Niedoczytana książka

Nieukończona książka

No to, Jagoda, wychodzę! Nie odprowadzaj mnie. Będę późno! Na jutro przygotuj mi, proszę, granatową koszulę i spodnie, pamiętaj! I odbierz z pralni, koniecznie! wołał z przedpokoju Wiktor, szybko zarzucił płaszcz, spojrzał krytycznie w lustro, chwycił kapelusz i wyszedł, trzaskając drzwiami.

Tak trzepnął, że aż zatrzęsła się szyba w rozszczelnionym oknie.

Przeciąg pomyślała Jagoda, zakręciła wodę, wytarła ręce o fartuszek i zajrzała z kuchni. Wszystko po staremu słoneczny korytarz prowadzący do przedpokoju, zdjęcia na ścianach, tapeta w wesołe paseczki dwa szerokie, dwa wąskie, błękitne; płaszczyk Jagody na wieszaku. I

Jagoda zmarszczyła brwi.

Paczka! Wiktor zapomniał paczki, a w niej przecież pierogi! Sama dzisiaj bladym świtem lepiła, gotowała, z cebulką i jajkiem, tak jak Wituś lubi. Specjalnie na dzisiaj, bo Wiktor miał wyjazd na budowę, a tam wiadomo obiadu porządnego nie zjesz, domowe zawsze smakuje najlepiej!

Szybko zerwała fartuszek, poprawiła fryzurę, wybiegła z mieszkania w domowej sukience, skromnej, z krótkimi bufkami i plamką od kawy u dołu, ściskając ciepłą paczuszkę jak niemowlę, tylko dzięki Bogu na klucz pamiętała bo potem by musiała pod drzwiami siedzieć! Zbiegła po schodach, trzymając się poręczy. Gładka, lakierowana, falowała w dół spiralą czwarte piętro, trzecie, drugie

Jagoda mogłaby, jak inne gospodynie, po prostu krzyknąć z okna, gdyby zobaczyła męża wychodzącego z kamienicy, ale jakoś jej wstyd było tak krzyczeć. Sama zaniesie, pożegna się, policzek nadstawi, Wituś całuje suchymi ustami, skinie głową na pożegnanie

Od biegu aż się zasapała, wybiegła na podwórko, aż drzwi huknęły o ścianę, choć już od dawna nie miała dwudziestu lat, a tu już czterdzieści dziewięć na karku i trudno z kondycją.

Wybiegła, szybko rozejrzała się za znajomą sylwetką w płaszczu koloru asfaltu i jasnym kapeluszu.

Wiktor zawsze lubił długie płaszcze, byle nie zapinać, żeby klapy łapały wiatr, trzepotały jak skrzydła. I obowiązkowo kapelusz. Miał ich całą kolekcję na każdą pogodę. Jagoda dbała o czystość nakryć głowy, czyściła, jak mogła, czasem dokupywała nowe. Tak już miała tuliła i doglądała.

Kapelusz jest z klasą! upierał się Wiktor, gdy syn, Michał, ochrzczony po dziadku, nabijał się z ojca. Wy, młodzi, nie pojmiecie, wy wszystko macie z plastiku, same dżinsy i poliestr

Gdzie ten Wit?

Tam jest, już wychodzi bramą na ruchliwą, zalaną słońcem ulicę. Jak Jagoda się nie pospieszy, to mąż wsiądzie do autobusu i po wszystkim…

Pognała po chodniku, kiwając do sąsiadek na ławkach w słońcu. Babcie w wełnianych swetrach śledziły oczami bieg Jagódki, kiwały głowami, jakby cieszyły się jej miłością, rodzinnym szczęściem.

Co to, Jagusia, się stało?! zapytała babcia Hanka za chudą, drobną sylwetką Jagody.

Obiad! Witek zapomniał, a tu pierogi! krzyknęła przez ramię Jagoda.

Babcia Hanka pokiwała głową z uznaniem, uśmiechnęła się: pierogi rzecz święta, a miłość jeszcze świętsza.

Jagoda już wyszła za bramę chciała zawołać, ale Stanęła, zbladła, jakby nagle przygasło całe słońce i powietrza zabrakło. Zakręciło jej się w głowie, złapała się za rynnę.

