Już nie żona

Już nie żona

Tadek, Tadek. Mierzyłeś dziś ciśnienie? Wziąłeś tabletkę? Zajęczała zza drzwi Mariola, ścierając ręce w fartuch.

O Jezu, Mariola, daj już spokój z tym twoim ciśnieniem! mruknąłem nie podnosząc wzroku znad telefonu. Za godzinę mam zebranie online. Gdzie jest moja niebieska koszula, ta bawełniana? Uprasowałaś?

No przecież wczoraj trzy ci prasowałam, sam mówiłeś, że ta jest do pralni, bo plama…

Wiecznie ci się wszystko myli! Nic się nie da powierzyć. Dobrze, daj jakąkolwiek. I zrób mocniejszą herbatę, ten twój rumiankowy napar już mi bokiem wychodzi.

Ramiona Marioli napięły się, ale nie odpowiedziała. Wyszła do kuchni.

Za oknem listopad, mglisty i wilgotny. Naprzeciw bloku szare okna, tylko tu i ówdzie światło. Mariola Janina Nowak, lat pięćdziesiąt sześć, stała nad kuchenką i patrzyła, jak woda wrze w starym czajniku z odpryśniętą emalią na dzióbku. Wiosną miała go wymienić. Nie wymieniła zawsze coś było pilniejsze.

Wsypała do kubka mocną herbatę, jak lubił, bez rumianku, bez mięty. Wzięła talerz z kanapkami, przygotowanymi już o szóstej rano. Chleb z masłem i ser, dwa kawałki, bez skórki bo żołądek u niego już nie ten. Pokroiła pomidora, choć listopadowe smakowały jak tektura, ale witaminy być muszą. Wszystko wzięła na tackę i zaniosła do pokoju.

Tadeusz Stanisław Nowak, lat pięćdziesiąt osiem, siedział w fotelu i patrzył w telefon. Od trzech miesięcy był kierownikiem działu. Wcześniej przez dwadzieścia lat zwykły inżynier. Aż tu nagle, jak Kowalski poszedł na emeryturę, Tadka awansowano najstarszy stażem w dziale. Nowe stanowisko: dodatkowe dwa i pół tysiąca złotych miesięcznie, własny gabinet i, najwyraźniej, zupełnie inne spojrzenie na siebie i na świat.

Połóż tutaj skinął na stolik, nie odrywając wzroku od ekranu.

Mariola postawiła tackę. Chwilę milczała.

Tadek, naprawdę, weź tabletkę. Wczoraj mówiłeś, że cię głowa bolała.

Mówiłem, że bolała. Dziś nie boli. Idź już, muszę zadzwonić.

Wyszła na korytarz. Na wieszaku wisiało jego płaszcz, jej granatowa kurtka i parasolka z ułamaną rączką. Zatrzymała się w pół kroku, gapiąc się w ciemną szybę okna. Potem wzięła ścierkę i zaczęła przecierać parapet w kuchni, bo nie wiedziała, co teraz zrobić ze sobą.

Tak wyglądał ich ostatnie tygodnie. Odkąd Tadek dostał awans i wrócił z firmowego szkolenia pod Warszawą, zmienił się nie do poznania. Ścięty krótko, wyprostowany, z innym spojrzeniem. Najpierw się cieszyła, że odżył. Potem zauważyła coś więcej.

Zaczął wytykać jedzenie. Dawniej jadł, co było i milczał, a teraz nagle rosół za tłusty, schabowe suche, kasza gryczana z gulaszem to nie dla kierownika, tylko dla studentów. Spytała zdziwiona, a on patrzy jak na wariatkę:

Mariola, już czas gotować coś porządnego. Ryby pieczone, jakieś sałaty, a nie twoja sałatka jarzynowa raz do roku.

Pieczone ryby były? Były. Sałatki gotowała. Jadł, nie dziękował. Następnego dnia wraca zmęczony i mówi, że nowy znajomy z kursu, pan Herman, ma żonę, która nie pracuje, dom ogarnia cały dzień, wygląda jak pani z reklamy.

Nie odpowiedziała, choć miała co powiedzieć. Że od czterech lat sama nie chodzi do pracy, odkąd zamknęli ich biuro rachunkowe. Wstaje o szóstej, idzie spać później niż on. Ogarniamy dom, chodzi po recepty, po aptekach po te jego tabletki na ciśnienie i cholesterol. Zimą na wulkanizację samochodową jeździła, bo on zajęty. Mogła wyliczyć to wszystko, lecz milczała. Bo już tak się przyzwyczaiła.

