Zepsute dzieci

Zepsute dzieci

Zepsułaś go! Na wszystko mu pozwalasz, więc wszedł ci na głowę! Halina, tak nie można! Całkiem rozpuściłaś tego chłopaka! Tak jak zresztą ja ciebie kiedyś! Nikogo nie ma co obwiniać! Sama nie byłam lepsza! A wy zepsute dzieci! I nie mów mi, że jesteś już dorosła! Jak byłaś dzieckiem, tak zostało! Nie umiesz myśleć rozsądnie i podejmować dobrych decyzji! Janina zadudniła drzwiami lodówki i aż drgnęła, gdy magnes z rodzinnym zdjęciem córki spadł na podłogę.

Fotografia była zrobiona minionego lata nad Bałtykiem, na wakacjach, na które w tym roku jej nie zaprosili. Przez wiele lat jeździła z dzieciakami na urlop. Pomagała pilnować wnuków, sama odpoczywała, nawiazywała wartościowe znajomości. Ale tym razem nie pojechała.

Powody, dla których jej odmówiono wspólnego wyjazdu, wydały się Janinie dość dziwne.

Mamo, w tym roku jest u nas ciężko finansowo. Jedziemy sami z dziećmi. Tobie też wykupimy kiedyś wyjazd, zobaczysz odpoczniesz. Na razie wybierz sobie miejsce, gdzie byś chciała pojechać, dobrze?

No ale Halina! Co z dziećmi? Kto ich przypilnuje?

Mamo, Tomek już jest duży. Sam się sobą zajmie i innymi. A Pola będzie ze mną. W tym roku nie stać nas na hotel z animacjami, jak wcześniej. Więc będziemy musieli trochę odpuścić. Poli morze bardzo pomaga na zdrowie przecież wiesz! Jak pojedzie, to pół roku nawet nie zakaszle. Jeśli nie starczy nam złotówek na drogi hotel, pojedziemy na żywioł wynajmiemy mieszkanie albo dom i zajmiemy się sami dziećmi.

Oczywiście, dla mnie tam miejsca nie będzie!

Janina była bardzo niezadowolona z takiej wizji. Samotny wyjazd do sanatorium, gdzie rozrywka to tylko potupajka dla 60+? I ta cała towarzystwo… Co innego w dobrym hotelu, gdzie są cudzoziemcy i porządni ludzie! A już ona, z jej wykształceniem i znajomością dwóch języków, mogłaby wybierać! Ale nie tym razem.

Mamusiu, przecież wiesz! Wakacje to nie tylko spanie. To i przelot, i wyżywienie, i w ogóle wszystko.

Jakbyś myślała, że was okradam z jedzenia! Janina się już naprawdę zagotowała.

Mamo, dlaczego muszę ci tłumaczyć oczywiste rzeczy?! Po prostu nie mamy na to pieniędzy. Z chęcią bym cię wzięła, ale nie mogę. Twój remont mieszkania, moje choroby w zeszłym roku, korepetycje dla Tomka to wszystko pochłonęło majątek. Teraz mamy bardzo ograniczony budżet w złotówkach. Mam nie zabrać dzieci nad morze? Sama jestem już wyczerpana. Widzisz chyba, ile pracowałam w tym roku!

Tak, widziałam! Widziałam, że jesteś złą matką! Dziećmi się w ogóle nie zajmujesz, wszystko spadło na mnie i na twoją teściową Kazimierę. Odebrać Polę z przedszkola, Tomka ze szkoły, nakarmić, napoić, powozić na zajęcia!

Mamo! Nie przesadzaj! Tomek sam jeździ na treningi. Ty wozisz tylko Polę na taniec i to nie codziennie. Zresztą i bez tych zajęć byśmy sobie poradzili w przedszkolu jest grupa taneczna i o to ci właśnie chodziło, żeby się rozwijała!

Teraz to ja jestem winna? Janina prawie krzyknęła i aż złapała się za serce. Jacy wy jesteście niewdzięczni! Staram się, a wam i tak źle!

Mamo, proszę Halina poczuła jak robi się jej ciemno przed oczami i przytuliła czoło do szyby. Bardzo ci dziękuję za wszystko, ale nie musisz mi tego codziennie wypominać, dobrze?