Wiktor stał już na przystanku, trzymał pod rękę jakąś młodziutką, krągłą damulkę. Ona śmiała się kokieteryjnie, machała ramionkami, a Witek patrzył z góry i też się śmiał. Potem ona nagle odtrąciła Wiktora, rzuciła nim wzrokiem, a on… a on przepraszająco, wręcz żałośnie skłonił się nad nią, chwycił za rękę, chciał pocałować. Dama wyrwała tłustą, różową w łokciu dłoń, jakby jeszcze go spoliczkowała, Wiktor zesztywniał, wkurzył się, tak uznała Jagoda, ale zaraz zmiękł, pogładził po plecach, wyciągnął z kieszeni cukierka, podał. Kobieta (w głowie Jagody już była ta baba) zaśmiała się, otworzyła usta, coś odburknęła.

Jagodę zebrało na mdłości. Boże! Wiktor, poważny, stateczny, prawie siwy facet, a tu się podlizuje gówniarze Strach się bać!

Dama miała na sobie letnią sukienkę, niebieską w białe grochy, aż oczy bolały. Włosy związane wstążką pod kolor, uczesanie zrobione przez profesjonalistkę, sandałki.

Jagody wzrok ślizgał się po niej i co tu zrobić z tymi głupimi pierogami i w ogóle z życiem?

Autobus podjechał, wsiadł tłum, Witek podał kobiecie rękę, pomógł wejść, drzwi się zamknęły.

Jagodzie zdawało się, że Wiktor patrzy prosto na nią. Nagle zrobiło jej się wstyd w tej domowej sukience, z rozdeptanymi kapciami, z głupią siatką z pierogami.

Jagoda odwróciła się na pięcie, weszła z powrotem na podwórko wśród rozłożonych na ławkach letnich kiecuszek sąsiadek, ledwie nie wpadła na babcię Hankę przy kwietniku.

I co, nie zdążyłaś? zapytała, wyciągając papierosa z ust i wskazując na paczuszkę.

Celowo nazwała ten malutki aromatyczny pakunek garneczkami, bo tak naprawdę nie pochwalała Jagodowych starań, tej matczynej, dusznej troski o męża.

Nie zdążyłam przyznała rozkojarzona Jagoda.

Szkoda. Przepadnie jedzenie pokiwała głową Hanka. Poślę Henia. Ty dziś w domu?

Jagoda niepewnie pokręciła głową.

No to super. Zje sobie. On uwielbia pierogi, a ja nie mam cierpliwości do lepienia. Czekaj, zaraz wracam!

Babcia Hanka nagle zerwała się do traktora, który wjeżdżał na podwórko.

A sio! Wynocha! Znowu mi petunie pourywasz! wrzeszczała na kierowcę, a Jagoda już tego nie słyszała.

Zwlokła się do klatki, weszła w chłód pustej sieni. Jej kroki odbijały się echem na marmurowych schodach. Zasnęła cisza, a jej szloch zmieszał się ze skrzypieniem drzwi i zgasł w mieszkaniu.

To już koniec. Koniec rodziny, ciepła, bezpieczeństwa, koniec zaufania, koniec wiary w ludzi. Dobra, ludzie to zbyt szerokie słowo. Mąż No właśnie, mąż ten jeden, któremu cię kiedyś powierzono, kazano chronić i szanować. Jak to teraz!?

Jagoda opadła niezgrabnie na stołek w przedpokoju, pierogi wysypały się z torebki. Kot Filemon przyszedł, ocierał się i głośno mruczał, domagając się jedzenia. Ale Jagoda nie widziała, nie słyszała. Stała wciąż tam, przy rynnie, patrząc na sukienkę w grochy i jej właścicielkę. I na Wiktora. Po policzkach płynęły łzy, takie jakby spóźnione, kobiece, które nawet jej się spodobały. Nie wypinać się dumnie, nie robić wiecznego uśmiechu szczęśliwej żony, tylko tak sobie posiedzieć i rozżalić się cała w swoim zwyczajnym, babskim nieszczęściu

Nie wiadomo, ile tak siedziała, aż ktoś trącił drzwi wejściowe, Filemon spłoszył się i uciekł.

