Sobowtór żony

– Jesteś pewna, że nie będzie ci tutaj ciasno? zapytała Marta, stojąc w progu z torbą przerzuconą przez ramię i zagubionym uśmiechem, którego Jadwiga u niej nigdy wcześniej nie widziała. Wiem, że to nie jest najwygodniejsze. Naprawdę wiem.

– Daj spokój, Marto, wejdź już. Jadwiga przesunęła się, przytrzymując drzwi. Pokój wolny, Jarek nie ma nic przeciwko. Wszystko gra.

– Jarek nie ma nic przeciwko powtórzyła Marta, i w tym powtórzeniu było coś dziwnego. Nie kpina, raczej zdziwienie. Jakby samo nie ma nic przeciwko było już czymś ważnym.

– On rzadko kiedy się sprzeciwia rzuciła Jadwiga, już kierując się w stronę kuchni. Buty zdejmij i kapcie są po lewej.

Tak się wszystko zaczęło.

Jadwiga miała pięćdziesiąt dwa lata, a Marta, jej przyjaciółka jeszcze z czasów polonistyki na Uniwersytecie Warszawskim, była rok młodsza. Ostatnie pięć lat widywały się rzadko czasem zadzwoniły, czasem wpadły na kawę w centrum miasta. Jadwiga myślała, że dobrze zna Martę, wystarczająco by bez zastanowienia zaprosić ją za próg. Marta się rozwiodła. Skończyła się umowa na mieszkanie. Papierologia w nowym się przeciągała. Potrzebowała na przeczekanie dwóch, może trzech tygodni, no, maksymalnie miesiąca. Czasu, żeby stanąć na nogi.

Mieszkały w Toruniu. Miasto nie za duże, nie za małe, dzielnice podobne do siebie, w osiedlowych sklepach panie rozpoznają cię po głosie. Jadwiga miała trzypokojowe mieszkanie, trzecie piętro, okna wychodziły na spokojną, zadrzewioną ulicę. Jarek, jej mąż, pracował w firmie budowlanej, nie był na świeczniku, ale miał dobrą pozycję. Jadwiga uczyła ekonomii w technikum. Dwadzieścia trzy lata razem. Córka dawno już wyfrunęła do Wrocławia. Mieszkanie było, no, swojskie. Wszystko stało na swoim miejscu, nie chciało się nic zmieniać.

Marta przyjechała z jedną dużą torbą i kartonem. Rozpakowała się cicho, jakby przypadkiem. Przez pierwsze dni Jadwiga prawie jej nie słyszała Marta wychodziła wcześnie, wracała późno, jadła mało, mówiła jeszcze mniej. Jarek pierwszego wieczoru zapytał krótko:

– Na długo?

– Na miesiąc odpowiedziała Jadwiga.

– Na miesiąc powtórzył tonem jakby odbijając coś po Marcie przy wejściu.

Nie przywiązała do tego wagi. W ogóle była z tych, co nie zwracają uwagi na drobiazgi. Przynajmniej tak jej się wydawało.

Pierwszy niepokój pojawił się w drugim tygodniu. Jadwiga rano weszła do łazienki i zobaczyła flakonik perfum nie na swoim miejscu. Perfumy Magnolia ciemnozielony zbliżony do butelki syfonu, których używała już od lat, kupuje zawsze w drogerii na ul. Kopernika. Stały nie jak zwykle na półce po lewej, tylko na brzegu umywalki. Jadwiga uznała, że to pewnie ona przestawiła. Odłożyła z powrotem i zapomniała.

W trzecim tygodniu zauważyła coś nowego.

Śniadały razem, we trójkę. Jadwiga parzyła kawę po swojemu: trochę zimnej wody, potem gorąca, ale nie wrzątek, bo wtedy jest gorzka. Jarek to zawsze chwalił. Tego ranka Marta robiła kawę, bo Jadwiga utknęła przy telefonie. Jarek, próbując, powiedział:

– O, dobre.

– Podpatrzyłam u Jadwigi uśmiechnęła się Marta. Ona zawsze tak robi.

Jadwiga spojrzała na nią. Marta odwzajemniła uśmiech. Wyglądało to niewinnie. Jadwiga też się uśmiechnęła.