Dwa dni temu jednak nastał moment, kiedy już milczeć nie mogła.

Przyszedł po dwudziestej. Akurat zdejmowała właśnie z ognia delikatny rosół z kury, długo gotowany, bo z cholesterolem kiepsko. W kuchni pachniało marchewką i koperkiem.

Co tak długo? zapytała, wychylając się z kuchni.

Zamieszanie było, odburknął, ściągając buty pod drzwiami zamiast na półkę.

Zupa gotowa. Siadaj.

Zajrzał do garnka, skrzywił się.

Znowu kurczak.

Tadek, masz cholesterol, lekarz mówił…

Ja wiem wszystko o swoim cholesterolu! Ale mam już dość szpitalnego jedzenia w domu!

Nałożyła mu zupę, pokroiła chleb. Zjadł, wstał. Naczynia nie odniósł. Poszedł do pokoju z telefonem. Umyła więc talerze, przetarła kuchenkę, zgarnęła okruszki. Potem weszła, powiedzieć, że jest jeszcze kompot.

Siedział w fotelu, na ekranie mignął różowy kolor, nie zdradził co to. Telefon odchylił.

Tadek, kompotu chcesz?

Podniósł wzrok, patrzył na nią długo, jakby ważył słowa.

Nie rzucił. Po chwili: Mariola, popatrz na siebie.

Nie zrozumiała od razu.

Słucham?

Mówię, popatrz się na siebie! Kiedy ostatnio u fryzjera byłaś? Włosy takie zwisają. Ten twój fartuch w kratę. Wyglądasz jak starucha spod Olesna.

W kuchni kapała woda z kranu. Za ścianą u sąsiadów coś mętnie bzyczało w telewizorze.

Tadek szepnęła.

Co, Tadek? Prawdę mówię. Teraz mam firmowe spotkania, reprezentuję się. Ludzie przychodzą żona powinna jakoś wyglądać, a ty No, co to za widok?

Ludzie przychodzą? powtórzyła powoli. Kogo ostatnio zaprosiłeś do domu?

Bo mi wstyd! podniósł głos, a to słowo, wstyd, spadło tak ciężko jak kamień. U Kowalika żona proszę popatrzeć. Utrzymana, elegancka. A ty Spuchłaś, chodzisz w fartuchu, włosów nie farbujesz

Tadeusz. Całe imię, co się rzadko zdarzało. Za chwilę masz sześćdziesiątkę. Ja pięćdziesiąt sześć. Jesteśmy starsi już.

No właśnie! Wstał gwałtownie, jakby to był celny argument. Właśnie dlatego trzeba dbać o siebie! Ja nawet na siłownię się zapisałem. A ty cały dzień siedzisz w domu i nawet

Cały dzień w domu powtórzyła, dziwnie spokojnym głosem, aż sama się zdziwiła. Dobrze, Tadek. Rozumiem.

Wyszła z pokoju, zamknęła za sobą drzwi. W kuchni zebrała chleb, schowała do chlebaka. Zgasiła lampę nad kuchenką. Wszystko zrobiła spokojnie, jak robot. A w środku coś się przesunęło. Nie pękło, nie zawaliło się, tylko przesunęło, jakby meble w mieszkaniu zamienić miejscami: najpierw dziwnie, potem myślisz szkoda, że tak nie było wcześniej.

W nocy nie spała. Leżała na swoim boku, patrzyła w sufit. On zasnął szybko. Słuchała jego oddechu i rozmyślała.

Ostatnich dziesięć lat żyła trybem obsługi. Wstawała, gotowała, prała, biegała po aptekach, zamawiała wizyty lekarskie, dowoziła nie, samochód sprzedali trzy lata temu, bo miał ciśnienie za wysokie na jazdę. Więc podróżowali taksówką. Płaciła z karty. Podawała mu Enarenal, Rosuwastatynę, wiosną doszedł drogi lek na stawy, prawie dwieście złotych za opakowanie. Zapisywała w zeszycie, kupowała na czas, bo lekarz mówił: nie robić przerw w leczeniu.

A teraz powiedział jej, że aż wstyd na nią patrzeć. Że jest jak wiejska baba i że Kowalika żona lepsza.

Leżała i myślała. I o pierwszej w nocy przyszła jej do głowy najprostsza rzecz wystarczy.

