Zielone Jabłuszko

Jabłuszko

Jesteś dokładnie taka jak twoja matka!

Jaka, babciu? Zosia niechcący stanęła w bojowej pozycji, po czym sama siebie zganiła. Przed kim ona się broni?

Swoja! Nikt nigdy nie mógł twojej mamy do niczego przekonać! A ty jesteś taka sama!

I co mam niby usłyszeć?

Mnie! Masz mnie słuchać! I szanować! Bo jestem starsza i lepiej wiem, jak jest na tym świecie! Zrozumiałaś?

Zosia patrzyła z niedowierzaniem na lekko rozczochraną, zaczerwienioną ze złości kobietę, która machała palcem tuż przy jej nosie.

No bardzo ciekawe! Czego ona właściwie się spodziewa? Przyszła nie pozbędziesz się!

Zosia poruszyła nieruchomo palcami, jakby czuła kredkę. Gdyby tak pozmieniać ten dzień! Dodać światła tu, odjąć cienia tam Bo ona nie lubi ciemności. Kłótni, wyzwisk, podniesionych głosów Mama nigdy nie rozmawiała z nią tak ostro. Powtarzała zawsze, że kulturalni ludzie potrafią słuchać i rozumieć.

No dobrze, Zośka, uszka otwarte i słuchamy uważnie jak króliczki! Wiesz, czemu króliczek musi dobrze słuchać? Bo lisek cicho, cichutko się skrada. A jak króliczek się zagapi i nie posłucha, to am! Lisek go zeżre!

Mama, nie! Mała Zosia zastygała, patrząc na mamę wielkimi oczami.

Właśnie, nie! Dlatego króliczek jest mądry słucha bacznie i biega szybciutko! Żaden lis go nie dogoni!

To było dawno temu. Zosia już prawie dorosła, a jednak wszystkie bajki i nauki mamy pamiętała jakby to było wczoraj.

To dziwne Kiedy była młodsza, myślała, że mama przesadza albo coś myli. A teraz dopiero widzi, jak bardzo miała rację!

Weźmy tę babcię. Zosia poznała ją dopiero rok temu. Mieszkała z mamą w niewielkim miasteczku nad Bałtykiem, chodziła do przedszkola, biła się z Marysią i Kamilą, potem się godziły i biegały po lody na mały deptak. Potem była szkoła, Tomek, pierwsze pocałunki o zachodzie słońca na plaży.

A mama była…

Zosia odruchowo ścisnęła duży koralik z podrabianego turkusu na bransoletce, którą wykonała jej mama.

Niby podróbka. Ale zobacz, jak ładnie się prezentuje! Wiesz, córeczko, czasem oryginał jest gorzki i trudny. I choćbyś nie wiem jak się starała, nie ucieszy cię i nie ogrzeje. A zamiennik może wcale nie być taki zły.

Ale jak to?

No popatrz! Czemu się ostatnio pokłóciłaś z Marysią?

Bo powiedziała, że jesteśmy biedne i że ty mi kupiłaś podrabiane adidasy, a nie markowe. Twierdzi, że ona wie na sto procent, bo buty powinny wyglądać inaczej.

No i ma rację, wiesz? Buty uszył ci wujek Marek, nikt nie mówił, że są oryginalne!

No tak…

Ale są ze skóry, są ładne i zrobione z sercem! Ty je lubisz?

Tak!

No właśnie! To po co się martwić? Ludzie wymyślili te etykietki, żeby poczuć się lepszymi. Rozumiesz? Ważne, by w środku nie być podróbką, a cała reszta komu potrzebne metki, a komu szczęście i spokój.

Zosia długo o tym myślała. Zdążyła umyć podłogę w swoim pokoju i jeszcze w maminy. W końcu zwlokła się do kuchni, gdzie mama mieszała morelowy dżem.

Mamo, to znaczy że Marysia nie jest moją przyjaciółką? Coś jest z nią nie tak? Niby mówi fajnie, a potem takie rzeczy… Przecież widziałam, że moje buty jej się podobały, tylko nie chciała się przyznać.

Skąd wiesz?

