Lidzia – opowieść o nadziei i przyjaźni w sercu polskiego miasta

LIDKA

Stanisław Władysławowicz z uwagą obejrzał spodnie i koszulę, po czym zirytowany rzucił je z powrotem na fotel. Jak mam w czymś takim iść?! Spodnie wymięte, kant ledwo widoczny, błyszczą się na siedzeniu, a przecież ostatnio schudł co najmniej pięć kilo i wiszą na nim jak worek. O koszuli nawet nie warto wspominać z błękitnej stała się jakaś szarobura, mankiety postrzępione, a kołnierzyk rozlazły wstyd! Lidka w takiej koszuli nie puściłaby nawet do sklepu po ziemniaki, a on w niej wychodził na uniwersytet prowadzić wykłady dla profesorów. Nigdy nie przywiązywał wagi do ubrań, ale zawsze wyglądał nie tylko przyzwoicie, lecz wręcz elegancko. A teraz? Nawet nie zauważał już, jak pojawiały się nowe koszule, marynarki, krawaty, kaszkiety i modne buty wystarczyło włożyć rękę do szafy albo rzucić Lidce uwagę, że jutro trzeba wyglądać odpowiednio

Ach, Lidko, Lidko, cóż ty najlepszego zrobiłaś? Jak mogłaś mnie tak zdradzić?! Była od niego młodsza prawie o dziesięć lat, nigdy poważnie nie chorowała, nawet tym razem nic nie zapowiadało nieszczęścia. Tylko trzy dni gorączki i ten uparty kaszel. Gdyby nie obowiązek wyrobienia książeczki sanitarnej przed nowym rokiem szkolnym, pewnie zostałaby w domu, popijała swoje zioła i tyle. Ale tak poszła z koleżankami nauczycielkami do przychodni.

To miała być tylko formalność, zwykła przychodnia rejonowa, a jednak stamtąd bezpośrednio skierowali Lidkę do szpitala. Potem wszystko potoczyło się jak w koszmarze i jeszcze przed nowym rokiem koniec. Stanisław rozumiał wszystko rozumem, ale tę przychodnię znienawidził jakby to ona odebrała mu Lidkę, choć przecież właśnie tam pierwszy raz poważnie się zaniepokojono! Ale jemu, jak dziecku, wydawało się, że jeśli tam się to zaczęło, to oni są winni.

Poznali się, gdy on jako doktorant drugiego roku prowadził seminaria z analizy matematycznej, a Lidka pierwszoroczna, z rumieńcami od mrozu, piegami na nosie nawet w lutym i małymi pulchnymi paluszkami, wiecznie z obdrapanymi paznokciami i atramentowymi plamkami, była jedną z jego studentek. Sam się dziwi, jak to się stało, że w ogóle zwrócił na nią uwagę! Przecież zawsze podobały mu się kobiety pewne siebie, eleganckie, głośne, a ta była jak dziecko Ale rozczuliły go te jej palce, aż nagle złapał się na tym, że zapragnął ją odprowadzać, zachodzić do nich na pierogi z Lidkową babcią, aż w końcu nie zostało nic innego, jak się ożenić! Przez czterdzieści lat ich wspólnego życia Lidka podwoiła swoje rozmiary, ścięła warkocze, zaczęła palić dwa paczki dziennie i została wicedyrektorką liceum matematycznego, ale dla Stanisława zawsze była tą samą dziewczynką widział jej dziecięce ręce, obgryzione paznokcie i czuł ból w sercu, nikogo innego nie potrzebował.

To oczywiście nie znaczy, że ich życie było jak z obrazka. Przez tyle lat działo się wiele. Stanisław miał na sumieniu względem Lidki kilka grzeszków, z dziesięć małych i dwa poważniejsze, nawet kilkumiesięczne zniknięcie z domu. Ale Lidka nie pozostawała w tyle trzy lata spotykała się potajemnie z dyrektorem fabryki, która patronowała jej szkole. Jednak miały dwie córki, te kotwice trzymały ich małżeństwo przy życiu nawet w największych burzach.