Janina nie chciała już nic słuchać. Pogniewana, zostawiła na środku salonu torbę z nowym strojem kąpielowym i się obraziła.

Janina umiała się obrażać. Potrafiła skutecznie dać odczuć, kto zawinił, bez awantur i robienia grzechu. Po prostu nie odbierała telefonu, nie reagowała na próby pogodzenia, a gdy już łaskawie odebrała, wzdychała ciężko na pytania Haliny i słabym tonem pytała:

Halinko, a jeśli tak serce mi zamiera, przestaje bić, to co to oznacza?

I Halina rzucała wszystko, jechała do mamy na działkę pod Warszawą, gdzie Janina szukała spokoju. Po takich powrotach Halina nie miała już siły na nic, rzucała klucze na stoliczek w przedpokoju i szła do sypialni, gdzie płakała w poduszkę, nie rozumiejąc, skąd u matki tyle oziębłości.

Tomek podchodził wtedy, przykrywał ją kocem, dotykał ramienia:

Mamo, nie jedź już tam. Babcia się sama uspokoi i wróci.

Och, Tomku! Chciałabym mieć taką pewność…

Halina wiedziała, co mówi. Od dzieciństwa pamiętała matkę jako osobę wrażliwą, oczytaną, z łatwością mówiącą w obcych językach, świetnie znającą się na muzyce. I wiecznie obrażoną. Potrafiła zrugać córkę po polsku, po francusku lub angielsku nie miało to większego znaczenia.

Najgorszą karą dla małej Haliny było ciche i zimne: Halinko, chcę, żebyś się nad sobą zastanowiła. Idź do pokoju, córeczko.

Nigdy, gdy mama miała nastrój, nie padło owo córeczko.

Ale dobry nastrój Janiny był rzadkością. Należała do tych, dla których szklanka jest zawsze do połowy pusta. W całym jej życiu dominowało jedno słowo: niewyrobiona. To pojęcie dotyczyło wszystkich koleżanek, znajomych, rodziny… do znudzenia.

Halinka przez pewien czas była od tego określenia wolna. Mała Halina to była radość i duma dziecko, które zadziwiało wszystkich, czytające w wieku trzech lat, a w wieku czterech już grało proste melodie na pianinie, które kupiła jej mama.

Słyszę muzykę! mówiła z powagą.

Janina była dumna. Córka tylko cieszyła, była posłuszna, robiła, o co mama prosiła, i była przeświadczona, że nie ma na świecie osoby, która wie więcej niż mama.

Sielanka skończyła się w szóstej klasie, gdy Halina dostała pierwszą jedynkę z dyktanda. Janina nie pozwoliła jej nawet dojść do słowa.

Córeczko, bardzo mnie zawiodłaś! Jak mogłaś?! To niemożliwe! Idź do siebie!

Halina posłusznie wyszła, nie tłumacząc, że poplamiła spódnicę i płakała, bo nie rozumiała, czemu źle się poczuła. O kobiecej przemianie matka wolała milczeć, nie uznając tego za temat dla dzieci. Dziewczynka nie miała przyjaciółek, a odpowiednie kandydatki dobrane przez Janinę, takiej tematyki nie poruszały.

Dopiero babcia zorientowała się, o co chodzi i załatwiła sprawę. Janina skwitowała: Takie rzeczy dziewczynka powinna omawiać tylko z matką!

Ale ja nie wiedziałam…

Następnym razem pomyśl głową!

Halina do dziś nie wie, za co naprawdę dostała wtedy bury. To był początek zrozumienia, że matka nie jest święta i jej wywody o miłości macierzyńskiej nie zawsze są prawdą.

Rozczarowania się mnożyły i Janina już nie kryła się ze swoim niezadowoleniem. Coraz częściej Halina widziała matkę chodzącą z jedwabną chustką zawiązaną na czole, która rzekomo łagodziła migrenę. Widok mamy muskającej chustkę oznaczał jedno zaraz będzie awantura.

Ale Janina nigdy nie podnosiła głosu. Siadała w fotelu, przyciskała palce do skroni i chłodem w głosie potrafiła ostudzić każdy zapał:

Halina! Ty mnie wykańczasz

Dlaczego Halina miała się sama domyślić. Powodem mogło być wszystko.

