Czerwona kokarda

Czerwony Kokard

Renata stała przy kuchence i przypatrywała się, jak para powoli unosi się nad kaszą gryczaną w garnku. Nie była to gryczana palona, złocista, ale ta najtańsza z dyskontu, sprzedawana w woreczkach po cztery pięćdziesiąt za sztukę, drobna, z lekko goryczkowym posmakiem. Zamieszała łyżką, przykryła garnek i oparła się plecami o lodówkę. Stary Polar zawarczał pewnym, znajomym dźwiękiem, jakby aprobował tę codzienną rutynę.

Za oknem ciągnęła się ulica Słowackiego. Pięciopiętrowe bloki z wielkiej płyty, topole, które co roku zapychają okna puchem, na rogu mały kiosk z kwiatami. Renata mieszkała tutaj od dwunastu lat i ta ulica była już jej częścią, jak odcisk na stopie, jak wiedza, że czwarty stopień na klatce zawsze skrzypi.

Jan wszedł do kuchni bez zapowiedzi, jak to miał w zwyczaju. Zjawiał się cicho, niemal bezszelestnie. Wysoki, dobrze zbudowany, w jasnoszarej koszuli, której Renata nie widziała wcześniej. Dostrzegła to dopiero po chwili najpierw poczuła zapach. Delikatny, kwiatowy, z czymś słodkim w tle. To nie był jej zapach, ani zapach męskiego dezodorantu, ani nawet zapach skóry samochodowej tapicerki.

No i jak tam, moja Spartaneczko? Jan zerknął do garnka i mruknął pół żartem, pół poważnie. Znowu tylko woda i chleb?

Gryczana z cebulą odparła spokojnie Renata.

Z cebulą, to już luksus. Klepnął ją po ramieniu. Wytrzymaj jeszcze trochę. Niedługo wszystko się zwróci. Zielony Zakątek nie zniknie, zobaczysz.

Renata skinęła głową. Umiała kiwać tak, by wyglądało na zgodę, choć była to raczej oznaka zmęczenia. Znowu kręciło jej się w głowie, trzeci dzień z rzędu. Delikatnie, jakby cały pokój ktoś lekko przechylał. Wiedziała, że to przez jedzenie. Wiedziała i milczała.

Jadłaś coś dziś? spytał Jan.

Byłam na lunchu w pracy. W porządku.

Nalał sobie szklankę wody z kranu, wypił stojąc, odstawił i wyszedł do pokoju. Renata patrzyła na szklankę. Potem wyłączyła kuchenkę i zaczęła nakładać kaszę na talerze.

Przez te trzy lata oszczędzania przyzwyczaiła się do wielu rzeczy. Do tego, że zamiast twarogu kupuje najtańszy kefir, do płaszcza, który łatała własnoręcznie na rękawie piąty sezon, do tego, że fryzjer zobaczył ją ostatni raz w listopadzie dwa lata temu. Włosy podcinała sobie sama, przed małym lustrem w łazience, starając się nie patrzeć za uważnie. Czasami wychodziło znośnie, czasem nie.

Trzy lata temu Jan pokazał jej zdjęcia domu. Domek w Zielonym Zakątku, czterdzieści minut od miasta pociągiem. Murowany, z poddaszem, w ogrodzie stare jabłonie, studnia już tylko ozdobna, a nie do użycia. Zielone okiennice. Drewniany ganek. Ławka pod krzakiem bzu.

Patrz powiedział wtedy, kładąc laptopa na jej kolanach. Zobacz.

Renata patrzyła. Poczuła wtedy coś ciepłego w środku, nie radość, ale coś bardzo podobnego. Szansę. Całe życie mieszkała w miejskich mieszkaniach, w obcych ścianach, obcym powietrzu. A na zdjęciu były jabłonie.

Potrzebne nam będą trzy lata ostrego zaciskania pasa powiedział rzeczowo Jan. Obliczyłem. Jeśli będziemy odkładać tyle co miesiąc, a ty ograniczysz wydatki…

Ile to kosztuje?

