— „Jak można tak nisko upaść? Córeczko, nie wstyd ci? Ręce i nogi całe, dlaczego nie pracujesz?” — mówili do żebrzącej z dzieckiem

Jak można się tak stoczyć? Dziewczyno, nie wstyd ci? Ręce i nogi zdrowe, czemu nie pracujesz? powtarzano żebraczce z dzieckiem.

Helena Zawadzka powoli przechadzała się między półkami wielkiego supermarketu w centrum Warszawy, uważnie przyglądając się regałom pełnym kolorowych opakowań. Odwiedzała to miejsce codziennie, jakby to była jej praca. Nie musiała kupować dużo nie miała przecież licznej rodziny, którą trzeba by było wykarmić. Tęskniła za czyimś towarzystwem, więc wieczorami uciekała od swojej samotności do rozświetlonej sali sklepowej.

Latem było jej łatwiej mogła posiedzieć z sąsiadkami na ławce przed blokiem. Zimą jednak nie pozostawało jej nic innego, jak wmieszać się w tłum supermarketu.

Tu zawsze było gwarno, czuć było świeżo mieloną kawę, a w tle grała cicha muzyka. Kolorowe produkty na półkach przypominały dziecięce zabawki miło było nacieszyć oczy i choć trochę się uśmiechnąć.

Staruszka wzięła do ręki mały kubek truskawkowego jogurtu, zmrużyła oczy, próbując odczytać skład, po czym odłożyła go na miejsce. Na taki przysmak jej nie było stać, ale popatrzeć przecież nikt nie zabrania.

Oglądając to bogactwo, Helena zatraciła się na chwilę we wspomnieniach. Przypomniały się ciężkie czasy: długie kolejki do sklepu, gdzie ekspedientki walczyły o rzadkie produkty jak lwice. Tłuste, szare torby z papieru, w które pakowano te nadzwyczajne zdobycze.

Uśmiechnęła się do siebie, kiedy przypomniała sobie, jak wychowywała swą ukochaną córkę. Była gotowa wystać każdą kolejkę, by sprawić jej radość. Te myśli przyspieszyły bicie jej serca. Zatrzymała się przy lodówce z mrożonymi rybami i ciężko się na niej oparła.

Z rozrzewnieniem wspominała śmiejące się, rudowłose dziecko o wielkich, szarych oczach i piegowatym nosie jej Jagusia.

Jaka ona była piękna pomyślała z bólem.

Pod czujnym wzrokiem sprzedawczyni podeszła do stoiska z pieczywem.

Jagusia była jej jedynym szczęściem. Dziewczyna wyrosła na mądrą kobietę. Gdy zrozumiała, że praca nie daje jej satysfakcji, zdecydowała się zostać surogatką. Helena, jak każda matka, nie pochwalała tej decyzji, bo przecież czy można oddać własne dziecko, które nosiło się pod sercem przez tyle miesięcy?

Jagusia tylko pokrętnie się śmiała: Mamo, to nie dziecko, to po prostu spore pieniądze.

Ale poród był ciężki. Jagusi nie udało się uratować, zmarła trzy dni po narodzinach. Córeczkę od razu przekazano zamawiającym a Helena nie dostała nawet złotówki. Bo przecież to z Jagusią zawarto umowę

Helena pochowała córkę i została sama. Nikogo już nie miała. Tak było jej nawet łatwiej cierpieć w ciszy i samotności.

Dotarła do działu pieczywa, by kupić bułkę chciała wyglądać na zwykłą klientkę. W kieszeni ściskała kilka monet dokładnie tyle, by starczyło na chleb. Resztę drobnych ukryła w dłoni i podeszła do kasy. Wystarczy na dziś, potem wróci do pustego domu.

Helena zauważyła młodą żebraczkę przy wejściu do sklepu drugiego dnia po otwarciu supermarketu, niemal miesiąc temu. Cóż przyciągało jej uwagę? Młodość dziewczyny, jej przerażająca nieruchomość, a może sposób w jaki delikatnie tuliła dziecko? Podchodząc bliżej, staruszka wrzuciła drobniaki do słoiczka i odezwała się: Dziewczyno, nie wstyd ci? Ręce nogi zdrowe, możesz znaleźć pracę, jesteś przecież młoda.

Mijający przechodnie śpieszyli się, by ominąć Helenę i dziewczynę.

