Synowa przyłapała teściową w swojej kuchni i…

Teściowa w kuchni i
Halina Pawłowska stała pośrodku kuchni i trzymała w rękach doniczkę z fiołkiem. Fiołek należał do Irminy. Irmina kupiła go na targu w zeszłym kwietniu, długo oglądała trzy, wzięła tego, którego liście były najrówniejsze. Ustawiła na parapecie, podlewała w każdą niedzielę. I teraz teściowa trzymała go w dłoniach jak coś podejrzanego, co trzeba obejrzeć, zanim się wyrzuci.

Pani Halino, co pani robi?

Irmina wyszła z pokoju w podkoszulku i domowych spodniach. Alicja dopiero co zasnęła po obiedzie, Irmina liczyła, że chociaż pół godziny posiedzi w ciszy. A tymczasem z kuchni dobiegły ją kroki, dźwięk naczyń i szeleszczenie reklamówek.

Sprzątam powiedziała Halina Pawłowska, nie odwracając się. Znowu ją postawiłaś nie tam, gdzie trzeba. Przesłania światło, Irmino.

Ona stoi dokładnie tam, gdzie ją postawiłam. Specjalnie wybrałam ten parapet.

No i niepotrzebnie. Wschodnia strona. Fiołki nie lubią ostrego porannego słońca.

Bardzo ładnie rośnie, proszę spojrzeć. Tu są pąki.

Bo młoda jeszcze. Później uschnie. Przestawię ją do lodówki, tam jest wolna półeczka.

Irmina weszła do kuchni i bez słowa zabrała doniczkę z rąk teściowej. Odstawiła ją z powrotem na parapet.

Pani Halino, bardzo proszę, nie przestawiać moich rzeczy.

Teściowa spojrzała na nią jakby zdziwiona, jak osoba, której tłumaczą zasadę zupełnie oczywistą a zarazem dla niej błędną.

Irmina, ja nie przestawiam rzeczy. Chciałam pomóc.

Wiem. Ale to jest moja kuchnia. Sama decyduję, gdzie co stoi.

Twoja kuchnia. Halina uniosła brwi i odwróciła się do zlewu. Dobrze. Jak chcesz.

Wzięła gąbkę i zaczęła szorować kran. Szorowała dokładnie, z naciskiem. Irmina patrzyła na jej szerokie plecy w swetrze w kolorze musztardowym i myślała: dlaczego przychodzisz tak w środę? Bez telefonu, bez ostrzeżenia. Klucz w zamku, drzwi się otwierają i już jesteś, wśród cudzych rzeczy, i tłumaczysz, gdzie co powinno stać.

Na głos nic nie powiedziała.

Kiedy Alicja wstanie? zapytała Halina, nie odwracając się.

Za jakieś półtorej godziny.

To ja tu jeszcze trochę ogarnę, dobrze? Ty sobie odpocznij.

Irmina otworzyła usta i zamknęła je. Powiedziała tylko:

Pani Halino, mam tutaj porządek.

Tak, widzę. Pauza. Po prostu kran był trochę w zaciekach.

Irmina nalała sobie wody, wypiła stojąc przy oknie, patrząc na fiołka. Jeden z pąków już prawie się rozwinął. Fioletowy, z białą obwódką. Alicja codziennie dotykała go palcem i mówiła: Kwiatek. Irmina poprawiała: Kwiatek, a Alicja chichotała i powtarzała: Kwiatek.

Odłożyła szklankę i wróciła do pokoju. Nie zamykała drzwi. Zamykanie drzwi byłoby gestem, a ona nie chciała kłótni. Chciała po prostu, żeby teściowa wyszła sama, zrozumiała, że przyszła nie w porę, że tutaj są inni ludzie i mają swoje życie. Ale Halina Pawłowska, zdaje się, tego nie rozumiała. Albo rozumiała i nie przywiązywała do tego wagi.

Po dwudziestu minutach z kuchni zaczął unosić się zapach. Znajomy, mocny, rosołowy.

Irmina wyszła.

Na kuchence stał jej garnek. Coś się w nim gotowało.

Co to? zapytała Irmina.

Zupę ugotowałam. Rosół z makaronem. Andrzej zejdzie z pracy głodny, a lodówka u ciebie pusta.

Miałam kaszę gryczaną. I kotlety.

Kotlety były z wczoraj. Wyrzuciłam je.

Irmina się zatrzymała.

Wyrzuciła pani moje kotlety.

Stały już od wczoraj, Irmino. Jeszcze się czymś zatrucie.

Pani Halino. Kotlety były dobre. Dziś miałam je odgrzać. Sama je zrobiłam.

Daj spokój, kotlety za parę złotych. Ugotowałam ci zupę.

