Zimowy gość

Zimowy gość

Na wsi zimą ciemno robi się wcześnie, a w śnieżycę jeszcze szybciej. O siódmej wieczorem za oknem nie było już nic, tylko biały gwar śniegu, osiadającego na szybie i leniwie spływającego po niej w dół.

Siedziałam przy stole, poprawiając maszynopis.

Praca była niewarta pośpiechu termin miałam dopiero na drugiego stycznia ale przywykłam nie zwlekać. A poza tym, co robić w sylwestrową noc, jeśli jesteś sama, do najbliższego miasta siedemdziesiąt kilometrów, a telewizora nie oglądałaś już od ponad dekady?

Dom w Księżym Lesie kupiliśmy z mężem dwadzieścia lat temu. Wtedy wydawało się na lato, na działkę, dla powietrza. Potem Tomek zginął, a miasto przestało mnie obchodzić. Przeprowadziłam się tu na stałe z laptopem, stosami maszynopisów i kotką Bronką, która właśnie spała na kaloryferze, nic nie wiedząc o zawiei za oknem.

Sąsiedzi rozumieli mnie przez pierwsze dwa lata, potem przestali. Przywykli. Nadzieja Zielińska redaktorka, mieszka w domu z niebieskimi okiennicami, wychodzi po listy i do sklepu raz na trzy dni, nikogo nie zaczepia i nikogo nie wyczekuje. Dobra sąsiadka.

Na stole leżały wydruki. Na wierzchu nazwisko autora: J. Łada. Przez osiem miesięcy pracowałam nad tą powieścią. Osiem miesięcy poprawiałam, kłóciłam się przez wydawnictwo, dostawałam odpowiedzi z adnotacją zaakceptowane albo odrzucone i znów wracałam do tekstu. Autora nie znałam. Tylko nazwisko, tylko inicjał, tylko rękopis trzysta osiemdziesiąt stron historii jednego człowieka, który szedł długo w złą stronę, aż w końcu to zrozumiał.

To była dobra powieść.

Redagowałam już wszystko, i wyczuwam różnicę. Ta była prawdziwa. Czuło się w niej żywy głos nie wyuczony, nie odtwarzany. Takiego głosu nie da się nauczyć albo się go ma, albo nie. Autor o tym wiedział i chyba trochę się tej świadomości bał.

Telefon zadzwonił o wpół do ósmej.

Nadziu, powiedz, kiedy oddasz tekst? spytała Kasia z wydawnictwa, z nieco przepraszającym tonem wiedziała, że dziś święto.

Drugiego.

No co ty. Przecież może być po dziesiątym. Święta są.

Drugiego powtórzyłam.

Kasia umilkła. Wiedziała, że nie ma sensu się spierać.

Słuchaj, jesteś tam znowu sama? dopytała.

Bronka jest ze mną.

Nadiiia

Kasia.

Zaśmiała się i pożegnała. Ja wróciłam do rękopisu, odnalazłam feralną stronę i znów utknęłam przy akapicie, który od trzech dni nie dawał mi spokoju.

Strona sto siedemnaście. Trzeci akapit z góry. Było tam zdanie czułam, że jest nie na miejscu, ale nie mogłam znaleźć powodu. Nie o słowa chodziło, nie o sens o rytm. Zdanie było za długie i pod jego ciężarem tekst się zapadał. Próbowałam je wymienić już pięć razy, i pięć razy kasowałam nowe wersje.

Za szóstym razem się udało.

Zapisałam, przeczytałam, byłam zadowolona i zamknęłam laptopa. Do PUKANIA brakowało dwóch godzin.

Stuk usłyszałam około wpół do dziesiątej.

Nie w okno w drzwi.

Najpierw pomyślałam, że to wiatr. Ale wiatr nie puka tylko napiera, wyje. A tu był wyraźny stuk trzy razy, potem jeszcze dwa.

Bronka uchyliła jedno oko, zaraz je zamknęła.

