Ptasi Śpiew

Ptak

Halinka! Co ty tak długo?! Czekam na ciebie i czekam! Siadaj! Anna, sąsiadka Haliny Grodeckiej, poprawiła się na ławce, chcąc wygodniej usiąść.

No bo co? Wieczór taki piękny! Po co siedzieć w domu? Tam tylko telewizor i Mruczka. Nuda! A na podwórku wiosna! Jeszcze niby za wcześnie, tylko kwiecień, a już ciepło na całego. Nawet wiśnia, którą jeszcze Stefan, mąż Anny, sadził pod oknami, obudziła się i obsypała kwiatami. I ławka pod nią, robiona tymi samymi rękoma, gotowa na pogaduszki. Anna tydzień temu ją pomalowała, więc teraz wygląda jak nowa! Czeka, aż sąsiadki przysiądą obok siebie i rozpocznie się tradycyjne babskie gadanie. O dzieciach, zdrowiu, życiu i miłości.

O czym innym rozmawiać mogą kobiety? Niby znają się na wylot, a co rusz wychodzi coś nowego. I temat do rozmowy gotowy. Dzieci rosną, problemów przybywa, a miłość Co z miłością? Jej nigdy za wiele. Raczej zbyt mało. Czeka się więc każdorazowo na jakąś opowieść, przysłuchuje się z rozdziawionymi ustami. Bo jak powiadają, że ktoś kocha łatwiej się robi na duszy. Nawet jeśli w twoim sercu cisza i pustka, to skoro gdzieś jeszcze ta miłość jest, to znaczy, że nie zginęła w tym świecie. Jest jeszcze. Świeci, grzeje, życie daje

Anna, wśród sąsiadów po prostu Anka, znała Halinę odkąd pamięta siebie samą. Pół wieku spędziły pod jednym dachem, na jednym piętrze. Kiedy były małymi dziewczynkami, matki nie zamykały drzwi, żeby nie musieć biegać z kluczami. Wiedziały, że dzieci bawią się albo w jednym, albo w drugim mieszkaniu. Choć później i o zamkach sobie przypomniały zwłaszcza po tej przygodzie, kiedy Anka i Halka poszły szukać czegoś specjalnego.

Miały wtedy po sześć lat.

Do Anki przyjechała babcia w odwiedziny. I opowiadała dziewczynkom, że w życiu najważniejsze złapać ptaka szczęścia za ogon i nie puścić. Wtedy wszystko się uda. Życie będzie lekkie, wszystkie będą zadowolone.

O życiu niewiele zrozumiały, ale zapamiętały, że fajnie by było, żeby rodzice nie kłócili się byle o co, tylko żyli zgodnie. Ruszyły więc szukać owego ptaka.

Tym bardziej, że Anka zapewniała, że wie, gdzie taki ptak mieszka. W sąsiedniej kamienicy! U takiego dziwnego wujka z chrapliwym głosem. Czasem wystawiał ptaka na podwórko. Piękny! Kolorowy, wielki! Krzyczał dziwacznie. Ale to na pewno on ptak szczęścia! W zoo takich nie widziały.

Przygotowania były poważne.

Znalazły na balkonie u Anki starą klatkę, w której kiedyś babcia przywiozła króliczka ze wsi.

Ptaszka przecież gdzieś trzeba schować? Nie będziesz go cały czas trzymać za ogon! Ręce by im odpadły i loda, którego na pewno dostaną jak zostaną szczęśliwe, nie miałoby jak jeść.

Wzięły więc jeszcze chleb i ciastka. Kto wie, co taki ptak lubi? Halinka dorzuciła jeszcze cukierka. Bo przecież słodycze każdy kocha! Szkoda by było, gdyby ich chleb ptakowi nie podpasował.

Nie spieszyły się. Sprawa poważna! Babcia dawno do siebie wróciła, obiecała jeszcze wziąć Ankę na całe wakacje. Rodzice zaczęli się szykować na urlop. Wyjeżdżali z sąsiadami, dwie rodziny jednym autem, bo taniej. Nad morze tylko parę godzin nawet się nie wyśpisz. A tam dobrze! Domek, choć stary, solidny. Podwórko ogromne, huśtawki. Nad morze rzut beretem. Pięknie!