Ale w środku, gdzieś coś się zaczepiło. Bez słowa i bez wyjaśnienia.

Tydzień pracy rozproszył jej uwagę i wszystko zlało się w natłok zajęć, sprawdzianów, papierów. W domu było cicho, zawsze posprzątane. Okazało się, że Marta znajduje czas, żeby coś ogarnąć. Jarek przyzwyczaił się do tego szybciej niż Jadwiga sądziła.

– Dziś gotowała powiedział któregoś wieczoru, jakby miało to ucieszyć. Zupa z fasolą. Dobra była.

– Ja też robię z fasolą – odparła Jadwiga.

– No, tak. Podobna była.

Nie zapytała, czyje lepsze. Nie powiedział.

Marta wtedy pracowała zdalnie, coś przy dokumentach, Jadwiga się nie wdrażała po szczegóły. Całymi dniami siedziała w pokoju gościnnym z laptopem, w porze obiadu wychodziła do kuchni, coś gotowała, wieczorem była uczesana i przebrana, nie w domowe ciuchy w normalne. Jadwiga zauważyła to, bo sama po pracy zakładała stare dresy i sweter, a Marta wyglądała lepiej od niej w jej własnym domu.

Któregoś wieczoru Jarek przysiadł się do Marty do telewizora. Jadwiga w tym czasie przewracała zeszyty w sypialni. Przez ścianę słychać było rozmowę, spokojną, bez przerw. Jarek coś opowiadał, Marta się śmiała. Jej śmiech przypominał śmiech Jadwigi tylko ciszej. Jadwiga złapała się na tym i machnęła ręką. No bo śmiech jak śmiech.

Parę dni później znów o tym myślała. Już poważniej.

Marta zaczęła się czesać inaczej. Zawsze miała krótką, modną fryzurę. Teraz zapuszczała i zaczesywała do tyłu, z lekkim nieładem dokładnie tak, jak nosiła Jadwiga. Zauważyła to w korytarzu, patrząc w lustro: one dwie odbijają się jednocześnie, Jadwiga bliżej, Marta dalej. Te dwa odbicia były podobne, jak stare i nowe zdjęcie zrobione w tym samym miejscu.

– Ładnie ci tak rzuciła Jadwiga.

– Serio? Marta poprawiła kosmyk patrząc w lustro. Zobaczyłam u ciebie i pomyślałam, że spróbuję.

Znowu zobaczyłam u ciebie. Znów to delikatne, niemal niezauważalne kopiowanie. Jadwiga uśmiechnęła się i poszła do kuchni. W środku już nie było jej do śmiechu.

Zadzwoniła do córki w niedzielę.

– Mamo, jak tam?

– W porządku. Marta jest u nas. Pamiętasz, opowiadałam ci?

– Aha, nadal mieszka?

– Tak. Jeszcze. Dokumenty się przeciągają.

– No dobrze, a tata?

– Dobrze. Dogadują się z Martą.

Chwila ciszy.

– To dobrze czy źle? zapytała córka.

– Dobrze odpowiedziała Jadwiga. Dobrze.

Po rozmowie długo siedziała z wystygniętą herbatą przy oknie. Myślała, że to dogadują się niby neutralne, ale powiedziała to bardzo ostrożnie. Jakby badała grunt pod nogami.

W piątym tygodniu Marta poprosiła, żeby Jadwiga pokazała jej przepis na szarlotkę.

– Tę z zeszłej niedzieli, z jabłkami i cynamonem.

– Ja nie mam zapisanego, robię na oko.

– To powiedz mi, jak. Spróbuję upiec.

Jadwiga wytłumaczyła jak umiała. Marta wszystko zapisała w telefonie, a za trzy dni upiekła. Jarek jadł i mówił dobre. I Jadwiga nie wiedziała, czy mówi tak, bo dobre, czy bo już nie widzi różnicy, kto piecze.

Tego wieczora otworzyła szafę w korytarzu i zobaczyła kurtkę. Jasnoszarą, z paskiem. Prawie identyczną jak jej własna. Marta kupiła chyba taką samą. Jadwiga powiesiła swoją obok i długo patrzyła na dwie takie same, wiszące jak siostry bliźniaczki.

