Rodzinna Klejnotowa Pamiątka

14 marca

Nie! Nie przekonuj mnie, mamo! I tak to zrobię!

Marysiu, po co ci to? Powiedz mi, po co ci to potrzebne?

Bo on wchodzi do sali minutę przede mną! Bo nie mogę patrzeć na siebie w lustrze! Bo nigdy nie ułożę sobie przez to normalnie życia! Ani męża, ani dzieci mieć nie będę! Mamo, nie rozumiesz?! Rozpłakałam się, rzucając szczotką w zdziwionego Felka.

Poduszka, którą właśnie z uporem szarpał pazurami, siedząc na łóżku, była ręcznie wyszyta przeze mnie na prezent dla babci. Ale od dawna rodzina była poróżniona i podarunku nigdy nie wysłałam. Różane wzory na aksamicie, mojego autorstwa, miały mnie pocieszać, ale czasem znosiły najazdy chytrego kota.

Felek, nasz domowy kocur, pojawił się u nas przeze mnie. Wzięłam go spod bloku sąsiedzkie łobuziaki już się nad nim znęcały. Gdy grzecznie spytałam, co robią, zignorowali mnie myśląc, że mogą zrobić wszystko. Ale mnie zlekceważyli! Mama uważała mnie za delikatną, wrażliwą artystkę. Tylko tata najbardziej wierzył w to, że karate i systematyczna praca to klucz do pewności siebie. Stąd czarny pas i stos pucharów, które tylko zawadzały przy sprzątaniu i doprowadzały mnie do rozpaczy nagrody nie pozwalała chować mama, bo budują pewność siebie.

Karate bardzo mi się przydało chłopcy uciekli, a ja zyskałam w domu mizerną kulkę z łysym ogonkiem, który wkrótce przemienił się w bujny koci ogon. Felek pewny był, że ja jestem jego własnością, więc można żyć na luzie, czasem dając mi się podrapać za uchem i odwzajemniając moją opiekę.

Gdy Felek do nas trafił, wracałam z Akademii Muzycznej zła i rozbita po nieudanej próbie. Palce, posłuszne zwykle na pianinie, nagle odmawiały posłuszeństwa na widok kolegi z roku Szymona.

Szymona znałam niemal od zawsze. Razem chodziliśmy do jednej podstawówki i potem do szkoły muzycznej. Spotkałam go po kilkumiesięcznej przerwie wyjechał do rodziny i podczas pierwszego spotkania on objął mnie lekko, jak dawniej, opowiadając coś głośno grupce znajomych. W jednej chwili umilkłam z nieznanego mi dotąd uczucia niemal niemożliwego szczęścia i zapragnęłam trwać w tym uścisku jak najdłużej. Kiedyś bym się wyrywała, może nawet dała mu kuksańca w ramię teraz nie miałam ochoty się wyrywać; chciałam czuć dużą, ciepłą dłoń na swoim ramieniu i upajać się tą chwilą.

Kiedy Szymon pognał do sali, rozwiewając nuty nowej sonaty, skarciłam się w myślach. Oj, głupia ty, Marysiu! Wymyślić coś takiego!

To nieopisywalne uczucie nie chciało już mnie opuszczać. Przestałam mieć kontrolę nad sobą, uciekając wzrokiem, gdy Szymon patrzył w moją stronę. To było jednocześnie piękne i bolesne. Chciałam wszystko wyjaśnić, powiedzieć, co czuję, ale bałam się straszliwie. Na samą myśl robiło mi się ciemno przed oczami, a palce traciły giętkość.

Cierpiałam bardzo.

Nie mogłam z tym zwierzyć się nikomu. Mama nie zrozumiałaby tak mi się wydawało. Nawet nie próbowałam. Rozmowa z mamą o pierwszej miłości była poza moim zasięgiem.

Nasze relacje były trudne bardzo się kochałyśmy, ale wiedziałyśmy, że obie mamy swoje charaktery. Potrzeba było samokontroli i powstrzymywania się od przykrych słów, ale nie zawsze to wychodziło. Kiedy emocje brały górę, zamykałam się cicho w swoim pokoju lub mama w swoim. Dom ogarniała cisza.

Kulturalne unicestwienie siebie nawzajem mawiała babcia przed wielką kłótnią w rodzinie. Fenomenalna głupota!

Przyznawałam jej rację, lecz nie potrafiłam tego zmienić. Odbudowywanie kruchego pokoju zawsze należało do mnie.