Podał kwotę. Renata zamilkła.

Sporo.

To dom, Renata. Nasz dom. Ogród, powietrze, cisza. Myślisz, że to tanie rzeczy?

Zgodziła się. Nie od razu, ale jednak. Założyli wspólne konto. Co miesiąc przelewała tam połowę swojej emerytury i to, co zarobiła z dorywczych prac. Pracowała jako księgowa na pół etatu w małej firmie niewiele, ale zawsze coś. Jan przekonywał, że wpłaca trzy razy więcej z pensji.

Renata wierzyła mu.

Ufała ludziom nie dlatego, że była naiwna, lecz tak było łatwiej żyć. Gdy nie wierzysz, musisz ciągle sprawdzać, a to męczące.

Pierwsza zima przeszła prawie lekko. Jadła, co prostsze, ubierała się skromniej, wydawało się to zabawą. Trochę jak w dzieciństwie, gdy wymyślasz sobie radości, których nie ma. Gotowała zupę z tego, co tanie, czytała blogi o oszczędnym gotowaniu, cieszyła się, gdy kupiła coś taniej. Było w tym nawet coś miłego.

Drugi rok był trudniejszy. Ciało zaczęło dawać znaki. Nie głośno, nie dramatycznie swoimi sygnałami. Osłabienie nóg, senność, która nie mijała po nocy. Czasem w autobusie łapała się na tym, że nie wie, dokąd jedzie patrzy za okno i nie myśli o niczym. Nie szła do lekarza. Nie miała za co, a w przychodni szpitala na rejon nie miała sił czekać.

Może byś zrobiła badania krwi rzuciła kiedyś Janowi.

Prywatnie? Stać nas teraz na takie rzeczy? Każde czterdzieści złotych się liczy. Może jednak pójdziesz na ubezpieczalnię?

Poszła. Czekała, dostała skierowanie. Wyniki: hemoglobina na dolnej granicy normy. Nie tragicznie, ale powodów do radości brak. Lekarka poradziła czerwone mięso, produkty z żelazem, witaminy.

Renata kupiła najtańsze witaminy w aptece. O czerwonym mięsie mogła zapomnieć.

W trzecim roku przestała się ważyć. Lustro w łazience powiedziało jej wszystko. Twarz wyostrzona, pod oczami żółtawe cienie, włosy matowe. W second-handzie na Lesznej znalazła przyzwoity granatowy płaszcz. Sprzedawczyni, starsza z farbowanymi rudymi włosami, powiedziała:

Dobry płaszcz. Na długo.

Wiem.

My tu wszystkie wiemy odrzekła z uśmiechem bez radości, ale z zrozumieniem.

Renata wyszła z płaszczem. Przy witrynie sklepu spojrzała na swoje odbicie. Przystanęła. Potem poszła dalej.

Jan potrafił ją podnieść na duchu. Chodziło mu to świetnie. Stwarzał poczucie, że przed nimi coś dobrego, wystarczy trochę poczekać. Jeszcze chwila powtarzał to tak często, że te słowa stały się dla Renaty czymś w rodzaju muzyki tła.

Jesteś super mówił, kiedy jadła najprostszy obiad Prawdziwa spartaneczka. Dużo Cię za to cenię.

Uśmiechała się. Uśmiech był prawdziwy, lecz nie radosny. Po prostu mięśnie twarzy wiedziały, co robić w tej części rozmowy.

Czasem dzwoniła do córki. Córka mieszkała w innym mieście z mężem i dziećmi, rzadko się odzywała, była zajęta. Renata nie narzekała. Nie umiała. Nie chciała.

Jak się masz, mamo?

Dobrze. Odkładamy na dom.

Nadal?

Prawie już koniec. Jeszcze trochę.

To dobrze.

Rozmowa przechodziła na wnuki, pogodę, sprawy codzienne. Renata odkładała słuchawkę i szła do kuchni.

Tego trzeciego roku zapachy stały się ostrzejsze. Renata myślała potem, że kiedy organizm dostaje mniej pożywienia, wyostrza zmysły jak dzikie zwierzę.