Nie odchodzę, nie rozwodzę się, nie zrobię awantury. Po prostu przestaje być niewidzialnym zasobem wodociągowym: odkręcisz, nalewasz wodę, zakręcisz. Teraz niech sam sobie radzi.

Rano wstała jak zawsze o szóstej. Zaparzyła sobie rumiankową herbatę, której on nie znosił. Usiadła do stołu z kubkiem i telefonem. Weszła na stronę fryzjera w centrum handlowym przy metrze taka droga, gdzie za strzyżenie biorą przynajmniej sto dwadzieścia złotych. Umówiła się na środę. Potem znalazła bezpłatne spacery z kijkami nordic walking po parku, wtorki i czwartki. Zapisała w kalendarzu.

Kiedy Tadek wyszedł z sypialni o siódmej, na kuchence stał tylko jego kubek do herbaty. Chleb w chlebaku, masło w lodówce. Poradzi sobie.

A śniadanie? spytał, rozglądając się.

Chleb jest, masło i ser w lodówce, odpowiedziała Mariola, nie podnosząc wzroku.

Postukał nogą, nalał sobie herbaty, pokroił chleb. Zjadł, oparty o lodówkę. Wyszedł do pracy nic nie mówiąc.

Patrzyła za drzwiami, jak wychodził, i poczuła ulgę.

W środę poszła do fryzjera. Młoda dziewczyna z wygolonym bokiem i pełno kolczyków w uszach obejrzała jej włosy i mówi:

Dawno farbowane?

Z trzy lata temu, przyznała Mariola. Nie było kiedy.

Fajnie odrosły. Zrobimy delikatne refleksy i skrócimy. Będzie dobrze.

Siedziała dwie i pół godziny. Patrzyła w lustro, jak jej głowa powoli się zmienia. Wyszła inna. Nie młoda, nie, ale żywa. Podobna do siebie sprzed lat, tej siebie, którą prawie zapomniała.

Zapłaciła trzysta sześćdziesiąt złotych. Po drodze kupiła prawdziwy krem do twarzy, dla dojrzałej cery osiemdziesiąt złotych. Pomyślała, że sporo. Ale przypomniała sobie żonę Kowalika i kupiła.

Tadek wieczorem zauważył nowe włosy. Nic nie powiedział. Nie czekała na słowa.

W następnym tygodniu kończyły się jego tabletki. Zawsze wcześniej sprawdzała, ile zostało, szła do apteki, by nie było przerwy. Teraz zobaczyła pustą paczkę i położyła mu na szafce nocnej. Niech widzi.

Wrócił z pracy, przeszedł obok szafki, nie zauważył. Nie przypomniała mu. Następnego dnia otwiera szafkę paczki pusta.

Mariola! krzyknął z pokoju. Tabletki się skończyły!

Wiem odpowiedziała z kuchni.

To czemu nie kupiłaś?

Jesteś dorosły, Tadek. Sam pójdziesz.

Długa pauza.

Pracę mam przecież!

Ja też mam swoje sprawy.

Nie wyjaśniała ani nie tłumaczyła. Faktycznie sprawy miała: dwa razy w tygodniu chodziła z kijkami po parku. Poznała dwie kobiety Ninę i Bożenę. Nina oboźna w szkole, głośno się śmieje. Bożena cicha, już na emeryturze, zajmuje się wnukami. Rozmawiały, spacerowały. Odkryła przyjemność, o której nawet nie wiedziała.

Tadek kupił w końcu swoje tabletki i wrócił, jakby pokonał samego siebie. Położył opakowanie na szafce. Milczał. Ja też.

Mniej więcej w tym samym czasie zadzwoniła do dawnej przyjaciółki, Ziny Zinaidy Kazimierczak, jeszcze z czasów pracy w księgowości.

Zina, wolna jesteś w sobotę?

A czemu?

Może wyskoczymy do kina albo do kawiarni?

Mariola, wszystko w porządku? Zina była zaskoczona: od czterech lat razem nie wychodziły.

Lepiej niż zwykle, odpowiedziała.

W sobotę spotkały się pod metrem. Zina zauważyła jej włosy i aż krzyknęła:

O matko, Mariolka, co się stało! Ale pięknie!

U fryzjera byłam.

Nareszcie! Patrzyłam i myślałam, kiedy już…

No, właśnie, kiedy już, to właśnie teraz, uśmiechnęła się Mariola.

W kawiarni zamówiły po latte i kawałku tortu, usiadły przy oknie. Za szybą sypał się śnieg, pierwszy w tym roku, duży, miękki, lepił się do chodnika i topniał.

