List do ojca

List od ojca

No gratuluję ci, Wania! Jesteś naprawdę niezłym egzemplarzem! wykrzyknęła Świetlana, nie zważając na konwenanse, i otarła nos rękawem bluzki.

Tę elegancką bluzkę uszyła jej mama. Wyciągnęła z szafy od lat schowaną tkaninę, westchnęła żałując, że nie dla niej to cudo, po czym siadła do maszyny.

Bo jak to? Dziewczyna dorosła, potrzebuje się stroić. Kto na nią spojrzy, jeśli będzie chodzić byle jak ubrana?

Lepiej by mama tak się nie starała… Jaki z tego pożytek? pomyślała Świetka, patrząc za swoją pierwszą miłością.

A miłość ta, objuczona mundurem, oddalała się szybkim, wojskowym krokiem i nawet się nie obejrzała.

Ból ściskał serce do granic!

Świetka jeszcze raz pociągnęła nosem, przypomniawszy sobie, że ma pomalowane rzęsy wbrew zakazowi matki więc płakać przecież nie wolno.

Janek. Jasiu. Jaśku…

Najukochańszy. Jedyny! Zaledwie pół roku mieli tego pozornego szczęścia. Świetka to liczyła od dnia, gdy go poznała, minęło dokładnie pół roku.

A ile przez ten czas się zdarzyło…

Janek w końcu się obejrzał, ale Świetlana udawała, że tego nie widzi.

I dobrze! Przecież przyszła do niego z taką wiadomością, a on nos na kwintę? Niech idzie! Marynarz, wielki światowiec! Marzy o morzu, o wolności! Proszę bardzo! Niech sobie idzie! Myślał, że sobie nie poradzi? Sama urodzi, sama wychowa! Pozwolenia nie spyta! Za duży zaszczyt.

Narastała w niej złość, ale na dnie duszy, cicho, skrzekliwie, zawodziła krzywda.

Jak to możliwe? Przecież przysięgał miłość, roztaczał wspaniałe wizje! Obiecywał ślub… A co? Schował się w krzakach, kiedy tylko dowiedział się, że będzie ojcem?

A raczej… Oczywiście, nie powiedziała tego wprost.

Zasugerowała, że liczy na coś więcej niż spotkania w weekendy, na co Janek odrzekł, że morze czeka. I że dla jej rozterek planów zmieniać nie zamierza. I że jeśli go kocha, to niech jedzie z nim.

A jak tu wyrwać się od matki, z brzuchem, na drugi koniec Polski, gdzie nie ma nikogo bliskiego i niczego znajomego?

Nie ma mowy!

Świetka podniosła się z ławki, poprawiła spódnicę i fryzurę. Niby cieńka, a trwała robi cuda. Mama miała rację wygląd dużo zmienia. Popatrzcie na Jaśka zwyczajny, niezbyt ładny, a dziewczyny za nim szaleją. Bo i mądry, i dowcipny, można z nim poważnie pogadać. Mimo że szkoły ma ledwo pięć klas i dwa korytarze! A przecież…

Zresztą i ona, Świetka, nie trzyma się nauki. Skończyła technikum, na studia uparcie nie poszła, choć mama ją namawiała. Pokłóciły się, nawet przez miesiąc się do siebie nie odzywały. Ale od czegóż matczyna miłość!

Koniec końców matka się udobruchała, znowu przygarnęła pod swoje skrzydła. Bo taka rola matki. Tylko… co ona teraz powie, gdy się dowie, że zostanie babcią? Będzie awantura?

Nie zgadywała długo. Oczywiście, że będzie!

Matka wrzasnęła tak, że zbiegły się sąsiadki, ale nie wyjaśniały im niczego. Powiedziały, że Świetka ma kłopoty w pracy, i wygoniły towarzystwo. Sprawy rodzinne, to rzecz zamknięta dla obcych uszu.

Jakże to tak? Nie mówiłam ci, żebyś siebie pilnowała przed ślubem?! Kto cię teraz zechce? Ech, Janek! Nie spodziewałam się po nim takiej podłości! A wydawał się porządny chłopak! Wąż! Zatańczy mi jeszcze! Co, jak dowiedział się o dziecku, to uciekł?

Świetka się zawahała powiedzieć matce prawdę? Zakrzyczy ją na śmierć. Lepiej niech zostanie tak, jak jest; Janek już daleko.

Tak, mamo, tak było.

Oj, moje nieszczęście… Co teraz z nami będzie?

