała zamęt.

Zobaczyli Teresę leżącą wszystko jasne. Dozorca wyszedł.

Ale wstyd! Dziewczyny, nie patrzcie na mnie! Idźcie, nie trzeba lamentowała Teresa, a sprawne ręce Weroniki już zmieniały pościel, myły, przebierały. Weronika była w tym wprawiona, pielęgnowała męża sparaliżowanego po upadku z rusztowania. Męża pochowała osiem lat wcześniej z mieszanką żalu i ulgi.

Cierpiał bardzo mówiła przy grobie. Teraz jest mu dobrze, swobodnie. Tam, na górze, znów będzie zdrowy.

Czemu wiecznie narzekający, niełatwy Weroniki mąż miał iść do nieba? Niezbyt to rozumiały, ale nie protestowały.

Teresę zabrano do szpitala, wyniki były niepomyślne… Przepłakała całą noc, przeklinając swój los i tłumacząc koleżankom z sali, że to kara od Boga.

Za co? dziwiły się tamte.

Za co? W wieku 19 lat Teresa urodziła córkę, rudą Lidkę. Z wielkiej miłości z rówieśnikiem z sąsiedniej klasy. Spotykali się, chodzili na spacery, odrabiali razem lekcje, a potem wydarzyło się to, o czym Teresa wstydziła się nawet opowiedzieć Weronice czy Irenie. Skończyli szkołę, Teresa zaszła w ciążę. Mama obiła ją ręcznikiem, kazała iść do szpitala może coś tam zrobią Ale nikt nie chciał grzeszyć. Musiała urodzić. Mama oferowała lekarzom pieniądze, szukała kogoś do zabiegu, ale nie zdążyła. Teresa uciekła do rodziny na wieś. Tam donosiła ciążę, urodziła Lidkę, dwa lata pracowała w PGRze. Matka powoli przyzwyczajała się do wnuczki.

A ojciec? Odciął się od wszystkiego. Co miał burzyć sobie życie, jeśli czekała na niego politechnika, kariera, może wyjazdy? Teresa i Lida, eleganckiej rodzinie nie były potrzebne.

Gdy Lida miała dwa i pół roku, matka zabrała dziewczyny z powrotem do mieszkania w Warszawie. Weronika i Irena były świetnymi, troskliwymi opiekunkami. Lidka przechodziła z jednego mieszkania do drugiego, pilnowały jej trzy pary oczu babcine, Weroniki i Iry, wtedy jeszcze bystrych i czujnych.

Dziwne im było, że Teresa, niedawno tylko dziewczyna, nagle została mamą. Wydawało się, że wzrosła w dwóch oczach ale szybko zrozumiały, że to ta sama Terenia, tylko bardziej zmęczona.

Teresa skończyła zaocznie studia, pracowała, wychowywała Lidkę. Pochowała mamę, gdy Lidce było dziewięć lat.

Aż kiedyś, do ich drukarni przyjechała delegacja z Francji A tam przystojny Francuz. Nie zatrzymały ich żadne kontrole, nie powstrzymały rozmowy dyscyplinujące. Miłość była silniejsza.

Weronika i Irena tylko otwierały usta, gdy Pierre przywoził Teresie prezenty, stroje, lalki dla córki, porcelanę Potem zaprosił ją do siebie.

Ma, wyobraźcie sobie, willę pod Paryżem, wszystko gotowe! Pokój dla mnie, dla Lidy też opowiadała Teresa z euforią.

A Lida? od razu spytała Weronika.

Zostanie na razie w Polsce, później ją zabiorę plątała się Teresa. Orkiestra grała jej w głowie, marsz weselny huczał.

Nie wybaczy ci, powiedziała poważnie Weronika i wyszła. Irena posnęła w kącie, potem poszła za przyjaciółką. Teresa wzruszyła ramionami: Zazdroszczą mi. Lidka zrozumie i przyjedzie, nic się nie stało!”

Mamo, gdzie mój bilet? poważnym tonem zapytała Lida po powrocie ze szkoły. Trzeba w szkole coś załatwić…

Zostajesz, Lidka. Tak daleka podróż jeszcze nie dla ciebie. Wrócę i cię zabiorę potem.

