„A komu ty jesteś potrzebna z pięciorgiem dzieci?” — matka wyrzuciła wdowę w wieku 32 lat, nie wiedząc, że w starym domu czeka na nią spadek i nocny gość…

A komu ty właściwie jesteś potrzebna z piątką dzieci? mama wyrzuciła wdowę, trzydziestodwuletnią, nawet nie wiedząc, że w starym domu czeka na nią spadek i nocny gość

Nad grobami było mokro. Glina chlupała pod stopami, lepiła się wielkimi grudami do tanich butów Jagny. Stała i patrzyła, jak pracownicy zasypują doły. Z nimi grzebali jej życie. Szymon odszedł nagle. Miał zaledwie trzydzieści pięć lat. Upadł w pracy, już nie wstał.

Obok dreptała z nogi na nogę Halina Pietrowna, matka Jagny, trzęsła się z zimna w norkowym płaszczu i niechętnie zerkała na wnuki wtulone w czarne palto córki.

No koniec, wypłakaliście się już, wystarczy powiedziała na cały cmentarz mama, kiedy usypano już kopczyk. Chodź, Jagna. Nie ma co tu marznąć. Pogadać musimy.

W domu, w ciasnej dwupokojowej kawalerce kupionej na kredyt, Halina Pietrowna od razu skierowała się do kuchni i królowała przy stole.

Wiadomo już, zaczęła nawet nie zdejmując czapki. Mieszkanie weźmie bank, nie ma o czym mówić, nie masz czym spłacić rat. Szymona już nie ma, a ty wiecznie na wychowawczym siedzisz.

Znajdę pracę, szepnęła Jagna, kołysząc rocznego Mikołajka na rękach.

Gdzie? Sprzątać? prychnęła matka. Masz piątkę dzieci! Pięć różnych dzieciaków! Kto cię przyjmie? Starszych, Kasię i Pawła, oddałabym do domu dziecka na trochę. Młodsze Może opieka coś zdziała.

Nigdy, powiedziała cicho Jagna.

Co? nie zrozumiała Halina Pietrowna.

Z mojego domu, Jagna dźwignęła głowę. Miała suche, przerażone oczy. Dzieci nie oddam. Sama będę głodować, ale ich wychowam.

Ty głupia jesteś, matka wstała, poprawiła futro. Zawsze byłaś rozmarzona, króliczku. A teraz patrz, sama sobie radź. I nie przychodź po pieniądze.

Miesiąc później bank rzeczywiście przysłał pismo. Zostały dwa tygodnie do wyprowadzki. Jagna szukała kąta po rodzinie i znajomych, ale z piątką dzieci nikt nie chciał przyjąć.

I wtedy przyszedł list. Z małej wsi o nazwie Zalesie. Notariusz zawiadamiał, że po dalekiej ciotce przypadł jej w udziale dom. Pamiętała ją ledwo raz z dzieciństwa. Stary dom, ale własny, pomyślała Jagna. I nie miała wyboru.

Zalesie powitało ich zacinającym wiatrem i zimnem. Budynek był na końcu wioski, tuż przy lesie. Czarne, spróchniałe belki, pochylony ganek, okna mgliste i nieprzystępne.

Mamo, lodowato tu, zaskomlała pięcioletnia Jadzia.

Już, skarbie, zaraz napalimy, Jagna próbowała mówić zwyczajnym głosem.

Pierwsza noc była walką o przetrwanie. Piec kopcił, dzieci kaszlały, a z każdej szczeliny dmuchało. Okryła maluchy wszystkim, co miała kurtkami, kocami, nawet dywanikami. Sama czuwała całą noc. Siedziała przy najmłodszym, Wojtku.

Siedemletni Wojtek od zawsze chorował. Wymagał kosztownego leczenia. Dostęp do refundacji obiecywano za rok, ale lekarz w województwie powiedział prosto: Może nie doczekać. Stan się pogarsza. Najlepiej spróbować prywatnie, w Warszawie. To kosztowało majątek, jak za dwa mieszkania takie jak to, co zabrali bankowi.

Rano Jagna wdrapała się na strych, żeby zatkać dziury. Między starymi gratami, gazetami z PRL-u i porwanymi kożuchami znalazła blaszane pudełko po herbacie. W środku, zawinięte w szmatkę, coś ciężkiego.

Kieszonkowy zegarek. Duży, z łańcuszkiem. Jagna potarła palcem po wieczku. Wybłyszczał się orzeł z koroną i napis: Za wiarę i wierność.

Ładny, westchnęła ale ile wart?

Zegarek był martwy, wskazówki stały na bez pięciu dwunasta.

Schowała znalezisko do szafy. Teraz nie była pora na antyki. Jedzenia zostało na trzy dni, drewna brakowało, a Wojtek gasł w oczach. Ledwo wstawał na nogi, słabł coraz bardziej.

Wieczorem zaczęła się śnieżyca. Zasypało cały dom, świat odcięty. Położyła dzieci, usiadła przy oknie. Strasznie jej było. Co ona narobiła przywiozła dzieci na koniec świata, by tu zginęły?

Ktoś zapukał cicho do drzwi.

Jagna zadrżała. Wydawało jej się?

Pukanie się powtórzyło. Pewne, głuche.

Chwyciła pogrzebacz i podeszła do wejścia.

Kto tam?

Przyjmij, gospodyni, zawierucha na dworze, głos z drugiej strony miał w sobie coś niezwykłego. Skrzypiący, jak stary dąb, ale spokojny.

