Rodzinna klejnotowa pamiątka

Nie! Nie namawiaj mnie, mamo! I tak to zrobię!

Marysiu, na co ci to? Powiedz mi, na co ci to potrzebne?

Bo on wchodzi do pokoju zawsze minutę przede mną! Bo nie mogę patrzeć na siebie w lustrze! Bo nigdy nie ułożę sobie życia jak człowiek! Ani męża, ani dzieci nie będę mieć! Boże, mamo! Serio nie rozumiesz?! Marysia rozpłakała się i rzuciła szczotką w zaspanego Tytusa.

Poduszka, którą właśnie zaciekle drapał pazurami, podsłuchując awanturę nad swoją głową, była starannie wyhaftowana rękami Marysi. Miała być prezentem dla babci, ale wielka kłótnia, która kiedyś podzieliła ich rodzinę na dwa obozy, odwiodła ją od wysłania podarunku do adresatki. Piękne róże na welurze służyły teraz Marysi, albo padały ofiarą kocich ataków niesfornego przedstawiciela rodu Bergów.

Kot zamieszkał z nimi dzięki Marysi uratowała go dawno temu z rąk sąsiadów. Ci, widząc bezpańskie chude stworzenie, stwierdzili, że mogą je męczyć bez obaw. A na grzeczne pytanie dziewczyny o sens zabawy zupełnie nie zwrócili uwagi.

Zdecydowanie nie docenili Marysi. Dziewczyna z teczką nutową i delikatną sylwetką była rzeczywiście krucha, jak chciała jej mama. Ale tata miał odmienną wizję. Nic dziwnego, że Marysia miała czarny pas w karate i pół półki wypełnionej pucharami, które doprowadzały ją do szału przy każdym sprzątaniu. Porządki to była jej największa zmora, a kurz na osiągnięciach przyprawiał o rozpacz. Jednak na schowanie nagród mama nie pozwalała była przekonana, że podnoszą samoocenę córki.

Sportowe sukcesy przydały się: wesoła banda dostała łupnia i wycofała się z podwiniętym ogonem, a Marysia stała się właścicielką mizernie wyglądającego kociaka z łysym ogonem. Ogon szybko zarósł, a kociak zmienił się w puchatego, zuchwałego Tytusa, pewnego, że Marysia jest jego i że już może korzystać z życia do woli, odwdzięczając się czasem drapaniem za uchem.

W dniu, w którym Tytus stał się pełnoprawnym członkiem rodziny, Marysia wracała zdenerwowana z Akademii Muzycznej. Przygotowania do konkursu szły fatalnie, palce zwykle sprawne i posłuszne buntowały się za każdym razem, gdy do sali wchodził jej kolega Aleksander.

Sasza, którego znała prawie tyle, ile siebie samą razem chodzili do szkoły, a potem do szkoły muzycznej nagle wydał się jej kimś obcym, innym, niepojętym. Nie widzieli się parę miesięcy ona na wakacjach, on u rodziny i nagle, kiedy znowu się spotkali, Marysia poczuła się niepewnie. Gdy Sasza objął ją na przywitanie, gadając coś z kolegami, Marysia zamarła doświadczając nieznanego wcześniej szczęścia, jakiegoś drżenia pod wielką, ciepłą dłonią. Nigdy tej chwili nie chciała kończyć. Kiedyś po prostu by mu się wyrwała, walnęła go lekko w głowę i poszła dalej. Teraz tylko stała, oczarowana.

Oczywiście, gdy Sasza wybiegł z podartymi nutami na kolejne zajęcia i ogłosił swoje spektakularne pojawienie się, Marysia zrugała się w myślach. Durna jesteś! Wymyślasz sobie cuda…

Ale to uczucie już nie chciało odpuścić. Łapała spojrzeniem sylwetkę swojego księcia z rozwichrzoną czupryną i zaraz spuszczała wzrok, gdy się odwracał w jej stronę.

To było bolesne i piękne jednocześnie. Chciała się Saszy zwierzyć, ale bała się tak bardzo, że na samą myśl świat robił się czarny, a palce sztywniały.

Marysia cierpiała.

Nikomu nie umiała się zwierzyć ze swojego stanu. Mama pewnie nie zrozumiałaby tak Marysi się przynajmniej wydawało. Opowiadać matce o pierwszej miłości nie miała odwagi.