Wstałam. Podeszłam do okna, odsunęłam zasłonę i spojrzałam na ganek. Stał tam człowiek. Sam, bez samochodu tylko śnieg wokół i on pośrodku tej bieli, w płaszczu, który chyba już nie grzał. Lampa przy bramce chwiała się, więc widziałam, że nie zagraża po prostu zmarzł, stoi, nie ma gdzie pójść.

Na wsi nie wypada nie otworzyć. Zwłaszcza w zamieć.

Naruciłam kurtkę i poszłam do drzwi.

Dobry wieczór powiedział od progu. Głos miał cichy i lekko zachrypnięty. Przepraszam, że o tej porze. Telefon padł, samochód mi wpadł do rowu, widziałem światło u pani.

Popatrzyłam na niego. Wysoki niemal zahaczał czubkiem głowy o górę framugi. Płaszcz w kratę, kompletnie przemoczony. W jednej ręce okulary, w drugiej nic żadnej torby ani plecaka. Szkła zaparowane, nie przejrzy, dlatego trzymał w ręce.

Proszę wejść zaprosiłam.

Wszedł powoli, bez pośpiechu, bardzo ostrożnie, jak ktoś, kto wie, że wchodzi do obcego domu bez zaproszenia i chce zając jak najmniej miejsca.

Daleko samochód? spytałam, gdy odwijał szalik.

Około dwustu metrów szosą. Wpadłem na złą koleinę zawiało, nie zauważyłem. Przerwał na moment. Ładowarkę zostawiłem w domu, nawigacja wszystko wyssała.

Rozumiem.

Gdy zdejmował płaszcz w sieni, ja nastawiłam czajnik. Wróciłam widzę, okulary dalej trzyma w ręku, bo szkła wciąż mgłą. Założył je dopiero, gdy ogrzał szkła dłonią.

Proszę tu powiesić. Wskazałam haczyk przy lustrze.

Dziękuję. Odwiesił płaszcz i nałożył okulary. Jan.

Nadzieja. Kiwnęłam w stronę kuchni. Proszę dalej.

Na wsi wszyscy się znają. Najbliżej Sadowice, sześć kilometrów przez pole. Kilka domów, letnicy latem, zimą niemal pusto. Między naszymi wioskami stary pas drzew i dziurawa droga.

Jest pan z Sadowic? zapytałam, gdy siadał przy stole.

Stamtąd. Dom kupiłem jesienią, jestem pierwszy raz zimą. Uśmiechnął się krótko. Nie pomyślałem, że zimą tu jest zupełnie inaczej.

Prognozy nie sprawdził pan?

Sprawdziłem. Pisało: umiarkowane opady śniegu.

Umiarkowane na trasie a na polu to dwie inne rzeczy.

Teraz już wiem.

Postawiłam przed nim kubek herbaty gorącej, bez pytań. Chwycił go oburącz, przez kilka sekund tylko tak siedział.

Samochód to nie problem. Wyciągną. Muszę tylko zadzwonić.

Dam panu ładowarkę. Wskazałam gniazdko przy lodówce. Tam jest kabel.

Podłączył telefon, wrócił do stołu. Znowu złapał kubek, próbując się rozgrzać.

Od dawna tu pani mieszka? spytał.

Od pięciu lat na stałe. Wcześniej jak na działce.

Nie tęskni pani do miasta?

Nie.

Nie drążył. To doceniłam.

Jego telefon był stary takich już nikt nie produkuje. Mały, obtarty na narożnikach. Z zera do pięciu procent ładował się z dobrą godzinę to znałam z własnego, identycznego.

Nie odejdzie szybko.

Wzięłam swój kubek i spytałam:

Jadł pan coś dzisiaj?

Rano.

Rano…

Myślałem, że jadę tylko na kilka godzin.

Z wczoraj został mi kaszowy krupnik. Podgrzałam. Nie rzucał nie trzeba i nie kłopocz się po prostu czekał. To też było w punkt.