Opowiadaj powiedziała Zina.

Opowiedziała. O awansie Tadka, o kursie, o nowym tonie w domu. O rosole, komentarzach, o żonie Kowalika. O popatrz na siebie i wstyd. Mówiła spokojnie, bez łez, raczej z dystansem jakby o kimś innym.

Zina słuchała, mieszała kawę.

I co teraz planujesz?

Właściwie nic nie planuję odparła. Po prostu przestałam robić to, czego on nie docenia. Nie na złość. Bo nie widzę sensu.

Rozumiem pokiwała Zina. Dobrze robisz.

Sama nie wiem, czy dobrze czy źle. Już nie potrafię inaczej.

Zina westchnęła, oderwała kawałek tortu.

A Tadek w ogóle zauważył?

Że nie biegam po jego leki? Tak. Że nie prasuję codziennie koszul? Tak samo. Wczoraj sam wyciągnął pogniecioną z szafy, założył i wyszedł.

Awantury nie było?

Nie. Ramionami tylko wzruszyła. Jakby był bezradny. Przywykł, że dotąd zawsze milczałam. Teraz milczę, ale inaczej.

Zina popatrzyła uważnie.

Myślisz o rozwodzie?

Myślę. Ale nie teraz. Najpierw chcę dowiedzieć się, kim jestem bez tego wszystkiego. Bez jego leków, zup, koszul. Kiedy ostatnio patrzyłam na siebie?

Posiedziały dłużej, zamówiły jeszcze kawę. Wyszły, zrobiło się już ciemno i biało od śniegu. Objęły się na pożegnanie.

Dzwoń częściej. A może w następną sobotę znów?

Z przyjemnością zgodziła się Mariola.

Jadąc metrem do domu, myślała, kiedy ostatni raz z kimś się tak po prostu spotkała. Bez pośpiechu, dla siebie, nie dla Tadka czy jego zdrowia, czy obiadu.

W domu Tadek siedział przed telewizorem. Na kuchennym stole brudny kubek i talerz po jajecznicy, którą sam sobie zrobił. Wcześniej od razu by umyła. Teraz zostawiła na potem.

Gdzie byłaś? rzucił nie odrywając wzroku.

Ze Zinką na mieście.

Ale długo.

Tak.

Poszła do łazienki się umyć. Nałożyła na twarz krem, ten nowy. Spojrzała w lustro. Nic strasznego: pięćdziesiąt sześć lat, twarz dojrzała, ale żywa. Krótkie włosy z jasnymi refleksami, które jej pasują. Jest starszą kobietą i to jest w porządku.

Grudzień przyszedł z prawdziwym mrozem. Kupiła sobie porządną parę skórzanych kozaków, nie gumowych, w których chodziła trzy zimy. Wydała czterysta pięćdziesiąt złotych i nie żałowała.

W mieszkaniu coś się zmieniało. Nadal gotowała, ale już nie specjalną dietę dla niego. Robiła to, na co miała ochotę: normalny barszcz z mięsem, pieczoną ziemniaczki, czasem pierogi z torebki, bo czemu nie. Jego gotowanymi kotlecikami na parze już się nie przejmowała. Je, co jest lekarz mu wszystko powiedział, niech sam pilnuje.

Koszule prała razem z resztą prania, bez specjalnej troski. Kiedyś osobno, delikatny program, żeby się nie pogniotły. Teraz razem.

Tadek to widział. Czasem burknął:

Znowu pierogi?

Tak, pierogi odpowiadała spokojnie.

Ty już w ogóle nie gotujesz?

Przedwczoraj był rosół. W niedzielę pieczonki.

Wychodził naburmuszony. Ale nie wiedział, co powiedzieć dalej. Nie powie przecież wprost: dlaczego już nie kręcisz się koło mnie bez przerwy?. Nawet jemu nie przeszłoby to przez gardło.

Mariola ciągle spacerowała z kijkami po wtorkach i czwartkach. Z Niną umówiła się na dobrego lekarza, odkładała wizytę od dawna. Zapisała się na darmowy kurs akwareli w bibliotece w środy. Nie dlatego, że całe życie marzyła o malowaniu; po prostu, dlaczego nie? Dwie godziny w tygodniu bez pośpiechu i zmartwień, tylko ona, kartka i pędzel.

W połowie grudnia Tadek zaczął wracać później z pracy. Dawniej byłoby to okazją do niepokoju, odgrzewanym obiadem, telefonami. Teraz jadła, kiedy chciała. On wracał o dziewiątej, dziesiątej, raz nawet przed północą. Nie wypytywała. On też nie tłumaczył.