A co? Przecież damy radę! Nie jesteśmy już dziećmi! Jeśli mnie nie zostawisz, pomożesz na początku, to nie boję się rodzić.

Ależ dziecko! Co ty wygadujesz! Jaka matka tak córkę zostawia?!

Świetka zamknęła oczy i odetchnęła.

No, Janku! Poradzimy sobie i bez ciebie! Ty płyń na to swoje morze, skoro ci dziecko niepotrzebne!

Po czasie, Świetlana zapomniała detale tej rozmowy z Jankiem. Przysięgła sobie, że powiedziała mu o dziecku, a on ją zostawił. Wreszcie złość i żal zaplotły gniazdo głęboko w jej duszy. I nie raz, i nie dwa śmiały się z niej cicho:

A widzisz! Córa cała twój tatuś! Ten sam łobuziak, żyć nie daje! Opowiedz jej, niech nie pyta, gdzie jej ojciec… Zwiał i nie wrócił! I ona ci jeszcze ucieknie! Wszystko dlatego, że nie umie kochać! I nie nauczy się nigdy! Jablko nie spada daleko od jabłoni…

Pewnie dlatego Alenka, córka Świetlany, rosła w przekonaniu, że jedynie babcia ją prawdziwie kocha, ale nawet ona nie zawsze. Czasem tuliła i przytulała, a kiedy sąsiadki szeptały za plecami odsuwała wnuczkę:

Idź! Do matki idź! Niech cię ona tuli, moje nieszczęście… Co za kara na nas spadła, Panie Boże, za co?

Przez pierwsze trzy lata życia była pewna, że nieszczęście i kara to jej imiona, tak jak Alenka. Mówiła do niej tak mama, kiedy była w lepszym humorze. Wtedy trafiały się te rzadkie, gorące objęcia.

Chodź tu, moje dziecko! Uczeszę ci warkoczyki! Jakie masz gęste… Nie moje cienkie piórka, tylko po ojcu! On też ciemne włosy miał jak kruk i oczy błękitne, jak morze, do którego od nas wyjechał… Jesteś cała po nim… Pięknaś, ale szczęśliwa nie będziesz.

Dlaczego? Mała Alenka już szykowała się do płaczu.

Bo tak!

Głos matki drżał, Alenka wiedziała, że już lepiej nie pytać. Lepiej iść do babci, wtulić się w fartuch pachnący schabowym i barszczem, popłakać nad losem swoim, mamy, babci dla towarzystwa. Bo wstyd matki nosiła na plecach babcia.

Co to za wstyd i kto go ciągle musi nosić Alenka dowiedziała się później. Miała niecałe dziesięć lat, gdy matka nagle wypiękniała, ożyła, wyjechała do miasta… budować nowe życie.

Alenka została z babcią.

Nie żeby jakoś wybitnie tęskniła już wcześniej mama jeździła za pracą, tłumacząc, że bez ojca trzeba jakoś żyć. Wracała wtedy zmęczona, z siatkami prezentów, tuliła Alenkę i narzekała babci:

Mamo, czemu ona taka chuda? Ludzie powiedzą, że jej nie karmisz!

Jak nie je, to co? Chleb przegryzie i już syta! Gdybyś była w domu, jadłaby normalnie! Skąd mam czas, jak i do krów, i do sklepu, i dziecko w domu! Lepiej siedź z nami!

Po co niańczyć, mamo? Jest już duża! No dobrze, nie marudź, zobacz, co ci przywiozłam!

I na co mi twoje prezenty? Lepiej byś w domu była! Serca mi brak, tęsknię!

Matka wtedy posępniała, a Alenka szła w kąt, bo wiedziała, że będzie kłótnia.

Tak? Tobie nudno? A ja? Jestem jeszcze młoda, ładna… I co z tego? Żyję jak żebraczka! Jeszcze ty mi wypominasz! Po co mi wtedy żyć?! Mamo, chociaż ty mnie zrozum! Samą siebie obciążyłam. Gdybym wiedziała jak będzie, oddałabym go!

A co teraz? Zrobionego nie cofniesz.

Mamo!

Co?! Urodziłaś, to wychowuj! Nie chcesz, napisz do ojca! Może zabierze Alenkę?

Żebym ja oddała Alenkę temu draniowi?! On nie chciał jej znać! Teraz mam mu dać gotowe dziecko? Nie po to się tyle narobiłam!

