Odpowiedź bez błędów

Polu, jesteś już gotowa? Spóźnię się do szkoły! zawołałem przez otwarte drzwi, wieszając ostatnią czystą koszulę Kuby na sznurek na naszym balkonie. Ten balkon, stary, bez szyb i z łuszczącą się farbą na ścianach, był moim ulubionym miejscem w domu.

Podszedłem do balustrady i, jak zwykle, zapatrzyłem się na panoramę. Siódme piętro dawało niesamowity widok na Wisłę i zielone dzielnice Warszawy. Świt już dawno rozświetlił wszystko jasnym, wiosennym słońcem. Przymrużyłem oczy i mocno ścisnąłem metalową poręcz. Właśnie tak wygląda życie! Jasne, piękne, takie, które ma się jeszcze całe przed sobą i które aż razi w oczy! Tak samo czułem się ja. Wierzyłem, że wszystko się uda, tylko muszę ogarnąć bieżące sprawy i zająć się resztą.

Na chwilę słońce przesłonił cień chmury. Ocknąłem się nagle, z tego zamyślenia. Rzeczywistość wróciła szybko i była taka prozaiczna. Tak bywa najpierw marzenia, a potem zderzenie z codziennością. Chociaż jak to mówiła Ewa? Rzeczywistość to my sami kształtujemy? Że wszystko zależy od nas? Może miała rację. W końcu skończyła uniwersytet, zawsze wiedziała, co powiedzieć. Uspokajała, że jak będę chciał, to też mogę studiować. Tylko czy ja chcę? Tyle jest spraw do rozważenia ojciec sam sobie nie radzi, młodsi jeszcze mali, pieniędzy dramatycznie brak. Ktoś musi pracować. W moim przypadku wybór właściwie jest oczywisty studia mogą poczekać, trzeba pomóc tacie.

Spojrzałem na zegarek, który dostałem od taty w drugiej klasie, i aż się zachłysnąłem. Spóźnimy się! Chwyciłem pustą miednicę i wszedłem do środka.

Mała Pola spała słodko, podkładając drobną rączkę pod policzek. Zapatrzyłem się na nią jaka ona piękna! Długie rzęsy sięgały policzków, jasne loczki rozsypane po poduszce. Jest z nimi sporo zachodu, ale ścinać ich nigdy nie chciałem. Trzeba dbać o to, co najpiękniejsze. Nasza mama kiedyś miała takie same loki. Skrzywiłem się na tę myśl. Nie lubiłem wracać do wspomnień o mamie. Dużo można wybaczyć, ale zdradę chyba nigdy. A ona nas porzuciła. Pola była tak mała, że już jej nie pamięta. Zamiast mamo wołała czasem Witek na placu zabaw, co było przyczyną wielu spojrzeń. Uśmiechnąłem się pod nosem, przypominając sobie, jak panie z piaskownicy zrobiły kiedyś aferę.

Do tego mieszkania przeprowadziliśmy się po śmierci babci. Tata odziedziczył po niej większe, czteropokojowe mieszkanie. We wcześniejszym, ciasnym M2 w Pradze Północ, nie mieściliśmy się już zupełnie.

Babcia była dla mnie osobą trudną. Profesor uniwersytetu, nie rozmawiała z sąsiadami, uważała ich za prostych ludzi. Kiedy byłem młodszy, niewiele rozumiałem, potem starałem się jak najrzadziej u niej bywać. Nie podobał mi się sposób, w jaki traktowała innych. Oczywiście pomagałem jej, ale starałem się nie odzywać krzątałem się po domu, zmywałem podłogi, wykonywałem polecania i wychodziłem.

Jesteś taka, jak twoja matka. Nic z ciebie nie wyrośnie, chyba że odkryjesz w sobie nasze geny. Ale z twoim ojcem raczej natura już odpoczywała Jedynie wiedza może cię uratować! Ucz się, bo skończysz jak twoja matka.

Nie odpowiadałem. Cóż powiedzieć? Sprzeciw babci był bezcelowy. Ojciec nigdy mnie nie karcił, gdy babcia na mnie narzekała, ale widząc, jak zamyka się w sobie na resztę dnia, wiedziałem, że to najgorsza kara. Dlatego nawet, gdy było mi źle, gryząc się w środku, po prostu pomagałem w domu i, nie żegnając się, uciekałem do siebie. Tylko raz wybuchłem i nawrzeszczałem na babcię. Później postanowiłem sobie, że już nigdy nie będę tego żałować.

Twój brat i siostra pewnie nawet nie są dziećmi twojego ojca. Nic mnie z nimi nie łączy! Nie chcę o nich słyszeć w moim domu, zrozumiałaś?

To i mnie nie będzie! krzyknąłem przez zęby, patrząc w oczy babci.