Zapach perfum z koszuli Jana poczuła pierwszy raz na początku października. Na kuchni, mieszając kaszę. Uznała, że może się przewidziało. Może w autobusie ktoś stał obok, a zapach się przylepił.

Drugi raz w listopadzie. Jan wrócił później niż zwykle, roześmiany, różowy na policzkach, tłumaczył się służbowym spotkaniem. Pomagała mu ściągać kurtkę z kurtki również ten zapach. Kwiatowy, słodki, ciepły. Coś drogiego, damskie perfumy, na pewno nie jej.

Zmęczony? spytała.

A jakże. Trzy godziny zebrania, tragedia. Ziewnął, przeciągnął się, wszedł do łazienki.

Renata powiesiła kurtkę i stanęła chwilę, potem poszła grzać obiad.

Umiała nie myśleć o rzeczach, których myśleć nie chciała. To też jej talent. Potrafiła przekierować myśli jak wodę w drugim korycie. Nie ze strachu przed nim ani awanturą, tylko przed tym, co będzie, jeśli pomyśli przed koniecznością działania.

Wspólne konto zasilało się co miesiąc. Jan pokazywał jej wyciągi. Renata wodząc palcem po cyferkach czuła coś podobnego do nadziei. Cyferki rosły, wolno, lecz rosły.

Widzisz? mówił Jan, pukając w ekran telefonu. Już tyle. Na wiosnę może będzie można zaczynać rozmowy.

Jakie rozmowy?

Właściciele Zielonego Zakątka. Trzeba negocjować, nie wszystko jest takie proste.

Renata kiwnęła głową. O szczegółach nie wiedziała nic, to była jego działka.

W grudniu zaczął się częściej spóźniać. Firmowe imprezy tłumaczył. Grudzień, nie da rady odmówić. Renata rozumiała. Zawsze rozumiała.

Pewnej nocy, gdzieś koło jednej, Jan wrócił z wyjazdu firmowego. Nie wyglądał jednak na kogoś wyczerpanego siedmioma godzinami picia w towarzystwie. Przeciwnie wypoczęty, jasne spojrzenie, spokojne ruchy, równy głos. Policzki rumiane, ale nie od alkoholu jakby po powrocie z zimowego spaceru, choć mrozu nie było. Albo po prostu dobry wieczór.

Powywijałeś się? spytała.

No widzisz, taka praca. Ale w Zakątku już będzie spokój, żadnej firmowej plątaniny.

Pocałował ją w skroń i poszedł spać. Renata długo nie mogła zasnąć. Polar brzęczał, za oknem padał śnieg.

W styczniu znalazła paragon.

Przypadkiem, jak wszystko, co ważne. Postanowiła wyczyścić jego nową marynarkę, tę granatową, założoną na Nowy Rok. Zajrzała do kieszeni nawyk. Mały, biały prostokąt.

Spojrzała.

Restauracja Malinowa Perła, ul. Narutowicza. Data: dwudziesty ósmy grudnia. Suma.

Renata patrzyła długo na liczbę, sprawdziła kilka razy. Odłożyła paragon i spojrzała za okno. Po chodniku szła kobieta z jamnikiem, pies ciągnął smycz. Kobieta szła powoli.

Kwota była równa miesięcznym wydatkom na jedzenie wszystkiemu, co przeznaczała na kaszę i tani makaron, na herbatę marki własnej, na olej. Mierzyła te pieniądze zważoną ilością, żeby jakoś dotrwać do kolejnego przelewu.

Włożyła paragon do kieszeni z powrotem. Odwiesiła marynarkę. Poszła do kuchni.

Polar brzęczał.

Nalała sobie wody, wypiła, odstawiła szklankę. Znów nalała, znów odstawiła.

Jan był w pracy. On zaczynał o dziewiątej, Renata pracowała zdalnie, sprawdzała dokumenty w domu. Dziś nie było zleceń, więc została sama.

Myślała, kto jada w Malinowej Perle pod koniec grudnia. Nigdy tam nie była, znała tylko z reklam na przystanku: białe obrusy, lampiony. Taki lokal musiał być drogi.