Kamila mi powiedziała. Marysia awanturę w domu zrobiła, żądając butów lepszych niż moje.

Oj Zośka Mama odłożyła trzepaczkę i przytuliła córkę. Nie przesadzaj. Marysia jest taka sama dziecinna, jak ty.

Ja już nie jestem dziecinna! Zosia zadarła głowę, z wściekłością w oczach.

Mama znała ten wzrok obrażała się na siebie samą.

Dla mnie jesteś jeszcze maleńka poprawiła delikatnie mama. I ty, i ona. Dla matki dzieci to zawsze dzieci. I co w tym złego? Mojej mamy już nie ma, a ja tak bym chciała znowu być mała i się poprzytulać Ale nie ma komu.

Mama przymknęła oczy i pocałowała Zosię w czubek głowy.

Oj, co to ja mówiłam! Wracając do Marysi: pamiętasz, jak cię przywlokła do domu, gdy z huśtawki spadłaś? Wystraszyła się o ciebie bardziej niż o siebie! A sama sobie też nogi zdarła, skacząc za tobą. Pamiętasz, jak w szpitalu lekarz żartem zaproponował jej zastrzyk, żeby się uspokoiła?

No tak

Albo jak ci swoje nowe flamastry przyniosła? Bo chorowałaś, nie pozwoliłam jej do ciebie przychodzić, to dała ci je, żebyś jej rysunek narysowała. Pamiętasz?

Pamiętam

No właśnie! A ty się butów czepiasz. Głupotki. Zobaczysz, kiedyś zrozumiesz, jak to wszystko jest mało ważne. Nie pogub tego, co masz.

Marysia już była u mnie.

Po co?

Pogodzić się. Prosiła o wybaczenie.

A ty?

Powiedziałam jej, że nie chcę się z nią widzieć i wcale nie jesteśmy biedne!

Byłaś bardzo zła?

Oj, strasznie!

A teraz?

Dalej jestem, ale już mniej

To poczekaj, aż ci zupełnie przejdzie, dopiero wtedy się pogódź. Bo jak wymusisz, to i tak nie wybaczysz i tylko się jeszcze pokłócicie.

Tak bardzo Zosi teraz brakowało mamy Mama wiedziałaby, jak postąpić i co powiedzieć. Zwłaszcza teraz! Kiedy babcia jest na miejscu…

Babcia pojawiła się jak spad z nieba.

Zosia nie wiedziała, że mama od jakiegoś czasu źle się czuje, ani że skontaktowała się z byłą teściową i poprosiła ją o przyjazd.

No dzień dobry, Anno! Nie sądziłam, że się jeszcze zobaczymy! barczysta, spocona od upału kobieta zamknęła furtkę i oparła się o nią, łapiąc oddech. Upał nie do zniesienia! Jak ja to tu wytrzymam, to nie wiem!

Dzień dobry, pani Stanisławo! Mama Zosi odezwała się tonem, który Zosię zaskoczył.

To jest Zosia? Stanisława przyjrzała się wnuczce podejrzliwie. Kompletnie niepodobna! Na pewno to córka Szymona?

Pani się zupełnie nie zmieniła!

W głosie mamy pojawił się śmiech, więc Zosia trochę się uspokoiła. Skoro mama się śmieje to chyba nie najgorzej.

Babcia nie przypadła jej do gustu. Hałaśliwa, nerwowa, niecierpliwa. W mieszkaniu od razu zrobił się rwetes i zamieszanie.

Bałagan jak dawniej! Trudno tu posprzątać, Anka?! Masz dziecko! I to dziewczynkę! Powinna się tego uczyć! Mąż ją z domu wyrzuci za taki bajzel! I dobrze zrobi!

Zosia nie mogła pojąć, dlaczego mama tylko uśmiecha się pod nosem, nie protestuje, obserwuje jak babcia szaleje po domu, ustawiając wszystko pod siebie, nic nie komentuje i nie przeszkadza.

Kot, z natury zuchwały, uciekł pod szafę jakby pierwszy raz w życiu widział mop, a Pimpek, pies podarowany Zosi przez wujka Marka, uciekł do ogrodu i położył się w cieniu altanki, strzelając groźne pomruki za każdym razem, gdy głos pani Stanisławy niósł się przez dom.