Anka czekała na ten wyjazd i do babci bardzo chciała.

Żal jej było jednak trochę Halinki. Halina nie miała babci. Ani jednej! Jak to możliwe? Kto będzie rozpieszczał jak nikt nie widzi? Kto bajkę długą opowie, nie tak na hop-siup, bo naczynia do zmywania i pranie czeka na jutro? Kto szydełkiem czapeczkę wyczaruje z wstążeczką i kwiatkiem?

Anka rozmyślała: jak złapiemy ptaka, to i Halina dostanie babcię. Może nawet z tej samej wsi co moja? To latem by się nie rozstawały. Warto się postarać!

Dzień przed wyjazdem nad morze obie zawołały matki, że idą do siebie i wyszły. Zamknęły drzwi cicho, żeby przeciąg nie trzasnął, uciszyły się, by nie wybuchnąć śmiechem, i zeszły po schodach.

Przeszły własnym, potem obcym podwórkiem i już są pod szarym domem, gdzie mieszka ten ptak.

Cicho i pusto; upał już rozgonił wszystkich do domów albo do pracy.

Spojrzały na siebie niepewnie. Jak tu ptaka szukać? Nawet kogo nie zapytać Halinka już dziób wcięła i nosek marszczy zaraz się rozpłacze. Ale Anka nie z tych, co beczą nad byle czym. Trzeba to trzeba! Inaczej przepadnie marzenie o babci dla Haliny, o pudle lodów, nowych sukienkach w grochy. Takich samych! Żeby było widać, że są przyjaciółkami! I rodzice Pewnie znów się pokłócą, jeśli ptaka nie znajdą!

Dlaczego „wredny”? Bo gdyby był porządny, siedziałby teraz na drzewie pod blokiem i nie trzeba by go szukać! A go nie ma!

Anka z głową naokoło, chwyciła Halinę za rękę i ruszyła do klatki schodowej. Po co stać bez sensu? Trzeba pukać do drzwi i pytać, gdzie ptak szczęścia mieszka.

Ile mieszkań w tym domu A to zaledwie jedna klatka! Gdzieś nie otwierają, nikogo nie ma. Gdzieś indziej patrzą spode łba, że dzieciaki hałasują.

A one idą coraz dalej, walą w drzwi tam, gdzie do dzwonka nie mogą dosięgnąć.

Gdzie mieszka ptak szczęścia?

Jacy dziwni ci dorośli! Proste pytanie, a wrzask, wymachiwanie rękami Ktoś nawet groził, że da klapsa. Anka z Haliną uciekły spod tej zielonej drzwi, na pewno tam już więcej nie zapukają. Wredni ludzie ptaka szczęścia nie mają!

Tylko w jednym mieszkaniu szczęście się do nich uśmiechnęło. Starszy od nich chłopak otworzył i na pytanie tylko wzruszył ramionami:

Wejdźcie!

Ptaszka tam nie było. Za to tyle różnych cud po kątach, że dziewczyny zapomniały i o czasie, i o celu wizyty.

Patrzyły na straszliwe maski na ścianach. Przykładały do ucha ogromne muszle, gdzie szumiało morze. Podziwiały ogromny model żaglowca, zupełnie jak prawdziwy z masztami i figurkami marynarzy.

Składaliśmy z tatą. „Święta Anna”.

Ojej, jak ja! Anka oderwała palec od żagla i uśmiechnęła się szeroko.

Masz na imię Anna? Ładnie! Jak moja mama.

A gdzie jest twoja mama?

Mama? W pracy. Zaraz wróci. A wy czemu same się bawicie, nie będziecie miały kłopotów?

Dopiero wtedy dziewczyny przypomniały sobie o ptaku i że już czas na obiad pewnie ich szukają, pewnie zaraz będzie kara.

Halka! Biegniemy!

Anka złapała przyjaciółkę za rękę, zapomniała o klatce i rzuciła się do drzwi.

Zaczekajcie! dogonił ich jeszcze chłopiec w korytarzu. To dla was!

Pióra były tak piękne, że obie stanęły oniemiałe, z rozdziawionymi ustami, nie śmiejąc sięgnąć dłońmi.

Co to?