Dwudziestego ósmego grudnia Jan mówił, że jedzie do kolegi z dawnych lat. Wrócił o dziesiątej wieczorem, nie pachniał winem, a czymś subtelnym, kwiatowym, słodkim.

Renata nie chciała od razu formułować wniosków. Była kobietą, która umie trzymać myśl na dystans. Może jadł sam, może spotkanie biznesowe. Może.

Wieczorem, gdy wrócił, spojrzała na niego inaczej nie wrogo, nie dociekliwie, ale uważnie.

Jak dzień? zapytał, ściągając buty.

W porządku. Jadłeś coś?

Przegryzłem w pracy.

Zupa gotowa.

To podaj.

Usiadł, jadł, gapił się w telefon, coś klikał. Renata siedziała naprzeciwko, piła herbatę i patrzyła. Spokojny, żaden niepokój, żadnej nerwowości.

Janku odezwała się.

Hm?

W Malinowej Perle to drogo?

Podniósł wzrok tylko na sekundę.

Skąd mam wiedzieć? Nigdy nie byłem.

Aha. Bo reklama była.

Znów patrzył w telefon.

Luty był zimny i cichy. Renata w płaszczu z second-handu grzała dłonie o kubek herbaty, marzła w tramwaju. Zawroty głowy stały się silniejsze. Zapisała się do przychodni wyniki bez zmian, dieta, witaminy.

Biorę witaminy odparła.

Jakie?

Podała nazwę. Lekarka tylko westchnęła.

To najtańsze. Można, jeśli nie ma wyboru…

Nie ma.

Już nie naciskała.

Jan w lutym był ożywiony. Po domu pojawiły się nowe rzeczy. Nowy pasek, inne buty brązowe, skórzane, z ozdobną nitką. Ładne, drogie.

Nowe? spojrzała na buty.

Promocja była. Stare się rozpadły.

Promocja powtórzyła z uśmiechem.

No tak, przecież nie z butiku.

Przytaknęła.

Na początku marca zobaczyła komunikat na jego telefonie. Telefon leżał na stole, ekran rozjaśnił się sam, Jan był w łazience. Renata trzymała w ręku książkę, której tak naprawdę nie czytała.

Autoryzacja: Salon samochodowy Auto-Pol.

Wiadomość: Pański Puma Hybrid gotowa do odbioru. Czerwone kokardowe wykończenie, zgodnie z zamówieniem. Zapraszamy w dowolnym terminie.

Renata opuściła książkę.

Pumę Hybrid widziała na drodze. Drogi crossover, daleko poza ich zasięgiem.

Czerwone kokardowe wykończenie zrozumiała dopiero w nocy. W autoryzowanych salonach nowe auta przeznaczone na prezent stroi się wielką, czerwoną kokardą. Tak widywała na reklamach. Podaruj bliskiej osobie wyjątkowy prezent.

Leżała w łóżku, słuchała równego oddechu Jana i myślała o kaszy z cebulą.

O witaminach za cztery złote.

O płaszczu z lumpeksu.

O tym, że ostatni raz była u fryzjera dwa lata temu.

O wspólnym koncie.

Potem przestała myśleć. Po prostu słuchała, jak Jan oddycha.

Następnego dnia zadzwoniła na infolinię banku, pytając o saldo. Usłyszała sumę.

Zamilkła na sekundę. Podziękowała.

Kwota była o połowę mniejsza, niż powinna być według ich planu. O połowę. Dwa lata skromności, połowa.

Usiadła przy kuchennym stole i gapiła się w ceratę z kwiatowym wzorem. Była na niej mała plama po kawie. Próbowała ją zmywać od miesięcy, ale ślad nie znikał. Po prostu plama.

Renata! zawołał Jan z pokoju Herbatę postawiłaś?

Już się robi.

Wstała, nalała wody do czajnika, postawiła na gazie.