Teresa aż podskoczyła, gdy prezentowaną przez Pierrea wazę roztrzaskała na podłodze Lidka. Potem poleciały w ścianę talerze

Lidka zwierzyła się później Weronice, że tego dnia jakby ją zabili zabrali tlen, ścisnęli gardło. Ręce łapały powietrze, w oczach ciemno.

Twoja mama wróci. Gdy przyjdzie ten moment, będziesz musiała jej wybaczyć albo nie powiedziała Weronika. Nie będę oceniać. Przez lata żyłyśmy zbyt szaro, by nie dać się zwieść obietnicom pięknego życia. Kobieta bywa słaba…

Weronika sama też miała takie chwile. Kiedyś na ulicy zaczepiła ją nieznajoma, oferując piękną czapkę z karakułów. Czemu nie? pomyślała Weronika. Już przymierzała, już płaciła. W domu okazało się, że w worku stare szmaty… Czapki nie było. Też chciała piękna ale się zawiodła.

Teresa wyjechała. Lidka nie żegnała jej na dworcu, nie odpisywała na listy. O życiu córki dowiadywała się przez Weronikę i Irenę.

Wróciła po pół roku za długo dla nastolatki. Lida nienawidziła matki, nie chciała widzieć, wszystkie prezenty wyrzuciła do śmieci.

Chociaż wyszłaś za mąż? cicho spytała Irena.

Nie Teresa pokręciła głową. Rodzina Pierrea uznała, że nie chcą synowej z dzieckiem. Zaproponowali, bym się Lidy wyrzekła drobnostka jak to nazwali. Wtedy, kiedy to usłyszałam i zrozumiałam, że Pierre w pełni ich popiera, po prostu splunęłam na ich wypolerowaną podłogę i wróciłam. Myślisz, że Lida mi kiedyś wybaczy?

Irena wzruszyła ramionami, zamilkła na chwilę, potem odpowiedziała:

Po czasie. Musi dorosnąć, sama się sparzyć, zakochać. Wtedy może coś pojmie. Choć, Tereso, nie rozgrzeszam cię głupio i okrutnie postąpiłaś.

W tamtym czasie i Weronika, i Irena miały mężów i synów. Nie znały możliwości oderwania się choć na parę dni.

Za ten grzech Teresa uważała się za ukaraną.

Lida wynajęła matce opiekunkę, lecz była obojętna, bezduszne ręce. Teresa milczała sama nie dałaby sobie rady. Kiedyś opiekunka przez pomyłkę oblała ją wrzątkiem. Teresa krzyknęła, popłakała się, skóra pokryła się bąblami, a opiekunka, przerażona, uciekła. Została naga, z palącym bólem. Weronika przybiegła pierwsza ściany były cienkie, a miały klucze do siebie nawzajem. Uratowały ją. Weronika została jej opiekunką.

No co ty! Nie mogę. Wstyd. Przynajmniej ci zapłacę!

Wiesz co?! warknęła Weronika. Wydaj te pieniądze na rozum! Zdziwaczałaś mi całkiem!

Czego miały się wstydzić? Razem chodziły do łaźni, do ginekologa; znały wszystkie pieprzyki na swoich ciałach. Od dzieciństwa pomagały sobie nawzajem, ratowały, przygarniały, chowały w schronie podczas alarmów. Czy po tym wszystkim jakieś pieniądze byłyby na miejscu?