Co powiedziałeś? była tak zaskoczona, że aż złagodniała. Jeszcze sekundę wcześniej chciałem rozbić tę całą kolekcję porcelanowych figurek, które z musu odkurzałem. Nienawidziłem ich. Babcia zabroniła przyprowadzać rodzeństwo tylko ze względu na te porcelanowe bibeloty były dla niej cenniejsze niż my.

Już mnie nie zobaczysz! wybiegłem, zakładając szybko kurtkę, i pognałem do domu. Pola bawiła się w kojcu, a ja zdjąłem tylko buty i od razu podniosłem ją na ręce.

Jesteś moja! I Kuba też! Wszyscy jesteśmy rodziną, kto by co nie mówił! Do szczęścia wystarczy mi tylko tata i wy!

Tata wyglądał z łazienki, gdzie prał dziecięce ubrania, i spojrzał zaskoczony, gdy rozpłakałem się niemal na środku pokoju. Pola dotknęła mokrych policzków moich paluszkami i sama zaczęła płakać jeszcze głośniej. Kuba, który odrabiał lekcje w kuchni, wbiegł do pokoju.

O co chodzi?

Nie wiem

Kobiety! rzucił z przekąsem, po czym objął mnie i siostrę. Ryczenie na zawołanie. Chodźcie, zjemy kolację! Z tatą zrobiliśmy makaron.

Telefon od babci zadzwonił godzinę później. Delikatnie odstawiłem talerz do zlewu i zakręciłem wodę. Głos taty robił się najpierw zdziwiony, potem coraz bardziej rozdrażniony, a w końcu wybuchł gniewem. Zwinąłem się w kłębek na krześle w kuchni, by nie przeszkadzać. Zaraz będzie awantura, myślałem.

Ale tym razem się pomyliłem. Nie wydarzyło się nic. Tato wszedł tylko wieczorem do kuchni, objął mnie mocno i pocałował w czubek głowy.

Więcej nie musisz chodzić do babci.

Dlaczego?

Bo nikt nie ma prawa cię obrażać, nawet jeśli to rodzina.

Przytuliłem się wtedy do niego i odetchnąłem z ulgą. Koniec z tą ciężką atmosferą i wiecznymi pretensjami. Teraz będę mógł spokojnie pomagać w domu i rodzeństwu.

Babcię pochowaliśmy półtora roku później. Przez ostatnie dwa miesiące zacząłem z nią rozmawiać po tym, jak odwiedziłem ją z tatą w szpitalu. W tamtym wychudzonym, drobnym ciele starszej kobiety nie było już śladu po babci, którą pamiętałem z dzieciństwa. Została tylko ta niezmienna surowość w kontaktach z ludźmi. Kiedy widziałem, jak odzywa się do pielęgniarek, mocno chwyciłem dłoń taty.

Zostanę.

Synku

Tak trzeba, tato.

Pielęgniarki z ulgą oddychały, gdy wiedziały, że znalazł się pełnomocnik. Dzięki temu, że chodziłem do szkoły na popołudnia, mogłem wpadać rano i pomagać. Byłem pośrednikiem w rozmowach, więc babcia powściągała ton, a panie mogły zaopiekować się nią jak należy.

Jesteś wyjątkowy powiedziała mi kiedyś starsza pielęgniarka, obejmując mnie po ramieniu. Babcia była trudna Nie miej do niej żalu, synu. Niekochający człowiek nie potrafi dać szczęścia. Smutne to, ale prawdziwe.

Ostatniego dnia babcia była dziwnie spokojna. Patrzyła za okno, na pochmurne warszawskie niebo. Kończyłem wypracowanie, włożyłem zeszyt i długopis do plecaka i podniosłem się.

Czas na mnie.

Poczekaj odezwała się bardzo cicho. Przepraszam, dziecko. Za wszystko. Życie przeszło mi głupio Opiekuj się swoim ojcem

Skinąłem głową i miałem już wyjść, ale wróciłem jeszcze i pocałowałem ją w policzek.

Odpocznij. Wpadnę wieczorem.

Widziałem jeszcze, jak odwraca głowę i jakby ukradkiem ociera oczy. Wyszedłem do szkoły. Dojazd zajął mi prawie godzinę ledwo zdążyłem.

Babcia zmarła tego samego dnia. Przyjąłem wiadomość z kamienną twarzą, potem zabrałem młodszych i zamknąłem się z nimi w pokoju. Dla mnie była tylko problemem, dla taty matką. Wiedziałem, że długo będzie jeszcze po niej rozmyślał, w samotności płakał, a potem po prostu zrobi kolację jak zwykle.

Przeprowadzka była ciężka. Pola chorowała, Kuba miał swoje humory i nie chciał słuchać. Tata biegał między pracą a domem, a ja pakowałem nasze rzeczy do kartonów i modliłem się, żeby w nowym miejscu udało się zacząć od nowa. Do kogo się modliłem? Sam nie wiem miałem jednak nadzieję, że ktoś mnie słyszy.