Choćby to, że Halina chciała zostać lekarką, podczas gdy matka twierdziła, że lepiej się nie wychylać.

Nie rozumiesz! Przeżyłam z twoim ojcem tyle lat, a prawie go nie widywałam, bo chirurg to nie zawód dla kobiety! Babcia ci opowiadała głupoty o ratowaniu świata! I co z tego, że tata był lekarzem? Mnie został tylko żal i samotność, a tobie żałoba po ojcu! Trzeba myśleć o bliskich, nie tylko o sobie!

Awantury trwały aż do matury, a kiedy Halina jednak poszła na medycynę, matka przez niemal pół roku rozmawiała z nią tylko przy kuchni i na tak lub nie.

Kolejną próbę ich relacji przyniósł wybór męża przez Halinę. Andrzeja Janina nie zaakceptowała.

Zadziwiasz mnie! Nie znalazł się nikt lepszy? Ja nie o pieniądzach mówię! Przecież jesteście totalnie różni! Twój Andrzej nie wie, kto to Sienkiewicz i o Moniuszce nie słyszał!

Andrzej jest dobrym człowiekiem, mamo I najważniejsze, że mnie kocha.

Samą miłością człowiek nie żyje! Zobaczysz! Ale będzie za późno!

Na weselu córki Janina teatralnie ocierała oczy chusteczką i non stop wszystkim powtarzała:

Będzie im ciężko. Młodzi i niedoświadczeni. Ale przecież od tego jest matka, żeby pomóc! Będę przy nich!

Na szczęście to wtedy Janina poznała swego drugiego męża. Dalszy kuzyn Andrzeja, pułkownik w stanie spoczynku, Stanisław, zawrócił Janinie w głowie uprzejmością i świetnym francuskim.

Boże, jaki piękny akcent! flirtowała, chowając płócienną chusteczkę do torebki.

Stanisław recytował poezję po francusku, cenił porządek i miał zadbany dom letni pod Warszawą, gdzie Janina znalazła dla siebie mnóstwo zajęć i odstawiła na bok córkę.

W drugim małżeństwie Janina była szczęśliwa. Stanisław ją uwielbiał, rozkwitła złagodniała, z radością przyjęła wiadomość o narodzinach wnuka i wnuczki.

Halinko! Co za cudowne dzieci! Tomek to cały dziadek! Pola piękność! Ma mój nos i oczy!

Halina nie oponowała. Dobrze jej było z tą zmianą i życzyła matce szczęścia.

Wbrew przewidywaniom, związek Haliny i Andrzeja był udany. Andrzej umiał nie wdawać się w awantury z teściową dużo pracował, przez co Janina musiała uznać, że nie jest taki zły. Zniechęcała ich do kredytu, ale Andrzej się uparł.

Tak będzie lepiej. Wasze mieszkanie to wasz świat. My potrzebujemy swojego domu.

Ale Halina nie da rady sama z dziećmi! Nie uniesiesz całości!

W mojej firmie idzie nieźle. Poradzę sobie, a Halinie zależy, żeby wrócić do pracy. I jej nie zabronię. Moja mama też pomoże.

Wasze dzieci, Andrzej, mają nie jedną babcię! Janina wyprostowała się i spojrzała lodowato, czego długo sobie nie pozwalała. Ja zajmę się wnukami!

Marzenie Haliny o powrocie do szpitala się spełniło. Dzieci rosły, przeprowadzili się, życie jakoś się układało… do czasu aż Stanisław zachorował i odszedł, mimo wysiłków Haliny i najlepszych lekarzy.

Ach, Stasiu! Jak mogłeś!? Janina była nie do pocieszenia. Wreszcie poczułam się kobietą! Czy naprawdę trzeba było mi to szczęście odbierać!?

Kogo tym razem winiła, nie wiadomo.

Od tego czasu zawsze brała dwa bukieciki białych goździków dla tych, którzy umilali jej życie. Za to wobec żywych była nie do zniesienia.

Halina starała się jak mogła wypełnić pustkę matce. Urlopy, weekendy, święta wszędzie Janina była obecna przy córce i wnukach.

A co w tym dziwnego? To normalne! odpowiadała znajomym na zarzuty. Przecież to rodzina! Jestem ich częścią!

Janina, ale może Halinka chciałaby trochę oddechu z rodziną, bez ciebie?