Że ma kogoś na boku, domyśliła się nie od razu i nie przez telefon. Raczej przez zapach perfum ostry, słodkawy, zupełnie nie z pracy i nie z restauracji. Poczuła w przedpokoju i pomyślała: no, jest.

Dziwne, nie było jej żal. Spodziewała się bólu, a jednak go nie było. Było raczej zmęczone zaciekawienie i poczucie: teraz, jeśli odejdzie, to jego decyzja, nie jej porażka.

Nic nie powiedziała. Spała spokojnie.

Trwało to trzy tygodnie. Tadek pracował, wracał później, czasem wynosił się z telefonem do łazienki. Raz słyszała przez drzwi urywek: …no przecież, Elu, w sobotę… Ela. No dobrze.

W tym czasie rozmyślała. O trzydziestu dwóch latach razem. O synu Michale, który mieszka teraz we Wrocławiu z żoną i dwójką maluchów. O tym, że kiedyś Tadek był inny, z humorem, dla Michała gotów jechać na ryby. Nie potrafiła wskazać roku, kiedy to się zmieniło. Zmiana była powolna, jak woda podtapiająca piwnicę: na początku to tylko wilgoć, a potem już po wszystkim.

Myślała też o sobie przez tyle lat dbała o niego, że zapomniała, jak dbać o siebie. Nawet nie wiedziała, co lubi, jakiej muzyki słucha, jakie książki chce czytać ani dokąd by pojechała, gdyby mogła. Zagłuszyła to wszystko rosołem i tabletkami.

Na akwareli okazało się to ważniejsze niż myślała. Prowadząca, pani Barbara, lat 52, pokazywała jak rozmyć farbę i jak przenosić kolor. Mariola kolorowała kartkę z jabłkiem i myślała, że ostatni raz malowała chyba w podstawówce; że w sumie to nie jest trudne i zlewanie zieleni z żółcią wygląda ładnie.

Na jednym ze styczniowych zajęć pani Barbara powiedziała: Ma pani dobre wyczucie koloru. Ot tak, mimochodem. A to było ważne bo Tadeusz Nowak nie mówił jej dobrych słów od lat.

Na początku stycznia Elka chyba przeszła do historii. Dowiedziała się nie z wyznań męża, tylko z tego, jak się snuł i wyglądał: wrócił do dawnych godzin, nie znikał z telefonem, jakoś się zgarbił, częściej kaszlał.

Gotowała zupę, on jadł, przechodził w milczeniu. Raz usiadł z nią przy kuchennym stole, kiedy piła herbatę, i niby do siebie mówił:

Dziś zimno jak diabli.

No, minus dwanaście, tak mówią w radiu przytaknęła.

Mhm.

I tyle. Właśnie tyle.

Czym była Elka, dowiedziała się przypadkiem przez wspólnego znajomego Staszka Olszewskiego. Zadzwonił w sprawie działki, a w trakcie rozmowy rzucił: Słyszałem, Tadek z jakąś panną się zadawał? A ta go chyba szybko porzuciła, nie?. Mariola odparła: Coś tam obiło się o uszy. Staszek się zaśmiał i wrócił do tematu działki.

Ułożyła sobie w głowie resztę: miała dziewczyna nadzieję, że trafił jej się zadbany kierownik z pieniędzmi i fajnym życiem. A wyszedł pięćdziesięcioośmioletni pan z nadciśnieniem, cholesterolem, ulubioną herbatą, pogniecioną koszulą i marudzeniem o zdrowiu. Tyle można wytrzymać…

Nie żałowała go. Czuła się tak, jakby trzymał długo bolący ząb; a kiedy puści to już nie ulga, tylko brak bólu, który TO JEST dobrze.

W lutym Tadkowi pogorszyło się zdrowie. Z tabletkami nie był systematyczny, jak kiedyś mu je podawała. Raz zapomniał, raz dwie naraz. Pudełka w szafce bałagan. Wzięłam raz w rękę przecież wie, ile trzeba, nie dziecko przecież.

Ciśnienie coraz gorsze. Pobladł, narzekał na szum w głowie, przebudzał się w nocy.

Kręci mi się w głowie powiedział raz rano.

Umów się do lekarza poleciłam.

No, zapiszesz mnie?

Masz numer telefonu w książeczce; wykręcisz, powiesz nazwisko.

Spojrzał zdziwiony. Spokojnie piłam herbatę.

