Królowa

Mamo, tylko się nie denerwuj, proszę cię, ale od nowego roku mogą nam się pojawić problemy… no, nazwijmy to finansowe. Chociaż myślę, że z głodu nie umrzemy.

Córciu, nie trzymaj mnie w niepewności, sama wiesz, że nie lubię długich wstępów.

Wiem, mamusiu. W skrócie: rzuciłam pracę. O, tyle.

Jak to? Sama odeszłaś czy cię zwolnili?

Sama. Lubię sama podejmować decyzje.

Znam cię, cała twój ojciec. Wyobrażam sobie, co by teraz powiedział, gdyby żył.

Mamo, spójrz, jakie piękne gile usiadły na drzewie naprzeciw naszego okna A tata by powiedział, że „nie szata zdobi człowieka”.

Tak się cieszyłam z ciebie, córko, byłam dumna, taka fajna praca, dobra pensja, pozycja. Kierowniczka kultury całego miasta. Pokazywali cię w telewizji. Ludzie patrzyli na ciebie jak na królową, szanowali cię, słuchali. Piękna jesteś, wysoka, stylowa.

Mamuś, co ty, zaraz popłaczesz… Uroda mi nie zniknie, zostanie ze mną.

Ale powiedz w końcu, co się takiego stało? Czemu taka nagła decyzja? Odejdź od okna, przewieje cię, chodź, usiądź obok.

Wiesz, mamo, mam po prostu zupełnie inne spojrzenie na życie niż moje szefostwo. Dla nich najważniejszy jest raport na czas, o ludziach pamiętają tylko na mównicy. Nie chcę tak. Jak w sądzie rozwodowym nie udało się nam dogadać.

Oj, córciu, szefowie na każdej pracy chcą raportów i wyników. I co, święta już bez twoich wydarzeń zimowych?

A skąd! Pójdę, mamo, przygotowywaliśmy je całą ekipą. Tylko będę w tym roku w roli widza. Będzie ciekawie.

No, pewnie, fajnie… Byłaś szefową kultury, a teraz tylko pod choinką postoisz. Weź mnie na swoją imprezę chociaż, dla towarzystwa.

Myślałam, że masz dość choinek w przedszkolu dla każdej grupy, dla dzieci pracowników, samych pracowników, jeszcze w naszym filii…

Jeszcze zapomniałaś o żłobku, co się nim opiekujemy. A wiesz, Lusi, my też mamy swoje wskaźniki liczba dzieci na wydarzeniach kulturalnych. Ale na twoją rodzinną choinkę w parku chętnie pójdę, zobaczę, co wymyśliliście. Organizujesz rodzinne choinki, a sama bez rodziny. Teraz jeszcze bez pracy. Lusia! Za chwilę ci czterdziestka puka do drzwi! Nadal wzdychasz do Pawła?! Paweł I a dla ciebie ostatni. Przecież nawet się z naszego miasta nie ruszył! Cały czas zapowiadał, że do Wiednia poleci, w tamtejszej operze grać! Ten twój seksofonista…

Saksofonista, mamo! Adolf Sax, belgijski wynalazca, stworzył ten instrument prawie dwieście lat temu.

Ty mi to mówisz, dyrygentce przedszkola?! No proszę cię, Lusia! Temu twojemu saksofonistcie nigdy nie wybaczę, zawrócił ci w głowie, nikogo poza nim nie widzisz. Starzejesz się, moja królowo… Mama starła łzę z policzka. Królowa bez tronu teraz. Stara panna… Co by powiedział ojciec…

Ojciec, mamo, powiedziałby pewnie, że kobieta jak wino im starsza, tym lepsza. Nie płacz, proszę. Wszystko się ułoży.

Lubił kobiety, ojciec.

Ale najbardziej to kochał ciebie. Pamiętasz, w szpitalu, do ostatniej chwili trzymał twoją rękę…

Wiem, Lusia, żal mi, że za mało mówiłam mu o miłości… Wydawało się, jakby to było oczywiste.

On to zawsze czuł, mamo. A jak dla niego śpiewałaś, nie mógł oderwać wzroku.

Mama zanuciła, ocierając łzy:

Pada śnieg, pada śnieg,
Wszyscy na coś czekamy.
W ten biały śnieg, w ten cichy śnieg
Chcę powiedzieć wszystkim…
Najważniejszy mój człowiek,
Spojrzyj na ten śnieg.
Jest czysty, jak to, o czym milczę,
O czym chę powiedzieć ci…

Mamo, ta piosenka mnie rozbraja… Zawsze bym chciała, żeby w moje urodziny pod koniec kwietnia śnieg spadł, i żeby ktoś mi tak zaśpiewał…

Dziecko, a co będzie z twoją pracą? Masz taki potencjał! Co zamierzasz robić?