Dziękuję za grosik, ale muszę uzbierać więcej, bo inaczej będzie krucho odpowiedziała młoda kobieta.

Helena tylko pokręciła głową i odeszła, nie chcąc być nachalną. Postanowiła pomóc tak, jak umiała. Niewielu interesował jej gest nikt nie przejmował się dziś żebrakami. Policja czy opieka społeczna wszyscy przymykali oczy.

Całą drogę do domu Helena nie mogła przestać myśleć o tej dziewczynie z dzieckiem. Jej szary wzrok i głos wydawały się dziwnie znajome gdzieś już to słyszała. Przeszukiwała pamięć.

W mieszkaniu zdjęła buty, zapaliła światło i z chlebem w dłoni ruszyła do kuchni. Po piętnastu minutach popijała herbatę z cukrem z ulubionego kubka, zajadając pajdę razowego chleba z cienkim plastrem kiełbasy.

Ciekawe czy ona coś jadła pomyślała. Marznie na tym chłodzie, co to za życie?

Podbiegła do okna i zdrętwiała. Dwóch mężczyzn popychało dziewczynę brutalnie do auta.

Zamieszanie. Helena chciała zadzwonić na policję. Ale strach ją powstrzymał.

Zdecydowała się poczekać do rana. Rejestracji samochodu i tak by nie zobaczyła.

Resztę nocy nie mogła zasnąć myśląc o dziecku i młodej kobiecie. Przed świtem śnił się jej dziwny sen widziała swoją Jagusię pod supermarketem, z dzieckiem w ramionach. Mała dziewczynka cała była sina z zimna. Helena przytuliła ją mocno, ale Jagusia odsunęła się, mówiąc: Mi nie zimno, mamo.

Helena rozchyliła rożek kocyka dziecka zobaczyła wielką lalkę z medalikiem na szyi.

Ten sam medalik powtarzała przez sen.

Obudziła się z krzykiem, dłużej niż zwykle zbierała się z łóżka. Była już dziewiąta. Podbiegła do okna.

Dziewczyna z dzieckiem znów była na swoim miejscu, obok kiosku. Helena odetchnęła z ulgą i przeżegnała się.

Na zewnątrz panował trzaskający mróz. Dziewczyna stała pod supermarketem już ponad godzinę i na pewno zmarzła potwornie.

Helena chwyciła chleb, zrobiła kanapki z kiełbasą, nalała do termosu słodkiej herbaty i zaczęła się ubierać.

Widząc zbliżającą się staruszkę, młoda kobieta zasłoniła siniak na skroni chustą.

Nie bój się, dziecko powiedziała Helena, podając jej posiłek. Chcę tylko, żebyś nie była głodna.

Dziewczyna podziękowała i łapczywie zjadła kanapki na ławce. Połykała kawałki niemal w całości, popijała herbatą, zerkała na dziecko, które płakało. Szybko kończyła jedzenie i wróciła do Heleny.

Dziękuję, przetrwamy do wieczora, potem po nas przyjadą powiedziała.

Helena przez cały dzień spoglądała nerwowo na termometr za oknem mróz przybierał na sile.

Przed piątą nalała słoik barszczu, włożyła go do torby i poszła po resztę zakupów na święta: kiełbasę i ogórki kiszone do tradycyjnej sałatki jarzynowej. Nie mogła pozwolić sobie na bogatą wigilię, ale głodna nie była.

Gdy wyszła ze sklepu, miejsce żebraczki było puste, nawet słoika z barszczem nie było. Może je gdzieś w cieple, pomyślała i wróciła do mieszkania.

Zabierała się za krojenie przystawkami, wstawiła karpia do piekarnika, nakrywała stół może któraś starsza sąsiadka do niej zajrzy?

Około dziesiątej ponownie podeszła do okna, chcąc sprawdzić, czy dziewczynę już zabrano do ciepłego miejsca. Ale pod latarnią, na ławce, dostrzegła tę samą sylwetkę. Młoda kobieta szlochała.

Helena zaczęła nerwowo chodzić po mieszkaniu. Do północy dwie godziny, ona zaś czuła, że nie może zostawić człowieka pod własnym oknem. Zarzuciła na ramiona chustę i, nie zmieniając kapci, zbiegła po schodach. Przystanęła przy dziewczynie, łapiąc oddech.