Pawie pióra! Mama mi przynosi z zoo, gdzie pracuje. Bierzcie!

Bez tchu przyjęły lekkie, cudowne pióra i, zapominając nawet się pożegnać, pognały do domu.

A tam burza!

Zapłakane matki krążyły po podwórku, wołały córeczki. Ojcowie nerwowo palili pod blokiem, czekali na policjanta, który powiedział, żeby czekać i się nie ruszać.

Gdy zobaczyła je matka Haliny, jęknęła i opadła wprost na ziemię przy piaskownicy.

Znalazły się

Było wszystko: łzy, całusy, pasek. Dobrze, że już brakło czasu na surową karę.

Parę dni później, na huśtawkach w domu wynajmowanym na czas wakacji, dziewczyny kręciły się na siedzeniach i szeptały:

Wiesz, Halinka, nie potrzeba nam żadnego ptaka!

Dlaczego?

Bo babcia mówiła, że prawdziwe szczęście to kiedy ktoś cię kocha.

No i?

No i tyle! Gdyby nas nie kochali, to by tyle płakali, jak się zgubiłyśmy? I nie baliby się, że odejdziemy na zawsze. Prawda?

No, prawda

To jesteśmy szczęśliwe, no nie?

Nie wiem.

Ja wiem!

A rodzice?

Co rodzice? Kłócili się przez te dwa dni, co tu jesteśmy?

Ani razu

Widzisz? To mogą nie kłócić się. Tylko nie chcą. I żaden ptak im nie pomoże, rozumiesz?

Aha.

To lato zostało ich najszczęśliwszym wspomnieniem z dzieciństwa.

Anna, wspominając życie, cieszyła się, że ma z kim dzielić te wspomnienia. I nie tylko dzielić, ale i dopytać, jeśli coś umknie z pamięci. We dwie łatwiej przechować pamięć.

A Halina zawsze lepiej pamiętała. Może była spokojniejsza? Któż to wie. Anka to żywe srebro, wszędzie jej pełno. Halina przeciwnie, najpierw siedzi, rozmyśla, dopiero potem idzie cicho naprzód, układając wszystko w głowie. I pamięta wszystko jakby wczoraj to było.

Anka, poznając swego przyszłego męża, nie poznała go od razu. Spotykali się ponad miesiąc, aż weszła do jego domu.

„Święta Anna”

Statek stał tam, gdzie oglądały go kiedyś dwie małe dziewczynki. Miały już po dwadzieścia trzy lata, a Halina była po ślubie, ale Anka znów na moment stała się tą małą dziewczynką, która bała się dotknąć figurki marynarza, żeby niczego nie zniszczyć.

Po ślubie wyciągnie z ulubionej książki pióro, przechowywane przez lata, i pokaże je mężowi.

Pamiętasz?

I długo będzie się śmiać, patrząc, jak on usiłuje przypomnieć sobie coś sprzed tylu lat.

I będzie szczęście. Długie, prawie na trzydzieści lat rozciągnięte. Z kłopotami, ale i radościami. Z pierwszymi krokami córki, potem syna. Z chorobą, z którą Stefan wygra, ściągając najlepszych lekarzy i trzymając Ankę za rękę przez cały czas, gdy przyszłość niepewnie stała pod drzwiami, wahając się, czy wkroczyć śmiało, czy się wycofać.

I nadejdzie dzień, gdy czas się zatrzyma, a Anna przestanie oddychać, zupełnie zapominając jak się to robi. Bo powietrze i życie znikną razem z Stefanem. I Halina, która akurat będzie przy niej, nie spłoszy się, odchłepcze przyjaciółkę po policzkach, ocuci ją i przytuli mocno, kołysząc jak dziecko.