Wiedziałam, że mama bardzo mnie kocha aż do bólu. Dla Albiny Grygory nie było na świecie nic droższego ode mnie. Kochała tak mocno, że chciała zamknąć mnie pod kloszem i nie dopuszczać do mnie niczego złego.

Troska mamy sprawiła, że oprócz domu, lekcji i rodzinnych wyjazdów nie znałam świata. Nigdy nie jeździłam na kolonie, nie miałam koleżanek poza tymi od mamy. Dzieci jej przyjaciółek zupełnie mi nie odpowiadały Lila ciągle mi dogadywała, wymyślała śmieszne, lecz dotkliwe przezwiska, a Seweryn podczas pierwszego spotkania urwał głowę mojemu ukochanemu misiowi komentując tylko: Tak mu trzeba!

Nie rozumiałam dlaczego, ale od wtedy płakałam, gdy Seweryn przekraczał próg mojego pokoju.

Jaka szkoda, że dzieci nie przypadły sobie do gustu! żałowała gładka mama Seweryna, próbując mnie pocieszać przesadzoną serdecznością, której nie znosiłam.

Albina! Nie krzywdź Marysi! Babcia, przytulając mnie, strofowała mamę. Pozwól dziewczynie wybierać! Odbierzesz jej to, będzie się czuła gorsza przez całe życie!

Pani Mario, niech mnie pani nie męczy! Marysia to jeszcze dziecko! Jaki wybór?! Jestem za nią odpowiedzialna więc wybieram!

Pamiętaj, żeby nie przesadzić! Dziecko nie jest twoją własnością!

Dlaczego ten dialog tak zapadł mi w pamięć? Sama nie wiem. Ale zawsze, kiedy mama nalegała, powtarzałam jej: Nie jestem twoją własnością, mamo!

Taki tekst wyprowadzał ją z równowagi.

Przestań powtarzać cudze słowa! Trzeba mieć swój rozum!

Mam! odpowiadałam urażona i znowu zapadała cisza.

Z babcią musiałam zerwać kontakt po wielkiej rodzinnej awanturze. Kto miał rację nie chcę dziś roztrząsać. Wszyscy byli winni! Babcia, która w złości rzuciła mamie w twarz gorzkie: Trzeba było myśleć o sobie i innych! oraz mama, którą w czasie drugiej ciąży opętały lęki i fochy, by później obwiniać cały świat o utratę dziecka.

Ojciec próbował łagodzić spory, ale poddał się, gdy stwierdził, że dwóch upartych kobiet nie przekona.

Długo tęskniłam za babcią, ale nie chciałam sprzeciwiać się mamie ta po traumie jeszcze bardziej trzymała się mnie. Byłam jej całym światem.

Babcia była osobą, której mogłabym powierzyć największy sekret. Ale już jej nie było. Sprzedała mieszkanie, kupiła dom pod Szczecinem i wyjechała.

Tak będzie lepiej, synu. Wszyscy odetchniecie powiedziała tacie przez telefon. Od tej pory tata dwa razy do roku jeździł do babci, a mama nie protestowała, ale mnie nie pozwalała zabrać.

Nie chcę, by stawiała cię przeciwko mnie! mówiła.

Nie odpowiadał mi ten układ, ale kochałam oboje i chciałam im ułatwić życie. Zdjęcie babci trzymałam w ulubionej książce i czasem oglądałam je, gdy mama nie widziała.

Fotograf zrobił cudowny portret; patrząc na niego, moja rodowa ozdoba, czyli nos, wydawał się mniejszy niż w rzeczywistości i płakałam, patrząc na odbicie w lustrze.

Nasz sławny, rzymski nos śmieszny i oburzająco piękny.

Z tych wszystkich określeń pozostawiałam sobie w duchu tylko wybitny. Pięknego w swoim nosie nie znajdowałam.

Ale masz wielki nos! Lilka, której nie widziałam dobre dziesięć lat, wykrzyknęła radośnie, wyciągając rękę, by dotknąć mojego nosa. Przepraszam! Ale to zabawne! Żywy Pinokio! Jak ty się z kimś całujesz? Ojej! Co?! Naprawdę jeszcze nie?! Marysia, w twoim wieku nie mieć chłopaka? Przeszłość!

Nie wiem, jak się powstrzymałam, by nie wyrwać jej z głowy połowy tych starannie układanych loków.

Jaką ona była dla mnie przyjaciółką? Nawet znajomą nie. Od pięciu lat mieszkała z rodzicami w Hiszpanii, do Polski przyjeżdżała tylko na święta. Ta wizyta została zorganizowana przez mamę, mimo moich protestów.

