Podczas mojej praktyki pedagogicznej zdarzyła się taka sytuacja: do mojej grupy uczęszczał chłopiec o imieniu Kacper. Urodził się z wieloma problemami zdrowotnymi – opóźnieniem rozwoju, wadą serca oraz rozszczepem wargi i podniebienia.

W mojej karierze nauczycielskiej zdarzyła się kiedyś taka historia. Do mojej przedszkolnej grupy chodził chłopiec, Franek Nowak. Urodził się z całym katalogiem problemów zdrowotnych: spóźniony rozwój, wada serca i na dokładkę rozszczep wargi z podniebieniem. Do czwartego roku życia naprawdę nikt nie wiedział, co Franek właściwie mówi. Aż wreszcie, po latach mozolnych ćwiczeń z logopedą i innymi specjalistami, przed ukończeniem sześciu lat, wreszcie udało mu się przemówić tak, że człowiek mógł zrozumieć co nieco. Mówił, fakt, mocno przez nos i z takim gardłowym akcentem, ale już szło się połapać, o co mu chodzi.

No i nadeszło Ósmego Marca, ostatni rok Franka w przedszkolu wielka uroczystość, taki mały polski Dzień Kobiet, który jak wiadomo matki uwielbiają. Postanowiliśmy więc powierzyć Frankowi recytację fragmentu wiersza. Długo się wahałam chłopak był przecież bardzo nieśmiały, wstydził się swojej mowy i tej blizny na ustach. Zadanie nie było łatwe, dosłownie rzucenie dziecka na głęboką wodę, ale w końcu stwierdziliśmy, że dziecka nie można chować pod kloszem. Ten jeden mały występ mógł sprawić, że Franek uwierzy w siebie i przekona się, że jest taki sam, jak inni.

Tym bardziej, że chłopiec bardzo chciał gdy inne dzieci ćwiczyły wierszyki, Franek zawsze szeptał pod nosem i poruszał ustami za nimi. Trafił mu się więc fragment o mamach. Jego mama, pani Katarzyna Nowak, była w siódmym niebie, gdy się dowiedziała, że syn będzie mówił wiersz nigdy nie spodziewała się czegoś takiego. Sam Franek też myślał, że na taki zaszczyt nie zasłuży, bo przecież różnił się od innych chłopców.

No i trenowali: codziennie, po kilka razy, i przy lustrze, i przed rodziną, i nawet w duecie z dziadkiem. Szeptem, na głos, kto szybciej w różnych konfiguracjach. Przygotowania na miarę matury!

Wreszcie przyszedł dzień wielkiej uroczystości. Nadeszła kolej Franka. Maluch wyglądał odświętnie garniturek z muszką, włosy wylizane, jakby zaraz miał odbierać Nagrodę Nobla. Było po nim widać strach, ale nie uciekł. Powiedział tylko, że recytuje dla mamy i dla nikogo więcej po to się uczył.

Wyszedł, stanął, zaczął pięknie, wyraźnie. Ale po chwili, gdy doszedł do trudnych słów, głos mu się załamał. Próbując sobie przypomnieć, jak to dalej leciało, zaczął się jąkać, aż doszedł do wersów:
Na schodach odpowiedział Staś: Mama pilot? No i co z tego? A u Franka na przykład Mama… (tu zrobił dramatyczną pauzę, szukając w głowie tego trudnego słowa) Mama… kon-di-cjo-nerka!

W sali rozległy się chichoty, kilka dorosłych nie wytrzymało. Franek się zarumienił aż po uszy, schował ręce do kieszeni, wypiął policzki, ale recytował dalej:
A u Tośki i u Weroniki Mamy…
Kondycjonerki! wykrzyknął ktoś z tyłu, aż się sala roześmiała na dobre.