Zostanę konduktorką w autobusie, mamo.

Daj spokój, nie żartuj! Może pogadaj z Niną z 3. piętra, ma układy w urzędach, skarbówce, sądzie…

Mamo, mówię poważnie. Zdecydowałam, że będę konduktorką. Jeździsz czasem autobusami?

Czasami, ale jeżdżę.

I jak ci się podobają konduktorki?

Szczerze? Ani trochę! Zero kultury, chodzą opatulone w co popadnie, klapki na grubych skarpetach, krzyczą: „Bileciki do kontroli! Przesuwamy się do środka!” I znowu: „Bileciki do kontroli!” Taka „twórcza praca”…

Dobre masz to „bileciki do kontroli!”, brzmisz jak konduktorka! A pamiętasz, tata raz wrócił z pracy tak wstawiony, że cię rozbawił do łez? To wtedy, jak otwierali nowy blok i przyszli z nim do domu szczęśliwi koledzy… Ojciec nie umiał pić, ale wtedy opowiedział kawał o autobusie! I do dziś go pamiętam.

A ja zapomniałam, Lusia, jaki to był kawał?

W autobusie stoi mocno wstawiony facet, chwieje się na nogach, trzyma się poręczy, podchodzi konduktorka i mówi z groźną miną: „Bilecik poproszę!” A on udając, że trzyma kieliszek, odpowiada: „Za przejazd!”

Ech, Lusia, dałabym ojcu coś wypić, byleby żył i kawały opowiadał…

Mam, on zawsze z nami jest. Słowa taty ciągle słyszę: „Dziewczyny, wszystko w waszych głowach. Zmieńcie ścieżkę w głowie, a życie zacznie grać wam serenadę, rocka, nawet mazurka!”

Lusia, to czemu Pawłowi ścieżki nie przestawiłaś? Powtarzał w kółko to samo… Przeszkadzało mu, że ty królowa, a on tylko muzyk zupełnie jak w „Człowiek z marmuru”! Ale tam chociaż koniec był szczęśliwy… Ale już, nie o nim. Córciu, powiedz mi serio, gdzie chcesz pracować?

Powiedziałam, konduktorką w autobusie. Zaraz po świętach zaczynam trasę.

Lusia, to się w głowie nie mieści! Każdy w mieście cię zna, kilka lat nie schodziłaś z ekranu w telewizji, a teraz do konduktorek?! Co by tata powiedział!

Dokładnie to, co pisał mi na osiemnaste urodziny na kartce: „Pamiętaj, nikt inny nie podejmie tych decyzji za ciebie. Musisz wziąć życie w swoje ręce. W przeciwnym razie życie stanie pod twoimi drzwiami, a ty zawsze będziesz gdzie indziej”.

Gdzie indziej, córeczko, to znaczy w autobusie miejskim? Co za manifest!

Tak, w autobusie miejskim, mamo. Wyzwanie rzucone sobie! Szef powiedział, że czas zdjąć koronę, odleciałam, nie wiem, jak żyją zwykli ludzie. Zapomniał, że przed świętami kierowca służbowego auta złamał nogę i dwa tygodnie jeździłam autobusami i tramwajami, widziałam życie!

Boże, pracowałaś w kulturze, a pójdziesz do konduktorów?!

Tak, będę kulturalizować pasażerów i kierowców miejskiej komunikacji!

Mama położyła się na kanapie, masując skronie.

Lusia, powaliłaś mnie tym oświadczeniem na święta… jednym ciosem noworocznym.

Mówią, że czasem życie musi nas powalić, żebyśmy mogli spojrzeć w niebo… Zobacz za okno, wyjątkowe zimowe słońce, dzieci powiesiły karmnik, gile i sikory przylatują. I znowu śnieg…

Lusia zaczęła nucić: Pada śnieg, pada śnieg, wszyscy na coś czekamy…

Ty wariatka! Przecież jako konduktorka będziesz zarabiać pięć razy mniej niż do tej pory! Zmuszasz mnie do przyjęcia pomocy od pana Włodzimierza z drugiego piętra.

Mamo, Włodzimierz to porządny facet. Emerytowany wojskowy. Wdowiec, poważny i bardzo hojny. Wiem, że nikt tacie nie dorówna. Ale tata i tak na zawsze w naszych sercach. Jego już prawie dziesięć lat nie ma, mamo…

Ola! Nie o mnie tu chodzi, tylko o ciebie. Zwariujesz na tej nowej pracy! Zero kreatywności! Ale ojciec zawsze mówił, że nawet robiąc porządki, coś wymyślisz… Może byś poleciała do Dubaju na tydzień? Pewnie masz jeszcze zaległy urlop, wypłacą ci odszkodowanie! Odpoczniesz, przemyślisz wszystko…

A może zamiast tego polecimy razem do Sopotu za moje odszkodowanie, mamo?