O! Jedyne rozumne stworzenie tutaj to pies! Wie, że nie ma co siedzieć w środku! Zwierzętom nie miejsce w domu!

Słysząc to i widząc, jak babcia chwyta za szczotkę, koty rozpierzchły się po ogrodzie dla bezpieczeństwa.

Wtedy pierwszy raz Zosia postawiła się babci. Złapała swego ulubieńca Fafika, i ostentacyjnie przemaszerowała z nim pod pachą do swego pokoju.

A to jeszcze co?! Zofia! ryknęła Stanisława, aż Pimpek w ogrodzie szczeknął z oburzenia.

Już wyjaśniam! Zosia spojrzała leniwym wzrokiem na babcię. Koty zostają w domu. Pimpek też. Byli tu zanim pani się zjawiła. Skoro mowa o porządku, to stosujmy się do domowych zasad. Jesteście u NAS w gościach, nie odwrotnie. U siebie możecie urządzać co chcecie.

Zosiu! Mama aż zaniemówiła. Nigdy nie słyszała, by jej córka w taki sposób odzywała się do dorosłych.

Ku jej zdumieniu babcia wcale się nie obraziła. Zmrużyła oczy, uśmiechnęła się pod nosem i powiedziała:

Jednak swoje geny masz! Dobra sztuka! Jabłuszko nie pada daleko od jabłoni… Anka! Mogłabyś lepiej wychować wnuczkę!

Od tamtego czasu koty miały święty spokój. Stanisława tylko je odsuwała nogą, jak wlazły jej pod ścierę, ale z domu nie goniła.

Ale wszystkim było nie do żartów. Wydarzenia potoczyły się bardzo szybko. Zosia spoglądała smutno na starą kukułkę stojącą na komodzie i chciała zatrzymać czas.

Dlaczego to cholerne życie się tak spieszy?! Mama taka młoda! Potrzebna Zosi!

Czasu nie da się zatrzymać. Tykał i odliczał bez litości.

Lekarze, leki, szpital…

Mama odeszła wczesnym, wiosennym świtem.

Jeszcze wczoraj Zosia pierwszy raz po zimie otworzyła szeroko okno, a morska bryza wpadła do środka. Mamusiu, twoja wiśnia niedługo zakwitnie! Już niedługo!

Postaram się to, Zosiu, zobaczyć Tak bardzo bym chciała

Gdy dowiedziała się, że mama nie żyje, Zosia w złości połamała gałązkę, która zawsze pchała się do mamowego okna. Po co ona teraz?

Stanisława nie cackała się z Zosią. Ścisnęła ją w żelaznych objęciach, wyciągnęła z kieszeni chustkę wielkości ścierki i rozkazała:

Płacz! Krzycz! Głośno! Oddaj mi wszystko, co masz w środku! Nie potrzebujesz tego w sobie! Nic nie mogłaś zrobić Każdy ma swój czas

Skąd ona to wiedziała? Tak, Zosię dręczyło poczucie winy. Mama harowała ponad siły, mało odpoczywała Wszystko przez nią, przez córkę Chciała, żeby Zosia poszła na studia, coś miała z życia

A Zosia? Chodziła na spacery z Tomkiem i dziewczynami, zamiast ślęczeć nad książkami i sztalugą. Zaniedbała szkołę, ledwo na trójki ciągnęła, a do matury coraz bliżej. Ocknęła się za późno, nawet nie zdążyła mamie powiedzieć, że się wzięła za naukę. Nie chciała jej stressować…

List, który mama zostawiła córce, Stanisława wręczyła Zosi w czterdziesty dzień po pogrzebie.

No masz, teraz możesz przeczytać. Matka zostawiła ci parę słów na drogę.

Czemu koperta otwarta? Zosia obracała w palcach zwykłą białą kopertę, bez znaczka, zaadresowaną: Dla Zosi.

Za kogo mnie masz? Mogę ci nie leżeć, a swoje i tak wiem, ale cudzych listów nie czytam! Weź, czytaj i nie marudź! Ja mam do sprzątania! Będziesz chciała, dołącz potem!