Niezamknięte drzwi zaskrzypiały, w szczelinie pojawiła się głowa wujka Henryka, męża Hankowej. Ogromny nos, policzki podziobane ospą, pulchne usta, loczki na głowie, czerwona szyja w Henryku wszystko było jakby za bardzo. Taki trochę nie z tej bajki, klasa nie ta, co mieszkańców tej kamienicy. Ale jednak swój, sąsiad, jak mawiał Wiktor, trochę artysta nie do ogarnięcia.

Maluję, Jagoda! rozkładał ręce. Do tego kieruję galerią! Artyści są trochę dziwni, inaczej byle kim by zostali

Jagoda otarła twarz, zerknęła z dołu w jasne, błękitne oczy sąsiada. Gdyby nie był artystą, to mógłby zostać księdzem, pomyślała, taki typ.

Pan Henryku? To pan? spytała zaskoczona.

A na kogo wyglądam? Henryk rozbrajająco się obejrzał. To ja, Jagoda, ja. Hankunia mówiła, że masz pierogi do oddania? U nas już od tygodnia kuchnia w remoncie, Hanka wszystko wymienia westchnął. Nie karmi mnie, każe stołować się po barach. Mam dość

Jakby zaszlochał, loczki drżały, szerokie ramiona wtłoczyły się na żółty, miodowy prostokąt słońca w korytarzu.

Poczekaj tylko, zdejmę buty zamieszał nagle Henryk, mówiąc jak chłop ze wsi, mocno przekręcając słowa. Zamoczyłem w kałuży. Jeszcze skarpety zdejmę, bo mokre! pokazał gołe stopy, Jagoda spuściła wzrok. Stopy jak stopy, wielkie. Skarpetki jak ze zwykłej pasmanterii. Tylko w skarpecie dziura na dużym palcu.

Jagoda wyciągnęła ręce, nawet nie zauważyła, jak niesie mokre buty na balkon, żeby je wysuszyć.

Ej, zostaw to! burknął Henryk, zaskoczona Jagoda się zatrzymała.

Przecież buty wysuszę, bo się przeziębi pan i rozchoruje! szepnęła.

Moje nogi moja sprawa! Oddawaj z powrotem! dąsał się, a sam patrzył filuternie, zakręcił loczkiem.

Jagoda butów nie oddała. Głupio tak! Gościa puścić z mokrymi butami? Nigdy!

Ustawiła je w słońcu na balkonie, odgoniła Filemona, westchnęła. A Henryk już w kuchni szura, chrupie coś, krząta się.

Jagoda! Herbaty bym chciał, no! Sto lat nie piłem porządnej, ciemnej jak miód gryczany, z cytryną! Zrób, sąsiadko! Urobiony jestem… Wystawił swoje wielkie nogi w przejście, aż Jagoda musiała się przeciskać bokiem.

Dobrze, już, już szepnęła, zapaliła palnik, postawiła czajnik. W głowie miała zamieć, zimno, ból.

Witek Wiktor, mąż Jak on tak mógł? Dwa kroki od domu już sobie znalazł młodą, bezczelny!

Jagoda aż się zarumieniła, myśląc, dokąd Witkowi te znajomości sięgają

Nie! To pewnie nieporozumienie! Przypadkowo się spotkali, zdarza się! Może koleżanka z pracy? uspokajała się głosem mamy. Wróci, troszkę się opamięta, przejdzie mu, musisz się nim zaopiekować, ogrzać, zapomni o innych!

Henryk nachmurzył się nagle.

Co ty mi tu, nawet nie nową herbatę chcesz zalać? Daj świeżą, jak dla gościa najlepszego! Wylej tę! capnął porcelanowy dzbanuszek w delikatne, szare kwiatki, jeszcze ciepły po porannej herbacie, uniósł wieczko, powąchał. No nie, Jagódko, kochana, tak to nie będzie. To do zlewu!

Toż… ja dopiero parzyłam! Spróbujcie… chciała się tłumaczyć, ale westchnęła i pokiwała głową.