Nie wiedząc czemu, Jagna zdjęła zasuwę. Na progu stał starzec. Niski, w długim płaszczu do ziemi, przepasany sznurem. Siwa duża broda, a oczy, jak u młodego człowieka jasne, żywe.

Proszę wejść Jagna cofnęła się.

Staruszek wszedł, mimo śniegu nie naniósł bałaganu i nie przyszło z nim zimno, raczej lekki zapach ciepła od pieca.

Wszedł do izby, spojrzał na śpiącego Wojtka. Chłopiec we śnie z trudem lapal oddech.

Choruje dziecko? spytał gość.

Poważna choroba, westchnęła Jagna. Pomoc potrzebna, pieniędzy brak.

Pieniądz to kurz, usiadł na ławie. Za to czas jest złotem. Znalazłaś moją pamiątkę?

Jagna zamarła.

Zegarek? Pański?

Tak. Pan ofiarował, kiedy go z wody uratowałem. To dawno było Strzegłem go. Wiedziałem, że się przyda.

Ojej, chociaż go sprzedam, kupię leki Srebro.

Staruszek uśmiechnął się pod brodą.

Nie spiesz się. Tam jest fortel. Majster Buhry był sprytny. Weź cienką igłę, tam pod wieczkiem, przy zawiasie, lekko naciśnij. Kryje tam się coś więcej.

Podniósł się.

No, bądź zdrowa Jagno. Piękne masz imię. Nie trać nadziei.

Oj, a herbaty może? Jak panu na imię? Jagna zagarnęła czajnik.

Prochor na mnie mówią.

Obróciła się z kubkiem, a w pokoju już pusto. Drzwi zamknięte, dzieci śpią. Powietrze pachniało kadzidłem i świeżym pieczywem.

Jagna nie zmrużyła oka przez całą noc. Ledwie świtało, zabrała się do zegarka. Znalazła igłę do szycia, drżały jej ręce, ale trafiła w malutki otwór przy zawiasie, na lekko nacisnęła.

KLIK.

Tylna ścianka, do tej pory solidna, odskoczyła. W środku, w małej wnęce, była złota, ciężka moneta i złożony papier.

Rozwinęła go. Niniejszym poświadczam, iż okaziciel ma prawo dalej już nie czytelne, stare polskie litery.

Wzięła się Jagna w garść i pojechała do miasta powiatowego najpierw autobusem, potem na piechotę. Znalazła antykwariat. Sklepikarz, gruby człowiek o świdrującym spojrzeniu, najpierw znudzony przeglądał jej rzeczy.

Srebro? Próba 800. Może pięć tysięcy złotych, zegarek sfatygowany.

To proszę spojrzeć na to, Jagna wyciągnęła monetę i papier.

Antykwariusz popatrzył przez lupę. Brwi podniosły mu się wysoko, zbielał na twarzy.

Skąd pani to ma?

Spadek po rodzinie.

Pani zdjął okulary. To dukat koronny, próbny. Takich kilka sztuk na świecie. Papier cesarski glejt z podpisem własnoręcznym. Ja tego nie kupię! Ja nie mam takich pieniędzy. Proszę do Warszawy, dom aukcyjny. To majątek życia.

Leczenie Wojtka ogarnęła Jagna w ciągu miesiąca. Najlepsi specjaliści, prywatna klinika. Jagna siedziała przy łóżeczku patrząc, jak rumienią się policzki synka. Wystarczyło na wszystko. I na nowy dom, i na edukację dla całej piątki.

Po powrocie do Zalesia Jagna poszła na cmentarz. Szukała długo, aż znalazła stary, przekrzywiony krzyż z ledwie czytelną tabliczką: Prochor. 1888 1960.

Położyła na grobie kwiaty i skłoniła się nisko.

Dziękuję, dziadku Prochorze.

Zbudowała piękny nowy dom. Duży, jasny, z ogrzewaniem, gazem i pełnymi wygodami. Ludzie w wiosce szanowali młodą wdowę pracowita, zasadnicza, dzieci zawsze czyste.

Po pół roku zjawiła się Halina Pietrowna. Podjechała taksówką, ważna, z tortem w ręku. Obejrzała nowiutki, dwupiętrowy dom, zadbane podwórko.

No witaj, córeczko! mama rozłożyła ramiona, jak gdyby nigdy nie patrzyła przez palce. Słyszałam, podobno się dorobiłaś? Plotkują, że jakiś skarb! No i dobrze, wiedziałam, że wszystko się ułoży. Tylko ja chora trochę, emeryturka mała, może pomożesz? Pokoi masz sporo.

Jagna wyszła na ganek. Za nią stali starsi, patrząc na babcię spod byka.

Dzień dobry, mamo, powiedziała spokojnie.

No co stoisz? Wpuszczaj! Halina Pietrowna już postawiła stopę na schodek.

Nie.

Że jak? uśmiech zniknął matce z twarzy.

Nie ma tu dla ciebie miejsca. Zostawiłaś nas kiedyś, dokonałaś wyboru.

Ty Ja cię do sądu podam! Jestem twoją matką, należy mi się! pociemniała Halina Pietrowna.

Proszę bardzo, Jagna odwróciła się do drzwi. Ale na razie to musisz odejść, bo Wojtek ma drzemkę.

Zamknęła ciężkie, dębowe drzwi. Z korytarza jeszcze dochodziły wrzaski o niewdzięczności i tych pięciu przyczepach, ale Jagna już nie słuchała. Szła do kuchni, gdzie czuć było drożdżowe ciasto, a stary zegar spokojnie odmierzał czas nowego, lepszego życia.