Obraziła się… Zosia od razu zorientowała się, gdy babcia poszła do kuchni i zamaszyście zamknęła za sobą drzwi. Bez kłótni, bez słowa. Tylko jakaś łezka w oku i ścierka w ręku.

Zosia podeszła, przytuliła się do framugi. Jeszcze widniały na niej kreski zapisany wzrost, który mama notowała co roku.

O, jak Zosieńka podrosła! Ale duża!

Głos mamy rozległ się tak wyraźnie, że Zosia aż odskoczyła.

Duża… Jasne! Byłaby duża byłaby mądrzejsza! Mama nie byłaby dumna z tej jej pyskatki.

Zosia zamknęła się w swoim pokoju, usiadła na dywanie, kopertę położyła na kolanach. Trudno Tyle chciałaby mamie powiedzieć. Tyle nie usłyszała…

Koperta spuchnięta od kartek, w linie, wyjętych z zeszytu. Przytuliła do siebie Fafika i wyciągnęła kartki.

Zosiula! Przestań natychmiast płakać! Jesteś silna! Po co te łzy? Świat jest piękny, a w nim tyle dobrego! Ciesz się tym, nie marnuj czasu na rozpaczanie. Powiesz pewnie, że miałyśmy tak mało czasu razem. Ja ci mówię miałyśmy go mnóstwo! Nie masz pojęcia, ile nam było dane! Ale co ja gadam Ty jeszcze tego nie rozumiesz. Opowiem ci po kolei, masz do tego prawo. To twoja historia.

Od czego zacząć od poznania twojego taty. Był cudowny! Gdy pierwszy raz go ujrzałam, od razu się zakochałam. Moje koleżanki pukały się w głowę: 'Jak ty możesz! On rudy!’ Nie doceniały, jaka to uroda! Słońce! I ciepły Jesteś podobna do niego, może i nie z wyglądu, ale duszą. Z taty masz piegi, oczy i nos. Wszystko inne moje. Po twoich urodzinach przeglądał cię z każdej strony i marzył, że będziesz miała kręcone włosy po babci, jego mamie, Stanisławie.

Zośka, ona jest naprawdę dobra! Nie bierz do siebie jej wybuchowości. Zawsze była jestrości, konkretna, szorstka, ale dobra i lojalna.

Zapytasz pewno czemu nie znałaś jej tyle lat? To moja wina. Młoda byłam i głupia. Nie umiałam jej zrozumieć, docenić.

Przepraszam cię.

Strasznie się pokłóciłyśmy, gdy byłaś mała. Z twoim tatą żyliśmy zgodnie aż do dnia, kiedy odnalazł inną miłość… Tak czasem bywa.

Nie dlatego, że przestał mnie kochać czy ty mu nie byłaś potrzebna. Po prostu spotkał tę, która była jego wszechświatem…

Zapytałabyś a co z nami? Co z naszą rodziną? Tak bywa. Była i nie ma. Ja zawsze kochałam go bardziej On był świetnym ojcem, mieszkał ze mną dla ciebie, gdy uczucie dawno wygasło. Spotkał tamtą kobietę i już nie umiał dalej udawać.

Dziś już to rozumiem, wtedy świat mi się zawalił. A Stanisława przyjechała, by przemówić młodemu do rozumu. Chciała nas pozlepiać rodzina najważniejsza!

Ale zaczęła od swojego ulubionego: 'Gdzie porządek?!’ I wtedy puściły mi nerwy. Mówiłyśmy sobie okropne rzeczy. Krzyczała na mnie, ja odpyskowywałam. W końcu palnęłam, że ty to wcale nie jej wnuczka…

Panie Boże, jak ja mogłam być taka głupia! Błąd zrobić łatwo, tylko trudno się potem przyznać…

Byłam na podtrzymaniu ciąży, groził ci zły początek, a ona rzuciła wszystko, przyjechała i miesiąc pilnowała, żeby wszystko było dobrze. Parowała kotlety, robiła rewolucję w mojej kawalerce potem jeszcze przez rok rzeczy szukałam… Pojechała dopiero, jak była pewna, że jesteśmy bezpieczne.