Trzymaj się, Aniu! Dzieci masz

Anna ocknie się. Bo jeszcze jest szczęście. Nie takie jak dawniej, niepełne, ale jednak to, które dał jej Stefan. Dzieci choć dorosłe, to po stracie matki za ojcem to nie do pomyślenia. Nie można! Jak sobie poradzą bez niej? Jak babcia powtarzała:

Dopóki ktoś stoi między dzieckiem a niebem nie jest ono sierotą! Szczęśliwe to dziecko

Prawda! Trzeba żyć. Dla dzieci, dla wnuków. Nawet jak już każdy w swoim kącie, bo praca i mieszkać osobno to dobrze, to Ania wie, że jest potrzebna i kochana. Może spakować walizkę, nakupować prezentów i ruszyć w odwiedziny, czy to do syna, czy córki wszędzie mile widziana. Albo poczekać na wakacje: wnuki znów zaszumią w jej domu, znów będzie harmider i zamieszanie. Nie pośpi w nocy, pilnując oddechów śpiących tuż obok. I łóżko, to samo wielkie, gdzie sypiała z mężem, nie będzie puste. Nawet najstarsza wnuczka zakręci się nieśmiało, a potem wskoczy na brzeg łóżka obok maluchów. Również będzie słuchać bajki, choć zna ją na pamięć, wcale nie okazując, że tak jest.

Spokój powróci do serca. I radość cicha, lekka jak piórko. Może nie tak piękne jak tamto, które dostała od męża, ale równie wyczekane.

A przecież nie każdej tak się trafia. Są tacy, co próbują, a szczęścia nie wyproszą. To one z Haliną miały farta. Nie dopadły wprawdzie ptaka upragnionego, ale i tak szczęście swoje zrozumiały i nie przeoczyły. Odkryły, choć były dzieciakami, co to znaczy być szczęśliwą kobietą. U każdej to coś innego. U nich to, co już wtedy wymyśliły i uświadomiły sobie. Byleby dzieci zdrowe, a wszystko reszta się doklei, jeśli się postarać i bardzo chce.

Halina się postarała. Mogła zostać bezdzietna przecież. Długo z mężem dzieci nie mieli. A kochali się aż sąsiedzi się dziwili. Zawsze razem, nie mają siebie dosyć, tęsknią, jak się rozdzielą. Sąsiadki narzekają na mężów, a Halina milczy. Po pierwsze dzielić się nie chce, choć czasem pogada jak trzeba. Ale nie narzeka. Nie ma na co.

Żyli jak w bajce.

Anka nie wierzyła, że takie rzeczy się zdarzają. A potem poznała Stefana. I na Halinę spojrzała inaczej tu mieszka miłość.

A i w jej rodzinie bywało burzliwie. Halina z mężem miała rodzin tysiąc. Samych cioć z obu stron siedem! Antoniego z siostrami nie przemówisz, obie złośliwe nad wyraz! Wszystko trzeba było pod ich gusta ustawiać. A każda miała swoje gdzie byliście, co kupiłyście do herbaty we wszystko się wtrącały. Zawsze Halinie coś nie tak, jakby nie stanęła, nie usiadła, nie popatrzyła.

Za to teściowa Halinki, Maria, okazała się cudowną kobietą. Jako jedyna przyjęła ją od razu i nigdy słowem nie uraziła. Cóż, takie córki się jej trafiły, zagadka. Syna wychowała za to świetnie.

Miękka, bardzo Nikomu w niczym nie odmówi, kłócić się nie potrafi. Zaraz w płacz! Halina ją żałowała. Mamą nazywała prawie od razu.

I wszyscy razem, obok.

Jak się darły, gdy matka Antoniego sprzedała mieszkanie i przeniosła się bliżej syna! Córki protestowały. Maria z Haliną nie mieszkała, choć syn namawiał. Kupiła mieszkanie naprzeciwko. Tłumaczyła, że nie chce przeszkadzać, bo ich mieszkanko małe, dwa pokoje raptem. Planami Haliny i Antoniego już wtedy żyła. Wiedziała i milczała. Nawet rodzinie nie szepnęła.

Wiedziała, jak trudno w rodzinie zachować zgodę. Sama przez to przeszła, kiedy mąż odejdzie na bok, zostawiając ją z trójką dzieci. Pomagał, niby, ale co to za życie, gdy najbliższy tak odchodzi i nawet nie tłumaczy. Potem się porozmawiało, Halina wtedy sporo pomogła. Widziała, jak matka źle się czuje. Po tylu latach razem, a potem przesuń się, idę. Dokąd? Z kim? Czym ja zawiniłam?

Okazało się, że niczym. Po prostu nowa miłość, która jego zdaniem wcale starej nie przeszkadza. Szejk, czy co!