Relacje Marysi z mamą były bardzo, bardzo skomplikowane. Z jednej strony kochały się jak wariatki, z drugiej każda wiedziała, że temperamentów im Bóg nie poskąpił. I przez to nieraz trudno było się opanować, nie zranić tej drugiej. Nie zawsze wychodziło. Wtedy w domu wybuchał skandal. Ale nie były to burze z talerzami czy wrzaskami. U nich zwykle kończyło się na cichym zatrzaśnięciu drzwi. Potem w domu rozchodziła się idealna cisza.

Kulturalne unicestwianie się nawzajem mawiała babcia Marysi zanim doszło do wielkiej rodzinnej kłótni, a potem dodawała: Fenomenalna głupota!

Marysia zgadzała się z babcią, ale nie wiedziała, jak przełamać te tradycje, więc po prostu je podtrzymywała. Zazwyczaj to ona pierwsza wyciągała rękę na zgodę, gasząc rodzinny pożar.

Była jednak pewna, że mama ją kocha tak mocno, że aż czasem przesadnie. Dla Albiny Górskiej nie było niczego cenniejszego od córki. Marysia wiedziała też, że dla tej miłości mama zrobiłaby wszystko nawet otoczyła ją szklanym kloszem i podkowałą, byle tylko nic złego na nią nie spadło.

Albina chroniła córkę jak skarb na swój sposób. Efekt był taki, że Marysia poza domem, zajęciami i okazjonalnymi wyjazdami z rodzicami nie znała niczego. Do harcerstwa nigdy nie pojechała, z rówieśnikami spotykała się tylko w szkole, a przyjaciół miała właściwie narzuconych przez mamę. Kojarzeni przez nią znajomi byli Marysi zupełnie obcy. Przyjaźnić się z nimi nie chciała. Nie była złośliwa po prostu Lidka lubiła jej dokuczać, wymyślając prześmiewcze przezwiska, a Szymek już pierwszego dnia znajomości urwał głowę jej ukochanemu misiowi.

Tak mu trzeba! skwitował Szymek. Po co, dlaczego Marysia już nie pytała. Płakała, ilekroć Szymek stawał w progu jej pokoju.

Szkoda, że dzieci się nie dogadały wzdychała mama Szymka, głaszcząc Marysię. Ale ona tylko odsuwała się, czując, że te gesty są sztuczne.

Albina, nie ograniczaj dziecka! Marysia tuliła się wtedy do babci i słuchała, jak ta strofuje mamę. Daj jej wybór! Zabierzesz to teraz i będzie się czuła niepełnowartościowa przez całe życie!

Pani Małgorzato, nie zawracaj mi głowy! Marysia to jeszcze dziecko. Jaki wybór może mieć? Ja za nią odpowiadam! Więc to ja wybieram.

Tylko żebyś nie uznała, że dziecko to twoja własność.

Dlaczego ten dialog tak utkwił w pamięci Marysi? Sama nie wiedziała. Ale powracał, ilekroć mama zaczynała forsować swoje. I wtedy Marysia mówiła:

Mamo! Ja nie jestem twoją własnością!

To natychmiast irytowało Albinę.

Nie powtarzaj po innych, tylko miej swój rozum!

Właśnie, że mam! dąsała się Marysia. Dom wypełniała wtedy cisza.

Kontakt z babcią zerwał się po wielkim rodzinnym konflikcie.

Kto miał rację, Marysia nie chciała rozstrzygać. Każdy po trochu.

I babcia, która w gniewie, nie rozpoznawszy przyczyn, wyrzuciła Albinii:

Trzeba było dbać o nerwy w ciąży! Delikatna konstrukcja emocjonalna… Bzdura! Trzeba wiedzieć, że nie żyjesz tylko dla siebie!