Nie byłoby trudno zaparzyć nowy dzbanek. To drobiazg. Ale co z Witkiem? Jak ona teraz z nim będzie żyć?

Czajnik już piszczał, parująca woda zalewała ciemny napar, rozchodził się zapach indyjskiej słonia lekko kwaskowy, głęboki.

O, to co innego! Tylko, Jagoda, daj mi filiżankę z tej waszej kobaltowej zastawy, wiesz która z pozłacaną kratką. Uwielbiam je po prostu. Przynieś, nie bądź skąpa! Henryk spojrzał podstępnie.

Przecież mamy nowy serwis, Wituś przywiózł z Gdańska, filiżanki wygodne, spodoba się panu! machnęła ręką Jagoda, przestraszyła się, gdy Henryk uderzył pięścią w stół.

A ja chcę z kobaltowych! Przez całe życie z nich piłem, nawet twoja mama podawała, zawsze podawali. Przynieś. I pierogi. Zjem z pierogami! Połóż na talerz. Nie! Nie na ten! Ten ma wyszczerbek. Chcę z okazjonalnym. A jak będę jadł, to zszyj mi te skarpetki. Zaraz ci oddam. Hanka nie chce, cały czas meble przestawia, a mnie palec drażni, bo-boli! wyciągnął Henryk, przekrzywił głowę filuternie.

Jagoda, szanowana nauczycielka na emeryturze, nie prowadziła już lekcji, żeby być dla męża oparciem i opieką, wykształcona, oczytana kobieta spojrzała z pogardą na wyciągnięte skarpetki. A ręka już sama sięgała, miała je zszyć.

Henryk nagle jeszcze raz huknął pięścią w stół, wyprostował się, urósł jak góra, rozdmuchał się gniewnie.

Co pani wyprawia, Jagodo?! Zupełnie się pani zatarła? Pozwala mi się rządzić jak uczennicy, a była pani jedną z najlepszych. Panią rozpoznawali absolwenci na ulicy. Proszę siebie trochę szanować! Zawsze pamiętam panią inną godną! W podwórku jak szła, to nawet wróble zamierały. A dziś? Tylko fruwasz wokół Witusia z pierogami! A potem pozwalasz sobie wejść na głowę! Ja już nie mogę patrzeć, Jagoda, nie mogę! krzyczał.

Rozkładając szeroko ramiona, aż dygotały filiżanki, herbatnik brzęczał pokrywką, pierogi leżały na talerzu jak posypane słodką pokorą…

Po co przyszedłeś? Po co te teksty? Ja tak nie mogę! Witek na przystanku całuje się z obcą… Widziałam! A pobiegłam mu pierogi oddać… Ja… Łzy potoczyły się ciurkiem na obrus.

I wtedy wszystko zamarło. Drżała tylko firanka. Zegar przestał tykać, nawet za oknem ucichło.

Henryk westchnął, chrząknął.

Otóż dlatego ci Witek odszedł do takiej. Kiedyś wszyscy czekali na panią, żeby dwója poprawić, nikogo nie prosiłaś. A dzisiaj? Sama wszystko robisz, chuchasz na niego, jakbyś matką była. Wituś, szalik! Wituś, obiadek w słoiku! Wituś, jak przyjdziesz, to ja już zrobię! parodiował ją Henryk.

Najpierw Jagoda poczuła się urażona, potem uśmiechnęła. Bo rzeczywiście, tak mówiła…

Kwoka ze mnie, co? Tak, kwoka. Ale… Ja lubię dbać, troszczyć się, dogadzać. Wydaje mi się, że…

A mnie się wydaje, że w tym wszystkim Witkowi odbiło. My, faceci, jesteśmy łowcami, a nie pupilami do rozpieszczania. Wiadro pierogów fajnie, ale nie przesadź! Michał wyprowadził się cały matczyny zapał przeniosłaś na męża. A on? On młodszy czuje się przy tamtych… innych… zadziornych. A przy tobie starzeje się!

Jagoda nie rozumiała tego lub nie chciała rozumieć. Tak bardzo się starała, wszystko dla rodziny, a tu… wszystko na nic?