Nie zapytała. Nie ze strachu przed odpowiedzią. Raczej dlatego, że nie wiedziała, jak to ująć, by nie brzmiało idiotycznie.

W pracy było wtedy gorąco: egzamin zbliżał się wielkimi krokami, Jadwiga zarywała wieczory nad papierami. Jarek coraz częściej wieczorami zostawał w salonie. Marta też. Jadwiga, słuchając zza drzwi, słyszała strzępy rozmów. Czasem wchodziła do nich. Rozmowa nie zamierała, tylko zmieniała nieco ton. Włączali ją, ale czuła, że bardziej jako dodatek, niż główną bohaterkę.

Raz w końcu zagadnęła Jarka, już wieczorem, jak Marta była u siebie.

– Słuchaj, nie masz wrażenia, że ona… zbytnio zaczęła mnie naśladować?

Spojrzał na nią szczerze zaskoczony.

– Kto? Marta?

– No, tak. Fryzura, kurtka, przepisy, perfumy.

– Przyjaciółki często się inspirują sobą. To normalne.

– Chyba tak mruknęła.

On już był myślami w telefonie. Temat się zamknął sam.

Jadwiga potem długo leżała w ciemności, powtarzając w myślach: normalne. Jakby próbowała się do tego przekonać.

Następne dni patrzyła celowo uważniej. Zauważyła, że Marta lekko przechyla głowę rozmawiając z Jarkiem dokładnie tak, jak robiła to sama, by być uważną słuchaczką. Marta zaczęła powtarzać no właśnie, przeciągając właśnie jak sama to mówiła Jadwiga. Marta piła już herbatę bez cukru, choć przecież kiedyś zawsze słodziła Jadwiga pamiętała na sto procent.

To już nie mógł być zbieg okoliczności.

Zadzwoniła do swojej koleżanki Hanki, tej od pogaduszek o wszystkim i niczym.

– Hanka, miałaś kiedyś tak, że ktoś obok zaczynał być… dosłownie tobą?

– Jak to?

– Twój styl, gesty, nawyki?

– To się nazywa cicha zazdrość odpowiedziała Hanka. Czytałam o tym. Ktoś chce twoje życie, nie może go mieć, więc bierze po kawałku.

Jadwiga zamilkła.

– Masz kogoś takiego?

– Nie wiem… Chyba nie.

Już wiedziała, że tak.

Rozmowa z Martą wyszła z jej inicjatywy. Siedziały wieczorem przy herbacie w kuchni, gdy Marta nagle:

– Jadwiga, ty jesteś taka poukładana. Patrzę na ciebie i myślę: tak trzeba żyć. Mieszkanie, mąż, stabilna praca. Wszystko masz na swoim miejscu.

– Dwadzieścia lat układałam to na miejscu odpowiedziała cicho.

– Wiem przytaknęła Marta. I to widać. To się czuje. Jarek zresztą też

Urwała.

– Co Jarek zresztą też?

– No, mówił, że cię docenia. Że się rozumiecie.

Jadwiga odstawiła kubek.

– Rozmawiacie o mnie?

– Czasem. Tak po prostu w rozmowie. Chwali cię.

– To miłe powiedziała Jadwiga, choć w środku czuła przeciwnie.

Nie umiała wytłumaczyć dlaczego. Mąż chwali żonę koleżance. Co w tym złego? Nic. A jednak coś było nie tak.

Pod koniec szóstego tygodnia Marta poprosiła, czy może użyć jej perfum Magnolia.

– Moje się skończyły, a do sklepu nie zdążę. Mogę dwa razy?

– Oczywiście rzuciła Jadwiga.

Wieczorem jednak zauważyła, że w buteleczce zostało mniej niż jedna trzecia a jeszcze tydzień temu była pełniutka. Schowała flakon z powrotem do szafki i zamknęła na mały kluczyk, którym dawno się nie posługiwała. Spojrzała potem na siebie w lustrze i pomyślała: schowaj perfumy przed przyjaciółką, gratulacje. Ale flakonu nie otworzyła.