Irmina patrzyła na garnek. Zupa już była prawie gotowa, makaron pęczniał w bursztynowym bulionie. Pachniało dobrze. To najbardziej ją złościło zapach był dobry, zupa była ugotowana jej rękami, w jej garnku, z produktów, które Halina chyba przyniosła z sobą. I teraz Irmina musiała jakoś się do tego ustosunkować.

Dziękuję powiedziała Irmina. Ale proszę więcej nie wyrzucać mojego jedzenia.

Przecież nie chciałam źle. Chciałam pomóc.

Wiem. Ale nie wyrzucajcie. Dobrze?

Halina zamieszała zupę. Nic nie odpowiedziała.

Irmina usiadła przy stole. Patrzyła, jak teściowa myje po sobie, opłukuje łyżkę, którą mieszała, ściera kuchenkę. Poruszała się po kuchni jak po własnej, otwierała szafki od razu, bez zawahania. To znaczyło, że już tu bywała bez Irminy. Gdy ta była u mamy, spała lub była z Alicją na spacerze. Po prostu przychodziła i chodziła po mieszkaniu.

Pani Halino powiedziała Irmina jak często tu pani przychodzi?

Czasem wpadnę. Jak trzeba.

Jak trzeba, czyli kiedy?

Teściowa się obróciła. Jej twarz była otwarta, nawet trochę urażona.

Irmino, co masz na myśli? To nie obcy dom. Andrzej to mój syn.

Tak. I to jego mieszkanie. I moje.

A ja co? Nie mogę wejść?

Możecie. Jeśli zadzwonicie i my powiemy, że czekamy.

Dłuższa pauza. Halina patrzyła na Irminę z tym spojrzeniem, które Irmina już znała: mieszanka zdziwienia i lekkiej urazy, która za kilka godzin zamieni się w rozmowę z Andrzejem.

Dobrze powiedziała teściowa w końcu. Skoro tak chcesz.

Zupę zostawiła na kuchence. Wyszła po godzinie, Alicja jeszcze spała. Pocałowała wnuczkę przez zamknięte drzwi cicho, śpi i poszła. Klucze zabrała.

Wieczorem Andrzej wrócił i od progu poczuł zapach zupy.

O, mama była?

Tak.

Pachnie nieźle.

Andrzej.

Zdjął kurtkę, powiesił w korytarzu. Odwrócił się.

Co?

Przyszła bez zapowiedzi. Wyrzuciła kotlety, które wczoraj zrobiłam. Przestawiała moje rzeczy. Chodziła po mieszkaniu.

Irmina, ona tylko chciała pomóc.

Wiem. Ale proszę, porozmawiaj z nią jeszcze raz. Powiedz, że przed wejściem trzeba zadzwonić.

Andrzej wziął chleb, oderwał kawałek. Pogryzł.

Porozmawiam.

Jak zwykle.

To porozmawiam jeszcze raz.

Irmina nalała zupę. Postawiła przed nim talerz. Wziął łyżkę, spróbował.

Dobrze gotuje powiedział i chyba od razu zrozumiał, że nie trzeba było tego mówić.

Irmina jadła w milczeniu.

Kilka dni później Halina znów przyszła. Tym razem w piątek, około czternastej. Alicja właśnie się budziła, krzyczała z łóżeczka, Irmina szła po nią, gdy usłyszała przekręcający się klucz.

Obudziła się moja kochana! Głos teściowej rozlał się po korytarzu. Babcia przyszła!

Alicja przestała płakać. Zawsze milkła, gdy Halina przychodziła. Irmina nie wiedziała, cieszyć się z tego czy nie.

Weszła do pokoju dziecięcego. Halina stała już przy łóżeczku, wyciągała ręce. Alicja wyciągnęła się w odpowiedzi.

Cześć powiedziała Irmina.

Cześć, cześć. Teściowa wzięła wnuczkę na ręce, przytuliła, zakręciła się z nią. Stęskniłam się! Dzwoniłaś?

Nie. Irmina poprawiła kołderkę. Byłam niedaleko.

To ja cichutko, nie przeszkadzam.

Weszły do kuchni. Irmina zaparzyła herbatę. Alicja siedziała na kolanach babci i jadła chleb z masłem, który ta przyniosła w torbie razem z czymś jeszcze, do czego Irmina jeszcze nie zajrzała.

Przyniosłam torcik powiedziała Halina. Taki z cukierni, biszkoptowy. Alicja lubi słodkie.

Alicja nie je tortu.

Dlaczego niby?

Ma dwa i pół roku. Jeszcze nie daję jej tyle słodyczy. Miała uczulenie na krem czekoladowy.

Na krem. A ten jest waniliowy. Nie ma czekolady.

Pani Halino, bardzo proszę.

Irmino, jeden kawałek nie zaszkodzi dziecku. Mówiła spokojnym, czułym tonem, co było gorsze niż gdyby mówiła ostro. Mojemu nic się nie działo.