No to nie narzekaj! Dziecko słyszy, szkoda, że nie czuje żalu, że ojciec podlec, a matka ze skóry wychodzi!

I niech wie! Życie to nie miód, czasem daje po twarzy! Koniec! I sama nie waż się pisać do niego!

Babcia tajemnice dochowała, do czasu.

Alenka szykowała się do matury, wtedy z miasta przyszła wiadomość. Matka urodziła syna, a tydzień później zmarła, nie powiedziawszy nikomu dlaczego.

Tajemnica narodzin Alenka odkryłaby pewnie dopiero po latach, gdyby nie upór.

Na wieść o wszystkim babcia spakowała się i wyjechała zostawiając płaczącą Alenkę, nakazując pilnować gospodarstwa.

Teraz nie czas na łzy, dziecko szeptała babcia, zawiązując czarną chustę. Co dalej? Za co żyć, nie wiemy…

Babciu, pójdę do pracy!

Zobaczymy potem. Najpierw maluch ojciec zabrał, ale wychowywać nie chce. A ja… damy radę?

Innego wyjścia nie ma! Ja bez matki wyrosłam, a jego mamy do domu dziecka oddać? Nie ma mowy!

Wiem, kochanie, boję się tylko, czy starczy mi sił…

Babcia wyjechała, a Alenka przeszukała cały dom, bo przecież zakazy matki już się skończyły.

Trzeba było odszukać ojca bez pomocy nie dadzą rady!

Dobrze wiedziała, co robić. Od dzieciństwa, zanim umiała pisać, malowała listy do ojca, skrzętnie chowając je przed wszystkimi. Rysowała o nowym kocie w domu, o babci, która uczyła ją lepić pierogi. Babcia odkryła rysunkowy pamiętnik, ale nic nie powiedziała; próbowała rozmawiać z matką Alenki, ale i ta była już nieprzejednana.

Z obrazków przyszły nieporadne litery. Listy do ojca zapisywała w zeszycie, chowając pod łóżkiem całą swoją historię.

Teraz trzeba było napisać ten najważniejszy.

Adres znalazła przez przypadek kopertę mama schowała za zdjęciem w ramce. Kiedy ta wypadła, Alenka zauważyła pożółkłą kopertę i rozpłakała się jeszcze mocniej.

Mamo! Dlaczego mi to zrobiłaś? Co ja ci zawiniłam?

Długo siedziała na podłodze, wyżalając się nieżyjącej matce…

Lżej jej nie było.

Mamo, przepraszam, ale nie posłucham cię. Wiem, że nie chciałaś, żebym kontaktowała się z ojcem… Ale on jest nam potrzebny! Babcia mówi, że i ona długo nie podoła. Jeśli faktycznie jest tak podły, przynajmniej będę to wiedzieć i nie liczyć na nikogo. Jeśli nie chcę go poznać! A ty… dlaczego mnie urodziłaś, skoro nie kochałaś?! Wiesz, jak boli, gdy cię nikt nie kocha? Mówisz tylko, że jestem podobna do kogoś, kogo nawet nie znam! Chcę go zobaczyć! I usłyszeć, co mi powie!

Nie przyszło jej nawet do głowy, że ten, kto kiedyś napisał list do matki, mógł się już przeprowadzić.

Nie rozważała nic; po prostu działała.

Cały wieczór i noc nad kartką ze starego zeszytu męczyła trzy zdania: swój żal, prośbę o pomoc i cichą nadzieję, że ojciec ją usłyszy.

List wysłała rano, w drodze do szkoły. Wróciła a w domu już czekała babcia z niemowlęciem.

Oto, Alenka… Alek, twój brat… babcia pociągnęła nosem i odwróciła się, zawijając malca w becik, a Alenka patrzyła z ciekawością.

Babciu, czemu on taki malutki?

Bo tak noworodki mają. Ty byłaś jeszcze drobniejsza.

Naprawdę?

Pewnie! A potem patrz, jaka wyrosłaś. I on urośnie. Nie martw się.

Babciu, a jego ojciec…

Obiecał pomagać, ale nie zabierze ma swoje sprawy.

I to dobrze… tonem babci odpowiedziała Alenka, a ta aż się uśmiechnęła.

Oj, Alenka! Damy radę?

No jak nie! Przecież damy! Ksycha Miśkiewicz ma dziewięcioro i daje radę! Obiecała mi pępkowe i ubranka po bliźniakach. Podobno niektóre zupełnie nowe. Dzieci tak szybko rosną!