Nie pamiętam jak się to robi.

Jesteś wykształconym facetem, kierownikiem. Dasz radę.

Umówił się. Poszedł. Wrócił z receptą nowe tabletki do kompletu.

Masz tu kartkę kładzie na stole.

Dobrze.

Kupisz?

Idę w tamtą stronę jutro, możesz dać mi pieniądze.

Był zdziwiony. Do tej pory kupowałam sama, z naszej kasy, pilnowałam sama. Teraz proszę, przelew.

Dał pieniądze, kupiłam, położyłam na stole. Nie tłumaczyłam, nie układałam karteczki z dawkowaniem jak dawniej. Po prostu tu jest.

Marzec, odwilż, dzieci na boisku ganiają patykami po kałużach. Chodziła coraz częściej na spacery, tak po prostu. Kupiła sobie jasnobeżową kurtkę z paskiem, normalną, nie bezkształtną stanęła w przymierzalni, spojrzała w lustro i pomyślała, że znowu sobie na coś pozwala.

W marcu do nich wpadł Michał z żoną Ireną na kilka dni. Michał wysoki, czterdziestoletni, trochę podobny do ojca sprzed lat, ale łagodniejszy. Irena dobra, spokojna dziewczyna. Przywieźli słoik miodu i bombonierkę.

Pierwszego wieczora usiedli wszyscy do kolacji. Mariola ugotowała ziemniaki z pieczarkami, śledzie pod pierzynką, galaretkę po babcinym przepisie. Tadek był cichy. Michał rozmawiał o pracy, dzieciach, Irena wypytywała o zajęcia w bibliotece.

Mama, malujesz? zdziwił się Michał.

Uczę się. Akwarelą.

Super. Pokażesz coś?

Pokazała kartki z zajęć jabłko, kwiaty w wazonie, widok z biblioteki. Michał patrzył z powagą, Irena zachwycona.

Mama, odmłodniałaś szczerze.

Po prostu w końcu byłam u fryzjera zaśmiała się.

Zauważyła, jak Michał zerka na ojca. Tadek jadł i milczał. Między nimi coś zgrzytało, ale przy Irence pytać nie chciał.

Następnego dnia, jak Irena wyszła do sklepów, Michał został z nią w kuchni.

Mama. U was wszystko w porządku?

A co?

No… Tata jakiś taki.

Jaki?

Przygasa. Coś mu jest?

Słabo z ciśnieniem, dostał nowe leki. Sam pilnuje.

Michał milczał, urwał kawałek ciasta.

Nie pokłóciliście się?

Nie odpowiedziała. To była prawda: nie kłócili się. Po prostu, żyli obok siebie.

Mama, gdyby co…

Michał, ze mną jest dobrze.

Chyba uwierzył bo rzeczywiście było dobrze, co w tej całej historii było najbardziej niezwykłe.

Goście wyjechali w niedzielę. Pierwszy raz od dawna w domu było cicho. Umyła naczynia, starła stół, Tadek oglądał telewizję.

Wieczorem wszedł do kuchni, nalał sobie wody. Stał przy oknie.

Michał dobrze wygląda rzucił.

Tak, dobrze odpowiedziała.

I dzieci u nich…

Tak.

Wypił, postawił szklankę. Wyszedł. Została w kuchni i patrzyła przez okno na puste podwórko, gdzie lampy świeciły na mokry asfalt, a rzadki śnieg spadał z ostatnich tegorocznych chmur.

Kwiecień zaczął się atakiem nadciśnienia u Tadka. Nie był to dramat z karetką, ale usiadł z rana w korytarzu, twarz sina, śliska od potu, ciężko oddychał.

Mariola, źle mi jęknął.

Wyszła, zobaczyła, jak się sapał, czerwony na twarzy.

Chodź do pokoju powiedziała.

Poprowadziła do łóżka. Dała ciśnieniomierz. 185 na 110. Źle.

Weź szybko swoją tabletkę na kryzysy są w szufladce. Połóż się, nie wstawaj. Za pół godziny sprawdzę jeszcze raz.

A ty

Będę w kuchni.

Postawiła czajnik, patrzyła, jak gotuje się woda. Słyszała szelest blistra w pokoju. Po godzinie ciśnienie spadło na 160/95. Może być.

Połóż się cały dzień.

Muszę do pracy

Zadzwoń, idź na zwolnienie.

