Czysta kuchenka – Twoja tajna broń w polskiej kuchni

Czysta kuchenka

Aniu, chodź tutaj.

Bez proszę, bez jak skończysz po prostu chodź tutaj, jak do psa.

Oparła mop o ścianę i weszła do kuchni. Marek siedział przy stole, wgapiając się w telefon. Obok, na swoim stałym miejscu przy oknie, zasiadała pani Maria Czesławowna. Piła herbatę. W całym pomieszczeniu czuć było gotowaną kapustę i jakieś tabletki, które teściowa łykała garściami od rana do wieczora.

Mama mówi, że znowu niedokładnie wyczyściłaś kuchenkę rzucił Marek, nie podnosząc wzroku znad telefonu.

Myłam ją wczoraj.

Źle umyta.

Maria Czesławowna odstawiła filiżankę na spodek z delikatnym stukiem.

Ja nie przywykłam do brudu w domu powiedziała takim głosem, jakby mówiła o czymś oczywistym. U mnie zawsze był porządek. Przez dwadzieścia lat sama tu rządziłam i nigdy nie było takiego bałaganu.

Anna miała pięćdziesiąt trzy lata. Stała w kuchni, w gumowych rękawiczkach, z mokrymi dłońmi i słuchała tego Już któryś raz z kolei.

Pokaż mi, gdzie jeszcze brudno powiedziała. Umyję.

Właśnie, pokaż jej dołączył się Marek. Sama nie widzisz? Czy mam ci palcem pokazać?

Powiedział to spokojnie, niemal szeptem on zawsze tak mówił: bez krzyku, ale z tonem, który wbijał słowa dokładnie tam, gdzie bolało.

Anna spojrzała na kuchenkę. Błyszczała. Wczoraj szorowała ją przez pół godziny po kolacji, drapiąc tłuszcz z palników. Była czysta.

I wtedy coś w niej pękło.

To nie był wybuch. Ani łzy. Po prostu spojrzała na tę czystą kuchenkę, potem na Marka z jego telefonem, potem na Marię Czesławownę z jej herbatą. W środku zrobiło się jej zupełnie cicho. Tak cicho, jak jest tuż przed wielką zmianą.

Zdjęła rękawiczki. Położyła je na stole.

Słyszę to już dwadzieścia osiem lat powiedziała. Wystarczy.

Marek podniósł wzrok znad telefonu. Maria Czesławowna zastygła z filiżanką w ręku.

Co powiedziałaś? spytał Marek.

Powiedziałam: wystarczy.

Wyszła z kuchni. Poszła do sypialni, wyjęła z szafy duży worek z Biedronki i zaczęła pakować rzeczy. Nie dużo. Dokumenty, dwa swetry, zapasową bieliznę, ładowarkę do telefonu. Ręce jej nie drżały, sama się temu zdziwiła. Była spokojna, zupełnie jak człowiek, który w końcu podjął decyzję dojrzewającą w nim przez lata.

Z kuchni dochodziły głosy. Najpierw ciche, potem głośniejsze.

Marek, nie słyszysz? Idź, zatrzymaj ją!

Idź sama, jak masz ochotę.

Anna zapięła kurtkę, wzięła torbę i wyszła do przedpokoju. Założyła buty. Otworzyła drzwi.

Ania! krzyknęła Maria Czesławowna z kuchni. Czy ty w ogóle rozumiesz, co robisz? Gdzie ty pójdziesz? Ty bez niego nikim nie jesteś! Nikim!

Anna zamknęła za sobą drzwi. Cicho, bez trzaśnięcia.

Na klatce czuć było żwirek dla kota od sąsiadki z trzeciego piętra i świeżą farbę z parteru. Zeszła na dół, wyszła na ulicę. Był październik, chłodno i wilgotno, liście leżały na asfalcie grubą, mokrą warstwą. Anna zatrzymała się przy wejściu, wyjęła telefon.

Iza odebrała po drugim sygnale.

Iza powiedziała Anna wyszłam.

Chwila ciszy.

Skąd wyszłaś?

Od Marka. Na zawsze. Nie mam dokąd pójść.