To prawda, kochanie. Czas leci tak, że nie wiadomo, kiedy… Ledwo trzymałam twoją mamę na rękach, a już jej nie ma…

Nie płacz, babciu! Bo ja też będę! A ten zaraz razem z nami! Co mu? Mokro?

Chyba głodny. Już dawno czas go karmić! Ojej! No to bierz go na ręce. Dasz radę, nie bój się!

Alenka zamarła.

Leżał u niej na rękach żywy dowód, że już nigdy nie będzie sama. Ileż lat o tym marzyła żeby mieć kogoś, komu będzie naprawdę potrzebna?

Nauczyła się szybko radzić z bratem. Ksycha przyszła raz na chwilę, zręcznie rozwinęła płaczącego Alka, po czym podsumowała:

No, witaj, wojowniku! Krzycz, dobrze! Trzeba ćwiczyć płuca! Słuchaj, Alenka, nie bój się, wszystkie kobiety dają radę, ty też! Pokażę ci, jak myć tego wrzaskuna, a potem już sama dasz sobie radę. Gdzie babcia?

W mieście. Jakieś papiery wyrabiać musiała, mówiła, że to pilne. Wszystko mi pokazała, ale chciałam zapytać jeszcze ciebie…

A to po co? Nauka babci nie starczy? Ksycha zmarszczyła brwi.

Bez obrazy, po prostu babcia sama mówiła, że już nie pamięta, a ty jesteś na bieżąco…

Jeszcze jak! zaśmiała się Ksycha. Jakby to było wczoraj!

Dlatego właśnie chciałam, żebyś pokazała mi jak się opiekować Alkiem. Strasznie się boję, Ksycha taki malutki…

Nie bój się! Poradzimy sobie! Kiedyś dziewczyny wychodziły za mąż wcześnie, już dwójkę miały w twoim wieku. Przetrwasz!

Alenka pilnie patrzyła na ręce Ksychy, myśląc, że jeszcze do roli matki nie dorosła. Bo pieluchy, butelki to nie wszystko. Kochać trzeba… Ale jak?

Tego nauczył ją Alek. Teraz nie wracała ze szkoły ona leciała! W domu czekało na nią uśmiechnięte maleństwo. Pierwszy uśmiech Alka dostała nie babcia, a właśnie ona, Alenka. I jej imię nauczył się najpierw.

Alena! wołał pucołowaty braciszek, biegnąc przez podwórko.

Jestem, skarbie! Chodź!

Ciepłe rączki owijały jej szyję, a ona obcałowywała brudne policzki.

Gdzie łaziłeś? Taki brudny? Chodź, myjemy się!

Dla niej Alek zrobiłby wszystko nawet znosił mycie. Babcia śmiała się patrząc, jak próbują złapać urwisa:

Wąż! Jak nic! Trzymaj go mocno, bo znów nabiłby sobie guza!

Wśród tych codziennych trosk Alenka niemal zapomniała o liście do ojca. Nigdy nie dostała odpowiedzi uznała więc, że cisza to też odpowiedź. Skoro milczy znaczy nie potrzebuje jej.

Troszkę zabolało, ale nie na długo. Bo cały świat kręcił się wokół Alka.

Babcia ciągle suszyła jej głowę studiami, ale Alenka twardo powtarzała:

Babciu, sama wiesz, że to niemożliwe! Musiałabym wyjechać do miasta. Jak zostawić was tu samych? Nawet nie myślę!

Babcia nie dawała za wygraną a Alenka się wściekała. Co, roboty tu nie znajdzie? Praca na fermie, w sklepie, który Ksycha właśnie otworzyła z mężem. Praca się znajdzie.

Ale babcia nie słuchała.

Alenka! Nie rozumiesz! Twoja matka tak zmarnowała życie, a ty to samo! Wszystko dla ciebie!

Babciu, wszystko rozumiem, ale nie naciskaj! Są rzeczy ważniejsze niż studia!

I wtedy, w środku tej kłótni, zjawił się ten, którego już dawno przestała wypatrywać.

Wracała z Alką od Ksychy. Brat zmęczony zabawą z bliźniakami, powłóczył nogami, ale wiedział, że ze starszą siostrą nie ma dyskusji.

Pod samą bramą pociągnął za spódnicę:

Alena! Tu, mnie!

Wzięła go na ręce, uśmiechając się na to zabawne żądanie.