Został. Zaparzyłam mu herbatę, podałam chrupki. Nie dlatego, że prosił. Po prostu jest różnica między nie chcę się już troszczyć a będę patrzeć, jak komuś robi się źle.

Leżał, patrzył w sufit.

Mariola odezwał się po dłuższej chwili.

Co?

Ja chyba zachowywałem się ostatnio głupio.

Nie odpowiedziałem od razu. Usiadłem na brzegu łóżka.

Tak, Tadek przyznałam spokojnie. Głupio.

No Ten awans. Uderzyło mi do głowy. Chciałem, żeby wszystko było inaczej. Że niby coś osiągnąłem.

Osiągnąłeś. Jesteś kierownikiem.

Tak przerwał. A ty ciągle taka sama Nie o to mi chodziło.

Domyślam się, co chciałeś powiedzieć powiedziałam cicho.

Wstała, zabrała kubek. Wróciła do kuchni. To nie była scena pojednania. Zero łez i uroczystych słów. On powiedział głupio, ja potwierdziłem i tyle.

Kwiecień minął, przyszedł maj. Chodziłam wciąż na spacery i akwarelę. Z Niną wybrałyśmy się do teatru na miejską premierę, dobre miejsca, parter. Nie byłem tam od dziesięciu lat. Siedziałam i myślałam, że to bardzo przyjemne: mieć czas i miejsce dla siebie, nic nie musieć, napić się pomarańczowego soku w bufecie i patrzyć jak inni opowiadają obce historie.

Miałam pięćdziesiąt sześć lat i zaczynałam rozumieć, że to jeszcze nie koniec, tylko nowy początek.

Z Tadkiem dalej funkcjonowaliśmy obok siebie. Nie wytykał już jedzenia, nie wspominał żony Kowalika. Czasem rozmawiał normalnie, czasem wieczorem siedzieliśmy w jednym pokoju: on oglądał wiadomości, ja czytałem. Było spokojnie, niemal zwyczajnie, ale już nie byłem służbą na zawołanie.

Kiedyś poprosił, żebym zamówił mu lek online, bo taniej.

Nie umiem tego przyznał. Ty znasz się na tym.

Tam prosto, Tadek: wpisujesz nazwę, dajesz do koszyka, wybierasz aptekę.

Ale ty i tak robisz to lepiej

Ja już umiem, ale też się uczyłam.

Nauczył się. Długo dłubał z telefonem, raz poprosił o pomoc. Wyjaśniła wszystko. Zamówił sam.

Zrozumiałam, jak ważne nie robić za kogoś rzeczy, które może zrobić sam. Przez lata myślałam, że pomoc to znaczy wszystko robić. Teraz wiem, że to nie pomoc, tylko podmiana czyjegoś życia własnym wkładem.

W czerwcu zrobiło się gorąco. Kupiłam sobie nową letnią sukienkę w kwiaty, założyłam i pomyślałam, że wyglądam dobrze. Nie jak starucha, tylko kobieta, która chce sobie sprawić przyjemność.

Starsi ludzie różnie żyją i różne mają relacje; u nas z Tadkiem było coś czwartego: nie wojna, nie przyjaźń i nie obojętność. Każdy osobno, ale jeszcze pod jednym dachem.

O przyszłości nie byłam pewien. Wspominałem pytanie Ziny o rozwód; nie odrzucałem, ale nie spieszyłem się. Najpierw muszę się odnaleźć.

Lato mijało. Pojechałam do Michała do Wrocławia na dwa tygodnie pierwszy raz od lat sama, bez Tadka. On został; twierdził, że praca. Spakowałam prezenty poduszkę wyszywaną dla wnuczki, nauczyłam się z filmików w internecie i wyjechałam.

Te dwa tygodnie z Michałem, Ireną i wnukami były najlepsze od lat. Bawiłam się z dziećmi, gotowałam kaszę, kąpałam małą, czytałam książki. To była inna opieka niż kiedyś, nie przymusowa, a dająca szczęście.

Michał pytał wieczorami: Jak sobie radzisz? Co w domu? Odpowiadałam uczciwie: po prostu żyjemy inaczej. Kiwał głową nie dawał rad. Wiedziałam, że dobrego syna wychowałem.

Wracałam wypoczęta, spalona słońcem. Tadek odebrał mnie w progu, powiedział: No, jesteś. Pomógł z torbą. Na razie tyle.

Sierpień był duszny. Postawiłam wiatraczek w sypialni, kupiłam sobie arbuza, zjadłam pół sama, pół dałam jemu. Zjadł, powiedział pierwszy raz od lat: Dzięki.