Telefon Lusi zadzwonił. Mama wstała z kanapy, nasłuchując rozmowy.

Córka słuchała uważnie i odpowiedziała spokojnie, Dobrze, czwartego stycznia przychodzę na trasę. Tak, dokumenty już w kadrach Miejskiego Zakładu Komunikacji. Dziękuję.

Mamo, sorry, nie będzie Dubaju, ani Sopotu!

*******

Autobus linii 7 kończył trasę na wschodnich obrzeżach miasta. To popularna trasa, zawsze sporo ludzi. Kawałek do końca.

Panie Dymitrze, mogę korzystać z pana mikrofonu? Tak jak przewodnik wycieczki?

Znowu coś wymyśliłaś, Olu? Autobus już wisi ozdobiony dekoracjami i bombkami. Ogłoszenia nad moją głową odświeżone, Myśl dnia dla pasażerów wisi na widoku. Co tam dziś napisałaś?

Aforyzm, panie Dymitrze!

A no, aforyzm!

Dobrze jest iść drogą, którą się samemu wybiera.

Z tobą to ciekawie, Olu. Na stare lata trafił mi się oryginalny konduktor. Tylko mój zmiennik Sławek nie może się przyzwyczaić. Bo ci podarowałaś mu nową teczkę z polskim godłem na dokumenty i proponowałaś powkładać te nasze wszystkie wydruki porządnie… Sławek zaraz stary zeszyt wyrzucił i powiedział, że zaczął się nowy etap! Nawet koszulki z herbem przez Internet mu żona zamówiła. Mówi: Nawet jak jeździmy starym jelczem, to wozimy naszych Polaków! No, jesteś, Olu, nietuzinkowa! I zawsze jakbyś miała mundurek, nie? Sławek mówi, że widział cię kiedyś gdzieś… Mówię mu: Jak aktorka!. Ale rozbroił go totalnie, jak przy nazwiskach kierowców powiesiłaś ich hasła! Takiego czegoś to nikt nie wymyślił. Czujemy się prawie jak Arystotelesy, choć tylko żartowaliśmy.

***

Panie Dymitrze, a wy naprawdę jesteście tacy filozoficzni! Kto by pomyślał. Jak rozmawiam z pasażerami, od razu lepiej na duszy.

Ola, rozparta na fotelu konduktora, przeczytała dwie tabliczki w autobusie pod tytułem „Myśli do rozważenia na trasie”:

Przez telefon mów cicho, albo ciekawie! kierowca MPK nr 1 Dymitr Sidorczuk.

Nie ustąpisz miejsca staruszce, zrobię to ja kierowca MPK nr 1 Sławek Batur.

Filozofia na wieki, nie? podsumowała Ola.

A my cytujemy ciebie! Można już na ty? Mówisz tak: Wszystko siedzi w głowie. Zmień coś tam i życie będzie jak piosenka, jaka tylko sobie wybierzesz.

To słowa mojego ojca, panie Dymitrze. Nie moje.

Dlaczego w czasie przeszłym? Umarł…?

Zginął. Był kierownikiem budowy, stawiał domy, mosty, szkoły. Wypadek na budowie. Zmarł w szpitalu, mama trzymała go za rękę do końca…

Przykro mi, Olu. Taki los. A mama?

Żyje. Pracuje w przedszkolu, jest nauczycielką muzyki. A wie pan, chciałabym, żeby w autobusie grała muzyka. Zrobiłabym krótkie ogłoszenie przez mikrofon, puściłabym coś na poprawę humoru.

Hmm, pasażerowie są różni. Jeden chce cicho, drugi głośniej, ten lubi taką muzykę, tamten inną…

Ale, panie Dymitrze, przestudiowałam regulamin przewozów nie ma nigdzie zakazu na trochę muzyki! Oczywiście nie będziemy puszczać jej za głośno, chodzi o dobry nastrój. Przecież nawet Arystoteles udowadniał efekt muzyki na człowieka! Nawet Pan zobaczy, jak ludzie to polubią! Poza tym, będę przez mikrofon dawać ciekawe ogłoszenia, ale nie w godzinach szczytu, żeby nikogo nie drażnić. Może spróbujemy? Mogę?