I mama, która w drugiej ciąży wariowała, histeryzując potrafiła urządzić scenę w środku nocy, leżąc na ziemi i powtarzając: Jesteście okropni! Jak możecie być tacy obojętni! Nikt nie wiedział, czego właściwie pragnie. Chodzili na palcach, nie chcąc drażnić Albiny nie pomogło. Dziecka nie udało się donosić. Potem już tylko wszyscy milczeli Albinę zżerała złość na cały świat, a tylko Małgorzata zdobyła się na szczerość:

Jeśli spróbujesz jeszcze raz, musi cię poprowadzić dobry specjalista! Czemu nie powiedziałaś mi? Sama wszystko! To jest właśnie efekt. Smutny. I nie tylko dla ciebie ja też straciłam wnuka Nie będę cię winić, to nic nie da. Ale przynajmniej powiem ci prawdę. Musisz się leczyć. Dzieci się dziś nie biorą znikąd. Szczególnie w twoim wieku! Mówię ci to nie jako teściowa, tylko jako lekarz! Weź się w garść jesteś matką i żoną. Masz już córkę, postaraj się, to będziesz mieć jeszcze jedno dziecko.

Ten dialog bardzo kosztował babcię zaraz potem trafiła do szpitala z nadciśnieniem. Albina jej słów nie wybaczyła.

Tata Marysi próbował początkowo pogodzić obie panie, ale szybko skapitulował z dwiema twardogłowymi kobietami nie da rady. Uznał, że czas ostudzi emocje.

Emocje ochłonęły powoli. Marysia strasznie tęskniła za babcią, ale nie śmiała się sprzeciwić matce. Ta, po stracie dziecka, uczepiła się Marysi ze zdwojoną siłą.

Mamo, a dlaczego nie spróbowaliście jeszcze raz? Przecież chciałaś mieć syna…

Marysia zadała to pytanie tylko raz i nie dostała odpowiedzi spojrzenie mamy mówiło wszystko. Nie wracajmy już do tego tematu.

Babcia była tą osobą, której Marysia mogłaby naprawdę się zwierzyć, ale już jej z nimi nie było. Małgorzata uznała, że skoro syn nie radzi sobie z harmonią w rodzinie, to jej obecność go odciąży sprzedała mieszkanie, kupiła dom pod Szczecinem i wyjechała.

Tak będzie lepiej, synku. Wszyscy odpoczniemy.

Od tamtej pory tata dwa razy w roku odwiedzał teściową pod Szczecinem, mama to przyjmowała bez słowa sprzeciwu ale Marysi puścić nie chciała.

Nie chcę, żeby ją nastawiano przeciwko mnie!

Marysi taki układ wcale nie odpowiadał, ale mamę żałowała i starała się chociaż ze swojej strony nie rzucać kłód pod nogi rodziców.

Zdjęcie babci trzymała w ulubionej książce, czasem je wyjmowała, gdy mama nie patrzyła.

Fotograf zrobił wtedy coś niezwykłego babcia na tej fotce wydawała się dużo mniejsza niż w rzeczywistości, a Marysia, patrząc w lustro, zaczynała płakać.

Nos. Rodowy. Wielki i oburzająco piękny

Dla siebie Marysia zostawiała słowo wielki. Żadnego uroku się w nim nie dopatrywała.

Ależ on jest duży! Lidka, z którą Marysia nie widziała się ze 12 lat, aż wyciągnęła palec, chcąc dotknąć czubka jej nosa. Przepraszam, ale to takie zabawne! Prawdziwy Pinokio! A jak się całujesz, nie przeszkadza ci? O matko! Marysia, serio? Naprawdę nigdy? Aż się zaczerwieniłaś! Ty to jesteś ewenement! W tym wieku nie mieć chłopaka… Straszne!

Jak się powstrzymała, sama nie wiedziała miała ochotę wyrwać połowę tych jej idealnych loków.

Kim była Lidka, żeby jej to mówić? Przyjaciółka? Nie. Nawet nie znajoma. Od ponad pięciu lat z rodziną mieszkała w Hiszpanii, przyjeżdżała do Polski tylko czasem. To spotkanie zorganizowała mama tuż przed jej wyjazdem nie wiadomo po co.

Córeczko, nie wypada tyle lat się nie widzieć!

I mogłybyśmy się nie widzieć kolejne! Po co, mamo?

Marysia! Tak trzeba!

Komu?

Przede wszystkim tobie! Nie pytaj teraz podziękujesz mi później!

Oczywiście, w myślach podziękowała mamie już nie raz najładniej, jak się tylko dało. Ale decyzja, którą podjęła po spotkaniu z Lidią, była najpoważniejsza i najbardziej dorosła z jej dotychczasowych.