Nie mam już dokąd iść wyznała cicho młoda kobieta.

Spojrzenie dziewczyny zatrzymało się na niej z nadzieją.

Zajmijcie się nim, proszę powiedziała, wciskając Helence zawiniątko z dzieckiem, po czym ruszyła w stronę ulicy.

W głowie staruszki wszystko zawirowało. Zrozumiała intencje dziewczyny. Z trudem dogoniła ją i odwróciła do siebie.

Co ty wyprawiasz? Chodź ze mną! zawołała, chwytając ją za rękę i prowadząc do swojego bloku.

Już w ciepłym mieszkaniu Helena ostrożnie rozwinęła dziecko pod grzejnikiem.

Jak masz na imię? zapytała, ale przerwała w pół zdania, ujrzawszy na szyi medalion z misiem.

Dziewczyna zauważyła spojrzenie Heleny.

Niech się pani nie martwi, to wszystko, co mi zostało po mamie.

Helena usiadła z wrażenia na stołku. Tego medalika nie mogła pomylić sama podarowała go zmarłej Jagusi, gdy ta skończyła szesnaście lat. Wtedy sprzedała broszkę, by dorobić do prezentu. Jubiler zrobił z niej wisior, a za uzyskane pieniądze starczyło jeszcze na złoty łańcuszek oraz skromny poczęstunek dla córki i jej koleżanek.

Dziewczyna zdjęła kurtkę i spojrzała pytająco.

Mogę się wykąpać?

Helena skinęła głową, a sama sięgnęła po krople na uspokojenie. To przecież niemożliwe czyżby przygarnęła własną wnuczkę? pomyślała.

Nakarmiła chłopca i położyła go na kanapie. Zaprosiła dziewczynę do stołu.

Alina! rzuciła od niechcenia Helena.

Skąd pani wie? zdziwiła się młoda kobieta.

Tak tylko mi się powiedziało odparła Helena, tuląc się do kubka z herbatą. Już nie miała wątpliwości Alina to imię, które wybrali dla jeszcze nienarodzonej córeczki Jagusi zamawiający jej macierzyństwo.

Dziewczyna z wdzięcznością patrzyła na jedzenie i powoli nabierała odwagi.

Opowiedz, Alinko, co się z tobą stało? zapytała cicho Helena.

Alina jakby czekała na to pytanie. Mówiła szybko, zamazując łzy żalem.

Do piątego roku życia mieszkała z mamą i tatą miała nawet własnego kucyka. Potem rodzice się rozstali, Alina została przy matce, która pewnego dnia oddała ją do domu dziecka i zrzekła się praw.

Nie wiedziała, czemu tak się stało. Wyrosła w domu dziecka, potem otrzymała mieszkanie jako sierota, lecz zastała tam innych lokatorów. Nie potrafiła się kłócić o swoje, zwłaszcza z malutkim dzieckiem. Szybko została bezdomna. Tułając się po dworcach, natknęła się na Ignacego Sienkiewicza (przezywanego „Kędziorem”), szefa bezdomnych. Przydzielił jej miejsce w zatęchłym podziemiu, pod warunkiem że będzie żebrała.

Tak trafiła do podziemia zamieszkanej przez innych bezdomnych, także teatralnych takich, którzy udawali kalekich, malowali sobie siniaki. Przynosili najwięcej pieniędzy szefowi.

Alinie szło kiepsko nie była zbyt przekonująca, a dziecko często płakało. Dziś po prostu zapomniano po nią przyjechać. Czuła, że przetrwać tę noc w taki mróz nie da rady.

Dziękuję, nie wiem, co byśmy zrobili bez pani wyznała, odkładając widelec.

Helena rozłożyła dla nich łóżko. Gdy dziewczyna zasnęła, staruszka patrzyła przez chwilę na noworoczny stół. Wiedziała już, że nie wypuści wnuczki. Przyjdzie czas, by wszystko jej opowiedzieć i pomóc ułożyć życie. Te dzieci już wystarczająco wycierpiały.

Gdy wybiła północ, Helena nalała sobie kieliszek słodkiego likieru. Podchodząc do okna spojrzała długo na rozświetlone śniegiem ulice Warszawy.

Dzięki Ci, Panie Boże, za to niespodziewane szczęście. Żegnaj samotności znów mam rodzinę.