Cisza trwała może trzy sekundy, potem Iza powiedziała:

Adres pamiętasz? Dwadzieścia minut i będę w domu. Czekaj przed blokiem, dam ci kod domofonu.

***

Iza mieszkała na osiedlu przy ulicy Ogrodowej. Kawalerka, malutka, ale własna, którą kupiła sama siedem lat wcześniej, kiedy pracowała jako recepcjonistka w hotelu i odkładała każdy grosz. Wszędzie półki, kwiaty, na lodówce magnesy z różnych miast. W powietrzu czuć było kawę i coś słodkiego, chyba cynamon.

Anna siedziała na kanapie z kubkiem gorącej herbaty, a Iza naprzeciwko niej, z podkulonymi nogami, patrzyła jej w oczy bez przerywania.

Opowiedz powiedziała Iza.

Niewiele do opowiadania wzruszyła ramionami Anna. To samo co zawsze. Kuchenka brudna. Zupa za mało słona. Podłogi źle umyte. I te spojrzenia jakbyś była czymś, co się zepsuło.

Anka, przecież zawsze tak było. Co się dziś stało?

Anna się zastanowiła.

Dziś spojrzałam na czystą kuchenkę i zrozumiałam, że jeśli nie wyjdę teraz, to już nigdy. Tam umrę. Położę się kiedyś i nie wstanę, a oni powiedzą, że o siebie nie dbałam.

Iza pokiwała głową. Nic nie odpowiedziała. Po prostu dolała jej jeszcze herbaty.

W nocy Anna leżała na Izowej kanapie pod ciepłym pledem i słuchała ciszy. Prawdziwej ciszy. Bez telewizora po sąsiedzku. Bez kaszlu Marii Czesławowny za ścianą. Bez tego ciągłego napięcia, że zaraz trzeba wstać i coś zrobić.

Nie spała do trzeciej. Nie ze strachu, tylko z nieznajomości tego uczucia: leżysz i nie musisz na nic uważać.

W końcu zasnęła.

***

Telefon milczał dwa dni. Trzeciego dnia Marek napisał: Kiedy wrócisz? Nie przepraszam, nie musimy pogadać. Po prostu kiedy wrócisz, jakby się wyjechało w delegację.

Anna przeczytała i odłożyła telefon do kieszeni.

I dobrze powiedziała Iza, która wszystko widziała. Nie odpisuj. Niech się zastanowi.

On nie ma o czym myśleć odpowiedziała Anna. Uważa, że się rozmyślę i wrócę. Zawsze tak myślał. Że nigdzie nie pójdę.

A pójdziesz?

Anna spojrzała w okno. Za nim widać było szary październikowy dziedziniec, mokre auta, gołe drzewa.

Pójdę powiedziała. Tylko jeszcze nie wiem, dokąd.

Pierwsze tygodnie były dziwne. Anna nie wiedziała, co ze sobą robić. Całe życie wstawała o siódmej, bo trzeba było zrobić śniadanie, posprzątać, zrobić pranie, pójść po leki dla Marii Czesławowny, wrócić, znowu gotować, znowu sprzątać. Od rana do nocy. I tak zawsze było za mało i źle.

Teraz budziła się i pustka. Nic nie musiała. To było aż nie do zniesienia.

Iza powiedziała któregoś ranka, kiedy Iza już szykowała się do pracy ja muszę coś robić, bo inaczej zwariuję.

Szukaj pracy.

Jakiej? Dwadzieścia osiem lat byłam w domu.

Jesteś artystką.

Anna się uśmiechnęła. Krótko, bez radości.

Byłam artystką. Dawno temu. Po studiach dwa lata pracowałam w wydawnictwie, potem wyszłam za mąż, Marek powiedział, że nie trzeba, bo on zarabia, a jego matka dodała, że porządne kobiety prowadzą dom, a nie latają po redakcjach.

I zgodziłaś się.

Zgodziłam. Miałam dwadzieścia pięć lat, myślałam, że to miłość. Że się o mnie troszczą.

Iza przez chwilę zapinała płaszcz w milczeniu.

Anka, mam w szafie farby akwarelowe. Zostawiła je siostrzenica. I papier gdzieś też jest. Weź, spróbuj.