Pani dziecko i moje dziecko to różne dzieci. Alicja ma swoją reakcję na jedzenie.

Za bardzo się przejmujesz.

Może tak. Ale to moje dziecko i proszę, niech pani nie daje jej tortu.

Pauza. Alicja sięgnęła do torby. Halina delikatnie wsunęła ją pod stół.

Dobrze powiedziała. Bez tortu.

Dziękuję.

Piły herbatę. Alicja bawiła się na podłodze garnkiem i drewnianą łyżką, którą teściowa wyjęła z dolnej szuflady i dała jej bez pytania. Irmina spojrzała, ale zamilkła. Łyżka była czysta.

Jak Andrzej w pracy? zapytała teściowa.

W porządku. Wychodzi zmęczony.

On tak od dziecka. Cały się oddaje, a potem pada. Mieszała herbatę. Przydałby mu się urlop. Planujecie gdzieś wyjechać w lecie?

Jeszcze nie wiemy.

Mogę zabrać Alicję na działkę, odpoczniecie. Mam ogródek, jest spokojnie, świeże powietrze.

Zastanowię się.

Tu nie ma nad czym się zastanawiać. Tak ustalmy lipiec na przykład.

Pani Halino, mówiłam: zastanowię się.

Teściowa spojrzała na nią. Irmina trzymała kubek w obu rękach i patrzyła w odpowiedzi. Wzrok spotkał się i utkwił, dopiero po chwili Halina odwróciła się do Alicji.

Alicjo, chodź do babci.

Alicja przyszła, tupiąc małymi nóżkami po linoleum. Halina podniosła ją, wtuliła nos w jej włosy.

Moja kochana.

Irmina zmywała kubki, patrząc w okno. Fiołek stał na swoim miejscu. Drugi pąk już niemal się rozwinął.

Torcik Halina jednak wyjęła, gdy Irmina odeszła do telefonu. Gdy wróciła, zobaczyła, jak Alicja trzyma w piąstce kawałek biszkoptu, a babcia patrzy za nią z cichą satysfakcją.

Pani Halino.

Mały kawałek, Irmino. Sama sięgnęła.

Ona sięgnie po wszystko, co jej się poda. Jest dzieckiem.

No właśnie. Dziecko. Nie trzeba się wszystkiego bać.

Irmina podeszła do Alicji, delikatnie wyjęła biszkopt z jej rączki. Alicja nie zapłakała, spojrzała tylko zaskoczona. Irmina podała jej kawałek jabłka ze stołu. Alicja wzięła i wróciła do zabawy garneczkiem.

Prosiłam, by nie dawać jej tortu powiedziała Irmina, nie podnosząc głosu.

Sama sięgnęła, tłumaczyłam.

Następnym razem, gdy sięgnie, proszę powiedzieć nie. Jest pani dorosła, potrafi pani powiedzieć dziecku nie.

Halina wstała, wzięła torebkę.

Pójdę już.

Dobrze.

Złościsz się.

Nie. Proszę tylko o respektowanie moich zasad w naszym domu.

Twoje zasady. Teściowa zapięła torebkę. Dobrze.

Wyszła. Alicja pomachała: Pa, pa! Halina odpowiedziała już z korytarza, łagodnie: Pa, słoneczko. Drzwi się zamknęły.

Irmina schowała tort do torby. Ustawiła torbę przy drzwiach, by oddać później.

Wieczorem Andrzej znów powiedział: Po prostu kocha Alicję.

Irmina rzekła: Wiem.

On spytał: To w czym problem?

Irmina milczała długo, po czym powiedziała: Andrzej, czy rozumiesz, że przychodzi, kiedy chce, robi co chce i nie pyta mnie o zdanie? To nasz dom. Nie chcę walczyć o prawo decydowania, co je moje dziecko.

Andrzej siedział na kanapie, patrzył w telefon. W końcu go odłożył.

Pomogła nam z mieszkaniem, Irmina.

No właśnie.

Irmina złożyła ręce na kolanach.

Pamiętam.

Bez niej wynajmowalibyśmy jeszcze długo.

Pamiętam, Andrzej.

To może trzeba trochę

Co? Znosić wszystko? Pozwalać przychodzić o każdej porze, bo dała pieniądze?

Andrzej nie odpowiedział.

Tak to nie działa powiedziała Irmina. Pomoc to pomoc. Nie bilet wstępu o każdej porze.

Podniósł telefon.

Porozmawiam z nią.

Już dwa razy rozmawiałeś.

Porozmawiam jeszcze raz, Irmina. Czego ty właściwie ode mnie chcesz?

Chciała, żeby sam zrozumiał. Bez jej słów, bez wyjaśnień. Żeby po prostu zrozumiał. Ale widziała, że nie rozumie, albo nie chce zrozumieć, bo to byłoby niewygodne: trzeba by działać, a to oznaczało konflikt z matką, a ten straszy Andrzeja bardziej niż milczenie Irminy.

