Biruk – Opowieść z polskich lasów

Twardy z ciebie człowiek, panie Wojciechu! Nie na darmo wołają na ciebie Wilk! Uśmiechu u ciebie nie wyprosi, słowa dwa ledwie usłyszysz. A jak spojrzysz, to człowieka z miejsca ciarki przechodzą. Co ci ta Polska, czy świat winny? Czemu ci życie gorzkie, co?

Pelagia coś tam jeszcze trajkotała, ale Wojciech już nie słuchał. Bez słowa wziął swoje zakupy ze sklepowej lady w jedynym sklepie w wiosce i ruszył do drzwi.

Twoja Helena przyjechała do matki. Chłopaka przywiozła. Słyszysz, panie Wojciechu? A jakby to twój syn był? Cóż, dzieciak będzie się tułał bez ojca? Podobny do ciebie, jak dwie krople!

Słowa dogoniły go w progu, więc aż się zachwiał na niskim stopniu. Nie odwrócił się. Po cóż? I tak nie dogodzi tym, którzy zawsze wiedzą lepiej. Swych spraw na ludzkie języki nie wynosił, bo i tak, co nie wiedzą, to sobie dopowiedzą. Po co tłumaczyć? To jego i Heleny historia. I nikt tam nosa nie powinien wsadzać.

Słońce, gorące jak na wczesną wiosnę, ogrzało mu twarz, aż zamknął oczy i stanął jak rzeźbiona maska. Kroczek, drugi, i nagle dziecięcy głos przywołał go do rzeczywistości:

Ostrożnie!

Chłopak rzucił się na schody, zbierając dwa rozbawione szczeniaki.

Niech pan ich nie zgniecie, proszę!

Twarz lekko piegowata, ciemne, ciężkie powieki, rozcięcie oczu swojskie tutejszym, i odstające uszy wszystko jak u Wojciecha. Podobieństwo aż kuło w oczy i wiedział przecież, że sąsiadki nie bez powodu, jak zwykle, plotkują. Ale był pewien: chłopak, który przyglądał mu się w tej chwili, nie był jego synem. Krewniak, owszem, lecz nie aż tak bliski.

Chce pan szczeniaka? Patrz pan, jakie łapy! Prawie wilcze! Silny będzie, jak nic!

Wojciech tylko pokręcił głową i szedł, na oślep prawie, w zły zaułek, byle uciec. Tam nogi odmówiły mu posłuszeństwa. Oparł się o wysoki płot Smolarskich, wciągał powietrze głęboko, nie wiedząc już, jak dalej żyć.

Za co to wszystko? Po co wróciła? Po co znowu z tym chłopakiem, który mógłby być jego synem, gdyby inaczej się wszystko potoczyło? Oleg ją zostawił?

Myśli tłoczyły się, serce łomotało jak przed laty, siedem wiosen temu. Wszystko pamiętało. I nie można go było uciszyć, choć bardzo by tego chciał.

Luba Smolarska walnęła furtką, podbiegła, podniosła brwi, objęła Wojciecha:

Wojtek! Co jest? Źle ci? Chodź, pomogę albo Izydora zawołać?

Jej ciepłe ręce położyły mu się na ramieniu. Otworzył oczy.

Nie trzeba, Lubusiu. Przejdzie mi

Gdzie ci przejdzie? Oprzyj się na mnie, słyszałeś? No, spokojnie, krok za krokiem. Ciężkiś, jak sto diabłów. I po co ci samemu serce psuć? Kto potem winę, za ciebie poniesie, hm? Ja? Lekarka twoja jestem, to mam pilnować. Zaraz ci ciśnienie zmierzę i zastrzyk dam. Zaraz będziesz świeżutki jak ogórek prosto z ogródka. Idziemy!

Nogi mu mdlały, ale Luba była zawzięta. Prawie kuśtykając, wprowadziła go na dziedziniec, zamknęła furtkę i krzyknęła:

Izydor, chodź!

Później pamiętał niewiele; ocknął się na kanapie. Coś ciężkiego leżało mu na piersi. Przez moment myślał, że dopadł go zawał. Otworzył oczy. Uśmiechnął się słabo i odetchnął.

Sierściuch szara kotka leżała przy nim i lizała swoje kocię. Reszta kociaków wgramoliła się na Wojciecha.

Mrużka ludzi czuje jak nikt! Skoro dzieci do ciebie przeniosła, musiś ty dobry człowiek, Wojtek. Światły. Komuś złemu nie uwierzyłaby.

Luba odłożyła zeszyty córek, przysiadła przy Wojciechu.