Nie było to sprawiedliwe: najpierw była bieda, mieszkali jeden na drugim, potem dzieci małe, a życie toczyło się między lekcjami muzyki, plastyki, szkołą powszechną, łyżwiarstwem i wiecznymi dziecięcymi chorobami. A gdy już mieli duże mieszkanie, dorosłe córki z własnym światem i widywali wnuki tylko od święta, można by żyć spokojnie i cieszyć się sobą. Ale właśnie wtedy Lidka zgotowała mu taki los I nawet nie zostawiła instrukcji, jak teraz żyć!

Stanisław nie spodziewał się od Lidki takiego ciosu. Nawet po pogrzebie bardziej przypominał gościa na imieninach niż żałobnika, co wszyscy bliscy zauważyli i uznali, że nie rozpacza i nie wymaga współczucia. Myli się jednak ten, kto tak myśli. Dopiero po trzech miesiącach, z nadejściem wiosny, dotarła do niego cała prawda. Załamał się, schudł, zestarzał się w oczach i nie był w stanie zostać sam w domu.

O powrocie do córek nie było mowy: jedna z nich jeździła po Europie z ekologami to ratowała bobry, to obserwowała ptasie migracje, druga mieszkała z rodziną męża, całym światem był jej syn, a ojciec w jej życiu specjalnie nie istniał. Więc Stanisław zaczął chodzić po znajomych.

Wizyta to może złe słowo: wpadał o świcie, jadł łapczywie i dużo, przysypiał w fotelu, pił herbatę z pierniczkami, okruszki zostawały i na nim, i na stole; siedział cicho, aż goszczenie zaczynało być niezręczne, wtedy powoli wracał do siebie, by następnego dnia wrócić.

W domu prawie nie jadł, choć przez czterdzieści lat gotował dla Lidki i córek; dla siebie nie miał na to ochoty. Wyszedł na ludzi wychudzony, opuszczony i sfatygowany, aż przyjaciele wszczęli alarm, że trzeba go czym prędzej ożenić.

I dziś znów miał iść z jakąś Anną Konstancją do teatru. Nic z tego! Jeszcze za życia Lidki bywał w teatrze, ale wyłącznie dla niej dla niego to była sztuczność, nuda, często tandeta. Ale Lidka przeżywała każdy spektakl, kolekcjonowała programy, opowiadała mu ze szczegółami wszystko jeszcze raz nie umiał jej odmówić. Teraz jednak przyjaciele organizują mu ciągle jakieś bilety i prowadzą go przez breję śniegu na te przeklęte przedstawienia. Siedzi wtedy z bolącym kręgosłupem w obcisłych, świątecznych butach, krztusi się od zapachu perfum cudzej pani, w przerwie częstuje je sokiem i starymi ciastkami, a całym sercem tęskni, by wrócić do domu i wpaść twarzą w poduszkę, która wciąż lub tylko mu się to wydaje pachnie Lidką. Ale nie wypada urazić przyjaciół. Zresztą on sam wierzył, że sam mieszkać nie da się wcale przynajmniej nie on.

Dzisiejsza Anna Konstancja była dość młoda i zadbana. Stanisław pomyślał, że dziesięć lat wcześniej mogłaby mu się spodobać. Była piętnaście lat młodsza, drobna, elegancka, bystra, obyta. Na jej tle Stanisław sam sobie wydał się dwa razy starszy i bardziej zaniedbany. Mimo to ona wyraźnie zainteresowana była znajomością, składała propozycje na najbliższy weekend.

Tym razem spektakl był znośny, krótki i bez przerwy. Po nim wypadałoby zaprosić ją do kawiarni, skoro bufet teatralny okazał się zamknięty. Ale i tym razem los dopomógł: Anna Konstancja powiedziała, że mieszka tuż obok teatru, przy samej stacji metra, a dziś wyjątkowo udał się jej pieczony schab i sernik, więc zaprasza na domową kolację. Było oczywiście oczywiste, że zrobiła to od początku zmyślnie, ale Stanisław tak bardzo pragnął domowej atmosfery, że bez oporu skorzystał z zaproszenia.