Zrobię sobie operację plastyczną!

Nie! Albina ze łzami w oczach spojrzała na Marysię. Nie pozwolę! Po co to?

I tak mnie nie przekonasz, mamo. Tata już się zgodził. Tak postanowiłam!

Nie zrobisz tego… wyszeptała cicho Albina.

Potem i ona, i Marysia rozpłakały się na dobre. Mama zamknęła się w swoim pokoju, a rozwiązanie przyszło później, w nocy tak jasno oczywiste, że aż ją zamurowało. Po czym pobiegła do męża poprosić o telefon do Małgorzaty.

Następnego dnia Marysia leciała już pod Szczecin do babci.

Albina sama odprowadziła ją na lotnisko, przytuliła i szepnęła jej do ucha:

W życiu robimy mnóstwo głupot, Marysiu. Tyle tracimy tam, gdzie można tyle zyskać… Nie powtarzaj moich błędów. Pamiętaj, czekam na ciebie i bardzo cię kocham! Nawet jeśli czasem ci się wydaje, że jest inaczej kocham cię bardziej niż swoje życie i cały świat razem wzięte.

Nie zostało nic innego, jak tylko skinąć głową na pożegnanie, uścisnąć mocno mamę i wsiąść do samolotu. Babcia już czekała, to było w tej chwili najważniejsze.

Małgorzata powitała ją tak gorąco, że na prawdziwą rozmowę zdobyły się dopiero po dwóch dniach. Gdy emocje trochę opadły i można już było rozmawiać normalnie.

Marysia, co się stało, że twoja mama ostatnio tak zmądrzała i zrobiła się prawdziwą kobietą?

Nie wiem. Może dlatego, że chcę sobie odpiłować nos.

Po co? Śliczna jesteś! Może trochę makijażu, to by nie zaszkodziło, ale to szczegół!

Babciu! Ty też?! Przecież wyglądam jak Pinokio!

Kto ci powiedział taką głupotę?

Są tacy…

Marysia przygryzła wargę, żeby się nie rozpłakać, przypominając sobie wymuskaną Lidkę, której z pewnością nie brakowało zainteresowania chłopaków.

Ci, co tak mówią, to nawet nie ludzie, Marysiu. To jakieś nieporozumienie, za które Pan Bóg zapomniał się wziąć przed wysłaniem na ten świat. Nie ma ideałów, rozumiesz? A kobiety już w szczególności! Pokaż mi jedną, która w stu procentach jest zadowolona ze swojej urody Guinnessa od razu można zamknąć! Większego fenomenu nie znajdą!

To może sama się zgłoszę? Największy nos będę pierwsza na liście!

Poczekaj! babcia podniosła się z głębokiego fotela i ruszyła majestatycznym krokiem do sąsiedniego pokoju.

Wróciła z grubym, niebieskim albumem.

To ci, którym rodowa cecha nie przeszkodziła w szczęściu, dziecko. Twoi przodkowie. Nie znajdziesz tu wszystkich dużo zdjęć przepadło. Nie ma tutaj moich kuzynek, które zginęły na Wołyniu… Ale jedna z nich zdołała uratować córkę. Oddała wszystko sąsiadce za ratunek. Ta kobieta nie tylko ukryła dziecko, ale prawie wszystko jej zwróciła: Niech chociaż coś zostanie z rodziny! Ciocię Faję na pewno pamiętasz. Była malutka. Wyjątkowa kobieta i wielki talent! Jako chirurg uratowała tyle ludzi! Ale zawsze zamawiała dla siebie specjalną maskę operacyjną żeby nos nie przeszkadzał. Tutaj, spójrz!

Wysoka kobieta w stroju kąpielowym śmiała się, rozpryskując wodę. Obok niej przystojny mężczyzna.

To wujek Michał?

Tak, młody, przystojny, pełen sił! Faja naprawdę była szczęśliwa, dopóki byli razem.

Babciu, ale był chory? Pamiętam, wspominałaś…

Tak, ostatnie dwa lata w ogóle nie wstawał. Faja rzuciła pracę, żeby być przy nim. Karmiła go, przewijała i była szczęśliwa, że żyje. Nie mogła go puścić, a kiedy zmarł po pół roku odeszła za nim…

Ale życie…

Tak. Faja to jeden przykład. U nas nikt nie zmieniał nazwiska po ślubie. Chciałyśmy zachować pamięć o dziadku i jego bracie, założycielach naszego rodu. To po nich mamy ten nos. I żadna z dziewczyn nie narzekała. Losy ułożyły nam się dobrze. Każda kochała, miała dzieci z miłości, wnuki, a nawet prawnuki. To już coś.

