— „Jak można tak się stoczyć? Córeczko, nie wstyd ci? Masz zdrowe ręce i nogi, czemu nie pracujesz?” — mówiono żebraczce z dzieckiem

Jak można się tak stoczyć? Córeczko, nie wstyd ci? Ręce i nogi sprawne, czemu nie pracujesz? szeptali przechodnie do żebrzącej dziewczyny z dzieckiem.

Tamara Nowakowska szła wolno wzdłuż regałów ogromnego supermarketu, przyglądając się kolorowym opakowaniom na półkach. Chodziła tam codziennie, jak do pracy. Nie potrzebowała wielu zakupów nie miała rodziny. Dlatego starsza kobieta co wieczór uciekała od swojego samotnego mieszkania do zalanego światłem sklepowego wnętrza.

Latem było łatwiej ratowały ją rozmowy na ławce z sąsiadkami. Ale zima nie dawała wyboru, więc Tamara pokochała spacery po nowym Carrefourze.

Tu było mnóstwo ludzi, cudownie pachniało kawą, a z głośników sączyła się cicha muzyka. Kolorowe produkty kusiły jak dziecięce zabawki, cieszyły oko, budziły uśmiech.

Starsza pani obracała w rękach jogurt truskawkowy, mrużąc oczy, by przeczytać skład. Odłożyła go jednak z powrotem taki przysmak był poza jej zasięgiem, ale popatrzeć zawsze można.

Oglądając pełne półki, Tamara odpływała myślami w przeszłość.

Przypomniały jej się czasy długich kolejek, kiedy sprzedawczynie niczym lwice walczyły o schowane w magazynach towary. Wspominała grube, szare papierowe torebki, w które zawijano wtedy zakupy.

Uśmiechnęła się na wspomnienie córki. Żeby sprawić jej radość, była gotowa wystać każdą kolejkę. Myśli o niej przyspieszyły bicie serca, kiedy zatrzymała się przy lodówce z mrożoną rybą, opierając się na niej ciężko dłonią.

Zobaczyła przed oczami roześmiane oblicze Igi bujne, rude loki, ogromne szare oczy, piegi na nosie i uśmiechnięte dołeczki.

Jaka ona była piękna pomyślała z żalem.

Pod czujnym wzrokiem ekspedientki Tamara podeszła do stoiska z pieczywem.

Iga była jej jedyną pociechą. Wyrosła na mądrą dziewczynę. Kiedy uznała, że praca nie daje jej szczęścia, postanowiła zostać surogatką. Tak jak ostrzegała ją Tamara, to nie mogło skończyć się dobrze.

Ale kto w wieku dwudziestu lat słucha matki? Gdyby żył ojciec, wszystko potoczyłoby się inaczej. Jak mogli ci bandyci namówić niedoświadczoną dziewczynę do tej decyzji?

Iga tylko się śmiała, głaskała swój zaokrąglony brzuszek, a mama z rozpaczą kręciła głową. Jak można oddać własne dziecko, noszone pod sercem tyle miesięcy?

Już zaczynam myśleć, że to nie dziecko, tylko dobre pieniądze wzruszała ramionami Iga.

Poród był ciężki, a dziewczyny nie udało się uratować. Nie szczególnie się starali. Trzy dni po narodzinach córeczki Iga zmarła.

Dziewczynkę od razu zabrali zamożni rodzice. Oczywiście Tamarze nie zapłacili ani grosza nie z nią przecież podpisywali umowę.

Tamara pochowała córkę i została sama. Nie miała żadnej rodziny, jakby zapadła się w pustkę, z której nie chciała wychodzić. Tak było prościej.

Zmierzając do piekarni, by kupić kawałek chleba dla pozoru wygrzebała z kieszeni drobne monety i ruszyła do kasy. Wystarczy, pora wracać. Starannie odliczyła złotówki potrzebne na zakup, resztę ukryła w zaciśniętej dłoni.

Tamara zwróciła uwagę na młodą żebraczkę z dzieckiem drugiego dnia po otwarciu supermarketu, prawie miesiąc wcześniej. Co ją tak przyciągnęło? Może młodość kobiety, może jej tragicznie nieruchoma postawa, a może to, jak czule trzymała niemowlę.

Jak można się tak stoczyć? myślała, zbliżając się do znajomej sylwetki. Wrzuciła przygotowane drobniaki do puszki i zwróciła się do dziewczyny: Córeczko, naprawdę nie wstyd ci? Ręce i nogi masz zdrowe, możesz jeszcze pracować.

Przemykający obok ludzie odwracali wzrok, mijając je szerokim łukiem.

Dziękuję za grosik, ale proszę iść dalej. Muszę zebrać więcej, inaczej będzie problem szepnęła dziewczyna.