Tego wieczoru po raz pierwszy śledziła Jana. Nie lubiła tego słowa, wydawało się upokarzające, ale kiedy powiedział, że wraca późno po spotkaniu z partnerami, wyszła z domu pół godziny po nim. Tak po prostu, na spacer.

Jego samochód, srebrny sedan, stał nie pod firmą i nie przy restauracji, tylko na parkingu pod galerią handlową przy Armii Krajowej. Renata przysiadła w środku na ławeczce. Po chwili zauważyła Jana przy stoisku jubilerskim. Rozmawiał z kobietą na oko trzydzieści parę lat, jasne włosy, beżowy płaszcz, schludny koczek. Stali blisko siebie.

Nie podeszła. Stanęła za kolumną, wyjęła telefon, udawała, że pisze SMS-a.

Jan coś mówił, kobieta się śmiała. Sprzedawca wyjął czerwone pudełeczko, położył na aksamicie czy bransoletka, czy łańcuszek, nie była pewna. Jan zapłacił kartą.

Kobieta wzięła paczuszkę. Razem wyszli.

Renata została na miejscu.

Wokół toczyło się życie: ktoś prowadził dzieci, ktoś rozmawiał przez komórkę, grało cicho radio, pachniało kawą.

Przysiadła na ławce przed galerią. Był początek marca, ziemia jeszcze mokra, lecz ławka sucha. Gapiła się na przejeżdżające samochody, przechodniów, kałużę przy skrzyżowaniu.

Nie płakała. W środku było coś ciężkiego, gęstszego niż pustka twarda, cicha ziemia pod śniegiem. Nie bolało, nie była pusta tylko gęsta i cicha.

Wstała. Poszła do domu.

Przez następne dni robiła wszystko jak zawsze. Gotowała, pracowała, oglądała telewizję. Jan był taki jak zawsze pogodny, dodający otuchy. Mówił o Zakątku. Że na wiosnę pojadą oglądać dom.

Może właściciele się zgodzą na raty. Nie będziemy musieli od razu mieć całej kwoty.

Na ile nas stać? zapytała, jakby nie wiedziała.

Muszę zerknąć, nie liczyłem ostatnich przelewów.

Zobacz.

Później rzucił i włączył telewizor.

Renata poszła do kuchni.

Tego dnia wieczorem zadzwoniła do córki.

Mamo, wszystko w porządku? Dziwnie brzmisz.

Zmęczona jestem.

Dalej oszczędzacie?

Tak.

Mamo, naprawdę potrzebny wam ten dom? Może wystarczyłoby normalne mieszkanie blisko? Po co ci ten cały Zakątek?

Jan bardzo chce.

A Ty?

Zamilkła.

Ja też. Tam są jabłonie. Bez.

Ech, mamo…

Dobrze, naprawdę dobrze. A wy?

Rozmowa zeszła na wnuki i prace. Renata położyła słuchawkę, myślała o jabłoniach. Czy naprawdę były, czy może tylko zdjęcie, którym Jan ją zwabił, wiedząc, że jabłonie i bez są dla niej ważne.

To nie była myśl, raczej uczucie, jakby ktoś wylał jej na kolana zimną wodę.

Kilka dni później zadzwoniła do Auto-Pol. Zwyczajnie powiedziała, że interesuje ją nowa Puma.

Świetny wybór powiedziała kobieta. Właśnie jeden model z czerwonym kokardowym wykończeniem niedawno odebrał u nas klient. Prezent dla żony. Piękne to było.

Prezent… powtórzyła Renata.

Tak, z dużym czerwonym kokardem. Klient zamówił wszystko w najwyższym standardzie.

Rozumiem, dziękuję.

Poczekała, aż czajnik zagotuje wodę.

W środku było to samo: ciężko, spokojnie.

Otworzyła laptop, zalogowała się do wspólnego konta. Obserwowała historię operacji. Regularne jej przelewy co miesiąc, jak zegarek. Jego przelewy często rzadziej, czasem znacznie mniej niż obiecał.

I wypłaty. Zobaczyła daty, kwoty. Często, nie zawsze wyjaśnialne.

Wyjęła zeszyt, w którym notowała wydatki domowe. Zaczęła podliczać.