Po co?

Bo twoje ręce pamiętają, jak to się robi.

***

Anna znalazła farby na dnie szafy owinięte w gazetę. Dziecięce, tanie, w plastikowym pudełku z wiewiórką. Papier też się znalazł, gruby, do akwareli. Anna usiadła przy kuchennym stole i długo patrzyła na czystą kartkę.

Potem wzięła pędzel.

Na początku nic nie wychodziło. Farba rozlewała się dziwnie, ręka się trzęsła, proporcje kulały. Zmarnowała trzy kartki. Potem się uspokoiła, zaczęła po prostu mazać kolorem. Bez planu. Bez celu. Po prostu kolor. Po prostu kształt.

Po godzinie miała przed sobą małą akwarelę: jesienny podwórzec, który widać było z okna Izy. Mokre drzewa, szare niebo, jedna różowa chmurka na horyzoncie.

Patrzyła na rysunek i myślała: to ja zrobiłam.

Nie zupę. Nie czystą kuchenkę. To.

Wieczorem Iza wróciła z pracy, zobaczyła obrazek na stole i stanęła jak wryta.

Anka, to ty rysowałaś?

Ja.

Dobre to. Naprawdę dobre.

Nie, krzywo jest.

Za to żywe powiedziała Iza. Widziałam setki takich podwórek, ale ten wygląda prawdziwie. Czuć go.

Anna nic nie odpowiedziała. Ale obrazka nie wyrzuciła.

***

W mieszkaniu Marka Szymańskiego zachodziło coś, czego się nie spodziewał.

Pierwsze trzy dni czekał, aż Anna wróci. To było oczywiste: gdzie pójdzie? Nic nie potrafi, nie ma pieniędzy, nie ma mieszkania. Wróci. Nie ma wyjścia.

Nie wróciła.

Czwartego dnia odkrył, że w lodówce pustka. Całkiem. Otworzył ją rano, spojrzał na samotny kefir i zamknął. Poszedł do pracy głodny.

Wieczorem matka siedziała w kuchni i patrzyła, jakby wiedziała wszystko od dawna, ale z grzeczności nie mówiła.

Jadłeś coś?

Nie.

Ja też nie jadłam. Przyniosłeś coś ze sklepu?

Nie zdążyłem.

A więc nie jadłeś i nie przyniosłeś podsumowała Maria Czesławowna. Mam siedemdziesiąt osiem lat i do takiej biedy się nie doczekałam, żeby w domu chleba nie było.

Mamo, sama idź do sklepu.

Pauza była długa.

Ja powiedziała powoli Maria Czesławowna siedemdziesiąt osiem lat, bolą mnie kolana, mam nadciśnienie, chodzę z laską. I ty mi każesz iść sama.

Nie miałem czasu, byłem w pracy.

A Anna nie pracowała? Od rana do nocy dla ciebie się zarzynała, a ty ją z domu wygoniłeś.

Marek podniósł głowę.

Ja wygoniłem? To ona odeszła!

Bo ją doprowadziłeś! podniósł się głos matki. Mówiłam ci: trzeba z ludźmi łagodniej! Nie, ty zawsze wszystko wiesz lepiej.

A ty jej na głowę kapałaś codziennie! Brudna kuchenka, zła zupa, źle podłogi umyte!

Uwagi zwracałam! Mam do tego prawo w moim domu!

To mój dom, mamo! Moje mieszkanie!

Patrzyli na siebie długo. Pierwszy raz od lat. Między nimi nie było już Anny, tej amortyzującej poduszki, która przyjmowała wszystkie ciosy i nie pozwalała im zderzyć się bezpośrednio.

Marek wstał, założył kurtkę i wyszedł. Trzasnął drzwiami.

Maria została sama w kuchni. Za oknem było ciemno. Wstała, włączyła światło, otworzyła lodówkę. Spojrzała na kefir. Zamknęła.

Usiadła z powrotem.

Tak cicho dawno tu nie było. Tak cicho, jak wtedy, gdy Anna mieszkała w tym domu.