Autobus ruszył. Na końcowym przyszło parę osób, zapłacili za bilety, zajęli miejsca i jechaliśmy do centrum… Ola siadła znów przy kierowcy, wzięła mikrofon i zaczęła:

Szanowni pasażerowie! Jedziemy najdłuższą i najbardziej obleganą linią miasta, która wystartowała z ul. Leśnej. Tam świeże powietrze, więc wielu jedzie całą rodziną na spacer do lasu. Do centrum zostało piętnaście przystanków tam jest ulica Jasna, najjaśniejsza w mieście, szczególnie zimą tyle świateł, girland, śniegu. Nasze miasto jest piękne, a w czasie świąt macie państwo okazję pójść na kiermasz, zabrać dzieci do teatru lalek wystarczy wysiąść przystanek przed Centrum. Gościom miasta polecam nie ominąć skansenu drewnianej architektury, osiedle Wiejskie przejeżdżacie 2/3 trasy. Zapraszam oczywiście na rodzinną choinkę w Parku Głównym na ul. Ogrodowej nie pożałujecie! Życzę państwu miłej podróży i udanego świątecznego czasu!

Ola skończyła i chciała oddać mikrofon, ale zza pleców usłyszała młodego chłopaka: A może powie pani, co wyświetlają dziś w kinie 'Świat’? Bez zawahania odparła: Niestety, linią nr 7 tam nie dojedziesz. Przesiadasz się na Centrum na linie 1 i jedziesz jeszcze 10 przystanków. Ale dziś grają komedię 'Choinki 15′. Ja bym poleciła 'Zorza’, jest na naszej linii, trzy sale, różne filmy: 'Choinki 15′, bajka o Iwanie i melodramat 'Prezent noworoczny’.”

Dymitr uśmiechnął się: Na choinkę na pewno z żoną pójdziemy. Czy to prawda, że będzie loteria i polski grzaniec? Ola: Prawda. Dymitr mówi: Ty się na tym nie zatrzymasz! Wymyślisz coś jeszcze. Ola: Marzę, żeby w autobusie grała choć na święta żywa muzyka. Może na Wigilię przyjdzie trio 'Jasnogród’ świetne folklorystyczne utwory! W urodziny Wysockiego zaproszę gitarzystę Jacka pięknie gra Wysockiego. Na koniec karnawału zaproszę akordeonistę!. Lusia zadzwoniła do mamy: Mamo, sorry, rodzinna choinka beze mnie pracuję podwójnie. Kadrowy kryzys! Ale pójdź z Włodkiem, oboje się ucieszycie. Całuję! My już wyjeżdżamy.

Przez całą następną trasę Ola wielokrotnie prosiła mikrofon, ale była grzeczna i nienachalna. Opowiadała o kulturze, zapraszała na wydarzenia i opisywała zabytki. Pasażerowie to polubili. Po miesiącu nikt się już nie dziwił, a sława o konduktorce z linii 7 niosła się po całym mieście.

***
Po trzech miesiącach dotarło to wszędzie i do szefostwa.

Pani Olgo, rozpoczął poważnie Andrzej Serwacy, kierownik MPK nr 1. Zaprosiłem panią nie bez powodu. Wydaje mi się, że trafiła pani do nas przez pomyłkę. Zadaniem konduktora jest „biletować” pasażerów. A pani rozmawia, śpiewa, uprzyjemnia im czas… Zaraz nas zasypią skargami.

Szanowny panie Andrzeju! Dziękuję za szansę pracy z pierwszorzędnymi kierowcami: Dymitr Sidorczuk i Sławek Batur! Powinni dostać premię za profesjonalizm! Dziękuję za to, że mogę nie tylko sprzedawać bilety, ale i szerzyć kulturę. Moje pogadanki przez mikrofon proszę potraktować jako nowatorski projekt naszej firmy.

Andrzej Serwacy, rozlazły, trochę nieporadny, zaczerwienił się, powycierał pot z czoła, nalał wody, powstał, usiadł, ostatecznie stwierdził:

Owszem, na linii 7 wpływy z biletów tylko rosną to plus! Ale pasażerowie są różni, jeden nie lubi muzyki, drugi śmiechu, pani jeszcze żywą muzykę szykuje, cała trasa śpiewa! To nie jest przewidziane.

Ale nie jest też zakazane! W instrukcjach jest, że konduktor nie tylko sprzedaje bilety, ale także zapewnia komfort podróży.

Komfort ok, ale już się posypały skargi od koleżanek!

Nawet nie miałam czasu, by kogoś poznać pracowałam na dwie zmiany.