Otworzyła furtkę, przeszła ścieżką i nagle stanęła. Na werandzie ktoś majstrował przy żarówce. Stał na stołku, kręcił coś przy lampie, która nie działała odkąd pamięta.

No! Hejże! zawołał, gdy żarówka rozbłysła, i zeskoczył ze stołka.

Dopiero wtedy zobaczył Alenkę i Alka w jej ramionach.

Córeczko…

Jan zrobił krok, potem drugi. Nie zważając na lekki gest Alenki, przytulił mocno i ją, i małego.

Moja dziecino…

Zdziwiona Alenka zobaczyła łzy w oczach mężczyzny.

Wybacz mi, córeczko! Przecież nic nie wiedziałem! To twój? skinął na Alka, który patrzył szeroko otwartymi oczami na nieznajomego gościa. Zaufasz dziadkowi? Chodź tu, pokaż się!

Wtedy Alenka otrzeźwiała, zrozumiała, kto przyjechał.

Nie mój syn! Syn… to, znaczy… brat mój, Alek…

Aaa! Jan przytulił chłopca, ten nawet nie myślał protestować, wręcz wtulił mu się w szyję.

Kłuje!

Oj zaraz się ogolę! Chodźcie do domu, komary was tu zeżrą! Ledwo się powstrzymałem!

Rzeka blisko, tato…

Pamiętam…

Babcia spojrzała na niego takim wzrokiem, że Alenka zrozumiała dorośli już wszystko wyjaśnili.

I co z tego, co kiedyś było między rodzicami, skoro teraz rodzina się powiększyła? To prezent, który trzeba przyjąć.

Patrzyła, jak Alek plącze się pod nogami ojca i nagle wiedziała teraz już tak będzie. Bo w domu wreszcie znalazł się mężczyzna. A to najważniejsze…

Potem się dowie, że jej list nie zgubił się na poczcie dotarł. Ale ojciec już nie mieszkał pod tym adresem. Jednak nowa lokatorka znalazła stary adres Janka i wysłała mu przekierowanie. Trwało to miesiące, zanim Jan odebrał kopertę akurat wrócił z morza.

Gdy dostałem ten list, wszystkie siły skierowałem tu! Myślałem, że jestem sam na tym świecie! Do mamy twojej też pisałem, chciałem odbudować rodzinę.

A ona?

Raz tylko odpisała. Napisała, że wyszła za mąż i prosiła, by nie pisać. Przestałem… Gdybym wiedział, co się tutaj działo! Wróciłbym choćby wpław! Boże, za co mi taka łaska? Nie zasłużyłem! Chcesz jechać ze mną? Mam mieszkanie w Gdyni. Wielkie, jasne! Z okna widać morze i takie zachody, że aż żyć się chce!

Tato, ja nie mogę.

Dlaczego?

Nie pojadę bez Alka i babci! Nie zostawię ich!

Kto powiedział, że bez nich? Mieszkanie wielkie dla wszystkich się miejsce znajdzie. Tobie trzeba do szkoły, Alenka! Babcia potrzyma Alka, a ty pójdziesz na studia.

Ale za co my będziemy żyć? Ledwo się utrzymujemy ojciec Alka nawet alimentów nie płaci, zniknął na dobre. Był tu raz, dziesięć minut, zobaczył, że syn cały, i odjechał. Nie interesuje się nami wcale!

Córko, ty mnie chcesz obrazić? Jan zmarszczył groźnie brwi Alenka aż się roześmiała, tak bardzo przypominał te Alka, kiedy się złościł. No co się śmiejesz? Co, ja nie utrzymam was? Ciebie, babci, chłopca? Zbierajcie się! Babcia zdrowa, już się zgodziła. Czekałyśmy tylko na ciebie. Zgoda jest?

Jest, tato. Jest…

I Alenka przytuli ojca, dziękując za dzień, w którym napisała ten list. Potem wyjadą razem nad dalekie polskie morze, które choć Bałtykiem zwane wcale nie będzie ciche.

I oby życie Alenki również nie było ciche, a burz i spokoju starczyłoby na trzy takie morza będzie wiedziała, że zawsze ma swoją przystań. Gdziekolwiek by nie była.

Gdzie zawsze pachnie domowym chlebem, którego nigdy nie nauczy się piec mimo starań babci.

I zawsze będzie tam czekał rozczochrany chłopak, witający ją już niskim, dorosłym głosem:

Cześć! Tata mówił, że przyjedziesz! Alenko, tęskniłem!

Ja też, mój kochany… Ja też…