Nie wiedziałam wtedy, że próbowała rozmawiać z tamtą kobietą. Miotała się, na końcu prawie ją przeklęła, zarzekając się, że nigdy jej nie zaakceptuje. A potem zaakceptowała. I dzieci, co się tam urodziły, kochała tak samo. Tak, Zośka, masz brata i siostrę. Babcia, jeśli będziesz chciała, ci ich przedstawi. Rozmawiałyśmy o tym. Źle być samej. Im więcej wokół ciebie bliskich, tym lepiej. Mnie będzie spokojniej, zrozumiesz?

Pomyśl o tym.

A teraz, co dalej. Zośka, ucz się! Tak chcę, żebyś miała wybór! Proszę cię tylko o jedno: wybierz sama! Nie daj się popychać! Masz talent, dziewczyno! Nie każdy go ma. Maluj! Jeżeli los dał ci dar korzystaj! Nie będzie łatwo, ale poprosiłam Stanisławę o pomoc. Mam odłożone trochę pieniędzy. Mało, większość poszła na leczenie, ale powinno starczyć na rok, dwa. Później poradzisz sobie sama. Już byłaś sprytna, zarabiałaś na torbach i obrazkach. W Trójmieście albo Warszawie sprzedasz szybciej. Nie porzucaj marzenia! Może kiedyś, w jakiejś galerii, zrobisz własny wernisaż. I będę się cieszyć z tobą nawet stamtąd.

Kocham cię! Będę się bała o ciebie, ale wiem, dasz radę. Jesteś silna i mądra!

Wytrzyj łzy, mówiłam!

Mama.

Zosia odłożyła list i długo siedziała skulona, próbując pozbierać się po płaczu. Mama kazała nie płakać!

Fafik dawno już spał zwinięty na dywanie, a Zosia wciąż siedziała, nie mając pojęcia, co dalej.

Odpowiedź przyszła wraz z babcią Stanisławą, która w końcu zajrzała do pokoju, pstryknęła światło i rzekła:

Wstawaj! Koniec smucenia! Chodź na herbatę, pogadamy. Płakać to nie sztuka, trzeba działać!

Kiedy Zosia przyznała się babci, że chce zostać malarką, babcia podniosła krzyk, że lepiej zostać księgową: i syto, i pieniądz na miejscu. Ale Zosia w ogóle się tym nie przejęła.

To wtedy Stanisława powiedziała: „Jesteś uparta jak osioł i przypominasz matkę latami nie przyznawała się do własnych błędów”.

Latami cicho siedziałyście! A ja się do was dobić nie mogłam! Wszystkie możliwe urzędy przeszukałam! Skąd miałam wiedzieć, że mama ci zmieniła imię i nazwisko? Przecież mogła zostać Nowak, a wymyśliła coś zupełnie innego! Jak jej się udało?

Wujek Marek pomógł.

Jeszcze się z nim policzę! Przez niego straciłam wnuczkę! Oj, dostanie od mnie, i niech nie liczy na litość!

Nie trzeba! Jest porządny, nam tyle lat pomagał! Mówił mamie, żeby za niego wyszła.

A ona?

Nie chciała. Kochała tatę do końca. Ja nie znałam historii, bo bym ją przekonała!

No popatrz, jaka tragedia życiowa! sapnęła babcia i postawiła przed Zosią talerz. Jedz! I przemyśl, co powiedziałam! Co to za fach: artysta?! Księgowa to przyszłość!

Babciu, przy obcych…

I co z tego? Najpierw naucz się liczyć cudze, później będziesz liczyć swoje!

Nie, to nie dla mnie! Rozumiesz?

Skąd miałabym?!

Nie chcę ci sprawiać kłopotu, ale będę robić, co kocham! Mama mówiła, że dała ci na mnie pieniądze? Za miesiąc kończę 18. Oddasz mi, jadę do miasta. Już nie będę balastem!

Stanisława zaniemówiła, już podnosiła groźny palec, ale po chwili zamiast awantury zwinęła dłoń w makarona znak, co oznacza: Luzuj.