Zajęło jej to dwie godziny.

Kiedy skończyła, zamknęła zeszyt. Wypiła wodę.

Układało się w prosty obrazek. Trzy lata regularnego odkładania, jedzenia najtańszych rzeczy, nienoszenia nowych ubrań, omijania lekarzy, strzyżenia się sama nad wanną. Trzy lata wymazywania siebie na mniejszą, cichszą, chudszą, żeby zmieścić się w budżet.

A pieniądze wypływały. Powoli, ale systematycznie. Częściowo, lecz regularnie. I była tam kobieta w beżowym płaszczu w salonie jubilerskim, a Jan płacił za coś rutynowym ruchem, jak płaci się za obiad.

I był czerwony kokard.

I paragon z Malinowej Perły na ich miesięczne wydatki na jedzenie.

I perfumy Chantalle.

Renata zamknęła laptop i poszła do pokoju. Jan siedział w fotelu, oglądał wiadomości.

Głodny jesteś? spytała.

Nie, już późno.

Dobrze.

Położyła się do łóżka. Patrzyła w sufit. Jan przyszedł później, położył się, szybko zasnął.

Renata nie spała długo i nie myślała już o nim, tylko o sobie. O tym, kiedy ostatni raz myślała o sobie jako o osobie, której należy się coś normalnego, nie tylko lekarstwa czy ciepły płaszcz, ale coś, co sprawia jej przyjemność.

Prawdziwa kawa. Bardzo lubiła mocną, mieloną. Od paru lat kupowała tylko rozpuszczalną w saszetkach.

Ser z niebieską pleśnią. Jadła go ostatni raz pięć lat temu, zanim wszystko zaczęło się oszczędzać. Z winogronami i chlebem. Po prostu, na wieczór.

Ostrygi jadła raz w życiu, jako młoda kobieta nad Bałtykiem smak wydawał się niezwykły.

Renata przewróciła się na bok.

Decyzja nie zapadła tej nocy, lecz powoli, jak chleb rosnący w niskiej temperaturze. Gdy wstała rano, była już gotowa. Jasna i spokojna.

Przez kolejnych kilka dni gotowała, pracowała, rozmawiała z Janem. Nic nie zauważył albo nie chciał. To już było nieważne.

Raz w czwartek pojechała za nim do końca. Tym razem, nie po to, żeby się upewniać, już wiedziała. Po prostu chciała zobaczyć, zamknąć tę historię realnym obrazem.

Wiedziała, że w czwartki często się spóźnia. Założyła stary popielaty płaszcz, wyszła z domu.

Jan spotkał się z kobietą z beżowym płaszczem. Spotkali się przy kawiarni na ul. Mickiewicza, potem razem poszli do parku. Renata szła kilkadziesiąt kroków z tyłu. Nie przyspieszała. Nogi niosły ją same.

W parku było pusto. Zobaczyła, jak Jan wyciąga z torby małe pudełko, kobieta je otwiera. Stoją blisko, Jan obejmuje ją za ramiona, całuje.

Renata patrzyła na to chwilę.

Schyliła wzrok na ręce cienkie rękawiczki, palce czerwone od zimna.

Stała jeszcze moment. Potem ruszyła powoli do domu.

W autobusie patrzyła przez okno na szary, mokry marzec. Kałuże, nagie drzewa, włączające się latarnie.

W domu od razu poszła do sypialni. Z szafy wyjęła dużą walizkę tę, której od lat prawie nie używała, i zaczęła się pakować. Tylko swoje rzeczy. Tylko to, co naprawdę jej.

Bielizna, parę cieplejszych ciuchów, dokumenty z szuflady w przedpokoju, legitymacja, książeczka emerytalna. Trochę własnych oszczędności, niewiele, trzymanych z boku, po cichu, niemal na wszelki wypadek.

Telefon, ładowarka, zaczęta książka.

Płaszcz z lumpeksu odwiesiła z powrotem. Wybrała ciemnoczerwony żakiet, w którym ostatni raz była na uroczystości parafialnej trzy lata temu. Trochę przyciasny, ale prezentował się zupełnie inaczej.