Niczego powiedziała. Dobranoc.

Wstała i poszła sprawdzić Alicję.

Córka spała rozrzucona na plecach. Irmina ostrożnie obróciła ją na bok. Alicja mamrotała coś przez sen, nie obudziła się. Irmina stała w ciemności, słuchając jej oddechu.

Minął tydzień. Potem kolejny.

Halina Pawłowska zadzwoniła w sobotę rano:

Irmina, chciałam wpaść w niedzielę. Jak tam?

Niedziela u nas zajęta.

Zajęta? Andrzej mówił, że będziecie w domu.

Będziemy, ale mamy plany. Następnym razem?

Pauza.

Kupiłam Alicji zabawkę, chciałam przynieść.

Może pani przekazać przez Andrzeja.

Jeszcze dłuższa pauza.

Rozumiem. Głos teściowej trochę się zmienił. Ani urażony, ani oziębły. Po prostu inny. No to dobrze.

Wieczorem Andrzej powiedział:

Mama się obraziła.

Wiem.

Mówi, że jej nie wpuszczasz.

Nie wpuszczam bez zapowiedzi. To nie to samo.

Dla niej tak.

Irmina składała czyste pranie na łóżku. Wyciągnęła prześcieradło, strzepała, rozłożyła.

Andrzej, po czyjej jesteś stronie?

Nie po żadnej. Chcę, żebyście się dogadały

Nie. To nie kwestia kompromisu. To kwestia tego, kto podejmuje decyzje w rodzinie. Ona czy my?

Siedział na brzegu łóżka, patrzył jak ona składa pranie.

My.

Dobrze. To pogadaj z nią poważnie. Naprawdę. Wyjaśnij, że nie może wchodzić bez zapowiedzi, że moje prośby dotyczące Alicji trzeba respektować. A klucze od mieszkania ma oddać.

Podniósł głowę.

Klucze?

Tak. Klucze.

Irmino, ale to

Co?

Wstał, przeszedł do okna. Odwrócił się.

To bardzo ją zrani.

A mnie jej wizyty nie ranią?

To nie to samo.

Dlaczego nie?

Cisza.

Bo to matka powiedział w końcu.

A ja jestem matką Alicji. I żoną w tym domu. Irmina ułożyła prześcieradło na półce. Nie mówię, że nie może przychodzić. Mówię: niech dzwoni. Niech pyta. Niech szanuje moje prośby. To niewiele.

Nie odpowiedział. Poszedł do kuchni. Słyszała, jak włączył czajnik.

Irmina sięgnęła po kolejną rzecz z kosza. Bluzeczkę Alicji, małą, w kaczuszki. Jednemu guziczkowi groziło odpadnięcie, trzeba przyszyć. Odłożyła ją na bok.

Dwa tygodnie później Halina zadzwoniła do Andrzeja i powiedziała, że ma imieniny u siostrzeńca, w piątek nie może, ale chętnie przyjdzie w sobotę, jeśli to możliwe. Andrzej powiedział mamie: Oczywiście, przyjdź. Irminie nie wspomniał nic.

W sobotę Irmina otworzyła drzwi i zobaczyła teściową z ciężkimi siatkami.

No, dzień dobry. Andrzej mówił, że przyjdziesz.

No to jestem.

Wchodź, proszę.

Pomogła wnieść siatki. W środku były ziemniaki w siatce, cebula, słoik domowych ogórków, kawałek schabu, jabłka, woreczek mąki.

Chciałam zrobić paszteciki, Andrzej je lubi z kapustą.

Pani Halino, czy mogę

Irmino, masz wałek? Swojego nie wzięłam.

Mam, ale

No dobrze. To zarobię ciasto, póki Alicja śpi.

Już myła ręce, otwierała szafkę, znalazła mąkę bez pytania. Bo wiedziała, gdzie stoi.

Irmina wyszła z kuchni, znalazła Andrzeja w sypialni, czytał coś na telefonie.

Powiedziałeś jej, że może przyjechać?

Podniósł wzrok.

Tak. Chciała

Nie spytałeś mnie.

To moja matka.

To nasz dom. Mogłeś zapytać.

I tak byś powiedziała nie.

W tej jednej frazie było wszystko. I tak byś powiedziała nie, więc nie zapytałem.

Irmina stała w milczeniu. Za ścianą słychać było, jak Halina tłucze się garnkami. Zapachniało cebulą, potem czymś przypalonym, potem znów cebulą.

Następnym razem pytasz mnie powiedziała cicho. Zawsze. Rozumiesz?

Andrzej coś odpowiedział, ale już nie słuchała. Poszła do Alicji, która właśnie się budziła.