***

Listopad przyniósł mrozy i pierwszy śnieg. Anna mieszkała już u Izy trzy tygodnie i powoli dochodziła do siebie, jak ktoś, kto długo siedział w piwnicy i wreszcie wyszedł na powietrze na początku razi, potem się przyzwyczajasz.

Malowała codziennie. Kupiła sobie porządne farby. Iza znalazła w internecie ogłoszenie: pracownia do wynajęcia na ulicy Rybackiej, niedaleko parku. Klatka dwudziestometrowa, z dużym oknem na północ i drewnianą podłogą. Tania, bo bez remontu, obdrapane ściany.

Anna zobaczyła tę pracownię i od razu poczuła: to to.

Wynajmiesz? zapytała wynajmująca, starsza pani w robionym na drutach beretku.

Wynajmę.

Kasy było niewiele. Anna sprzedała złote kolczyki, które dostała od rodziców na ślub. Trochę ją to bolało pamiątka. Potem pomyślała: jaka pamiątka? Po czym?

Pracownia stała się jej miejscem. Przychodziła tam z rana, otwierała okno i do środka wpadał zimny zapach śniegu i rzeki. Pachniało farbami, olejem lnianym, drewnem. Ustawiała słoiki, rozkładała papier albo płótno i po prostu pracowała. Godzinami. Czasem zapominała jeść.

Malowała różnie: pejzaże, podwórka, martwe natury z tego, co było pod ręką kubek, jabłko, stary but. Szło coraz lepiej. Ręce naprawdę pamiętały, tylko potrzebowały czasu, by rozruszać się po dwudziestu ośmiu latach milczenia.

W grudniu Iza zadzwoniła prosto do pracowni.

Anka, w naszym hotelu chcą zrobić wystawę lokalnych artystów. Taką w holu. Mówiłam o tobie. Dasz swoje prace?

Iza, ja nie jestem malarką. Dopiero zaczęłam znowu.

Jesteś malarką, widziałam twoje prace.

To amatorszczyzna.

Anka Iza mówiła cierpliwie, jak z dzieckiem przez trzydzieści lat mówisz sobie, że jesteś tylko tym albo zaledwie tamtym. Daj spokój. Dasz prace?

Anna pomilczała.

Dobrze powiedziała. Dam.

***

Właśnie tam poznała pana Andrzeja Michałowicza.

Przyszedł na otwarcie nie dlatego, że interesował się sztuką, po prostu akurat miał zarezerwowany pokój i trafił w odpowiedni moment. Wysoki, w kraciastej koszuli, z siwymi włosami przy skroniach, spokojnym wzrokiem. Stał przed jedną z Anny prac: zimowy park, ławka, ślady na śniegu prowadzące do niej i z powrotem.

Anna podeszła, bo chciała poprawić ramę. Usłyszała, jak mówi cicho sam do siebie:

Tak to jest. Przyszli, posiedzieli, poszli.

To o śladach? zapytała.

Odwrócił się. Nie speszył się na tym, że rozmawia z obrazem.

Tak. Myślę dwoje przyszło. Posiedzieli. Odeszli w różne strony. Może się pokłócili, może było im dobrze.

Ja myślałam o jednym człowieku powiedziała Anna. Przyszedł, posiedział, wrócił do domu.

Sam nie chodzi takim zygzakiem powiedział poważnie. Ślad kręci. Dwoje.

Spojrzała na obraz inaczej.

Może i tak zgodziła się.

Potem rozmawiali jeszcze z dwadzieścia minut. Okazało się, że jest z sąsiedniego miasta, przyjechał do brata pomóc w remoncie. Sam był złotą rączką stolarka, elektryka, hydraulika. Wdowiec, dwójka dorosłych dzieci. Mówił mało, za to słuchał dokładnie. Anna to od razu zauważyła. Nie przerywał, nie zerkał w telefon. Patrzył jej w oczy.

To było zaskakujące, aż nie wiedziała, jak się zachować.

Przy wyjściu spytał:

Ma pani wizytówkę?

Nie, nie mam zająknęła się Anna.

To numer telefonu?

Dała. Potem długo zastanawiała się po co może będzie chciał kupić obraz.

Trzy dni później napisał: Dobry wieczór. Andrzej z wystawy o śladach na śniegu. Chciałbym kupić ten obraz, jeśli jeszcze nie sprzedany.