Córciu, tak nie wolno! Tyle lat się nie widziałyście!

I mogłybyśmy jeszcze tyle! Po co, mamo?

Marysia! Tak trzeba!

Komu trzeba?

Tobie! Kiedyś mi podziękujesz.

W myślach dziękowałam mamie za to spotkanie w najbardziej kulturalnych słowach, jakie potrafiłam wymyślić. Jednak decyzja, którą podjęłam zaraz po rozmowie z Lilką, była najpoważniejsza w moim życiu.

Zrobię operację plastyczną!

Nie! Albina spojrzała na mnie przerażona. Nie pozwolę! Po co ci to?

Nie przekonasz mnie, mamo. Ojciec się zgodził. Postanowiłam!

Nie zrobisz tego szepnęła tak cicho, że ledwie ją usłyszałam.

Potem mama zamknęła się u siebie i płakała. Dopiero późnym wieczorem, szukając pomocy, poprosiła tatę o kontakt do babci.

Następnego dnia leciałam do babci na Pomorze.

Mama odprowadziła mnie na lotnisko i na pożegnanie szepnęła:

W życiu robimy tyle głupot, córeczko! Tak wiele tracimy tam, gdzie moglibyśmy znaleźć szczęście Nie powtarzaj moich błędów! Pamiętaj kocham cię bardziej niż siebie i cały świat!

Nic, tylko kiwnęłam głową i przytuliłam ją mocno przed wejściem na pokład. Teraz najważniejsza była rozmowa z babcią.

Babcia powitała mnie tak serdecznie, że dopiero po dwóch dniach ochłonęłyśmy na tyle, by rozmawiać normalnie.

Marysiu, co się stało, że twoja mama dojrzała do tego, by myśleć jak prawdziwa kobieta?

Nie wiem. Chyba przez to, że postanowiłam odciąć sobie nos.

A po co? Wyglądasz pięknie! Trochę pudru nie zaszkodzi, ale to już szczegóły.

Babciu! I ty też? Przecież wyglądam jak Pinokio!

Kto ci takich bzdur nagadał?

Znaleźli się

Przegryzłam wargę, żeby nie rozpłakać się wspominając śliczną, zadbaną Lilkę. Ona nigdy nie będzie miała problemów z facetami będą za nią biegać, a ona wybierze, kogo tylko zechce.

Wiesz, kto otwarcie komentuje wygląd innych w pogardliwym tonie? Babcia spojrzała mi w oczy. Nikt ważny. Ludzie z niewielką wyobraźnią. Nie ma ideałów! Pokaż mi kobietę zadowoloną z każdej części swojej urody, a wtedy zamkną Księgę rekordów Guinnessa!

Może powinnam się zgłosić? Na największy nos? Nikt mnie nie przebije!

Poczekaj! Babcia podniosła się z fotela i poszła do pokoju obok.

Wróciła z grubym albumem w aksamitnej oprawie.

Zobacz!

Co to?

To ci, którym rodowy nos nie przeszkodził w szczęściu, dziecko. Twoi przodkowie. Nie wszyscy wielu zdjęć nie ma. Brakuje tu krewnych, którzy zginęli podczas wojny w Łodzi. Jednej z nich udało się uratować córkę dała sąsiadce całą biżuterię i ta ukryła dziecko. Ocalona, ciocia Fela, została potem wybitną lekarką! Zawsze pytała o specjalną maskę do operacji, żeby nos nie przeszkadzał. To ona spójrz!

Wysoka kobieta z kapeluszem, śmiejąca się nad brzegiem morza, obok niej przystojny mężczyzna.

To wujek Michał?

Tak. Fela była z nim bardzo szczęśliwa. Chorował dwa lata, ona zrezygnowała z pracy, by być przy nim każdą sekundę, dokarmiała go, była wdzięczna za każdy dzień. Po jego śmierci długo nie przeżyła nie mogła się pogodzić

Co za los

Ale wszystkie kobiety z naszej rodziny były szczęśliwe kochały, miały dzieci, wnuki. Nosiliśmy nazwisko mimo małżeństw, by zachować pamięć po przodkach. Nos dostaliśmy po dziadkach pieszczochach rodu. Nikomu z kobiet nie przeszkodził.

Babcia wyjęła z szuflady komody małe pudełeczko.

Czas. Masz, Marysiu. To prezent od Feli. Wszystkie kobiety w rodzie dostały po rodzinnej pamiątce.