W babcinym mieszkaniu w końcu mieliśmy trochę przestrzeni. Każdy próbował się odnaleźć, ale szybko łóżko Poli trafiło do mojego pokoju i tak każdej nocy przyłaziła do mnie, bo źle spała sama. Kuba nie wyłaził z kuchni, gdzie razem ze mną odrabialiśmy lekcje. Przy kuchennym stole rozlewaliśmy podręczniki i zeszyty, dyskutując przy gotowaniu obiadu.

Posól ziemniaki! wołał Kuba, a ja próbowałem rozwiązywać zadanie z fizyki. Nigdy nie lubiłem ścisłych przedmiotów, więc wolałem nie rozpraszać się gotowaniem.

Wik, zupa się gotuje, co dalej?

Zaraz, tylko skończę! odkładałem długopis i kroiłem warzywa.

Nie rozumiem tych liczb ujemnych, możesz mi pomóc? pytał zaraz.

Jasne, pokaż.

Pola siedziała za małym stoliczkiem i rysowała skoro my coś robimy, ona też niestrudzenie kreśliła kredkami.

Początki po przeprowadzce były ciężkie. Tata dużo pracował, dzieci zostały pod moją opieką. Z Kubą jeszcze się dogadałem, ale Pola często chorowała, więc nierzadko przepadały mi lekcje. Tak było, dopóki nie pojawiła się Ewa.

Ewę, sąsiadkę, poznałem przez przypadek pierwszego tygodnia po przeprowadzce, kiedy wyszedłem z Polą na plac zabaw. Ciepło, dużo dzieci i dorosłych matki, babcie, nianie. Pola chciała na huśtawkę, ale czekała kolejka.

Mamo! jej głosik przebił się przez hałas. Panie popatrzyły.

Mama? Serio? Ile on ma lat? Skandal…

Zaraz znalazła się życzliwa, która wygłosiła swoje i zaczęło się szemranie.

Było mi głupio, nie wiedziałem, jak uciec z Polą z tego chaosu.

Co tu się dzieje? rozległ się stanowczy głos, który przypomniał mi babcię. Kobiety natychmiast ucichły.

Cześć, Ewa!

Zgrabna, zadbana kobieta podeszła z synkiem na rękach.

Dobrze, że jesteś. Nowego sąsiada nie zaakceptowano.

Zmrużyła oczy gniewnie i zgarnęła torbę z ławki.

Jaki problem? spojrzała pytająco.

Stara, najgłośniejsza, zaczęła się rozkręcać.

Zobacz, Ewa, jak to wygląda! Chłopak dzieciak i już wychowuje dziecko! W twoich czasach to było nie do pomyślenia Ty mądra, wiesz, powiedz czy to w porządku? Czy nie powinien ktoś się tym zająć? Przecież chłopak powinien się uczyć, a nie dziecko niańczyć! Lepiej żeby szło do domu dziecka, jeśli nie ma opieki!

To już wszystko? Ewa spojrzała jej prosto w oczy. Ta speszyła się i zamilkła.

No, koncert skończony skwitowała Ewa. Przed następnym osądem proszę dobrze sprawdzić, o co chodzi. A ty, kim dla Poli jesteś?

Bratem.

W takim razie nie ma więcej pytań.

Kobiety pospiesznie wyszły z placu zabaw.

Jak masz na imię?

Witek, a to Pola.

Ewa jestem. Po prostu Ewa, nie żadna ciocia, proszę cię.

Z tego spotkania wyrosła później zupełnie niespodziewana przyjaźń. Kto by pomyślał, że nastolatek i kobieta przed trzydziestką zżyją się? Ale życie lubi płatać figle.

Szybko zrozumiałem, czemu Ewa miała taki autorytet. Była prawniczką, specjalistką od rodzinnych spraw. Każdy w bloku prędzej czy później przychodził do niej z problemem. Ewa potrafiła być dyskretna.

Wiesz, ile ja wiem o tych ludziach? śmiała się, pomagając ściągać firanki do prania. Ładne firanki, ale prać strasznie ciężko.

Ale czemu oni cię boją? dopytywałem, rolując materiał.

Każdy chce dobrze wypaść przed innymi, Witek. A kto by chciał, żeby prawda o alimentach, starszych rodzicach w DPS-ie czy wykrętach wyszła na jaw? To nie tak łatwo pogodzić z ładnym wizerunkiem, rozumiesz?

Kiwnąłem głową. Tak, dobrze rozumiałem. Dlatego ojciec zdecydował się przeprowadzić. Działanie na uboczu zawsze lepsze niż tłumaczenie każdemu, czemu mama już z nami nie mieszka…

Ewa była pierwszą osobą, której opowiedziałem o mamie. Tak bardzo nauczyłem się trzymać wszystko w sobie, że nie przychodziło mi nigdy do głowy, że to niedobrze. Żal rośnie, pytania nie dają spokoju. A jeśli babcia miała rację i będę jak ona?