I dobrze, i spokój! Już ci tętno zwolniło. Ale, Wojtek, ty mnie nie strasz więcej! Po karetkę w te ścieżki nie dojedzie nikt. A ty co? Zdychać się zebrało? Za wcześnie ci! Jeszcze nie wszystko pozałatwiałeś.

Jakie ja mam sprawy, Lubo? Zorka, tylko ona i ten nasz Burłaj. I na tym koniec.

Krowa z niej przednia! Doglądać jej trzeba. Jak ty się rozchorujesz, co potem?

Wojciech dopiero zauważył, że kotary w oknach zasłonięte, a światło się pali.

Która godzina?

Leż! Już późno, do domu cię dziś nie puszczę. Przenocujesz u nas, a Zorkę widziałam, jest cała.

Luba odłożyła stetoskop, uściskała po drodze męża i poszła do kuchni, a Izydor przysiadł koło Wojciecha.

Źle ci?

Sam nie wiem Nie wiem co ze mną.

Ja wiem. Przez Helenę.

Daj spokój, Izydor Wojciech odwrócił głowę i natychmiast napotkał zielone oczy Mrużki.

Nawet Mrużka cię rozumie! zaśmiał się Izydor i podrapał kotkę. Zwierzę, a rozumie więcej niż człowiek. Sprowadziła ci swoje dzieci, żebyś się uspokoił. Najpierw siedziała przy tobie, jak Luba cię ratowała, a potem przeniosła wszystkie kociaki do ciebie na pierś. Mądrzejsze są zwierzęta, bo sercem czują. Tobie by czasem też nie zaszkodziło. Zamknąłeś się w sobie, a ile wytrzymasz? Znasz mnie, nie pytam tylko dla ciekawości. Po ludzku, chcę pomóc. Ty nie pytałeś, kiedy mnie trzeba było pomocy. Pozwól mi, jeśli mogę.

A czym tu pomożesz, Izydor?

Babcia moja, pokój jej duszy, mówiła, że zły los czasami trzeba wykrzyczeć. Masz komu dobrze, nie masz wykrzycz się do dołka. Strasznie niszczy, gdy wszystko w środku kisniesz przez lata. Ty wszystko w sobie nosisz i do nikogo nie gadasz. A jesteśmy tu z sobą tyle lat! Od kiedy to się poznaliśmy? W siódmej klasie?

W siódmej

To już kupę lat. Siedzimy obok siebie, kumple, a jak źle, to każdy po cichu własne smutki przeżywa. To nie jest po ludzku, Wojtek. Przepraszam cię! Dawno już trzeba było pogadać. Jak nie chcesz przestanę, a będziesz chciał, to powiedz. Wiesz, że nie wygadam.

Wiem Wojciech delikatnie pogłaskał maluchy. Co ci mam mówić? Wstyd mi. Po męsku wstyd. Takich rzeczy nie wynosi się spod chaty. Ty wiesz, jak Helenę kochałem Sam widziałeś, jak za dzieciaka za nią latałem, jak z wojska po nią biegłem. Stałeś z nami w USC przecież.

Wiem. Nie wiem tylko, co się między wami stało. Wcześniej wszystko dobrze, naraz rozstanie. Helena do miasta, wy na wieś, dom już prawie postawiony. Twoja matka jeszcze krowę musiała sprzedać. Płakała, pamiętam, ale nic nie wyjaśniała.

Nie wiedziała. Powiedziałem tylko, że Heleny już nie kocham, że nie chcę z nią żyć. Prawie mnie rodzice wyrzekli się wtedy

Wojtek, nie ma rzeczy bez przyczyny. Co się wydarzyło?

Wojciech odwrócił się, oczy miał suche, choć wewnątrz aż krzyczało. Wszystko wypłakał już dawno, gdzieś w lesie, nawołując ją jak zwierz.

Izydor odpowiedział tylko lekkim ruchem głowy.

Ja nie wierzę, żeby Helena miała cię zdradzić To nie podobne do niej.

Wojciech drgnął, spojrzał na Izydora czarnymi oczami Błotków.

Widziałem ich razem. Sam. Gdyby ktoś powiedział, nie uwierzyłbym

Izydor aż westchnął.

Nie wierzę! Opowiedz jak było!

Całe to jak zły sen. Kiedyś w sprawach do miasta wyjechałem, długo mnie nie było. Wszystko dobrze się układało, Helena pierwsza pchała pomysły, nawet o koniach myśleliśmy. To ona nalegała, by do ludzi w mieście po kontakty pojechać. Wróciłem nagle, zajrzałem do kuchni

Przez chwilę Wojciech milczał.