Bzdury! Nigdy nie kontrolowałam córki! Przecież pomagam! Jak ona by sobie sama poradziła z dwójką dzieci?

Problemy zaczęły się, gdy Tomek dorósł. Jej wieczna kontrola zaczęła go drażnić. Babcie kochał, ale nie znosił jej uwag.

Tomek! Znowu?! Przecież prosiłam nie puszczaj tej muzyki tak głośno! Jak ty w ogóle możesz tego słuchać?! Janina wchodziła bez pukania i podnosiła brwi z niezadowoleniem. To się nie da wytrzymać!

Chusta znów szła w ruch, ale na Tomka nie działała, jak na Halinę. Nie chciał się skarżyć rodzicom. Sam rozgrywał spory z babcią.

Pola! Chodź! Śpiewamy i tańczymy!

Gdy widziała ich podskakujących do hitów zespołów jak Kult czy Dżem, Janina przechodziła same siebie.

Tomek! Ale Pola! Nie! Zadzwonię do waszej mamy!

Lepiej do taty, babciu! Mama w szpitalu ma tryb wyciszony i dobrze o tym wiesz…

Andrzej zawsze słuchał spokojnie, a wieczorem, po odwiezieniu Janiny do domu lub na działkę, nucił z synem piosenki, marząc, że syn kiedyś zagra na prawdziwej scenie.

Wiadome zdolności muzyczne Tomka wymagały rozwijania Halina postanowiła kupić mu gitarę.

Halina, nawet nie próbuj! Uznaliście, że już mi dziękujecie?

Mamo, co ty mówisz?

Nie przeżyję tego! Chłopak powinien się uczyć, a nie zajmować głupotami!

Ale dobrze się uczy! Sama wiesz! Poza tym, powtarzałaś, żeby rozwijali się wszechstronnie!

Mówiłam o czymś innym i dobrze to wiesz! Och, Halina… Znowu…

Spory trwały kilka dni. Andrzej był za Haliną. Janina obraziła się na nowo nie odbierała telefonów, nie otworzyła drzwi, gdy córka przyjechała sprawdzić, czy wszystko w porządku. Klucze odebrała już dawno twierdząc, że się gubią.

Tym razem Halinie puściły nerwy.

Nie chce rozmawiać nie musi! Ile można?! Przekręciła się niezręcznie przy zlewie, zmywając w dzień wolny, i ulubiony kubek, prezent od Tomka na urodziny, rozbił się na drobne kawałki.

To właśnie kolorowe odłamki, błyszczące na podłodze, były kroplą przelewającą czarę. Halina wiedziała, że jej miłość do matki musi się zmienić nie może pozwalać się ranić.

Tomek! Zawołała do syna, który zbiegł po schodach, dziwiąc się, czemu mama podniosła głos co rzadko się zdarzało.

Już!

Wybrałeś gitarę?

A można? W oczach miał takie światło, że Halina aż zmrużyła powieki.

Oczywiście! Jaką chcesz?

Basową! Mamo, jesteś pewna?

Na sto procent! Tak przecież mówisz.

A co baba powie?

Że jesteśmy zepsutymi dziećmi. Nie myśl o tym! Szykuj się, jedziemy!

Gdzie?

No jak to gdzie?! Do sklepu muzycznego!

Już, tylko powiem Poli będzie doradzać!

Patrząc jak syn woła siostrę na zakupy, Halina czuła wdzięczność za jego dobroć. Który nastolatek bierze młodszą siostrę jako doradcę?

Gitara została kupiona. Ładna czerwona, dokładnie jak chciał. Pokój Tomka szybko zamienił się w miniprasówkę, gdzie chłopcy z zespołu ćwiczyli i nagrywali. A kiedy nagrany przez nich klip, w którym Pola śpiewała z bratem, nabił ogrom wyświetleń na TikToku, stało się jasne, że było warto.

Halina cieszyła się, że dzieci są szczęśliwe, Tomek przestał na wszystko odszczekiwać. Po kolejnych męczących dyżurach obejmowała oboje, gdy prześcigali się, opowiadając o pomysłach i planach, i wiedziała, że postępuje dobrze.

A Janina czekała. Codziennie sprzątała, gotowała coś dobrego, czekając, że Halina przyjedzie przepraszać, jak zawsze.