Podczas gdy zupa się grzała, milczeliśmy. Nie krępująco po prostu spokojnie. Śnieżyca za oknem snuła monotonne tło, Bronka pochrapywała na kaloryferze, światło w kuchni było ciepłe. Pomyślałam, jak to dziwne, że ktoś obcy u ciebie w kuchni, a cisza jest właściwa. Zwykle przeszkadza.

Pół godziny później nastawiłam czajnik drugi raz.

Za oknem wciąż sypało. Jedliśmy w milczeniu, nie z braku tematów, bo nie było pośpiechu.

Cicho tu u pani powiedział.

Zawsze cicho. Poza wiatrem.

Nie, mam na myśli cicho w środku. Kiwnął w stronę pokoju. Nie ma radia, nie ma telewizora.

Radio mam. Małe, na parapecie. Czasem włączam.

Rozumiem. Przerwał. W Warszawie nie umiem pracować bez słuchawek. Słyszę ściany, sąsiadów ktoś mówi, stuka. Drażni.

Pracować to znaczy pisać?

Tak.

Co pan pisze?

Prozę. Podniósł kubek, spojrzał w herbatę. Ostatnie dwa lata jeden, długi powieściowy projekt.

Bywa.

Oddałem na jesieni. Teraz nie wiem, co dalej.

To uczucie było mi znane. Nie moim ciałem cudzym. W osiem lat pracy widziałam je u wielu autorów: gdy rękopis idzie, zostaje pustka, z którą nie wiadomo co robić. Jedni od razu piszą nowe, inni chodzą jak zgubieni przez miesiąc, jeszcze inni znikają raz na zawsze. Każdy po swojemu.

To minie powiedziałam.

Wiem. Ale póki co nie.

Bronka zeszła z grzejnika, powąchała go po dłoni i wróciła. Jan odprowadził ją wzrokiem.

To znak? spytał.

Średni. Gdyby została dobry.

Będę pracował nad reputacją odparł z powagą.

Zaśmiałam się.

Mogę spytać? powiedział po chwili.

Proszę.

Dlaczego właśnie drugiego?

Nie od razu zrozumiałam.

Termin wyjaśnił. Przez telefon mówiła pani: drugiego. Ale dziś jest trzydziesty pierwszy. Pracuje pani nad tekstem w sylwestra, choć ma jeszcze dwa dni. Skąd ten pośpiech?

Pytanie było celne. Za bardzo jak na kogoś, kto przyszedł z zamieci i powinien myśleć tylko o dzwonieniu po pomoc.

Przyzwyczajenie powiedziałam.

Jakie?

Nie odkładam, jeśli już prawie gotowe.

Spojrzał na mnie. Nie uwierzył tzn. nie przyłapał na kłamstwie, raczej wyczuł, że to nie cała odpowiedź.

Poza tym tu nie ma na co czekać dodałam. Sylwestra nie obchodzę. Lepiej coś robić, niż patrzeć na zegar.

Rozumiem odparł bez współczucia, po prostu przyjął.

I dobrze.

Poza oknem wiatr trzaskał okiennicami pustego domu obok sąsiedzi wyjechali w listopadzie, wrócą dopiero na wiosnę. Ten odgłos zawsze mnie drażnił, ale teraz brzmiał wyjątkowo głośno.

Pracowała pani, gdy przyszedłem rzucił Jan. Nie brzmiało to jak pytanie.

Tak.

Czym się pani zajmuje?

Redaguję literaturę piękną.

Ciekawe.

Zwykle tak.

Patrzył na mnie chwilę dłużej.

Redagując cudze teksty lubi to pani? Nie przytłacza?

Zastanowiłam się.

Przytłacza tylko zły tekst. Dobry przeciwnie. Chce się go uczynić jeszcze lepszym. To jak renowacja konstrukcja już jest; tylko zbędne wyłuskać.

Kiwnął głową cicho, jakby do siebie.

A gdyby panią zredagowano? Zabierając coś swojego?