Widziałem ją w ramionach Olega, mojego kuzyna. Razem mieszkali, już chory los, bo i dom, i dziecko miały być. Helena marzyła o dzieciach, ale coś nie szło. Potem nie chciałem badać się, ona pytać lekarza. A ona moim nie był synem

Widziałem chłopaka Dobry chłopak Izydor pokiwał głową. Ale nie wierzę, że ona tak by mogła.

Jakie tu wątpliwości? Na własne oczy

Wojciech próbował się zerwać, ale Mrużka syknęła na niego, przytrzymując łapką i chwytając kociaka. Przeprosił cicho:

Wybacz, kiciu. Nie chciałem

Schronił malce pod rękę.

Natura tak już zrobiła, Izydorze. Każda matka dzieci bronić będzie Tak Helena pragnęła dzieci A ja lekarza się wypierałem. Ona więc pogodziła się i poszukała gdzie indziej

Nie zmyślaj, Wojciechu. Wszystko układasz jak puzzle. Tak być musi?

Mnóstwo czasu miałem na to.

Ale nie od własnego dziecka się chowałeś po lasach? Przecież on taki twój!

Nie zaczynaj, Izydorze! Rachować to i ja potrafię. Nie zgadza się.

Co nie gra?

Tamara, matka Olega, była u mnie, kiedy Luba rodziła. Wszystko wyłożyła.

Dowód miała! A co widziałeś, jak wróciłeś z miasta?

Stała z Olegiem na kuchni, on ją objął i całował! A ona nie zaprotestowała!

Głos Wojciecha załamał się, spojrzał na Lubę, ta wróciła i rzekła:

Uspokoi cię zastrzyk, Włodek, i zaśniesz. Odpocznij.

Wojciech kiwnął głową, nie krył łez i niedługo później zasnął twardo.

Izydor przywołał żonę do drugiej izby.

Wszystko słyszałaś?

Wszystko.

Co myślisz?

Idę do Tamary. Potem do Heleny. Już nie ma czego zwlekać. Wojtek się wykończy.

Luba narzuciła płaszcz i zniknęła, Izydor usiadł na schodach, zapalił i rozmyślał.

Ach, życie! Myślisz, szczęście masz, a zostaje pierze w ręce! Przeżył z Lubą różne chwile rodziców odprowadzili jeden za drugim, syna stracili Dziewczynki to już łaska od Boga, długo ich w ogóle nie chcieli mieć Strach został Lubie, więc dziś taka wrażliwa. I może dlatego żal jej chłopca Heleny, który już bez ojca, z chudą matką się tuła. Dziecku trzeba silnego ramienia, a tu i matka, i ojciec jak cienie.

Długo tak siedział. Parę razy zerkał do Wojciecha, ten spał. A on czekał na żonę, aż świtać zaczęło.

Wreszcie furtka skrzypnęła. Zobaczył Lubę przy latarni i bez słowa ją objął.

Ciężko?

Oj, Izydorze Ludzie bywają gorsi od wilków

Łzy poszły jej jak u małej dziewuszki. Opowiadała cicho, jemu, który czekał.

To Wojtusia syn, Izydorku. Teraz wiem. Tamara przyznała się do wszystkiego.

Jak ci się to udało?

Nie wiem. Może nie do końca zła. Może się mnie bała. Taka byłam wściekła, jak do niej przyszłam! Najpierw poszłam słuchać, co Helena powie. Okazało się, że wtedy, gdy Wojciech ich przyłapał, ona była już w ciąży, tylko on nie wiedział. Bała się powiedzieć trzy poronienia miała Im się należało nazywać Wilkami! Wszystko po cichu, do środka. Ot, i nieszczęścia narosły!

Luba już krzyczała, Izydor gładził ją spokojnie po głowie.

A potem?

Potem W kuchni ciasto wyrabiała, Oleg zaskoczył ją, chwycił i pocałował. Nawet po sobie nie wiedziała. Myślała o imieniu dla chłopaka, bo czuła, że będzie syn. I wtedy weszła burza. A oni zero rozmów! On do lasu, ona w miasto. Tak nie można

Nie można. A Tamara?

Tamara wszystkiemu winna! Mściła się na swojej siostrze. Takie grzechy nosić latami! Duma, że kiedyś Tania, matka Wojciecha, jej wzięła chłopaka sprzed nosa. Tamara wyjechała, a potem, jak została wdową, wróciła. Miała żal, pielęgnowała go. Chciała rozwalić rodzinę Wojciecha, więc to zrobiła wiedziała, że szokiem będzie dla wszystkich.

U Tani byłaś? Powiedziałaś jej?