Pewnego dnia Ewa poprosiła mnie, żebym nakarmił jej kota.

Mam dziś rozprawę i nie wiem, kiedy wrócę. Potem idę do lekarza dasz radę? Bo Benek będzie miał do mnie pretensje!

Przesadzasz, to tylko kot!

Zaśmiała się w głos.

Jak się obrazi, to mi noc zarwie. Siedzi potem nade mną i szturcha mnie łapą, aż nie wstanę.

Zamknij go w innym pokoju.

Przywołała mnie ruchem głowy.

Patrz!

Przysunęliśmy się do kuchni, gdzie Benek spał na kanapie. Ewa szepnęła:

Raz, dwa, trzy!

Za chwilę kot jednym susem skoczył i silnie łupnął w drzwi. Podskoczyłem.

Widzisz? Tak cały czas, póki nie wypuszczę! i pogłaskała go po łbie. Czasem myślę, że to on rządzi domem, a nie ja.

Ewa pokazała mi, gdzie stoji karma i wyszła.

Mnie zatrzymało coś w szkole, Pola wybrzydzała przy ubieraniu, potem długo szukała czekoladki w sklepie. Kuba chciał pomocy przy matmie. Gdy wpadłem do Ewy była prawie dwudziesta.

Przepraszam cię, Benku! nalałem mu karmy. Kot zrobił obrażoną minę.

Trzasnęły drzwi. Ewa weszła, wrzuciła torbę i padła na krzesło.

Dzięki, że przyszedłeś rzuciła zmęczona.

Usiadłem po cichu, zaraz jednak rozkleiła się i zaczęła płakać, chowając twarz w dłoniach. Trochę mnie to zaskoczyło. Zawsze była taka silna, a tu łzy? Podszedłem, objąłem ją po prostu.

Przepraszam wydukała. Po prostu ciężki dzień, a nie mam z kim pogadać. Mama nie żyje, a innej bliskiej osoby nie mam…

A ja? spojrzałem jej w oczy. Już się nie liczę?

Uśmiechnęła się przez łzy, pogłaskała mnie po włosach.

Zazdroszczę ci tych loczków. Kobiety zawsze chcą czegoś, czego nie mają. Ja tak marzyłam o lokach i jeszcze o dziecku.

Zamilkła.

Ewa, loki to pikuś, da się zrobić. A dziecko?

Nie wiem, czy powinienem wtykać nos ale czasami trzeba. Ona tyle nam pomagała, że chyba czasem warto dać coś od siebie.

Ewa sięgnęła po przezroczystą teczkę.

To mój wyrok pokazała wyniki badań. Dziecka już mieć nie będę. Moja wina, tylko moja. Pamiętaj, czasem błąd kosztuje bardzo, bardzo dużo.

Była w ciąży od razu, prawie od początku z mężem. Plany, marzenia, podróże Bali się, odwlekali temat. A życie jest nieprzewidywalne wypadek na skuterze w Tajlandii. Szpital, długa rekonwalescencja. Poroniła. Lekarze kazali dostarczać jej jak najwięcej pozytywnych emocji.

Mąż się starał, ale wszystko się rozpadło. Rozstali się, gdy tylko wrócili do Polski. Z czasem spotkali się w sądzie, pogadali i zrozumieli, że coś zostało przyjaźń, dziecięce wspomnienia, wzajemne zrozumienie. Ale o przyszłości już nie było mowy. Kiedy Maks zapytał, czy jeszcze mogliby być razem, Ewa nie umiała odpowiedzieć. Przecież zawsze marzył o dziecku.

Na pewno tak jest, jak mówią lekarze? Nie ma nawet cienia szansy? zapytałem.

Jest bardzo mała. No, prawie żadna

No to spróbuj! Dopóki nie sprawdzisz, po co się załamywać? Płakać można potem najpierw trzeba próbować!

Objęła mnie.

Skąd w tobie tyle rozsądku, Witku? Jeszcze licealista, a mądry jak stary profesor!

Dobrych miałem nauczycieli burknąłem i nastawiłem wodę na herbatę.

Opowiedz mi. Skąd tylko tata w twoim życiu? Co z twoją mamą? Może trochę szczerości za szczerość?

Ten wieczór zapamiętam. I tamte rozmowy z ojcem, Ewą, Kubą i Polą. Czuję, że życie nigdy nie jest takie, jakie planujemy ale to nie znaczy, że jest złe. Trzeba po prostu stawić czoła wszystkiemu, co niesie. To moja najważniejsza lekcja nie poddawać się, bez względu na wszystko.