Babcia podeszła do komody, wyjąła małą, drewnianą szkatułkę.

Pora na to. Weź, Marysiu. To dla ciebie od Faji. Podzieliła wszystko, co miała, pomiędzy dziewczyny z rodziny. To, co wyjmiesz, to dla ciebie.

Kolczyki, które zobaczyła Marysia, były tak piękne, że aż zadrżała.

To dzieło twojego prapradziadka a właściwie pradziadka babci, ale łatwiej powiedzieć tak. Był wybitnym złotnikiem. Widział piękno tam, gdzie inni nie widzieli go wcale. Bardzo kochał przyrodę odcisnęło się to w jego pracach.

To lilie? pytała Marysia, oglądając wzór.

Tak. Jego żona miała na imię Lilia. Zrobił ten komplet dla niej. Potem przekazywały sobie z pokolenia na pokolenie. Teraz czekały na ciebie.

Babciu! To prawdziwa rodzinna pamiątka!

Dokładnie tak, jak twój nos, Marysiu. Wyobraź sobie, że teraz postanawiam przetopić te kolczyki, bo uznam je za staromodne i zamienię na nowoczesną błyskotkę bez historii. Co wtedy?

Marysia aż ścisnęła szkatułkę, kiwając głową:

To nie do pomyślenia!

Więc nie drażnij Boga, mówieniem, że coś w tobie jest nie tak. Wszystko masz dokładnie takie, jakie być powinno. A teraz powiedz mi, kto tak cię zamartwia. Jaki to chłopak? Z jakiej rodziny, czym się zajmuje?

Babciu, skąd wiesz?! Marysia się zarumieniła i spuściła wzrok.

Tajemnica roześmiała się babcia. Myślisz, że nigdy nie byłam młoda?

Rozmawiały aż do nocy. Marysia mówiła i mówiła, widząc, że babcia słucha naprawdę, no i wiedząc już, że może zacząć normalnie żyć, ćwiczyć do konkursu i nie martwić się tym, co będzie. Miała wreszcie komu się zwierzyć.

Rano zastała babcię, jak pakowała walizkę.

A ty dokąd?

Pora zbierać kamienie, Marysiu. W życiu narobiłam wiele błędów. Najbardziej boli ten, że pozwoliłam przeciąć to, czego nic nie rozdzieli. Muszę zobaczyć twoją mamę.

Babcia była tak zdeterminowana, że Marysia nie protestowała. Pomogła spakować jej rzeczy, zamówiła taksówkę.

Potem, siedząc z Tytusem na podłodze, przysłuchiwała się rozmowom z kuchni. Tak bardzo chciała podejść, usiąść z nimi, chwycić mamę i babcię za ręce i zapytać, czy się dogadały… Ale wiedziała, że nie powinna się wtrącać. Do pełnego pokoju w rodzinie jeszcze daleko, ale pierwszy krok został zrobiony i to najważniejsze. Teraz nie można tego spłoszyć. Najtrudniejsza robota zawsze wymaga precyzji jak w jubilerstwie.

A rok później Albina, z dużym brzuchem, z trudem podniesie się z fotela, poprawi lilie w uchu córki, narzuci jej welon, przypnie nowe wsuwki we włosy Marysi i zapyta:

Gotowa?

Zaraz! Jeszcze tylko lekko przypudruję rodzinny skarb uśmiechnie się do lustra.

Spojrzy na siebie i przypomni, jak pierwszy raz zapytała Saszę, czy jest z niej zadowolony.

W stu procentach! Jesteś bezbłędna, Marysia! A skąd to pytanie?

Takie szczere zdziwienie aż rozbawi Marysię.

Lekki uśmiech, rozpromienione oczy spod rzęs, delikatne ramiona oplatające szyję roztrzepanego, wysokiego muzyka świeżo upieczonego laureata konkursu w Warszawie.

Tak po prostu, kochany. Tak po prostu…