Paszteciki Halina zrobiła. Były smaczne: rumiane, z chrupiącą skórką, z kapustą. Alicja zjadła całego i poprosiła o następnego. Teściowa promieniała. Irmina jadła w ciszy i myślała o kotletach, biszkopcie, fiołku na parapecie.

Przy wyjściu Halina stanęła w korytarzu i wskazała na róg.

Tu by się przydała półka na buty. Na podłodze niewygodnie.

Pomyślimy powiedział Andrzej.

Widziałam na targu, fajne, drewniane. Mogę kupić.

Nie trzeba, sami kupimy jeśli zechcemy powiedziała Irmina.

Halina spojrzała na nią. Potem na Andrzeja. Wyszła.

Drzwi trzasnęły.

Po co tak? zapytał Andrzej.

Jak?

Chciała pomóc.

Chciała zawiesić półkę w moim korytarzu bez naszej zgody. To nie to samo.

Poszedł do kuchni. Słyszała, jak bierze ostatni pasztecik.

Połowa kwietnia była chłodna. Irmina wychodziła przed południem na spacer z Alicją, wracały, usypiała córkę i robiła różne domowe rzeczy: pranie, prasowanie, gotowanie. Czasem czytała, jeśli miała szczęście, że Alicja długo spała. Małe życie, ale własne.

Któregoś dnia, gdy Alicja spała, a Irmina siedziała z książką, znów przekręcił się klucz.

Odłożyła książkę.

Halina się rozglądnęła, zobaczyła Irminę:

O, jesteś. Dobrze. Będę tylko chwilę.

Pani Halino.

Sekundkę, Irmina. Chciałam tylko zmienić firanki. Przywiozłam nowe, ładne. Te już wyblakły.

Miała ze sobą zwitek. Rozwijała go w korytarzu. W środku były beżowe zasłony z drobnym wzorem.

Proszę się zatrzymać powiedziała Irmina.

Teściowa spojrzała na nią.

Co?

Proszę przestać. Nie chcę nowych firanek. Podobają mi się moje.

Irmino, są takie zwykłe. A te ładne, na promocji były.

Pani Halino Irmina wstała. Prosiłam, by dzwonić przed przyjściem? Prosiłam?

No, prosiłaś.

Znów przyszła pani bez telefonu.

Myślałam, że jesteś w domu.

To nieważne. Powinna pani zadzwonić. Irmina zrobiła krok. I nie chcę firanek. Są moje, sama wybrałam. Proszę zabrać swoje z powrotem.

Halina długo patrzyła na Irminę. Potem złożyła firanki.

Dobrze powiedziała. Jesteś gospodynią.

Intonacja tak, jakby gospodyni znaczyło coś innego. Może uparta. Może niewdzięczna.

Tak przyznała Irmina. Gospodynią.

Halina wyszła, nie pijąc herbaty. Pierwszy raz od miesięcy wyszła nic nie zostawiając na kuchence.

Wieczorem Andrzej powiedział:

Mama dzwoniła. Jest smutna.

Wiem.

Mówi, że byłaś nieprzyjemna.

Nie byłam. Prosiłam tylko o przestrzeganie tego, o czym już mówiłam.

Chciała pomóc.

Andrzej Irmina spojrzała mu w oczy. Powiedz jedno. Czy naprawdę uważasz, że chęć pomocy upoważnia kogoś do wszystkiego w cudzym domu?

Milczał.

Bo jeśli tak, to my zupełnie inaczej rozumiemy dom i rodzinę. A jeśli nie wesprzyj mnie, nie ją. Jestem twoją żoną.

Chwycił jej dłoń. Przytrzymał.

Porozmawiam z nią powiedział.

Już pięć razy mówiłeś.

Irmino.

Pięć razy, Andrzeju.

Cofnął rękę. Wstał. Wyszedł.

Umyła naczynia, wytarła, przestawiła fiołka z jednej strony parapetu na drugą, do światła. Drugi pąk już był całkiem rozwinięty. Trzeci nabierał mocy.

Koniec kwietnia. Andrzej miał trzydzieste urodziny.

Irmina z przyjemnością szykowała się do święta. Znalazła przepis na tort: miodownik z kremem ze śmietany i kajmaku. Kupiła wszystkie składniki. Wieczorem upiekła placki, w nocy złożyła tort, wstawiła do lodówki do przegryzienia.

Gości niewielu: dwaj kumple Andrzeja z żonami, jego siostra Natalia z mężem i oczywiście Halina.

Stół Irmina zastawiła porządnie: sałatka jarzynowa, ryba z piekarnika, ogórki domowe ze słoika, wędlina. Zrobiła wszystko najlepiej, jak mogła.

Halina przyszła pierwsza. Tym razem zadzwoniła wcześniej, mówiąc, że chce pomóc. Irmina odpowiedziała, że wszystko gotowe, po prostu niech przyjdzie. Teściowa od razu weszła do kuchni.