Ach zrozumiał nie, jeśli tylko usunią to, co zbędne.

A jak poznać, co potrzebne?

Gdy po wykreśleniu coś boli to było potrzebne. Jeśli nie można było wyciąć.

Spojrzałam na niego. To było dobre zdanie. Właściwe i bardzo pisarskie wymyśla je ktoś, kto wielokrotnie tego doświadczył.

Miała pani złą redakcję wcześniej?

Różną. Zastanowił się. Pierwszą książkę tak mi zredagowano, że nic nie zostało. Z marynarza i morza zrobili menadżera w biurze. Przesadzam ale sens podobny.

Zgodził się pan?

Miałem wtedy dwadzieścia dziewięć lat. Myślałem, że wiedzą lepiej.

A później?

Zrozumiałem, że to nie to samo: wiedzieć lepiej i mieć rację.

Kiwnęłam. To była prawda. Redaktor może być lepszym rzemieślnikiem od autora i nie słyszeć jego głosu. Drugie waży więcej.

***

Wokół była już prawdziwa noc czerń bez świateł, zamieć nabrała na sile, lampa przy furtce już prawie nie przebijała się przez ścianę śniegu.

Jan pił drugą herbatę. Bronka znów zeszła z kaloryfera, tym razem tylko przeszła obok i się nie zatrzymała sprawdziła, odeszła. Zauważyłam, że jej nie wołał. Dobrze ona nie lubiła przywoływania.

Mogę? Kiwnął w stronę półki z książkami.

Proszę bardzo.

Wstał, podszedł. Trzy półki osobno kryminały, osobno literatura współczesna, reszta przemieszana. Oglądał, nie sięgał, tylko czytał grzbiety. Wrócił do stołu.

Sporo kryminałów zauważył.

Czytam dla relaksu. Tam wszystko się rozwiązuje.

W życiu gorzej?

Rzadziej.

Podniósł kubek.

Opowie pani o tej powieści? spytał.

Nie od razu docierało, o co chodzi.

Tej, którą pani redaguje.

Po co panu?

Ciekawość. Wzruszył ramionami. Powiedziała pani, że dobry tekst to renowacja. Chcę wiedzieć, jak pani to widzi.

To była dziwna rozmowa. Nie zła po prostu odmienna. Obcy człowiek przy kuchennym stole, grzejący się przy kubku herbaty, pyta o pracę. Nie pamiętam, kiedy ktoś ostatni raz pytał naprawdę nie dla grzeczności, nie z braku tematu, ale z prawdziwej ciekawości.

To historia jednego człowieka zaczęłam. Długo robił coś, co uważał za słuszne. Potem okazało się, że po prostu bał się robić inaczej. O różnicę między wyborem a przyzwyczajeniem.

I co na końcu?

Odchodzi. Nie od ludzi od siebie dawnego. Moim zdaniem to najlepszy finał dla tej historii.

Jan poczekał chwilę.

Lubi pani ten finał?

Tak. Chociaż autor chciał innego.

Jakiego?

Powrotu. Bohater wraca do tego, co zostawił.

Przekonała go pani?

Napisałam uwagę. Autor zdecydował sam. Tak powinno być. Mogę zaproponować tekst należy do niego.

Opuścił wzrok. W jego milczeniu było coś ciężkiego myślącego, nie z kurtuazji.

Dlaczego uważa pani odejście za lepszy finał? spytał.

Bo powrót to odpowiedź dokąd. Odejście kim chcesz być.

Spojrzał na mnie.

To słowa z tekstu czy pani?

Swoje. Z uwag do tekstu.

Znów zamilkł. Nie poganiałam.

Długo pani redaguje?

Osiem lat.

I zawsze tak czuje o finałach?

Nie zawsze. Tylko przy szczerych historiach. Nieuczciwą zakończ jak chcesz i tak nie uwierzysz. Przy uczciwej wszystko prowadzi do jedynego słusznego zakończenia, a zadaniem redaktora nie zepsuć tego.