Anna Konstancja pokazała klasę. Mieszkanie jak bombonierka, pachniało cynamonem i wanilią, gospodyni niebawem przebrała się w sportowy dres, wyglądała w nim młodo, sprawnie krzątała się w kuchni, częstowała go domowymi specjałami, prowadziła swobodną rozmowę i Stanisław naprawdę poczuł, że mógłby tu zostać na zawsze, w tym piernikowym domku, gdzie przeszłość nie boli i gdzie mogłoby się zacząć całkiem nowe życie.

Niechętnie wrócił do siebie, gdy było już po północy; na jutro umówili się na wystawę w Muzeum Sztuki Współczesnej, potem razem mieli kupić mu nową garderobę, żeby nie przynosić wstydu kobiecie, a w sobotę miał być wspólny obiad u Ani. Właściwie Ania wolałaby zabrać go na wycieczkę za miasto i pokazać mu swoją działkę, ale jej córka poprosiła, żeby przyprowadzić na kilka godzin wnuczkę, więc ustalili, że w sobotę obiadem podzielą się z nią w mieszkaniu, a działkę przełożą na niedzielę.

W sobotę rano Stanisław poszedł do fryzjera i od razu odmłodniał, wzmocnił efekt młodości nową koszulą w kratę i miękkimi sztruksowymi dżinsami, kupił kwiaty i czekoladę dla wnuczki Ani i poszedł do niej. Na klatce już pachniało pieczoną kaczką i czymś słodkim, a Stanisław przyłapał się na tym, że nuci pod nosem jakąś pogodną melodię i uśmiecha się do siebie, przeglądając w lustrze starej windy.

Ania powitała go tak ciepło i serdecznie, jakby czekała na powrót z wojny, i od razu zaprowadziła do kuchni na obiad. A gdzie wnuczka? zapytał Stanisław. Zaraz ją zawołam, humorzasta strasznie, nie chciała w ogóle wychodzić z pokoju odpowiedziała Ania. Stanisław ustawił kwiaty w wazonie, otworzył wino i sok dla dziewczynki, pokroił chleb i siadł do stołu.

– Poznajcie się: to jest moja wnuczka, Lidka! rzekła Ania.

Zobaczył wielkie, jasne oczy, różowe policzki, rzadkie piegi na zadartym nosku. Lidka patrzyła na niego nieufnie, z przejęcia obgryzała paznokieć na kciuku. Byle nie paść trupem tutaj pomyślał Stanisław i szybko wyszedł z kuchniStanisław poczuł, jak coś w nim drgnęło ostry ból i miękki, nieśmiały zachwyt. Przez moment nie mógł wydobyć głosu, ale Lidka ta nowa, mała Lidka pochyliła głowę i odsunęła niesforny kosmyk za ucho dokładnie tym ruchem, który pamiętał ze swojego starego życia. Uśmiechnął się nagle, nieco nieporadnie, i wyciągnął rękę.

Cześć, Lidko wyszeptał, a jego głos zabrzmiał dziwnie wzruszająco nawet dla niego samego. Dziewczynka spojrzała na niego przez rzęsy i przez sekundę wydawało się, że zaraz ucieknie, ale w ostatniej chwili podeszła bliżej, upuściła kawałek paznokcia na stół i ostrożnie podała mu rękę. Jej dłoń była ciepła i pulchna, palce całkiem dziecięce.

Cześć rzuciła cicho, a potem zapytała: A pan umie robić statki z papieru? Babcia nie umie.

Stanisław odetchnął lekko, poczuł wyraźny przypływ spokoju, jakby ktoś nakrył go znajomym pledem, jeszcze ciepłym od snu Lidki-sprzed-lat. Przyszłość nagle przestała być pustą, zimną salą teatru, w której ktoś zapomniał zgasić światła; była tu: przy stole, pod pachnącą kaczką i cynamonowymi powidłami, tuż obok zmartwionych palców dziewczynki.

Trochę już zapomniałem, ale razem spróbujemy, Lidko uśmiechnął się i sięgnął po pomarańczową serwetkę.

Za oknem śnieg padał, ale pod kuchenną lampą światło drgało złociście i ciepło, jakby to była pierwsza wiosna po bardzo długiej zimie.