Ale się narobiłaś! Oglądała stół. Ryba?

Tak, pstrąg.

Andrzej woli łososia.

Dziś mamy pstrąga.

No dobrze. Przesunęła widelec na stole o dwa centymetry. Tort sama robiłaś?

Sama. Miodownik.

Andrzej woli napoleonki.

Nie mówił mi.

Może nie mówił, ale ja wiem.

Irmina kroiła chleb, milczała.

Ja bym zrobiła napoleon, zdążyłabym.

Już jest tort. Jest dobry.

Zobaczymy.

Przyszli goście, zrobiło się gwarno, Alicja biegała między dorosłymi, wszyscy ją głaskali i dawali ciasteczka. Irmina spoglądała ukradkiem, żeby nikt za dużo nie dawał.

Andrzej był zadowolony. Śmiał się, rozmawiał z kolegami, napił się trochę wina. Irmina patrzyła i myślała: taki jest, żywy, dobry człowiek. Po prostu ugrzązł między mną a nią i nie wie, że wybór należy do niego, nie do nas.

Halina siedziała vis-à-vis Irminy.

Kiedy podano tort, Irmina pokroiła i rozłożyła porcje, teściowa powiedziała do sąsiadki przy stole żony kolegi Andrzeja:

Miodownik. Irmina zrobiła.

O, pachnie cudownie zachwyciła się ta.

Miodowniki są specyficzne. Nie wszyscy lubią. Ciężki trochę.

Ktoś sięgnął po kawałek. Irmina odstawiła talerz i nabrała powietrza.

Andrzej bardziej napoleon lubi dodała teściowa, już do wszystkich. Ale dobrze, raz nie zawsze.

Chwila ciszy, dwie sekundy. Potem ktoś spróbował tortu i pochwalił, rozmowa popłynęła dalej.

Ale Irmina pamiętała.

Sprzątnęła z kuchni naczynia, postała chwilę, wróciła.

Pod koniec wieczoru, kiedy Alicja zaczęła być marudna, Irmina zabrała ją do pokoju dziecięcego, by położyć spać. Halina wstała razem z nią.

Ja ją położę powiedziała.

Sama to zrobię odrzekła Irmina.

Jesteś zmęczona, daj, ja się zajmę.

Sama, pani Halino.

Teściowa stanęła. Z salonu dochodziły głosy, śmiech, zgrzyt szkła.

Zawsze taka jesteś powiedziała cicho, by nikt nie słyszał. Chcę pomóc, a ty wciąż odmawiasz. To boli.

Irmina spojrzała. Alicja już półprzytomna, głowa na ramieniu matki.

Pani Halino powiedziała sama położę córkę. To nie złość. Mam do tego prawo.

Odniosła Alicję.

Ułożyła, pogładziła po głowie. Alicja natychmiast zasnęła. Irmina zamknęła drzwi, wróciła do salonu.

Goście już się zbierali. Natalia żegnała się z bratem, ktoś zakładał płaszcz w korytarzu. Wieczór dobiegał końca.

Halina stała w kuchni, wkładała coś do pojemnika. Irmina podeszła i zobaczyła: sałatka jarzynowa.

Co pani robi?

Zabieram resztki, żeby się nie zmarnowały.

Nie zmarnują się. Zjemy jutro.

Ale jeszcze pół miski.

Wezmę sama, pani Halino.

Ale już spakowałam…

Proszę oddać pojemnik.

Głos Irminy był opanowany. Może dlatego Halina spojrzała z taką dziwną powagą. Zatrzymała się. Patrzyła.

Co z tobą? zapytała.

Nic. Proszę oddać pojemnik.

Teściowa postawiła pudełko na stole. Pauza.

Irmino, nie jestem twoim wrogiem.

Wiem.

Kocham Andrzeja. Alicję też.

Wiem Irmina schowała pojemnik do lodówki. Ale mam rodzinę. Andrzej ma żonę i córkę. Potrzebujemy przestrzeni.

Jakiej przestrzeni? O co chodzi?

O to Irmina odwróciła się. W salonie słychać było jeszcze rozmowy, ale w kuchni były same. Przyjeżdża pani bez telefonu. Robi u mnie, co pani chce. Wyrzuca moje jedzenie, przestawia rzeczy, przywozi firanki bez pytania, karmi Alicję, choć prosiłam, by nie Dziś przy gościach powiedziała pani, że mój tort jest nie taki, jaki trzeba. To nieprawda. Ale nawet gdyby, nie mówi się tego przy wszystkich.

Halina milczała.

Nie jestem pani wrogiem mówiła dalej Irmina. Jestem matką pani wnuczki. Żoną pani syna. Chciałabym, żebyśmy miały dobre relacje. Ale do tego potrzebne są zasady. Jednakowe dla wszystkich.

Wyrzucasz mnie? głos teściowej był cichy. Nie zły. Prawie zagubiony.