Sprawa kasy została zamknięta. Weronika opiekowała się Teresą, potem prowadzała na spacery Irenę ta z utratą słuchu zaczęła być roztargniona, mogła wpaść pod auto albo hulajnogę. Weronika brała ją pod rękę i szły powoli ulicą Sienkiewicza, skręcały na Kopernika, potem na bulwary, lubiły przysiąść w ciszy na ławce pod lipą, patrzyły na bawiące się dzieci, wspominały własną młodość i swych chłopców, którzy rozdzierali spodnie na drzewach. W Warszawie lip swego czasu było mnóstwo, ich zapach zamroczał w czerwcu. Irena lubiła zbierać kwiaty lipy, wiedziała, jak je przechowywać i parzyć. Razem z Weroniką i Teresą urządzali sobie wieczory herbaty lipowej. Obowiązkowo u Ireny, na maleńkiej kuchence, z cienkiej porcelany. Wtedy trzeba było przynieść coś smacznego i wyjątkowego książki kucharskie w ruch; czasem przez zamieszanie z synami wychodziło coś na wskroś polskiego, ale też pysznego.

Czas leciał, dom starzał się wraz z mieszkankami. W liceum wyrosły nowe talenty, młodzi artyści, muzycy. Ich debiuty słuchały trzy staruszki, często obecne na szkolnych koncertach.

Teresa na wózku, pod pledem, w aksamitnej sukni z koronkowym kołnierzykiem, Weronika wyprostowana, szykowna, z fryzurą i elegancką suknią w ciemnym brązie z koralikami, Irena dla towarzystwa, ze słabym słuchem, lecz ciesząca się młodością na scenie; ubierała się skromnie w szary kostium i porządne, choć nieeleganckie buty, z wysłużoną torebką. Na twarzy miała taki spokój, że niektórzy brali ją za znaną pianistkę.

I wszystkie trzy w koronkowych rękawiczkach, na pamiątkę po pociągłym paryskim epizodzie Teresy

Przestań już się obwiniać, Teresa! krojąc tort i rozkładając go na talerzyki, odezwała się Weronika. Lida to już dorosła kobieta, żona i matka. Sama zaznała miłości. Twojego Pierrea może nienawidzi, i słusznie, ale ciebie kocha.

Tak, tak! wtórowała Irena. Młodość jest okrutna, bezlitosna. Potem wszystko się zmienia pojawiają się odcienie, półcienie. Wtedy Lida przeżywała, nie rozumiała, a dziś dorosła, inaczej patrzy. Ale Pierre rzeczywiście śliski typ…

Postawiły znowu samowar. Elektryczny bez szyszek, zapachu żywicy, lasu, ale piękny, lśniący na stoliku w kącie. Czynił atmosferę domową w nim odbijały się nawet twarze ich matek z dawnych lat. Był skarbem, dziedzictwem, był czyszczony do połysku.

Za oknem znowu padał deszcz po żółtych, martwych liściach. Lada dzień pierwsze przymrozki aksamitki na klombie sczernieją, nagietki się poskręcają. Już pachniało jesienią, niosła ciepło, choć niby blisko.

Na podwórze wjechał samochód, szeleszcząc kołami po mokrym asfalcie. Zagadkowe światła błysnęły i zgasły. Ktoś zastukał obcasami i podszedł do drzwi. Teresa zamarła, wsłuchując się.

Zadzwonił dzwonek. Weronika otworzyła, wpuściła Lidkę, pocałowała ją i pokazała głową kuchnię.

Czekała. Martwiła się. Idź, kochanie! Wszystkiego najlepszego, kozo moja!

Lida wniosła bukiet ukochanych przez matkę georginii, ciemnofioletowych z żółtymi środkami. Za ogromnym bukietem nie było widać jubilatki; płakała. Siedziała i płakała, bo nie mogła uwierzyć, że wszystko jej dawno wybaczono. Albo sama sobie jeszcze nie wybaczyła a jednak się raduje: dziś urodziła się jej córeczka, maleńka ruda dziewczynka, jak kociak w różowym kocyku. To szczęście!

A gdybyście dziś zajrzeli przez okienko parterowego domu tego półkolistego, za dawną oficynką na Sienkiewicza zobaczylibyście trzy uśmiechnięte staruszki. Śmieją się, piją herbatę, wspominają przeszłość i czekają Na dzieci, wnuki, prawnuki na tych wszystkich, którzy czynią ich życie pełnym. Którzy dają sens. One niedługo odejdą, rozpłyną się w nicości Trzeba się nacieszyć bliskimi, ulotnością chwil. To jest bezcenne.