Jarek tego wieczoru przyniósł ciasto. Bez okazji, ot po prostu.

– Zasłużyliśmy, prawda?

Marta ucieszyła się dokładnie tak, jak Jadwiga ucieszyłaby się, gdyby to dla niej mąż przyniósł ciasto. Tak w punkt nie więcej, nie mniej. Po mistrzowsku. Jadwiga patrzyła na tę scenę z kuchni i myślała, że Marta wszystko robi akuratnie. Pochwali kawę. Zaśmieje się. Skłoni głowę. Zareaguje jak trzeba. I mąż to zauważa, może nieświadomie, ale jednak.

Usiadła z nimi, zjadła kawałek ciasta i rozgadali się o zwykłych rzeczach. Ale w środku Jadwidze towarzyszyło dziwne uczucie. Takie jak wtedy, gdy wrócisz do domu i niby wszystko na miejscu, ale milimetr przesunięte.

Wyjazd służbowy zdarzył się niespodziewanie. Trzeba było wysłać kogoś z technikum na kurs doszkalający do Bydgoszczy. Cztery dni. Dyrektor zapytał w piątek, Jadwiga zgodziła się w poniedziałek. Przez myśl przemknęło: zostawić Jarka z Martą na cztery dni ale zaraz się strofowała. Dorośli ludzie, nic się nie stanie. Czas odpocząć.

Przed wyjazdem rozmawiali z Jarkiem w kuchni.

– Wrócę w piątek wieczorem powiedziała Jadwiga. Marta pomoże z obiadem.

– Poradzimy sobie uśmiechnął się Jarek.

– Wiem rzuciła Jadwiga.

Patrzyła długo. Spokojny jak zwykle. Po dwudziestu trzech latach znała go na wylot. I nagle wydał się lżejszy.

Wyjechała w środę rano. W pociągu czytała materiały, piła kawę z kubka na wynos, patrzyła przez okno na kujawskie pola. Kursy były śmiertelnie nudne, ale przydatne. Wieczorem rozmawiała z Jarkiem przez telefon.

– Jak tam?

– Spokojnie. Zjedliśmy, wszystko gra.

– Marta w domu?

– Tak, u siebie w pokoju.

– No dobrze, dobranoc.

– Dobranoc.

Nic podejrzanego. Zasnęła z trudem, myślała o kursie, o córce, o nowym kubku, bo stary pękł. I jeszcze raz o Marcie, o dwóch szarych kurtkach w szafie i flakonie perfum.

W czwartek dyrektor zadzwonił po południu:

– Jadwigo, jutro już tylko powtórka, którą znasz. Może wracaj dziś wieczorem.

Była w domu przed dziesiątą. Pociąg przyjechał przed czasem, taksówka przemknęła przez pusty Toruń.

Drzwi otworzyła swoim kluczem, nawet nie pomyślała, by dzwonić Jarek może już spał.

Ale nie spał.

W salonie paliły się świece. Dwie, na stoliku przy kanapie. Na stole: talerze, kieliszki, drobiazgi w miseczkach. Pachniało kolacją i Magnolią. Flakon zamknęła. Czyli Marta kupiła swoją.

Jarek siedział na kanapie. Marta obok, w granatowej sukience, jaką lubiła Jadwiga, choć tej wcześniej nie widziała. Włosy ułożone falą. Ręce złożone na kolanach. Rozmawiali. Gdy Jadwiga weszła, oboje unieśli wzrok.

Trzy sekundy ciszy.

– Wróciłaś wcześnie powiedział Jarek.

– Widzę odpowiedziała Jadwiga.

Odłożyła torbę, zdjęła płaszcz, ostrożnie, ruchami świadomymi, jakby nagle wszystko wykonywała na autopilocie.

– Jadwiga, to tylko kolacja powiedziała Marta. Zjedliśmy i

– Widzę, że kolacja. Ze świecami.

I znowu cisza.

– Romantycznie dodała Jadwiga, kompletnie spokojnie. Aż się sobie zdziwiła.

Jarek wstał.

– Nie rób…

– Jarku przerwała mu bardzo cicho. Nie mów mi, co mam robić.