Nie była. Przyjechał, zabrał, ostrożnie zapakował w torbę, którą przyniósł ze sobą. Zapytał, czy może obejrzeć inne prace.

Pojechali do pracowni. Oglądał długo i w milczeniu. Kupił jeszcze dwa pejzaże.

Dobrze pani maluje powiedział.

Długo nie malowałam odpowiedziała.

Dlaczego?

Wzruszyła ramionami. Nie wyjaśniła. Jeszcze nie teraz.

Tak wyszło.

Pokiwał głową, przyjął to do wiadomości i nie pytał więcej.

***

Marek zadzwonił w styczniu. Anna już od miesięcy mieszkała u Izy lub w pracowni. Formalnie nadal byli małżeństwem, dokumentów jeszcze nie złożyła.

Zadzwonił wieczorem, akurat się kończyła praca nad dużą zimową martwą naturą świerkowe gałązki w szklanym wazonie, szyszki, świeca.

Aniu powiedział.

Tak?

Cisza.

Matka chora rzucił.

Przykro mi.

Mogłabyś przyjechać? Chociaż raz w tygodniu. Pomóc w domu.

Anna odłożyła pędzel.

Marek powiedziała. Odeszłam. Mieszkam osobno. Nie wrócę i nie będę pomagać w gospodarstwie.

Nadal jesteś moją żoną.

Póki co, tak. Ale to tymczasowe.

Anka, nie przesadzaj. Wróć lepiej do domu. Pogadamy.

My nigdy nie rozmawialiśmy, Marku. Dwadzieścia osiem lat. Mówiłeś ty i twoja matka, a ja robiłam co kazano.

Przesadzasz.

Może i tak odpowiedziała równo. Ale nie wrócę.

Odłożyła słuchawkę. Ręce jej nie drżały. Sama była zaskoczona.

Potem pomyślała: z boku to wygląda banalnie żona odeszła od męża. Zwyczajne sprawy. Ale od środka to była nauka chodzenia od nowa. Każdego dnia.

***

Anna powoli ogarniała temat pieniędzy. Obrazy sprzedawały się rzadko i niedrogo. Czasem zamawiano kartki, czasem drobne pejzaże na prezent. Z pomocą Izy założyła stronę w sieci, wrzucała swoje prace i pojawili się ludzie, którzy zaglądali, czasem pisali.

Na życie starczało ledwie-ledwie. Pracownia, jedzenie, ubranie bez luksusów, ale wystarczyło.

Nie sądziła, że taki stan będzie się wydawał bogactwem. Ale tak było.

Andrzej pojawiał się co dwie-trzy tygodnie w interesach u brata, zawsze zajrzał też do Anny. Pili kawę w małej kawiarni przy parku albo chodzili po zasypanych śniegiem ulicach i rozmawiali. On opowiadał o pracy, o synach, z których jeden już się ożenił i spodziewał się dziecka. Ona o obrazach, planowała spróbować malować olejem, nie tylko akwarelą.

Nigdy jej nie popędzał. Nigdy nie naciskał. W pewnym momencie zauważyła, że czeka na jego wizyty. Że kiedy go nie ma, jest jakby ciszej.

Iza powiedziała kiedyś. Andrzej Ja nie rozumiem.

Czego?

On jest taki dobry. To mnie przeraża.

Czemu? Czego się boisz?

Bo mam wrażenie, że po czymś dobrym zawsze przychodzi coś złego.

Iza popatrzyła na nią długo.

Anka, może nie wszyscy mają coś do ukrycia?

Przez kilka dni o tym myślała.

W końcu napisała pierwsza do Andrzeja: W sobotę może zajrzysz? Zaczęłam nowy duży obraz, chciałam pokazać.

Przyjechał. Obejrzał obraz. Powiedział, że świetny. Poszli do kawiarni, tam zapytał:

Aniu, masz ochotę w weekend gdzieś pojechać? Jest tu niedaleko stary klasztor, zimą podobno pięknie.

Powiedziała: chcę.

***

Co działo się na Kwiatowej, w mieszkaniu Marka i jego matki, Anna znała z urywanych telefonów. Czasem dzwoniła sąsiadka, pani Zofia z czwartego piętra, z którą kiedyś Anna często gadała na klatce.