Jan patrzył przez okno. Długo, w milczeniu jakby coś ważył.

To pewnie trudne przyznał.

Co konkretnie?

Czytać cudze na serio. Nie dla siebie dla tamtej osoby.

Zastanowiłam się chwilę.

Czasem. Kiedy autor się broni. Kiedy nie wie, co robi. Ten nie. Ten słyszał.

Ten obecny?

Tak.

W czym słyszał?

Zastanawiając się nad odpowiedzią, złapałam pusty kubek. Nie o fabułę chodziło już ją omówiłam. O coś innego, co mnie samą przyciągnęło w tej powieści.

Jest tam jedno zdanie powiedziałam. Zmieniłam je, autor się zgodził. Ale do dziś nie wiem, czy słusznie.

Co było w oryginale?

O śnieżycy. Autor napisał dłużej, przez co rytm się gubił. Ja skróciłam wyszło precyzyjniej, lecz coś znikło.

Co?

Właśnie nie wiem. Coś żywego.

Proszę przeczytać swoją wersję.

Spojrzałam na niego. Dziwna prośba, ale nie głupia.

Śnieżyca nie wybiera. Po prostu zostaje, gdy wszystko inne znika.

Jan zamilkł.

Nie na chwilę długo. Poczułam, że coś się zmieniło. Nie w kuchni w nim. Patrzył na stół, trzymał kubek zbyt równo, zbyt twardo zrozumiałam, że nie tylko analizuje zdanie. Poznaje je.

Coś nie tak? zapytałam.

Nie. Przerwał. Ja napisałem inaczej. Śnieżyca nie wie, dokąd iść po prostu zostaje tylko to, co nie boi się zimna.

Odstawiłam powoli kubek.

Musiałam to zrobić spokojnie, żeby dotarło.

To zdanie było w powieści, na stronie sto siedemnastej, trzecim akapicie. Znałam je na pamięć, pracowałam z nim trzy dni. Nową wersję widziałam tylko ja i wydawnictwo. Oryginał ja i autor.

Manuskrypt nie był jeszcze nigdzie publikowany. Cytatu nie dało się przeczytać w sieci.

Pan jest J. Łada powiedziałam.

Nie pytałam.

Spojrzał na mnie.

Jan Łada przyznał. Tak.

Nie wiedziałam, co odpowiedzieć. To było dziwne i zupełnie nie dziwne coś podobnego przeczuwałam od początku, nie umiejąc nazwać. Przez dwie godziny siedzieliśmy tutaj, rozmawialiśmy o zakończeniach i pustce, cały czas redagowałam jego powieść, a on pisał swoją, przez osiem miesięcy obracaliśmy nią, nie widząc się nigdy.

Osiem miesięcy redagowałam pański tekst powiedziałam.

Wiem. Wydawnictwo pisało o redaktor N. Zielińska. Zawahał się. Znałem tylko inicjał.

N. Zielińska.

Nadzieja Zielińska. To ja.

Znaliśmy się naprawdę. Przez tekst, przez uwagi i zaakceptowane w komentarzach. Przyjął mój finał, odrzucił moją wersję w czwartej części. Przekonałam do zmiany drugiej połowy zgodził się po tygodniu. Walczyliśmy o każde ważne zdanie i nigdy nie widzieliśmy się w oczy.

Zdałam sobie sprawę, że znam go. Nie tego człowieka przy stole głos z tekstu. Wiem, że pisze długo, gdy się boi, krótko, gdy jest pewny. Wiem, że potrzebuje czasu na cudze korekty nie z uporu, lecz rozważnie. Nie boi się odrzucać poprawki bez tłumaczenia.

A o mnie wiedział tylko inicjał.

To było trochę niesprawiedliwe.

A potem przyjechał w zamieć i zapukał do moich drzwi.

***

Czemu pan nie powiedział od razu? spytałam.