Franek nie wytrzymał, odwrócił się i uciekł za kulisy. Złapałam go przy schodach, gdzie stał, opierając się czołem o ścianę i wycierając płaczące oczy rękawem koszuli. Pochyliłam się do jego czerwonego ucha i powiedziałam, że tamten dorosły po prostu głupio zażartował i że to nie było w porządku. I zapytałam cichutko, czy chciałby spróbować jeszcze raz dla mamy i dla mnie. Tym razem z poprawnym słowem policjantka (bo oryginalnie miało być: mama jest policjantką). I że w razie potrzeby mu podpowiem.

Franek początkowo sapał i kręcił głową, lecz po chwili wyznał: Chcę, ale się boję. Obiecałam więc, że będę tuż obok, chwycę go za rękę i pomogę, jeśli zapomni.

Franek się zgodził. Przekazałam go naszej pani Jadzi, żeby trochę opanowała jego rozmazaną od łez buzię, i wróciłam do sali. Gdy następny punkt programu się skończył, wyszłam przed publiczność. Prawdę mówiąc, kolana mi drżały, ale musiałam coś powiedzieć.

Franek ma sześć lat zaczęłam i przez większość swojego krótkiego życia był częściej w szpitalach niż w domu. Miał więcej operacji niż urodzin. Długo nie umiał mówić, a dziś, w tym roku, nauczył się nareszcie mówić tak, że możemy go zrozumieć. Zebrał odwagę, by wystąpić przed państwem. Chce powiedzieć wiersz ale tylko dla mamy. Bardzo was proszę: wysłuchajcie go, bo to wielka sprawa dla takiego malca.

W sali zrobiła się cisza jak makiem zasiał. Wprowadziłam Franka zza kurtyny; opierał się i patrzył uporczywie w podłogę. Wyglądał przekomicznie taki mały, krępy, dolna warga na bok, ślady łez, a upór, jakby miał wystąpić w Sejmie.

Dawaj, Franek! krzyknęła jego mama.

No, śmiało, Franek! zawtórował ten sam dowcipniś z tyłu.

Kucnęłam obok chłopca i ujęłam go za rękę.

Franek, dla mamy. Dasz radę. wyszeptałam.

Franek wziął głęboki wdech i zaczął od początku. Gdy dotarł do momentu: Na schodach odpowiedział Staś: Mama pilot? No i co z tego! zaczął się rumienić, ale szedł dalej.

A u Franka, na przykład, Mama po-li-cjant-ka! A u Toli i u Weroniki Obie mamy inżynierki!

Spojrzał wyzywająco na publiczność.

Takich braw to nasze przedszkole nie słyszało nigdy! Rodzice, dzieci, wychowawczynie, kucharki wszyscy bili brawo. Niektórzy na stojąco! Więcej już chłopak nie był w stanie powiedzieć taki był hałas i zamieszanie.

I właściwie nie musiał, bo i tak udowodnił wszystko co miał do udowodnienia.

Po uroczystości nasza pani Basia od rytmiki złapała mnie za ramię i szepnęła przez zęby:
Mało cię nie ukatrupię za to, że prawie wszystko się wysypało… Ale zwycięzców się nie sądzi! Ty i Franek wygraliście. Umyj nos i idź do dzieci.

I się popłakałam zresztą chyba wszyscy wtedy w tym przedszkolu płakali.

Czemu przypomniałam sobie o tym po trzynastu latach? Bo niedawno spotkałam na ulicy panią Katarzynę mamę Franka. Od razu mnie rozpoznała. Powiedziała, że w tym roku Franek dostał się na polonistykę, na studia dzienne, na państwowym (za darmo!) i zdał wszystkie egzaminy za pierwszym podejściem. I wiecie, co jeszcze? Że Franek często powtarza: Gdyby nie ten moment w przedszkolu, pewnie nigdy bym nie uwierzył, że potrafię.

No i wiecie co? Najważniejsze w tej historii to nie determinacja czy charakter… Najważniejsze, że z chłopca, którego przez lata nazywano niepełnosprawnym, wyrósł pełnowartościowy człowiek! I to właśnie dzięki tym, którzy go otaczali. Może bądźmy dla siebie nawzajem trochę milsi i cierpliwsi? Ja wciąż się tego uczę…