Pani Tamara pokręciła głową ze smutkiem i odeszła, nie chcąc być natrętną, ani prawić kazań. Pomagała, bo czuła, że tak trzeba. Nikogo zresztą to nie obchodziło ani policji, ani opieki społecznej. Ludzie tak przywykli do żebrzących, że przestali ich zauważać.

Całą drogę do domu Tamara nie mogła wypędzić z głowy twarzy tamtej matki z niemowlęciem. Jej siwe oczy i młody głos brzmiały znajomo, tonacje wywoływały wspomnienia. Ale skąd?

Zamknąwszy drzwi, zdjęła ciepłe botki, włączyła światło i skierowała się do kuchni z pieczywem. Po kwadransie piła już słodką herbatę ze swojej ulubionej filiżanki, zagryzając chlebem razowym z cienkim plasterkiem kiełbasy krakowskiej.

Pewnie głodna, na takim mrozie co to za życie? pomyślała.

Wyjrzała przez okno i zamarła. Dwóch mężczyzn o podejrzanej aparycji brutalnie wpychało dziewczynę do samochodu.

Tamara poczuła strach. Rzuciła się do telefonu, by zadzwonić po policję, ale cofnęła się, bojąc się, że może im tylko zaszkodzić.

Postanowiła przeczekać do rana numeru rejestracyjnego i tak nie zdołałaby zobaczyć.

Tamtej nocy długo nie mogła zasnąć, myślała o dziewczynie i dziecku. Nad ranem przyśnił jej się dziwny sen. Zobaczyła Igę stojącą pod drzwiami supermarketu z niemowlęciem. Było całe sine od zimna. Tamara przytuliła je mocno, próbując ogrzać, ale Iga nie reagowała.

Mamo, mi nie zimno powiedziała spokojnie.

Tamara zabrała dziecko, odwinęła róg kocyka i ujrzała dużą lalkę z medalikiem na szyi.

Z tym samym medalikiem powtórzyła kobieta przez sen.

Raptownie się obudziła, utkwiła wzrok w zegarze na ścianie.

Jak mogłam tak długo spać?! westchnęła.

Była już dziewiąta. Podleciała do okna.

Dziewczyna z dzieckiem nadal tkwiła przy drzwiach supermarketu.

Dzięki Bogu szepnęła i przeżegnała się.

Na dworze ostatni dzień roku, silny mróz. Dziewczyna tkwiła tam od rana, mogła już zamarznąć.

Tamara przygotowała kanapki z szynką, herbatę do termosu i pospieszyła się ubierać.

Na widok biegnącej ku niej staruszki młoda kobieta nerwowo poprawiła chustę, zakrywając sińca.

Nie bój się, kochanie powiedziała Tamara, podając jedzenie. Nie chcę, żebyś była głodna.

Dziewczyna uśmiechnęła się tylko oczami, chwyciła kanapki i usiadła na ławce, zajadając łapczywie. Połykała niemal nie gryząc, dusiła się i kaszlała, zerkała niepokojąco na dziecko, które krzyczało w ramionach innej kobiety. Wcisnęła ostatni kęs, popiła herbatą, otarła okruszki i wróciła do Tamary.

Dziękuję, do siedemnastej jakoś wytrzymamy, potem nas zabiorą szepnęła niepewnie.

Tamara przez resztę dnia cały czas zerkała na termometr. Mróz gęstniał.

Przed piątą nalała barszczu do słoika i ruszyła po zakupy.

Stawiając pod ławką jedzenie i wrzucając drobniaki do kieszeni dziewczyny, uśmiechnęła się porozumiewawczo i ruszyła do ciepłego sklepu.

Tym razem nie zamierzała zostać długo kupiła kiełbasę i ogórki kiszone na sylwestrową sałatkę jarzynową. O wystawnej kolacji nie było mowy, ale nie umrze z głodu. Gdy wracała, miejsce dziewczyny było już puste. Słoika z barszczem też nie znalazła.

Pewnie zjada gdzieś w cieple pomyślała z ulgą i szybko poszła do siebie.

Teraz kroiła przekąski, wsadzała karpia do piekarnika. Może wpadnie któraś z sąsiadek

Zbliżała się dziesiąta, gdy znów spojrzała przez okno. Chciała się upewnić, że dziewczyna już jest w domu.

Oczy zatrzymały się na rozświetlonym placu przed sklepem. Na ławce, w świetle latarni, siedziała znana sylwetka płakała, trzęsąc ramionami.

Tamara krążyła po domu. Za dwie godziny sylwester, a ktoś zamarza za oknem! Zarzuciła ciepły szal, w kapciach zbiegła po schodach do dziewczyny.

Nie mam już gdzie pójść wyszeptała tamta smutno.

Iskra nadziei zapaliła się w jej oczach. Dziewczyna wcisnęła Tamarze w ramiona pakunek z dzieckiem i powoli odeszła w stronę głównej drogi.