Maria nie chciała haremu, ale przynajmniej znowu poczuła się kobietą. Uspokoiła się. Halinie podziękowała i zaczęła od nowa.

To ona pomogła Halinie i Antoniemu znaleźć syna. Odeszła z wojewódzkiego szpitala i zatrudniła się jako pielęgniarka na porodówce. Tam wypatrzyła sobie wnuka.

Długo to z Haliną i Antkiem układali i robili z głową. Halina inaczej nie potrafiła, ale bez teściowej by się nie udało. Jak wytłumaczyć rodzinie, gdzie była przez prawie rok? Musieli z mężem wyjechać. Wiedzieli, że rodzina nigdy nie zaakceptuje obcego dziecka. A tak wrócili już z synkiem. Gdzie, od kogo, nikt nie pytał Anna pamięta, to był pierwszy raz, kiedy Halina stanowczo ucięła pytania. Rodzina trochę sarkała, ale widząc, jak matka Antoniego kocha wnuka, zamilkli. To znaczy, swój.

Siostry domyślały się czegoś, ale już tylko pod nosem narzekały. Maria dziwnie się zamknęła w sobie nie, nie była już taka łagodna. Gdzie podziała się jej miękkość?

Nigdzie! Po prostu wiedziała, że sierocie trzeba miłości i uwagi jeszcze więcej. Wszystkie uczucia skierowała na niego. Opiekowała się, Halinie pomagała. Rozumiała, że w ten sposób chroni rodzinę syna, konserwuje ich szczęście. Bo jaka z niej matka, jeśli samych takich rzeczy nie rozumie?

I tak żyli. Halina przy mężu i synu. I Anka też w swojej rodzinie.

Dobrze!

Dalej się trzymały razem, na wakacje jeździły wspólnie. Dzieci blisko siebie. Znowu drzwi otwarte, bo nie nabiegasz się z kluczem. Choć pilnowali, żeby historia z ptakiem się nie powtórzyła.

A potem Stefan odszedł, zostawiając po sobie pustkę i niedokończone marzenia o wspólnej starości.

I niedługo potem odszedł też Antoni. Nigdy nie narzekał na zdrowie. A tu zakrzep. Skąd się wziął! Pracował w szpitalu, badania regularne Przeoczyli

Halina wtedy kompletnie się rozsypała. I teraz Anka musiała stanąć przy niej i nie dać zapaść się w otchłań, z której rzadko wraca się cało.

Masz syna, Halinko! Twoi rodzice! Maria! Nie możesz pozwolić, żeby smutek cię zmiótł. Kto ich teraz przytuli? Co powiedziałby Antoni, gdyby zobaczył, jak płaczesz? On kochał cię bardziej niż siebie, a ty co? Pozwolisz, by jego miłość w niebyt odeszła? Nie wolno ci! On by się na to nie zgodził

Czy to słowa, czy świadomość, ilu ludzi na niej polega wstała. I nauczyła się żyć na nowo, zachowując swoją miłość najlepiej jak umiała.

Syn wyrosły, wykształcony, Paweł oficer. Mnóstwo przenosin, ale matki nie zapomina. Wnuki przyjeżdżają dwa razy w roku. Jak nie on, to żona, Sławka, wpada. Z Haliną dogadują się lepiej niż dobrze. Halina wyniosła z życia naukę, jak być dobrą teściową, i przyjęła wybór syna bez pytania.

Były przecież i wątpliwości.

Jakże nie? Syn przyprowadził do domu nie tylko żonę, ale i jej synka z pierwszego związku. Choć właściwie żadnego związku tam nie było. Sławek zostawił Sławkę, gdy była w ciąży, napisał, że nie wróci. I dobrze, że potem przynajmniej zgodził się by Paweł adoptował chłopca.

A Halina? Nic odsunęła syna na bok, wzięła w ramiona dwulatka:

Cześć! Jestem twoja babcia Halina! Chcesz ciastko? Nie? To może pod choinkę zajrzymy? Święty Mikołaj przyniósł dla ciebie prezenty! Naprawdę! Sama widziałam! Chodź, zobacz

Czego trzeba matce, by serce stopniało? Niewiele. Przyjmij dziecko jak swoje, a ona cię pokocha.