Ale dlatego! Dwie najstarsze konduktorki jechały z panią w trasę, są w szoku. Twierdzą, że tylko ogłaszasz przez mikrofon, a nie chodzisz po autobusie! Siedzisz obok kierowcy i się lansujesz. Nudzisz się, to wymyślasz. Pracujesz jako konduktorka nie przewodniczka!

Ola zanuciła pod nosem starą piosenkę „Póki nam czasu nie zabraknie, konduktorze daj po hamulcach…” I spokojnie, bez skruchy, odpowiedziała:

Panie Andrzeju! Przypomnę, że zgodnie z regulaminem konduktor nie ma prawa egzekwować opłaty, ani sprawdzać biletów to pasażer musi zapłacić. Koledzy mówią o królowej, bo mamy zasadę: do autobusu wchodzi się przednimi drzwiami, gdzie czekam w „loży”, a wychodzi tylnymi. Gdy ludzi mało, płacą od razu. Gdy tłok, przekazują pieniądze lub karty wszystko pod okiem kamer! Jeśli ktoś się pokusi o cudzą kartę, kamera wszystko zarejestruje i szybko go złapiemy.

Przecież nie mamy żadnych kamer… Jeszcze publicznie pani kłamie? „Królowa”!

Ot, taki żarcik, trochę fantazji… Warto byłoby pomyśleć o kamerach, dziś to standard!

Andrzej Serwacy zadumał się i spytał cicho:

Naprawdę po autobusie nie chodzisz?

Jak trzeba, wstaję. Pomagam babci czy mamie z wózkiem, podaję chusteczkę płaczącemu dziecku, udzielam pomocy. A po sali nie muszę biegać wszyscy sami do mnie podchodzą. Nawet ci, co próbują się przemycić, koniec końców przychodzą sprawdzić królową. I nawet płacą. A wie pan, panie Andrzeju, kocha pan nasze miasto? Długo pan tu mieszka?

Niedługo. Po rozwodzie wróciłem tu do rodzinnego miasta. Dużo się zmieniło…

No właśnie! Wiele na plusy. Czemu o tym nie mówić ludziom? Często nie mają czasu nawet poczytać. Ja nie przewodnik, raczej nawigator podpowiadam, gdzie warto iść. A do pana polecam występ w teatrze: Rozwód po polsku. Komedia. Na poprawę humoru.

Pani Olgo, proszę wybaczyć, ale mam zaraz naradę. Ale gdyby mnie pani kiedyś zaprosiła do teatru nie odmówię…

********

Projekt Konduktor-Królowa trwał dalej, przez luty i marzec. Olga dostała nawet premię na Dzień Kobiet od Andrzeja, a ona mu podarowała bilet do teatru na 23 lutego ale sama nie poszła, pracowała na dwie zmiany. Sława o konduktorce-królowej była już wszechobecna. Nikt jej jednak nie naśladował koleżanki kazały się popukać w czoło: za taką pensję jeszcze organizować życie kulturalne?! Krążyły plotki, że królowa ma grono sponsorów. A tymczasem jedynym prawdziwym filantropem był emerytowany pułkownik Włodzimierz z drugiego piętra, naprawdę oddany Lusi i mocno kochający jej mamę.

********

28 kwietnia. Sobota. Urodziny Olgi. Mama namawiała, by wzięła wolne, ale Olga wybrała dzień z pasażerami. Wyszła wcześnie spacerem na bazę choć mróz na dworze nieprzyzwoity, była szczęśliwa. Słuchała w głowie melodii i rytmów, jakie po rezygnacji z wysokiego stanowiska zaczęły pojawiać się codziennie. I nagle… zobaczyła płatki śniegu. W kwietniu! O tym marzyła od dziecka. Śnieżynki padały i zaraz się topiły, ale było w tym coś magicznego. Z radosnym sercem Lusia weszła do autobusu chłopaki ozdobili go na biało, Sławek wręczył jej pudełko czekoladek i nowy mikrofon: Nasza królowa musi mieć wszystko pierwszorzędne! W rewanżu dostał książkę i butlę syropu Na zdrowie.

W weekend ludzi było mniej, tylko w centrum zrobiło się tłoczniej. I wtedy… przez pierwsze drzwi wsiadł pasażer, który zmroził Lusi serce to był on, Paweł, jej jedyny. Niósł futerał, nie miał jak zapłacić za bilet. Lusia, cała w emocjach, zrezygnowała z mikrofonu i głośno na cały autobus zawołała: Bileciki do kontroli! Kamera działa! Przesuwamy się do środka! Zerwała się z miejsca, chcąc uciec od swoich uczuć. I nagle… usłyszała żywą muzykę. Saksofon Pawła wypełnił autobus i serce królowej melodią Pada śnieg, pada śnieg….