Co? Zdziwił się lekko. Nie wiedziałem, że pani jest moją redaktorką. Powiedziałem tylko: piszę.

A ja tylko: redaguję.

Tak. Pokiwał głową. Nie dokończyliśmy.

Miał rację. Nie mówiłam, w jakim wydawnictwie. On nie zdradził, gdzie powieść leży. Oboje byliśmy tacy, którzy nie lubią zbędnych wyjaśnień. I tak się zakończyło.

To zdanie, które pan napisał zaczęłam. Zmieniłam, bo było zbyt długie do tamtego miejsca. Rytm nie grał.

Zgodziłem się.

Ale pańskie lepsze.

Popatrzył na mnie.

Tak pani uważa?

Tak. Moja jest dokładniejsza, ale pańska prawdziwsza. Czasem prawda jest ważniejsza od dokładności.

Długo milczał.

Można przywrócić oryginał? spytał.

Już jest w wydawnictwie. Zastanowiłam się. Ale jeśli pan zechce, dostanę tekst, mogę poprawić.

Nie. Pokręcił głową. Zostawmy pani wersję. Rytm jest ważny.

Nie dyskutowałam. Ale cieszyło mnie, że zapytał.

Na ładowaniu telefon piknął piętnaście procent. Można już dzwonić. Jan nie ruszył się.

Czytała pani całą powieść? spytał.

Trzy razy. Redaktor czyta trzy: pierwszy żeby zrozumieć, drugi by poczuć, trzeci żeby poprawiać.

I co pani poczuła?

Odstawiłam kubek, spojrzałam na niego.

Że ktoś, kto to napisał, długo coś rozumiał. I w końcu zrozumiał.

Opuścił wzrok.

Całkiem celne powiedział cicho.

Powieść dobra dodałam. Rzadko to mówię. Prawdziwa.

Nie odpowiedział tylko kiwnął głową. Wiedziałam, jak bardzo to dla niego znaczy, choć nie umie o tym mówić.

I znów zapadła cisza zupełnie inna. Nie krępujące milczenie, ale swoja cisza po czymś ważnym, czym trzeba pozwolić urosnąć.

Była pani od początku sama? zapytał.

Zrozumiałam, o co chodzi. Nie dziś w ogóle.

Nie. Mąż zginął pięć lat temu.

Przepraszam.

Nie trzeba. Już boleć przestało. Jest po prostu inaczej.

Nie mówił: rozumiem. Rzadko kto naprawdę rozumie. Zaczekał chwilę i spytał co innego:

Dlaczego Księży Las?

Tu jest cicho. I tu byliśmy razem tu on jeszcze jest trochę.

Jan kiwnął powoli.

A Sadowice? zapytałam.

Rozwiodłem się dwa lata temu. Mieszkanie w Warszawie, puste. Przerwał na chwilę. Dlatego kupiłem dom. Żeby pustka była inna.

Roześmiałam się. Niespodziewanie dla siebie podsumował dokładnie to, czego nigdy nie umiałam wyjaśnić ludziom pytającym, po co mi wiejski dom samej.

Dokładnie powiedziałam.

Rozumie pani?

Bardzo dobrze.

Uśmiechnął się po cichu, jakby do siebie. Tym razem jednak widziałam to wyraźniej.

W czwartej części wykreśliła pani monolog dodał.

Wykreśliłam.

Czemu?

Bohater mówił rzeczy, które czytelnik już wiedział. Za dużo.

Żal mi było.

Wiem. Napisał pan to w komentarzu.

A pani odpisała: rozumiem, ale nie.

Bo rozumiałam i mimo to nie. Spojrzałam na niego. Żal tekstu to jeszcze nie powód.

Zamilkł na parę sekund.

Miała pani rację przyznał. Bez monologu lepiej. Zrozumiałem później.

Zawsze rozumieją później.

Nie przeszkadza to pani?

Że dziękują dopiero z czasem? Nie. Najważniejsze, by tekst był dobry. Gdy wychodzi dobry mówię sobie w myślach: zaakceptowane i to wystarczy.