Zamilkł. Marta patrzyła na obrusa.

Jadwiga poszła do kuchni, nalała wody, wypiła. Spojrzała na pelargonię w oknie, którą zawsze podlewa w środy. W środę była w Bydgoszczy, a pelargonia stała jak zwykle, świeża. Marta podlała.

Wróciła do salonu.

– Marta, znajdziesz jutro jakieś miejsce na noc? zapytała.

Marta uniosła wzrok.

– Jadwiga, ja wiem, jak to…

– Znajdziesz? powtórzyła spokojnie.

– Tak. Znajdę.

– W porządku.

Jadwiga wzięła torbę i poszła do sypialni. Zamknęła drzwi, nie na zamek, tylko cicho. Położyła się w ciuchach na wierzchu i gapiła w sufit. Za ścianą szum drobnych ruchów zbierali naczynia. Potem wszystko ucichło. Potem skrzypnęły drzwi pokoju gościnnego.

Jarek nie przyszedł tej nocy. Słyszała, jak śpi na kanapie w salonie. To powiedziało jej wszystko bez słów.

Rano wstała pierwsza. Zaparzyła kawę, wypiła przy oknie, Toruń budził się leniwie. Piątek. Kobieta z psem, gołębie na parapecie. Zwykły poranek.

Jarek wszedł koło ósmej. Stanął w progu kuchni.

– Musimy pogadać.

– Tak.

– Jadwiga, między mną a Martą nic nie było.

– Może i nie.

– Nie może. Nic nie było.

– Jarku powiedziała, nie odrywając wzroku od okna. Nie o to chodzi. Chodzi o to, co widziałam przez ostatnich sześć tygodni.

– Czyli?

Odwróciła się.

– W moim domu ktoś powoli stał się mną. Moja fryzura. Moje perfumy. Moje przepisy. Moja kurtka. Moje nawyki. A mój mąż to widział i lubił, bo to wciąż ja, tylko taka na świeżo. Bez zmęczenia, rutyny. Bez tych wszystkich lat.

Milczał.

– To nie pytanie, po prostu fakt.

– Przesadzasz.

– Być może zgodziła się Jadwiga. Ale idę do pracy. Jak wrócę, nie chcę już rzeczy Marty w tym pokoju.

– Jadwiga…

– I jeszcze jedno powiedziała, zakładając płaszcz. Na przyszłość. Coś za bardzo ufałam. Wam obojgu.

Wyszła. Drzwi zamknęły się cicho.

W technikum miała lekcje, sprawdzała listy obecności, wypiła herbatę z Hanką w pokoju nauczycielskim, przytakiwała, choć słyszała tylko połowę. Hanka nie dopytywała, ale patrzyła tak, że więcej nie trzeba było mówić.

Wróciła przed szesnastą. Pokój gościnny posprzątany na błysk. Po Marcie ani śladu. Tylko na półce w łazience została malutka, biała szczotka do włosów. Wzięła ją dwoma palcami i wyrzuciła do śmieci.

Jarek był w domu. Siedział w salonie, scrollował telefon. Podniósł wzrok.

– Poszła powiedział.

– Widzę.

– I co dalej?

Zdjęła płaszcz, powiesiła. Przeszła do kuchni, coś zaczęła szykować, choć nie wiedziała jeszcze, co będzie jeść. Po prostu potrzebowała ruchu.

– Jadwiga wszedł za nią przecież jesteśmy razem tyle lat. Nie można tak po prostu…

– Można. Daj mi kilka dni. Muszę przemyśleć.

Te kilka dni zamieniły się w tydzień. Mieszkali jak współlokatorzy. Uprzejmie, grzecznie, oddzielnie jedli, spali w osobnych pokojach. Jarek próbował zagadywać, Jadwiga rzucała krótkie odpowiedzi. Nie dlatego, że była zła. Po prostu nie potrafiła jeszcze na głos powiedzieć tego, co sama myśli.

Dużo przemyśliwała. Jak to się zaczęło. Jak wpuściła Martę bez chwili zawahania, bo tak się robi: koleżanka w potrzebie. To normalne. W którym momencie poczuła, że coś jest nie tak i czemu nie powiedziała tego głośno. Jak Hanka mówiła cicha zazdrość, kopiowanie bez agresji, po kawałku, po zapachu perfum czy przepisie na ciasto.