Tamarę zamroczyło zrozumiała. Tak nie odchodzi się z łatwego życia! Rzuciła się za oddalającą się, złapała ją za rękę i pociągnęła w stronę swojego bloku.

Co ty wyprawiasz? Chodź ze mną! powiedziała zdecydowanie.

W ciepłym mieszkaniu Tamara rozwinęła dziecko przy kaloryferze.

Jak się nazywasz? spytała i nagle zamarła, dostrzegając medalion z misiem.

Dziewczyna spojrzała za jej wzrokiem.

To wszystko, co mi pozostało po mamie wyznała cicho.

Tamara zbladła. Tego medalionu nie mogłaby pomylić sama go wręczyła Idze na szesnaste urodziny. Wtedy sprzedała broszkę, która służyła za zawieszkę, by kupić złoty łańcuszek i coś słodkiego dla córki.

Dziewczyna ściągnęła kurtkę.

Mogę wziąć prysznic? zapytała nieśmiało.

Kiedy dziewczyna zniknęła w łazience, Tamara wypiła krople na uspokojenie.

To niemożliwe To moja wnuczka szeptała.

Nakarmiła małego, położyła go spać, a gościa zaprosiła do stołu.

Ala! rzuciła niby od niechcenia.

Skąd pani wie? zdziwiła się dziewczyna.

Słyszałam, jak ktoś mówił. Jedz, jedz machnęła ręką.

Zimny pot wystąpił Tamarze na czoło nie miała wątpliwości. To jej własna wnuczka. Zamawiający właśnie takie imię wybrali dla niespełna narodzonej dziewczynki, którą nosiła Iga.

Aleksandra jadła łapczywie, nie spuszczając wzroku z potraw.

Opowiadaj, Ala, jak to się stało? spytała Tamara.

Dziewczyna jakby czekała na to pytanie. Mówiła szybko i nieskładnie, jakby musiała wyrzucić z siebie cały ból.

Odkąd pamięta, miała rodziców, nawet własnego kucyka. Ale potem rodzice zaczęli się kłócić, szybko się rozwiedli. Została z matką, która pewnego dnia zaprowadziła ją do domu dziecka i podpisała zrzeczenie.

Nie rozumiała dlaczego z pięknej bajki nagle została wyrzucona jak niepotrzebna rzecz. Dwanaście lat spędziła w sierocińcu, potem dostała pustostan w starej kamienicy.

Wtedy poznała Wojtka, hydraulika. Kiedy powiedziała, że jest w ciąży, zniknął. Kamienicę przeznaczyli do rozbiórki, mogła zostać do porodu, potem jej nowe mieszkanie już zajęto.

Nie umiała walczyć o siebie, a z dzieckiem było to niemożliwe. Zaczęła więc tułać się po dworcach, żebrać przy metrze. Tam wypatrzył ją Igor Szary, miejscowy herszt żebraków.

Piękna żebraczka z dzieckiem to same złote monety uznał i zaoferował jej nocleg w zamian za oddawanie pieniędzy.

Zamieszkała z synkiem w wielkiej piwnicy pod blokiem, razem z innymi żebrakami. Byli tam kalecy, chorzy, ale większość to byli aktorzy.

Aktorzy to tacy, co malowali sobie siniaki i rany, zakładali fałszywe garby i brzuchy. Najbardziej utalentowani zarabiali dla szefa fortunę, a Ala nie potrafiła dobrze żebrać.

Życie toczyło się z dnia na dzień. Rano wywożono ich na miejscówki, wieczorem odbierano utarg. Warunki były znośne, ale od jakiegoś czasu naciskali na nią coraz mniej przynosiła, a dziecko płakało, przeszkadzało innym.

A dzisiaj po prostu jej nie odebrali. Zostawili samą na ulicy. Dziewczyna opadła bez sił.

Dziękuję Nie wiem, jak byśmy przetrwali tę noc westchnęła.

Położyła widelec, ziewnęła.

Rano pójdziemy dalej, nie martwcie się, chciałabym się tylko porządnie wyspać.

Ledwo usiadła na kanapie, zasnęła.

Tamara zawinęła ją w koc, dziecko ułożyła w fotelu obok.

Siedząc samotnie nad świątecznym stołem słuchała przemówienia prezydenta. Oczywiście nie wypuści już nigdy wnuczki z wnukiem: nie jutro, nie pojutrze nigdy. Muszą z nią zostać. To będzie dobre. Powie im, kim naprawdę jest, gdy nadejdzie chwila. Pomoże dziewczynie stanąć na nogi i wychować synka. Teraz niech się nacieszy normalnością, niech odpocznie tyle przecierpiała.

Kiedy wybiła północ, Tamara nalała do kieliszka nalewki i upiła łyk.

Stanęła przy oknie, długo patrzyła na ulicę pełną świateł i wirujących śnieżynek.

Dziękuję ci, Boże, za ten nieoczekiwany dar. Żegnaj, samotności. Znowu mam rodzinę.