Od dziesięciu lat już nie pracowała w szkole, łatwiej było dbać o dom, nie musiała siedzieć po nocach, ale jeszcze uczyła prywatnie. Uczyła, aż Witek się rozchorował, długo leżał, przeszkadzały mu dzieciaki, hałas, nawet zarazę przynieść mogą! Jagoda zrezygnowała z korepetycji dla spokoju Witusia.

I przestała śpiewać przy sprzątaniu, już nawet radia nie włączała, z malowania zrezygnowała, bo Witek nie znosił zapachu terpentyny. Płótna na pawlacz, pędzle do szuflady, a farby do śmieci.

A potem, pani Jagodo, typowa kwoki z pani wyszła! powiedziała Jagoda do odbicia w kredensie, ironicznie się uśmiechając.

Manicure? Kiedy, skoro trzeba gotować?

Nowe sukienki? A po co, nigdzie nie wychodzą, Witek workiem roboty…

Buty na obcasach? A po co ci szpilki? Żyły ci wyłażą! wymamrotał kiedyś Witek. I schowała je na pawlacz.

Koleżanki dzwoniły już rzadko, szeptały przez słuchawkę, szybko kończyły. Syn Michał raz w miesiącu podjeżdżał, zjadał, odpowiadał oschle, wychodził z garami i siatką, nie dzwonił potem.

I tyle. To już wszystko. To koniec…

Czemuś taka przygasła, sąsiadeczko? Odbij się! Powstań, jeszcześ młoda! Różaś z ciebie, lilia nasza! Wstań i bądź znowu dumna, bo inaczej Witek dalej będzie po autobusach za dziewczynami biegał! stukał palcem po blacie Henryk, westchnął. I te pierogi cud! Ach, gdzie moje osiemnaście lat… Starałbym się o ciebie, Jagoda, oj, starałbym się!

I wyszedł. A Jagoda została

Wiktor wrócił późno, lekko podchmielony i rozczochrany. Śmierdziało od niego perfumami i winem.

Zebrało się długo, rzucił z progu, podsuwając Jagodzie teczkę, skrzywił się, że w krzyżu strzeliło. Nalej herbaty. I ziemniaków mam ochotę. Z wódeczką. Jagoda, czemu stoisz? No

Jagoda nie wzięła teczki, tylko poprosiła męża, by się przesunął, bo musi postawić walizkę.

Ty gdzie się wybierasz?! Co się dzieje?! zbaraniał Wiktor, widząc śliczną Jagodę, z fryzurą muszelką, w kolczykach, w beżowej sukience i sandałkach.

Wyjeżdżam służbowo. Radź sobie sam… z wódeczką czy bez, ale sam wzruszyła Jagoda ramionami.

A ziemniaki? A koszulę muszę mieć wyprasowaną! zaatakował Wiktor.

Jagoda już miała iść do sypialni prasować, ale machnęła ręką.

Sam. A jak chcesz, niech ona przyjdzie. Ja nie mam nic przeciwko, Witek. Jak ci dobrze z inną, to… Trzymaj się, Wituś. Idę swoją drogą!

I wyleciała z mieszkania, tylko trochę się zamotała na schodach, bo rączka walizki była niewygodna i wrzynała się w dłoń. Ale już stukały obcasy o schody, mignęła jej piaskowa sukienka, zafurczała taksówka na podwórku i… zapanowała cisza.

Witek rzucił się do klatki, wychylił się, chciał zawołać, ale tylko jęknął, bo w plecy jakby żelazem mu ktoś przyłożył. Zamajaczyły łzy.

Ja-go-da… wycharczał tylko…

Gdzieś ty, Jagódko?… Teraz byś wymasowała, natarła maścią, okryła szalikiem, przytuliła… Uśpiła…

…Faustyna? To ty? wysapał Wiktor do słuchawki. Tak, to ja… Wiem, nie powinienem dzwonić, ale… mam krzyż, Faustyna! Pomogłabyś mi… i coś do jedzenia… Z kuchni nie dojdę, Faustynka! Ale przecież nie jesteśmy sobie obcy! Co?…

Słuchawka zachrzęściła, odburknęła, że po lekarza dzwoni się pod inny numer, zapadły szybkie sygnały. Faustyna nie przyjdzie, nie natrze, nie ugotuje ziemniaków, nie przytuli. Za bardzo jest dumna i niezależna. Ona nie Jagoda. Zupełnie nie Jagoda. Masakra…

Doczłapał do kuchni, zobaczył zimne pierogi na talerzu, jęknął. To nie dramat, to katastrofa. I wszystko sam, własnoręcznie, sobie załatwił! Ach!