Najbardziej bolało ją coś innego Jarek. Mógł nie zauważać, mógł zauważyć i powiedzieć jej o tym. A on się w to wciągnął: przynosił ciasto, śmiał się przy Marcie, robił kolację przy świecach, gdy nie było żony. Chyba nawet nie zdawał sobie sprawy, że coś robi.

Na początku kolejnego tygodnia zadzwoniła do córki.

– Mamo, coś nie tak?

– Dlaczego?

– Twój głos inny.

– Chyba się rozstaniemy z tatą pierwszy raz powiedziała to na głos.

Długa przerwa.

– Przez Martę?

– Nie tylko. Marta tylko uwidoczniła coś, co było.

– Co było?

– Przeszliśmy na automatyzm. Ona przyszła, stała się mną, tylko lepszą. Świeżą, uważną. Jemu się to spodobało.

– Mamo

– Nie martw się, nie płaczę. Po prostu mówię.

– Zostaniesz sama?

– Przynajmniej przez jakiś czas. To jest okej.

I to okej nagle stało się przekonujące bo sama je wybrała.

Rozmowa z Jarkiem odbyła się w niedzielę po południu. Powiedziała po prostu:

– Trzeba się wyprowadzić. Chyba musimy zamieszkać osobno.

Długo milczał.

– To już decyzja?

– Nie wiem, ale muszę zobaczyć, kim jestem sama, bez tej codzienności, bez ciebie, bez rutyny.

– Przez te świece? Jadwiga, to była tylko kolacja.

– To nie świece, to wszystko przed tym. Widziałam, milczałam, wmawiałam sobie, że wszystko jest w porządku, a nie było.

– Ale co ja właściwie takiego zrobiłem?

– Nic szczególnego. Po prostu przestałeś mnie dostrzegać. Gdybyś widział, może byś zauważył ten teatr. A tak nawet nie zauważyłeś, że ktoś staje się mną.

Nie odpowiedział, bo nie miał już co.

– Mieszkanie sprzedamy, albo ja odkupuję twoją część. Zobaczymy.

– A gdzie pójdziesz?

– Wynajmę coś. Tu albo gdzieś indziej. Zobaczę.

– Zaczynać od nowa w wieku pięćdziesięciu dwóch lat powiedział z takim smutkiem, że nie wiedziała, czy nad sobą, czy nad nią.

– Tak. W wieku pięćdziesięciu dwóch lat. Niektórzy zaczynają później.

Wstała po herbatę i po drodze otworzyła szafkę w łazience. Wyjęła zamknięty flakon Magnolii. Stała chwilę, potem poszła do kuchni i wrzuciła go do kubła na śmieci spokojnie, delikatnie jak coś, co już nie jest twoje.

Następne dni minęły na działaniu. Zadzwoniła do agencji nieruchomości, popytała o mieszkania. Do prawnika o formalności. Wpadła na herbatę do Hanki i opowiedziała skrótowo. Hanka nie robiła wielkich oczu, po prostu mówiła rozumiem w taki sposób, że to wystarczało.

Siedziały razem w kuchni.

– Złościsz się na nią?

– Na Martę? Raczej na siebie, że tak późno zauważyłam, że wmawiałam sobie, że to normalne.

– Nie jesteś naiwna, że ufałaś.

– Zbyt ufna, może tak poprawiła Jadwiga.

– Lepiej być ufna niż cyniczna.

– Może.

– A na Jarka?

– Na niego tak. Ale to już inny rodzaj złości. Przejdzie.

– I co teraz dalej?

– Wynajmę. Zmienię fryzurę. Kupię nowe perfumy przerwała na chwilę. Chyba nie Magnolię.

– To całkiem dobry plan.

– I sprawdzę, czego ja tak naprawdę chcę. Co naprawdę moje.

– To trochę potrwa.

– Wiem. Mam czas.