Anka, jak tam? pytała pani Zofia. Wiesz, u nich to straszne życie, przez ścianę słychać, jak się kłócą. Marysia cię dziś codziennie obgaduje, że nie utrzymała cię w domu. A Marek jej coś odburkuje. Wczoraj tak się darli, że już myślałam zadzwonić po dzielnicowego.

Anna słuchała i uświadamiała sobie, że to dziwne: słyszeć to wszystko i czuć tylko jakąś odległą, rozmytą żałość. Bez triumfu. Bez satysfakcji. Po prostu: tak bywa.

Bez niej nie byli szczęśliwi nie dlatego, że tęsknili za Anną. Chodziło o to, że zabrakło kogoś, kto przyjmował wszystkie ciosy. Całe życie strzelali tylko w jedną stronę, a teraz ta strona odeszła, więc zaczęli trafiać w siebie nawzajem.

W lutym pani Zofia doniosła, że Marię Czesławownę zabrano karetką. Nadciśnienie, serce. Marek siedział w szpitalu sam, ponury.

Anna nastawiła czajnik i pomyślała: może powinnam zadzwonić. W końcu dwadzieścia osiem lat W końcu człowiek, nawet taki

Czy zadzwonić? Pomyślała jeszcze raz i doszła do wniosku: nie trzeba. Już nie trzeba robić, co trzeba. Całe życie robiła, co trzeba. Teraz pora, by zrobili sami.

***

Marzec przyniósł odwilż i zapach topniejącego śniegu. Anna szła przez rynek w sobotę, z płócienną torbą, zastanawiała się, co kupić na śniadanie. Zatrzymała się przy stoisku z pierwszymi szklarniowymi warzywami, brała pomidory, rozważała, że mogłaby namalować taki wiosenny bazar: kolory, ruch, ludzie.

I wtedy zobaczyła Marka.

Szukał czegoś na targu, z reklamówką, wzrok w telefonie. Wydawało się jej, że sporo posiwiał. Albo po prostu pierwszy raz patrzyła na niego z dystansu. Ramiona przygarbione, kurtka sfatygowana, twarz szara.

Stała, czekając, co poczuje. Strach? Złość? Chęć ucieczki?

Nie czuła niczego z tych rzeczy.

Marek podniósł wzrok, zobaczył ją. Zatrzymał się.

Popatrzyli na siebie przez trzy stoiska.

Anka powiedział.

Cicho, jak zawsze, tylko w tym głosie pojawiło się coś nowego. Zgubienie.

Marek odpowiedziała.

Podszedł bliżej. Sprzedawczyni obok ostentacyjnie zajęła się swoimi jabłkami.

Jak się masz?

Dobrze.

Schudłaś.

Może tak.

Mama w szpitalu. Serce.

Słyszałam. Przykro mi.

Zamilkł na chwilę. Przełożył torbę do drugiej ręki.

Ty naprawdę nie wrócisz?

Anna spojrzała spokojnie, bez nienawiści ani litości. Po prostu patrzyła.

Nie wrócę, Marku.

Musimy jakoś żyć

Ty musisz. Ja już żyję.

Nie wiedział, co odpowiedzieć. Anna wzięła pomidory, zapłaciła i ruszyła dalej.

Serce biło jej równo. To była jej wygrana: nie to, że wyszła. Nie to, że nie wróciła. Tylko to, że mogła spojrzeć spokojnie, nie drżąc, nie przyjmując pozy muszę być miła, nie wypada być ostra, może on ma rację, może za bardzo. Po prostu rozmawiała z obcym człowiekiem. Prawie obcym.

Kupiła jeszcze pęczek zieleniny i świeży chleb. Poszła do domu. Do pracowni mówiła już od jakiegoś czasu do domu, mając na myśli swoją przestrzeń na Rybackiej.

***

Pozew rozwodowy złożyła w kwietniu. Wszystko sama: urząd, dokumenty, podpisy. Marek nie protestował. Spotkali się u notariusza, podpisali, rozeszli się.