Tamara mnie zaprowadziła. Prosiła o wybaczenie, w nogi upadła. Tania jej spoliczkowała, potem rozpłakała się na trzy strugi. Dobroć w niej ogromna Ale Tamara musiała odejść, kazała jej opuścić wieś z Olegiem. Sama do Heleny biegła kajać się. Zostałam, bo jedna lub druga zaraz mdlała. Helena nazwała syna Sergiuszem po dziadku.

Izydor objął mocniej Lubę, pocałował w czoło.

Dzielnaś ty!

Ale źle ten los naprawiliśmy, Izydorku! Dawniej trza było! Jaki świat głupi! Prościej byłoby pogadać, ale nie, trzeba po cichu umierać każdego dnia! Aż się złości we mnie wszystko gotuje, ołowiane naleśniki można smażyć!

A ja głodny jak wilk! Ty gotuj, a ja się ogolę, bo drapię No, i naszych dziewczynki zaraz się obudzą, a i Wojtka nakarmić trzeba. Ma ciężki dzień przed sobą. Sam sobie narąbał drewna, teraz musi wszystko poukładać

Słońce wspięło się zza horyzontu, ogrzewając podwórze.

Wojciech wyszedł słaby jeszcze na ganek, przymknął oczy przed światłem, usłyszał:

To ty jesteś moim tatą?

Chłopak siedział na schodku, tuląc szczeniaka.

Widzisz? Ma łapy jak wilk! Dobry z niego pies będzie, co?

Wojciech usiadł obok chłopca na schodku, poczochrał psa po łbie.

Będzie z niego wspaniały pies. Dobrze wybrałeś.

Czujne, czarne oczy, takie jak jego, patrzyły na Wojciecha nieprzerwanie. Mężczyzna, nieśmiało jeszcze, położył dłoń na ramieniu chłopca i ścisnął lekko:

Ja. Jestem twoim ojcem, Sergiuszu

I dobrze! Chodź, mama śniadanie robi. Babcia już przyszła. Powiedziała, że dziś zabierze mnie do stajni do koni! Mogę?

I nagle Wojciech poczuł, że sznur smutku, ciasno związany przez lata, pękł z trzaskiem i zniknęła gorycz. Coś w nim się wyprostowało, odetchnął wolno i powiedział pewnym, spokojnym głosem, jak dawniej. Biorąc psa z rąk syna, wstał, kiwnął głową:

Można! No, chodźmy. Przed nami masa spraw, synu. Masa sprawChłopiec uśmiechnął się do niego szeroko, a w tym uśmiechu Wojciech zobaczył i siebie sprzed lat, i Helenę całą jej dobroć i wytrwałość. Z daleka niósł się zapach świeżego chleba i mleka, wiejski kurz drgał w słonecznych promieniach, a nad głowami wilgi wyśpiewywały poranny hymn.

Za płotem szczekał Burłaj, nawoływała Zorka. Z kuchni dobiegał śmiech, a głos Lubki zakręcał wesoło, mieszając się z nawoływaniem córek. Życie powracało do Wojciecha powoli, łagodnie, lecz z nieubłaganą siłą, jak wiosna, która wybacza zimę i przynosi zieloność nawet najbardziej zatwardziałym sercom.

Wojciech przez moment trwał w miejscu czuł ramię syna, ciężar szczeniaka i dziwną lekkość w piersi, jakby ktoś wywiał z niego latami noszony żal. Spojrzał na dom, ciepły, najzwyczajniejszy, a jednak jego własny. Po tych wszystkich latach rozłąki, samotnych nocy i niewyjaśnionych słów, zamiast goryczy pojawiła się wdzięczność. Za ludzi takich jak Luba i Izydor. Za Helenę, która nie zgasła w jego sercu. Za matkę, która znała już prawdę. Za życie, które, jak wilczy szczeniak, nie da się złamać jednym ciosem i wciąż potrafi lizać rany.

Tato pobiegniemy? szepnął chłopiec.

Wojciech spojrzał na niego i pokiwał głową.

Pobiegniemy. Ale najpierw przytulę cię, synu. Przepraszam, że kazałem ci czekać.

Objął syna mocno. Potem wstał i razem wbiegli w światło dnia, pies i dwa wilki duży i mały gotowi, by nauczyć się życia na nowo. Wbrew wszystkim pogłoskom, podjazdom losu i mrokom przeszłości, można było zacząć jeszcze raz. Z miłością w sercu, i z ufnością, z którą tylko dzieci i prawdziwi ojcowie patrzą sobie w oczy.

I wtedy właśnie zrozumiał nie jest wilkiem samotnikiem. Już nigdy więcej.