Hanka nalała jeszcze herbaty. Za oknem siąpił jesienny deszcz, nie zimny taki szary, polski. Jadwiga patrzyła i myślała, że jeszcze parę tygodni temu wiedziała dokładnie, jak wygląda jej życie: mieszkanie, Jarek, praca, trasa, przepisy i perfumy po lewej na półce. Wszystko było jak trzeba. Tylko to jak trzeba okazało się złudne.

Tylko, że nie czuła pustki. Nie czuła straty. Było jej trochę niewygodnie, trochę niepewnie, jak wtedy, gdy po latach ściągasz płaszcz i dopiero czujesz, że dawno ci uciskał w ramionach.

– Wiesz powiedziała do Hanki pierwszy raz od dawna nie wiem, co dalej. I to… jest do wytrzymania.

– Do wytrzymania uśmiechnęła się Hanka. Dobre słowo.

Minął jeszcze tydzień. Znalezienie kawalerki w nowej dzielnicy trochę kosztowało, ale było warto jasne mieszkanie z widokiem na park. Cena wysoka jak na Toruń, ale czuła, że da radę. Pojechała obejrzeć, przestąpiła próg, przechodziła po pustych pokojach, parkiet trochę skrzypiał da się żyć.

– Biorę powiedziała właścicielce, starszej pani z ciepłym spojrzeniem.

– Na długo?

– Nie wiem. Na początek rok.

W domu, tym jeszcze swoim, zaczęła powoli segregować rzeczy. Bez dramatów, bez pośpiechu. Odkładała swoje na bok, nie-swoje oddzielnie. Książki, naczynia, ubrania. Coś wyrzucała. Starą bluzkę, której nie ubrała już od trzech lat, oddała z ulgą.

Szarą kurtkę z paskiem też oddała. Kupiła nową, granatową, lekko innego kroju. Spojrzała w lustro wygląda zupełnie inaczej niż Marta. Dobrze.

Z Martą nie rozmawiały. Ta kiedyś napisała: Jadwiga, wiem, że cię zraniłam. Wybacz mi, jeśli możesz. Przeczytała i nie odpisała. Nie dlatego, że nie wybaczyła tylko nie była gotowa. Albo może po prostu nie chciała. Jeszcze nie wiedziała.

Jarek mieszkał dalej w ich starym M. Rozmawiali neutralnie, tylko w ważnych sprawach. Było w tym coś przykre, ale też uwalniającego. Widziała, że Jarek nie bardzo wie, jak to naprawić, może nie do końca rozumie, co tak naprawdę stracił.

W piątek przed przeprowadzką poszła do drogerii. Stała długo przed półką z perfumami, wąchała próbki, młoda ekspedientka cierpliwie podsuwała różne flakony. Odrzucała, nie mówiąc czemu. W końcu znalazła. Nazywał się Srebrny Jałowiec. Zapach inny nie kwiatowy, bardziej ciepły, drzewny, obcy. Właśnie taki chciała.

– Dobry wybór uśmiechnęła się sprzedawczyni.

– Zobaczymy mruknęła Jadwiga.

Przeprowadzka zajęła jej pół dnia. Hanka pomogła z kartonami. Jarek też, ona nie protestowała. Praca szła w ciszy, rzeczowo. Wszystko przemieściło się do kolejnego mieszkania, do nowego świata, gdzie mogła wyznaczyć swoje miejsca od początku.

Wieczorem, już sama, otworzyła Srebrny Jałowiec, psiknęła na nadgarstek. Zapach obcy. Nie zły, ale inny. Podniosła rękę, powąchała jeszcze raz. Uznała: trzeba się przyzwyczaić. Albo nie. Może nie przyzwyczajać się, tylko zaakceptować.

Za oknem park już prawie nagi, listopad dobiera się do ostatnich liści. Latarnie zapaliły się wcześnie, jak to w Polsce jesienią. Jadwiga postawiła czajnik na herbatę, znalazła ulubiony kubek, ten bez pęknięcia, i stanęła przy oknie.

Telefon zadzwonił. Córka.

– No i co tam, mamo? Ułożyłaś się już?

– Układam się.

– Trochę się boisz?

Spojrzała przez okno na światła lamp.

– Nie powiedziała spokojnie. Wiesz, nie boję się.