Tydzień, drugi, a Halina się nie pojawiła.

Janina najpierw nie dowierzała, potem się obraziła na dobre, aż w końcu zaczęła myśleć. Może pierwszy raz w życiu ktoś postawił jej granicę. Gdyby to była kto inny, Janina po prostu by go wykreśliła. Ale z Haliną to niemożliwe. Mimo wszystko ją kochała.

Mijały miesiące…

W końcu zrozumiała: tym razem nikt nie przyjdzie. I nie będzie przeprosin.

Dotarło do niej, że jest za to współodpowiedzialna. Przemierzając ciągle mieszkanie, w końcu spakowała się i pojechała na działkę tam też nie znalazła spokoju. Chodziła smutna po domu i ogrodzie, wiedząc, że to w dużej mierze jej wina.

Lato ustąpiło jesiennym deszczom. Widząc przez okno dzieci sąsiadów profesorów z uniwersytetu, którzy mieli pełny dom wnuków Janina pomyślała, że nie może już dłużej czekać. Można całe życie rozgrzewać dłonie o kubek, pielęgnując ego, aż pewnego dnia to Halina będzie musiała kupić białe goździki. I komu będzie lżej?

Odstawiła filiżankę i po chwili wyjeżdżała spod bramy.

W niedzielę ruch był niewielki do podmiejskiego domu Haliny dojechała sprawnie.

Zatrzymała się na ulicy obok domu córki i nagle serce jej bije mocniej pierwszy raz to ona musi zrobić krok, przełamać dumę. Siedziała długo, obmyślając, jak zacząć rozmowę.

Wszystko diabli wzięli, gdy tylko przekroczyła furtkę. Drzwi domu były otwarte, weszła po schodkach na ganek. Chciała zawołać córkę ale ogłuszył ją rumor z góry.

Cała chałupa trzęsła się od dźwięku perkusji i gitar. Janina zobaczyła Halinę, która, wymachując drewnianą łopatką, tańczyła i śpiewała z kuchni, mieszając coś na patelni. Pola klaszcząc radośnie, rzuciła się do rozstawiania szklanek.

Super, mamo! Nagramy razem TikToka?! zawołała.

Halina odłożyła łopatkę, nalała soku i podała dwa szklanki Poli.

Masz, dwa zaniesiesz, dwa ja. Chodź, chłopaki pewnie chce im się pić.

Ruszyła do schodów i stanęła, widząc Janinę w drzwiach.

Czas jakby postał i się przyglądał, co się zdarzy między kobietami.

Pola zaniemówiła na progu, ale Halina była pierwsza.

Mamo, cześć! Popilnuj proszę mięsa, za chwilę obiad. Jak chłopcy skończą próbę, siadamy do stołu. Jesteś głodna?

Janina powoli zdjęła kurtkę.

Tak!

Świetnie! Halina porozumiała się spojrzeniem z córką. Pola, nie gap się! Pamiętasz, jak wygląda babcia?

Pamiętam! Babciu, rzuciłam taniec mama zapisała mnie do szkoły muzycznej! Będę się uczyć śpiewać! Tomek mówi, że dobrze mi wychodzi!

Janinie łzy stanęły w oczach. Szybko zabrała Poli szklanki z sokiem.

Daj, poniosę! Muszę zobaczyć, jaką gitarę ma Tomek. Ładna?

Bardzo! Czerwona! Pomagałam wybierać! Pokażę ci!

Pola pobiegła po schodach, Halina kiwnęła głową do mamy:

No? Idź, mamo! Najtrudniejsze już zrobiłaś…

Janina przytaknie i wejdzie do pokoju wnuka. Tomek, równie poważny jak mama, pokaże gitarę.

Coś się zmieni.

Nie wszystko, wiadomo. Charakteru w sekundę się nie odmieni. Jeszcze nieraz będą sprzeczki i zawahania, niejedną rozmowę Halina wysłucha ze wzrokiem w sufit, a Janina będzie miała wątpliwości, gdzie wypuściła córkę.

Ale wszyscy już dobrze zrozumieją: jeśli chcesz być wysłuchanym naucz się sam słuchać innych. Wtedy wszystko wskoczy na miejsce. A twoi bliscy zostaną przy tobie. A czy to nie jest najważniejsze?