No! Jadę z tobą! I dopilnuję, żeby z ciebie był porządny artysta! Mamie obiecałam, nie opuszczę cię! I żadnych dyskusji!

Stanisława krzątała się wokół, przysunęła talerz, warknęła:

Jedz, ile razy mam mówić?! Stygnie wszystko!

Kilka lat później, w małej prywatnej galerii w Warszawie, po salach będzie biegać dziwna grupka.

Rudowłosa, rozczochrana, przysadzista kobieta, wysoki okularnik Gieniu i Zosia, z rocznym synkiem na ręku.

No i co? zapyta, chociaż setny raz przyrzeka sobie poczekać, aż usłyszy od tej najważniejszej ostateczny werdykt.

Stanisława mruknie, zerknie na wnuczkę, zabierze jej małego, otrze mu nos, przełoży go na ramię i dopiero wtedy westchnie z uznaniem:

No dobrze! I ramki ładne, i w ogóle! Ale farby, dziecko, jak zwykle zmarnowane, nie daj Bóg! Może trochę mniejsze obrazy, co? I posprzątaj w pracowni, rano tam byłam! Bajzel taki, że sam diabeł by się pogubił! Gieniu! zwróci się do okularnika. Gdzie patrzysz?

Ale co jest nie tak, pani Stanisławo?

Worki pod oczami ma jak studzienki! Nie śpi! Ja biorę dzisiaj Franka! A wy śpijcie, odpocznijcie i przyjedźcie po weekendzie! Jasne?! No to idziemy, prawda, maluszku?

I przechodząc obok Zosi, Stanisława na chwilę się zatrzyma, pogłaszcze ją po policzku i szepnie:

Mama byłaby z ciebie bardzo dumna, dziewczyno! Ja też! Wiesz o tym, prawda? Moje jabłuszkoZosia się uśmiechnęła. Poczuła, jak wewnątrz niej rozlewa się ciepło inne niż duma z wystawy, głębsze niż wszystkie medale w szkole i pochwały od nauczycieli. To był dotyk, w którym czuła matkę, babcię, całą swoją poplątaną, hałaśliwą rodzinę. W policzku, który jeszcze parę lat wcześniej piekł z bezsilności, dziś poczuła spokój.

Za oknem padał wiosenny deszcz. Zosia patrzyła, jak krople stukają o szyby galerii, a mały Franek przygląda się nieśmiało obywatelom Warszawy, tuląc się do Stanisławy. Miasto pachniało świeżością, a w głowie Zosi zadźwięczały słowa mamy: Nie bądź podróbką w środku. Maluj, co kochasz.

Przycisnęła dłoń do bransoletki, tej z turkusem od mamy trochę odpadały już paciorki, ale i tak była najcenniejsza. Obok rozległ się cichy głos Gienia:
Ukryłaś jabłonkę w tym pejzażu nad morzem, prawda? Taką, jak była pod waszym oknem

Zosia przytaknęła. I nagle wiedziała wszystko jest na swoim miejscu. Nikt nie musi być idealny, by kochać i być kochanym. Może babcia zawsze będzie poprawiać ramki, może Franek będzie kiedyś narzekał, że mama za dużo pracuje, ale miłość zawsze znajdzie drogę trochę pokrętną, trochę ciernistą, ale prawdziwą.

Za plecami Zosi rozbrzmiał jeszcze jeden głos:

Zosieńka, pilnuj tego jabłuszka, żeby nie spadło za daleko, bo wtedy motyle już do niego nie siądą! To szepnęła w wyobraźni mama.

Machnęła głową, łapiąc babcię i synka za ręce.

Chodźcie, pójdziemy się pochwalić naszym życiem na najlepsze lody w mieście powiedziała z uśmiechem.

I tak razem, całą trochę poplątaną, a jednak zupełnie nadzwyczajną rodzinką, wyszli w ciepły majowy deszcz. Za nimi, w galerii, zostały obrazy, w których odbijało się słońce, morze, jabłonka i wszystkie opowieści świata, które Zosia zamierzała jeszcze opowiedzieć.