Nie miała mieszkania. Marek został w swoim. Nie walczyła o podział majątku za długo, za ciężko. Iza mówiła, że głupio, że można było wystąpić o swoją część. Anna kręciła głową.

Nie chcę tego mieszkania, Iza. Chcę żyć dalej.

Pieniądze by się przydały.

Będą inne pieniądze odpowiadała. Moje własne.

Latem z Andrzejem widywali się co tydzień. Czasem Anna jeździła do niego, czasem on do niej. Miał mały dom w cichej dzielnicy, z ogródkiem, gdzie rosła czarna porzeczka i stara jabłoń. Pierwszy raz pojechała tam w maju i przez długą chwilę patrzyła na kwitnącą jabłoń.

Ładnie powiedziała.

Żona posadziła odpowiedział. Spokojnie, bez bólu. Osiem lat, jak jej już nie ma. A jabłoń kwitnie.

Stali obok siebie i patrzyli na drzewo.

Andrzej, nie boisz się? Że znowu Blisko z kimś być?

Trochę się boję odpowiedział szczerze. Ale panią lubię. Uważam, że strach nie jest powodem, żeby nie żyć.

Zaśmiała się. Zaskoczona sobą.

Mądre.

Ja po prostu przywykłem wbijać gwoździe prosto, bez ceregieli.

***

Jesienią, dokładnie rok po tamtym październikowym dniu, gdy Anna wyszła z bloku z jedną torbą, siedzieli z Andrzejem w jego kuchni późnym wieczorem. On naprawiał szufladę, która nie domykała się od miesięcy, ona siedziała z kawą i robiła szkice w swoim notesie.

Było ciepło. Cicho. Pachniało drewnem i kawą.

Aniu zaczął Andrzej, nie odrywając się od napraw przeprowadzisz się?

Podniosła wzrok.

Ale dokąd?

Tu, do mnie.

Milczała. On też milczał, kręcił śrubokrętem.

Mam pracownię tam powiedziała cicho.

Wiem. Tu też jest pokój. Wielkie okno na wschód. Rano słońce wpada. Mówiłem?

Mówiłeś.

No?

Anna patrzyła na szkicownik. Na kartce: kuchnia, mężczyzna z narzędziem, kobieta z kawą. Okno. Za oknem ogród.

Muszę pomyśleć powiedziała.

Pomyśl.

Nie będziesz naciskać?

Nie.

Dlaczego?

Odłożył narzędzie, sprawdził szufladę. Zadziałała.

Mam czas powiedział. I nie warto poganiać dorosłej osoby.

Anna znowu spojrzała na szkicownik.

Dobrze powiedziała.

Dobrze, że pomyślisz czy dobrze, że się przeprowadzisz?

Dobrze, że się przeprowadzę.

Kiwnął głową. Usiadł obok, wziął swój kubek. Siedzieli w ciszy i ta cisza była dobra.

***

Minęło kolejne pół roku.

Anna mieszkała już u Andrzeja, ale pracowni na Rybackiej nie zwolniła. Chodziła tam trzy razy w tygodniu, malowała. Pokój z oknem na wschód u Andrzeja był jej drugim miejscem: tam szkicowała rano, gdy on szedł do pracy.

Jej obrazy teraz schodziły trochę częściej. Nie była sławną artystką. Po prostu miała swoich ludzi, którzy chcieli jej prac. To było ciche, nieefektowne, ale własne.

O Marku słyszała czasem od pani Zofii. Maria Czesławowna po szpitalu prawie nie wstawała z łóżka, Marek wynajął opiekunkę. Chodził do pracy, wracał wieczorem, żył jak zawsze.

Anna słuchając tych opowieści myślała, że kiedyś ten człowiek był całym jej niebem. Jego nastrój wyznaczał jej pogodę, jego słowa były prawem. Dobra rodzina z zewnątrz była zamkniętą celą bez krat najgorzej, gdy klucz trzymasz po swojej stronie.

Teraz niebo było już inne.

W grudniu, we wtorek, Anna przyszła do pracowni jeszcze ciemno. Zapaliła światło, nastawiła czajnik. Za oknem padał śnieg, miękki, spokojny.

Zadzwoniła Iza.