Proszę, by pani szanowała ten dom.

Szanuję.

Nie. Irmina odetchnęła. Proszę pożegnać się z gośćmi. Jutro chcę porozmawiać z Andrzejem.

Halina zabrała torebkę. Długo patrzyła na Irminę.

Dobrze powiedziała.

Wyszła do salonu. Przytuliła Andrzeja, pocałowała w policzek. On coś powiedział, a ona się uśmiechnęła. Pożegnała się z gośćmi. Zajrzała do dziecięcego, było ciemno i cicho. Potem poszła.

Andrzej zamknął drzwi za ostatnimi gośćmi, wrócił do kuchni.

Padam powiedział.

Usiądź odparła Irmina. Musimy pogadać.

Usiadł. Spojrzał.

Tak poważnie?

Tak.

Nalała mu herbaty. Ustawiła kubki, usiadła naprzeciwko.

Andrzej, chcę, byś zabrał mamie klucze.

Odłożył kubek.

Co?

Klucze do naszego mieszkania. Proszę, byś je zabrał.

Długa cisza. Patrzył na kubek.

Irmino, to

Wiem, co powiesz. Że się obrazi. Że się zmartwi. Że jesteś jej coś winien, bo pomogła z mieszkaniem. Mówiła spokojnie, bez pośpiechu. Chcę odpowiedzieć na to. O pieniądzach: możemy wziąć kredyt. Niewielki, realny. Oddać jej udział. Zamknąć temat. Wtedy nie będzie miała moralnego prawa przychodzić, kiedy chce.

To Wstał, przeszedł przez kuchnię. Spokojnie spłacimy kredyt hipoteczny. Po co brać nowy?

Żebyś nie tłumaczył już nam pomogła wszystkiego, co łamie nasze zasady.

Ale ja tak nie mówię.

Właśnie tak mówisz. Za każdym razem.

Stanął przy oknie. Na zewnątrz ciemno, naprzeciwko jedno światło. Patrzył tam.

Mama jest trudna powiedział nareszcie. Po śmierci taty wszystko na niej. Tak się przyzwyczaiła.

Rozumiem.

Nie chce źle.

Wiem też i to. Andrzej, nie chodzi o to, byś przestał kochać mamę. Chodzi o to, byś ustalił nowe relacje. Jesteś dorosły. Masz własną rodzinę. Mama powinna wiedzieć, że jest granica.

Obrazi się o klucze.

Może. Ale albo przestrzega naszych zasad, albo oddaje klucze. To nie okrucieństwo, to porządek.

Odwrócił się.

Dziś ją wygoniłaś.

Poprosiłam, by wyszła po rozmowie. To nie to samo.

Jest jej przykro.

Mnie też wiele razy było. Gdy wyrzuciła moje kotlety, gdy dała Alicji tort, choć prosiłam, by nie dawała. Gdy przy gościach skrytykowała tort. Irmina wstała. Mam dość ciągłego tłumaczenia. Chcę, byś zrobił to raz i naprawdę.

Milczał długo.

Powie, że jesteśmy niewdzięczni.

Może.

Że rzuciłem ją dla ciebie.

Być może.

Będzie mi źle.

Wiem.

Stali w kuchni. Było spokojnie. Tuż obok spała Alicja.

Naprawdę chcesz brać kredyt? spytał.

Chcę mieć własny dom. Nie na cudze pieniądze. Nasz dom.

Przecież już jest nasz.

Dopóki ma klucze, nie jest.

Podszedł do stołu. Wziął kubek, upił łyk.

Daj mi kilka dni powiedział w końcu.

Dobrze.

Porozmawiam z nią.

Dobrze.

O kluczach i wszystki, co trzeba.

Dobrze, Andrzeju.

Odstawił kubek. Spojrzał na nią.

Tort był pyszny powiedział. Naprawdę.

Nie odpowiedziała. Umyła naczynia.

Nic się nie wydarzyło przez trzy dni. Halina nie dzwoniła. Andrzej chodził do pracy, wracał, jadł, bawił się chwilę z Alicją przed snem. Był cichy.

Czwartego dnia wieczorem powiedział:

Zadzwoniłem do niej.

Irmina czekała.

Było ciężko potarł głowę. Płakała.

Wiem.

Mówiła, że nas nie obchodzą.

Zawsze tak mówi.

Tak. Zawahał się. Wyjaśniłem o kluczach. Że trzeba dzwonić. Że nie można przestawiać rzeczy bez pytania. Że Alicji nie wolno dawać czegoś, czego Irmina zabrania.

Zgodziła się?

Nie od razu. Mówiła, że jestem pod twoim wpływem. Że ją wypychasz.

A ty?

Powiedziałem, że oboje zdecydowaliśmy.

Irmina odetchnęła.

Dziękuję.