Halina tę prawdę pojęła i skorzystała.

Dlatego Sławka do dziś nazywa ją mamą, a Halina liczy wnuki wszystkich, zaczynając od najstarszego choć nie własny, a ukochany.

Halinka, kiedy na działkę się wybieramy? Chyba czas! Anna zadziera głowę, wpatrując się w wieczorne kwiaty wiśni nad głową.

W weekend. Jak okna umyję, to ruszamy.

Oj! Zapomniałam, że w tym roku Wielkanoc wcześnie. Trzeba się brać za porządki, co?

Trzeba! A ja jeszcze gotowanie muszę ogarnąć.

Twoi przyjeżdżają?

Zatrzymają się na dwa dni. Najstarszy zamierza zdawać na studia do Warszawy. Jadą zobaczyć, jak i co. Teraz tylko zajrzą, w powrotnej drodze pobędą dłużej. Może młodszych zostawią na dwa tygodnie jeszcze nie ustalili. A twoi?

Moi dopiero na lato już nie przedszkole, tylko szkoła. Zajęcia się nie skończyły jeszcze. Muszę czekać.

I tak tylko półtora miesiąca!

Wiem Ale czekanie się dłuży

To zawsze tak, jak na coś dobrego czekasz. Czas jakby nie chciał płynąć, a jak przyjdzie mija w sekundę i już go nie ma. Znowu trzeba czekać. Ale wiesz co, Anka?

No co?

Ja dla tej sekundki gotowa wszystko oddać. Może mała, ale później nią żyjesz, wspominasz, przeglądasz radości jak koraliki na nitce. Szczęście jest takie właśnie. Nigdy go za dużo, a mało tylko wtedy, kiedy nie widzisz ile ci dano.

Otóż to! Pamiętasz, jak szłyśmy szukać ptaka szczęścia?

Pewnie, że pamiętam! Halina parsknęła śmiechem, splatając dłonie na piersi. Potem tydzień nie mogłam normalnie siedzieć. Mama strasznie się zmartwiła, więc tata zarządził, żeby mi nauczkę dać. Ale co ci będę opowiadać, sama podskakiwałaś obok!

Oj, bywało! Ale wiesz co, Halinka?

No?

Mam wrażenie, że tego ptaka jednak wtedy złapałyśmy za ogon. Nie zauważyłyśmy jak. I przez całe życie latał obok. Bo jak wytłumaczyć, że dostałyśmy wszystko, o co inne tylko proszą i modlą się rodziny, takich mężów, wspaniałe dzieci. A o wnukach nie wspominam! Powiedz, że nie jesteśmy szczęśliwe?

Powiem, że masz rację! Temu naszemu ptakowi wdzięczność winnyśmy. Niech tylko jeszcze skrzydłami zamacha i machnie ogonem. Żeby szczęśliwi byli ci, których kochamyJak na zawołanie, ponad kwitnącą wiśnią przemknął cień. Obie zadarły głowy. Na tle różowiejącego nieba, pośród wirujących płatków, przeleciał duży ptak z piórami jak wachlarze, w słońcu opalizującymi głęboko może gawron, może paw, może tylko wyobraźnia dwóch starych przyjaciółek. Ale Anna ścisnęła Halinę za dłoń.

Widzisz? szepnęła. Trzeba tylko umieć spojrzeć, żeby go znów zobaczyć.

Parsknęły śmiechem, cicho, do siebie, jak kiedyś, gdy miały po sześć lat. Noc zapadała łagodnie, pachniała świeżym, mokrym drewnem i jakimiś słodkimi wspomnieniami.

Pod gałęziami wiśni, na ławce tej samej, trochę odmalowanej, trochę naruszonej zębem czasu siedziały dwie kobiety. Za roześmianymi oczami przycupnęło ich wspólne szczęście, złapane kiedyś za ogon, puszczone w świat i przywołane z powrotem myślą, tęsknotą, wdzięcznością.

Tak trwać będą, dopóki ktoś je kocha, dopóki ktoś na nie czeka, dopóki za oknem kwitnie wiśnia, a nad głowami, choćby przez chwilę, mignie cień ptaka szczęścia.