Jan patrzył na mnie długo. Już nie jak na obcą. Jak na kogoś, kogo się trochę zna.

Wydawało mi się, że redaktorzy to anonimowi ludzie powiedział.

I tacy powinni być. Tekst nie jest o nas.

A pani nie anonimowa.

To problem dodałam.

Nie odparł. To nie problem.

***

Dwudziesta trzecia czterdzieści pięć.

Nowy rok za kwadrans powiedział Jan.

Wiem.

Śnieżyca na zewnątrz ucichła zupełnie tylko biały śnieg zasnuwał szybę, żadnego wichru. Lampa przy furtce nie kołysała się. Śniegi wirowały powoli, jakby nawet zamieć chciała już wracać do domu.

Ma pani coś oprócz herbaty? spytał.

Mam wino. Otworzone na Boże Narodzenie.

Da się pić?

Da. Białe.

Dobrze.

Wyjęłam z lodówki butelkę, nalałam do dwóch zwykłych szklanek kieliszków nie mam. Po trochu.

Za co? spytał.

Za nowy rok odpowiedziałam.

Zbyt ogólnie.

To za szczerość. Czasem ważniejsza od precyzji.

Spojrzał na mnie. Tym razem nie opuściłam wzroku pierwszy raz dziś, choć kilka razy miałam ochotę.

Dobrze zgodził się.

Kiedyś bicie zegara na północ słyszałam tylko przez radio stare, na parapecie, przestawione tam jeszcze przez Tomka w pierwsze lato. Nigdy nie zdejmowałam, tylko baterie zmieniałam. Cisza była znajoma.

Dziś było inaczej.

Stuknęliśmy się szkłem. Wypiliśmy bez słów. Bronka przeciągnęła się na grzejniku, ziewnęła i znów zasnęła. Za oknem śnieg padał teraz wolno, ciężkimi płatkami, niemal bez wiatru.

Telefon znów piknął trzydzieści procent.

Jan spojrzał na niego. Potem w okno. Potem na mnie.

W nocy laweta nie przyjedzie zauważył.

Nie. Przed ranem nie ma szans.

Ma pani gdzie się przespać?

Kiwnęłam.

Kanapa w gabinecie. Jest tam maszynopis, ale przełożę.

Proszę nie. Nie będę przeszkadzał.

Nie będę przeszkadzał. Dobre słowo nie będę cicho, nie nie obudzę. Właśnie: nie będę przeszkadzał. Jakby wiedział, że mam swoją przestrzeń, do której nie należy wchodzić.

Dobrze odparłam.

Wstałam, żeby postawić czajnik. Ot, tak nie z potrzeby herbaty, ale z konieczności jakiegokolwiek gestu.

Nadzieja powiedział.

Odwróciłam się.

Dobrze, że auto wpadło w rów.

Spojrzałam na niego. Siedział przy stole, obejmując szklankę dłońmi i mówił dokładnie to, co czuł prosto, bez uśmiechu, bez wstępów.

Na razie nie jestem tego pewna przyznałam szczerze.

Wiem. Tak jest w porządku.

Czajnik zawrzał.

Nalałam do dwóch kubków wrzątku. Postawiłam jego przed nim. Podziękował, ujął w dłonie.

Za oknem śnieg opadał powoli. Zamieć odeszła.

Ale on nie wychodził.

I nie pytałam, kiedy.

Maszynopis leżał w sąsiednim pokoju strona sto siedemnasta, trzeci akapit z góry. Tam była jego fraza w mojej redakcji, a gdzieś w jego pamięci jego pierwotna wersja. Obie o tym samym. O tym, co zostaje, kiedy wszystko inne znika.

Chyba to była prawda.

Siedziałam przy stole z kubkiem w dłoniach, on siedział naprzeciw. A za oknem nie było już zamieci tylko cichy śnieg i nowy rok, który już się zaczął.