Jagoda wróciła następnego dnia z lekarzem i kwiatami. Sama sobie kupiła bukiet róż i układała go w nowym wazonie. Pachniała perfumami, trochę dymem tak, Jagoda czasem paliła, szczególnie gdy przeżywała.

Zaczekajcie, panie doktorze, jeszcze nie dawajcie zastrzyku! powstrzymała lekarza Jagoda.

Mąż jęczał, nie mogąc doczekać się ulgi.

Co się dzieje? spytał lekarz.

Chcę wiedzieć, co jej naobiecywałeś? szepnęła nachylając się nad mokrym potem męża.

Nie jestem stary! Ja w pełni sił

Emerytury dokończył lekarz. No, gadaj, co jej obiecałeś? Bo wychodzę, nie mam czasu!

Stanowisko. I stopień. Ale i tak nic nie dostanie! Myliłem się, Jaga, strasznie się w niej myliłem! Tylko ty! Tylko ty mi jesteś potrzebna! rzucił Witek. Wybacz, wybacz! Ona nic nie dostanie!

Dostanie. Słowo dałeś dotrzymasz. Będzie miała i stanowisko, i stopień, żebyś jej już nie upokarzał. A ty, Wiktorze, odejdziesz ze swojej firmy. Nie wiem dokąd znajdziesz coś. I miej na uwadze, od przyszłego tygodnia wracam do pracy. Żelazko stoi na półce, koszule są w praniu. Nie pasuje? To się rozwiedź. Zrozumiałeś?

Wiktor dyszał, przewracał oczami, otarł pot rękawem szlafroka i skinął głową. Ból w krzyżu potworny, Jagoda twarda, lekarz po jej stronie, Henryk w drzwiach się gapi, a jak dojdzie Hanka, kompromitacji nie będzie końca!

Zrozumiałem. Wszystko zrozumiałem. Róbcie, co chcecie, dawajcie mi ten zastrzyk! Bo ducha wyzionę szepnął, jeszcze głośniej zaszlochał.

Jagoda odetchnęła, a doktor wziął się za robotę…

Faustyna była szczęśliwa. Mało powiedziane fruwała ze szczęścia. Rozprawka napisana na kolanie przeszła, ma tytuł naukowy i dobrą, ciepłą posadę. Wszystko dzięki temu miłemu, naiwnego starszemu panu, Witkowi.

Faustyna już się nim nie interesowała, unikała oczu, nie odpowiadała na pozdrowienia. Po co? Jego żona jasno dała do zrozumienia, że tytuł można i odebrać, a zwolnić jeszcze szybciej! Więc znajdzie sobie innego frajera.

A Witek odszedł z pracy. Wszyscy pytali, czemu, z takiej posady. A on milczał. Raz tylko palnął, że słowo dał. Nie wyjaśnił komu i co.

Na pożegnanie urządził ucztę, przyprowadził żonę w brylantach, zatańczył z nią tango i tak na nią patrzył Tak, jak nigdy na Faustynę. Dlaczego? Co jest w tej Jagodzie takiego?

A bo w niej wszystko. Jagoda to ten tlen, którym Witek cały czas oddychał. Dopóki był, nikt nie zauważał, dopiero jak został w próżni zrozumiał. I nie chodzi o krzyż i ciepły bok. Jagoda to wciąż nieprzeczytana książka, tajemnicza i słodka jak lipcowe truskawki, którymi kiedyś karmił ją nad Bałtykiem. I nie doczyta nigdy tej książki do końca, nie przewróci ostatniej strony. Oby tak zostało!

A Faustyna może jeszcze dorośnie. Albo nie. Albo wciąż nie spotkała właściwego czytelnika. Czas pokaże…