O kluczach prosi, by poczekać tydzień. Chce się przyzwyczaić.

To nie odpowiedź.

Proszę, tydzień. Jak nie odda, sam pojadę. Dobrze?

Zastanowiła się.

Dobrze. Tydzień.

Pokiwał głową. Wziął dziennik z pracy, rozłożył.

O kredycie też myślę dodał, nie podnosząc wzroku. Masz rację, trzeba policzyć.

Policzymy.

Mam znajomego w banku, podpytam o warunki.

Dobrze.

Spokój codzienny. Nie napięcie, tylko wieczór w domu. Alicja w sąsiednim pokoju coś sobie szeptała budując z klocków.

Irmina poszła do niej. Alicja wznosiła wieżę, stawiała klocek na klocku, bardzo poważnie.

Wieża powiedziała Irmina.

Wieża powtórzyła Alicja i dostawiła jeszcze jeden klocek.

Wieża się zachwiała, ale trwała.

Minął tydzień. Halina zadzwoniła w środę, że chce przyjść w sobotę, czy to pasuje. Irmina odpowiedziała: pasuje. Przyszła o trzeciej, jak się umówiły.

Przyniosła dla Alicji książeczkę obrazkową. Podała ją w dłoniach, nie rozpakowując.

Proszę, o zwierzątkach. Lubi zwierzątka.

Dziękuję odpowiedziała Irmina.

Baaabcia! Alicja przybiegła z pokoju.

Halina wzięła ją w ramiona, wtuliła się. Nad głową Alicji spojrzała na Irminę z czymś, czego nie nazwałoby się już urazą. Czymś innym.

Piły herbatę. Rozmawiały o pogodzie, o działce Haliny, o tym, że lato zapowiada się gorące. Alicja oglądała książeczkę i pokazywała babci obrazki: lis, królik, miś.

Miś mówiła Alicja.

Miś potwierdzała Halina.

Pod koniec spotkania teściowa wyjęła pęk kluczy, odłączyła jeden i położyła na stole.

Tak jak się umawialiśmy.

Andrzej wziął klucz. Trzymał chwilę, włożył do kieszeni.

Dziękuję, mamo.

Nie ma za co. Dopijała herbatę. Powiedzcie, kiedy mam przyjść, przyjdę. Jak się umawialiśmy.

Dobrze rzekł Andrzej.

Nie mam nic przeciwko, jeśli umawiamy się wcześniej. Mówiła spokojnie, bez urazy, ale i bez szczególnej czułości. Rozumiem, że jesteście rodziną. Macie swoje życie.

My się cieszymy, gdy przychodzisz powiedział Andrzej.

Spojrzała na niego, potem na Irminę.

Wiem powiedziała.

Może to była prawda. Może nie. Irmina już się nie zastanawiała.

Halina wyszła o wpół do szóstej. Alicja pomachała jej w oknie. Teściowa odwróciła się z chodnika i odmachała.

Andrzej zamknął okno.

No i? spytał.

No i odpowiedziała Irmina.

Alicja poszła z książeczką do swojego pokoju. Stali przy oknie.

Długo nie dzwoniła westchnął Andrzej. Ciężko jej.

Wiem.

Nie żałujesz?

Zastanowiła się.

Nie powiedziała. Nie żałuję.

Ja też nie.

Stali obok siebie, patrząc przez okno. Halina szła przez podwórko, w swetrze w kolorze musztardowym, z torbą na ramieniu. Doszła do rogu, skręciła, zniknęła.

Trzeba by przestawić szafę rzucił Andrzej nagle.

Którą?

W przedpokoju. Wiosną ją przesuwałaś, mówiłaś, że źle stoi.

Pamiętasz?

Pewnie.

Irmina spojrzała na niego.

Teraz? spytała.

A co, nie.

Wyszli do przedpokoju. Szafa stała przesunięta do ściany, nie tak jak dawniej: dawniej była lekko pod kątem, by łatwiej było drzwi otwierać.

Andrzej chwycił z jednej strony, Irmina z drugiej.

Raz, dwa powiedział.

Przesunęli. Szafa stanęła tak jak dawniej. Drzwi otwierały się łatwo.

O, tak powiedział Andrzej.

O, tak.

Do kuchni przyszła Alicja z książeczką.

Mama, patrz, lis.

Lisek potwierdziła Irmina. Spryciula.

Spryciula powtórzyła Alicja i poszła dalej.

Irmina weszła do kuchni. Nalała sobie wody, postawiła szklankę na stole i spojrzała na parapet.

Fiołek stał tam, gdzie go postawiła. Trzy pąki rozwinęły się w tym miesiącu, teraz rozkwitały wszystkie trzy: fioletowe, z białą obwódką, gęste. Czwarty już pęczniał, jeszcze zamknięty. Liście ciemnozielone i proste. Nic nie uschło.