A we wrześniu, gdy ranki były już zimne i za oknem topole szumiały na żółto, wydarzyło się coś, na co byłam gotowa.

W piątkowy wieczór przyszedł do domu około ósmej. Twarz szara, ruszał się ostrożnie. Siedziałam w kuchni z książką.

Mariola rzucił od progu. Źle mi.

Co się dzieje?

Ciśnienie chyba. Głowa boli. I tutaj wskazał na klatkę piersiową coś uciska.

Wstałam. Spojrzałam uważnie.

Od kiedy ciśnie?

Około obiadu. Myślałem, że przejdzie.

Tabletka była?

Była, o piętnastej. Niewiele pomogło.

Siadaj.

Usiadł na stołku w kuchni. Przyniosłam ciśnieniomierz. 190 na 115. Gorzej niż w kwietniu.

Tadek powiedziałam spokojnie. To poważne. Musisz wezwać karetkę.

Po co karetkę? Może jeszcze jedną tabletkę…

Nie. 190 i ból w klatce piersiowej to nie przejdzie po następnej tabletce. Wezwij ratunek.

To ty zadzwoń wtedy…

Tu się zatrzymałam. Stałam z ciśnieniomierzem i patrzyłam na niego.

Jego twarz popielata, przestraszone oczy, ręka na klatce piersiowej. Był chory i przestraszony. Poczuła współczucie prawdziwe, ludzkie. Starszy, chory człowiek. Nic więcej.

Ale poza tym zobaczyłam jeszcze, że przez cały rok patrzył przeze mnie. Że powiedział słowa, które już nie znikną. Że przestałam być dla niego człowiekiem na długo zanim przestałam dla niego się starać.

I wiedziałam, co zrobię, a czego nie.

Tadek powiedziałam spokojnie. Masz telefon. Numer na pogotowie też. Dzwoń sam.

Spojrzał niepewnie.

Ale co?

Dzwoń. 999. Podaj adres i powiedz, że jesteś po ataku i masz ból klatki piersiowej.

Mariola W głosie było coś rozbitego, prawie jak u dziecka. Nie pomożesz mi?

Pomogłam: zmierzyłam ciśnienie, powiedziałam, co robić. Dalej musisz sam.

Ale ja…

Tadek. Położyłam ciśnieniomierz na stole. Sam dzwoń. Jesteś dorosły. Kierownik. Dasz radę.

Wyszłam z kuchni, przeszłam na drugi koniec mieszkania. Zamknęłam drzwi. Nie zatrzasnęłam, po prostu uchyliłam.

Po chwili z kuchni słychać było cichy, drżący głos:

Halo. Tak, potrzebuję pogotowia. Podaję adres…

Nalałam sobie filiżankę z rumiankiem, bo tak lubię. Przeszłam z nią cicho przez kuchnię, gdzie siedział i rozmawiał z dyspozytorem. Zerknął na mnie. Stanęłam przy oknie, patrzyłam w ciemność.

Dół pusty, latarnia przy wejściu świeciła na mokre płytki. Liście z topoli już opadły, leżały ciemne, mokre na ziemi. Na ławce nikogo.

Jadą powiedział cicho.

Dobrze odpowiedziałam.

Może pojedziesz ze mną, do szpitala…

Odwróciłam się. Spojrzałam. Szara twarz, ręka przy klatce piersiowej, przerażone oczy. Było mi go żal. Prawdziwie. Stary, chory człowiek i tyle.

Nie, Tadek powiedziałam cicho. Nie pojadę. Lekarze się zajmą.

Mariola…

Przyjedzie pogotowie, zrobią wszystko. Od tego są.

Wzięłam filiżankę, wyszłam na koniec pokoju, znów przymknęłam drzwi. Siedziałam przy oknie, patrząc na światło z bloku naprzeciw. W kuchni coś szeleściło. Potem cicho. Potem dźwięk windy.

Pogotowie przyjechało po dwudziestu minutach. Słyszałam, jak Tadek otwiera drzwi, jak tupią czyjeś obce buty, szybkie głosy: ciśnienie, zrobimy EKG, pewnie hospitalizacja. Odpowiadał cicho, jak zażenowany uczeń.

Wreszcie słyszałam:

Żona w domu?

Jego głos:

Jest. Ale nie pojedzie.

Cisza. Potem lekarz, obojętnym tonem:

Rozumiem. Proszę się ubierać. Pojedziemy do szpitala.

Drzwi. Winda. Cisza.