Kolczyki, które ujrzałam w pudełku, były tak piękne, że aż zabrakło mi słów. Palce drżały, jak wtedy, gdy patrzyłam na Szymona.

To lilia? zapytałam.

Tak. Twórcą był nasz przodek, znany złotnik. Kochał naturę, oddał to w swoich dziełach.

To prawdziwa rodzinna biżuteria!

Jak twój nos, kochanie! Wyobraź sobie, że nazwę kolczyki staromodne i przetopię na nową modłę? Bez historii, bez duszy?

Kurczowo ścisnęłam pudełko:

To byłoby straszne!

Więc nie obrażaj Boga, mówiąc, że coś w tobie nie jest takie, jak należy. W tobie wszystko jest dokładnie takie, jak trzeba. A teraz: opowiedz mi o tym chłopaku, który tak zamieszał ci w sercu. Kim jest?

Babciu! Skąd wiesz?! Zarumieniłam się, spuszczając wzrok.

Wielka tajemnica roześmiała się babcia. Myślisz, że nie byłam młoda?

Gadałyśmy aż do nocy. Mogłam wreszcie odetchnąć i zacząć myśleć, przygotować się do konkursu, nie bojąc się już własnych uczuć. Miałam komu się zwierzyć.

Rano zastałam babcię przy walizce.

A ty dokąd?

Czas naprawiać błędy, Marysiu. Największym moim było pozwolić, by więzi rodzinne się rozpadły. Muszę porozmawiać z twoją mamą.

Z taką determinacją szykowała się na spotkanie, że tylko pomagałam jej się pakować i zamówiłam taksówkę na dworzec.

Wieczorem, leżąc w pokoju z Felkiem, nasłuchiwałam cichych głosów z kuchni. Chciałam pójść, usiąść z nimi, wziąć obie za ręce i zapytać, czy się pogodziły Ale wiedziałam, że trzeba pozwolić dojrzewać temu kruchutkiemu pojednaniu. Bo złamać łatwo, a odbudować to praca godna jubilera.

Rok później, gdy visażystka kończyła makijaż, a mama poprawiała mi welon i przypinała mi w ucho kolczyk z lilią, spojrzała na mnie z uśmiechem i powiedziała:

Gotowa?

Tylko jeszcze lekko przypudruję naszą rodzinną ozdobę uśmiechnęłam się do lustra.

Patrząc na siebie, pomyślałam o tym, jak zapytałam kiedyś Szymona, czy wszystko mu w moim wyglądzie odpowiada.

Jesteś idealna, Marysiu! odpowiedział, z autentycznym zdziwieniem.

Uśmiechnęłam się, przymykając oczy ze szczęścia.

Lekki uśmiech, błysk pod drżącymi rzęsami, delikatne ramiona oplatające szyję rozczochranego, wysokiego muzyka, który właśnie wygrał międzynarodowy konkurs.

Tak po prostu, kochanie. Tak po prostuA potem poukładały się nasze twarze w odbiciach dużego lustra w holu mama, babcia i ja, blond loki splątane z siwizną i moją gęstą, ciemną grzywką. I wszystkie trzy ten sam, wybitny profil. Popatrzyłyśmy na siebie i przez łzy, i przez śmiech jakbyśmy dopiero teraz zobaczyły w sobie swoje własne nieidealne, piękne szczęście.

Za oknem czekał świat pełen ryzykownych decyzji, błędów, cudzych opinii i własnych zwycięstw. Gotowa byłam wyjść mu naprzeciw, już bez kryjówki za zasłoną wstydu, tylko z dumą, z kolczykiem w uchu i z sercem, które przestało się bać. Niosłam w sobie opowieść, która była starsza niż ja sama, i miłość, która choć czasem potrafiła ranić prowadziła mnie zawsze do domu.

A Felek, wyczuwając chwilę wzruszenia, rozpoczął koncert mruczenia pod stołem, jakby chciał dołożyć swój głos do tej naszej rodzinnej melodii. Wtedy zrozumiałam, że nie trzeba niczego zmieniać, żeby znaleźć swoje miejsce wystarczy być. I pozwolić życiu się wydarzać.

Tego dnia, stojąc przed drzwiami, by wyjść na spotkanie z przyszłością, powiedziałam cicho do siebie dziękuję. Za wszystko. I pierwszy raz uśmiechnęłam się do swojego odbicia naprawdę szczerze, takim uśmiechem, jaki mają tylko ci, którzy już wiedzą, kim są.