Anka, co u ciebie?

Dobrze. Pracuję.

Mam dla ciebie wieść. Znajoma mówiła W galerii w centrum szukają artystów na wiosenną wystawę. Niewielka galeria, ale prawdziwa. Widziała twoje obrazy w internecie, chce się spotkać. Dam ci numer.

Anna zanotowała.

Iza, oni pewnie szukają kogoś znanego. Ja nie mam przecież dorobku

Anka, pięć lat nie ruszałaś pędzla. Potem zaczęłaś. Teraz masz 150 prac. To chyba coś znaczy?

No niby

Zadzwoń. Po prostu porozmawiaj.

Dobrze.

Odłożyła słuchawkę. Spojrzała na zapisany numer. Potem na okno: śnieg padał dużymi płatkami, z podwórka został biały, czysty jak nowa kartka.

Nalała sobie herbatę. Wzięła pędzel. Zacznę najpierw malować pomyślała. Potem zadzwonię. Trzeba złapać ten śnieg, póki taki.

***

Wieczorem Andrzej przyszedł po nią do pracowni. Zapukał, wszedł, widząc ją nad sztalugą.

Gotowa?

Jeszcze pięć minut.

Usiadł na stołku pod ścianą, nie poganiał. Patrzył, jak maluje. Anna czasem czuła na sobie to jego spojrzenie: spokojne, uważne. Tak się patrzy na coś własnego, ważnego.

Po pięciu minutach złożyła pędzle, zamknęła farby.

Skończone powiedziała.

Ładnie skinął na obraz.

Nie wiem. Śnieg trudno malować. Wydaje się, że jest biały, a on jest niebieski, szary, różowy wszystkie kolory oprócz białego.

Ciekawe odrzekł z powagą. Nigdy bym nie pomyślał.

Otóż to. Wydaje się, że wszystko proste. Patrzysz i nie widzisz.

Wyszli razem. Na dworze było chłodno i cicho, śnieg przestał padać, powietrze było czyste, takie, że chciało się oddychać pełną piersią.

Andrzeju powiedziała Anna, idąc przez ciemną uliczkę odezwała się galeria. Chcą pogadać o wystawie.

I co?

Zastanawiam się, czy iść.

A chcesz?

Milczała chwilę.

Chcę, ale się boję.

Czego?

Że powiedzą nie to czy nie tak. Że nie jestem prawdziwą artystką. Że to wszystko na niby.

Andrzej szedł obok, ręce w kieszeniach, patrzył przed siebie.

Anka powiedział wiesz, czego się nie trzeba bać?

Czego?

Tego, że już najgorsze jest za tobą. Żyłaś w miejscu, gdzie cię codziennie przygniatali. Dwadzieścia osiem lat. Z jednym workiem wyszłaś spod tej presji. To było odważne. A galeria? Najwyżej powiedzą nie i?

Anna się zatrzymała.

Umiesz prosto w punkt powiedziała. Gwoździem.

Staram się.

Zaśmiała się. On też się uśmiechnął, trochę, w świetle latarni było to widać.

Chodźmy, zimno powiedział.

Poszli. Śnieg skrzypiał pod butami. W lusterkach kałuż odbijały się latarnie. Przed nimi migotały ciepłe okna domu.

Andrzeju odezwała się Anna.

Tak?

Dziękuję.

Za co?

Że nigdy nie mówisz mi musisz czy powinnaś.

Zastanowił się chwilę.

Dorosły człowiek wie najlepiej, co musi odpowiedział. Ja mogę tylko czasem przypomnieć. I tyle.

Doszli do domu. Otworzył drzwi, przepuścił przed sobą. W sieni pachniało drewnem i lekko jabłkami przechowywał je w piwnicy od jesieni.

Anna weszła. Zdjęła buty. Przeszła do kuchni, zapaliła światło.

Wszystko znajome: drewniany stół, dwa krzesła, okno na ogród. Na parapecie szkicownik, zostawiony rano.

Otworzyła go. Na wczorajszym szkicu była kuchnia, mężczyzna z narzędziami, kobieta z kubkiem. Okno. Za nim ogród.

Teraz został tylko śnieg.

Wzięła ołówek.