Potem napisała na kartce: Dziękuję za rachunek z Malinowej Perły i za czerwony kokard. Mam nadzieję, że było smacznie.

Podpisała Jan, odłożyła na kuchenny stół, obok plamki po kawie.

Zabrała walizkę.

Spojrzała na lodówkę. Polar brzęczał spokojnie, jak zawsze.

No to cześć powiedziała cicho do siebie.

Wyszła z mieszkania. Klucz zostawiła pod wycieraczką.

Na Słowackiego było zwykłe popołudniowe życie. Sąsiedzi wracali z pracy, pies ciągnął smycz, kwiaciarnia jaśniała na rogu.

Renata stanęła na chwilę. Potem ruszyła.

Wiedziała, dokąd idzie.

Supermarket Galeria Smaku był dwa przystanki dalej. Omijała go zwykle, było tam drogo. Kto miał pieniądze, robił tam zakupy nie z konieczności, lecz z chęci.

Renata weszła do środka.

Pachniało dobrą kawą i świeżym chlebem, muzyka cicho sączyła się z głośników, świtało się jasno i przyjemnie.

Chodziła wolno między półkami.

Dział rybny od razu zauważyła tuńczyka, świeżego, ciemnoczerwone filety, błyszczące. Poprosiła o jeden kawałek.

Ostrygi znalazła w lodówce przy dziale Delikatesy Morskie pół tuzina w przezroczystym pudełku.

Ser pleśniowy, ten, co go uwielbiała, pokrojony w kawałki. Do tego porządny, gruboziarnisty chleb.

Kawa zatrzymała się przy półce na dłużej. Wzięła mieloną, w granatowym opakowaniu etiopską. Pisali: czarna jagoda i gorzka czekolada w posmaku.

Przy kasie wyłożyła wszystko, poprosiła o torbę. Dobry wybór, proszę pani powiedziała kasjerka bez patrzenia.

Zapłaciła kartą, z własnych, cichych oszczędności.

Z torbą wyszła na dwór.

Nie chciała od razu jechać do córki za daleko, za późno. Miała przyjaciółkę, Walentynę, czasem ze sobą telefonowały, ale też nie chciała dzwonić. Pojechała do hoteliku w centrum. Pokój nie był drogi.

Rozłożyła zakupy, poprosiła o otwieracz do ostryg przynieśli kuchenny nożyk.

Da pani radę? zapytała kobieta z obsługi.

Dam radę.

Poradziła sobie. Przygarnęła ostrygę, powąchała sól, morze.

Zjadła jedną, później drugą.

Pokroiła kawałek tuńczyka na plastry, pokroiła chleb, dołożyła sera. Zaparzyła kawę w dzbanku, który był w pokoju.

Jadła powoli, patrząc za okno na światła miasta. W pokoju było cicho, ciepło, grało radio.

Nie myślała o Janie. Nie o Zakątku. Nie o tym, co potem.

Myślała, że ostrygi pachną tak samo jak wtedy nad morzem. Tuńczyk jest miękki i coś z niego zostaje na podniebieniu. Ser jest taki, jak go pamiętała ostry i kremowy. A kawa naprawdę pachnie jagodą, to nie marketing.

Jadła i myślała, że to wszystko, to właśnie ona.

Nie spartaneczka-cierpiętnica tylko człowiek, który zna smak ostryg i kaszy. Który umie usiąść w ciszy i zjeść coś dobrego. Przez trzy lata była gdzieś indziej, teraz była tu.

Wypiła kawę z wolna. Za oknem miasto szumiało.

No, dzień dobry powiedziała cicho do siebie.

I dolała jeszcze kawę.

Nie wiedziała, co będzie jutro, gdzie zamieszka za tydzień, jak wytłumaczy się córce, czy dzwonić do Walentyny czy poczekać. Czy będzie bolało bardziej. Tego wszystkiego nie wiedziała.

Ale teraz, w małym hotelowym pokoju, z pustą tacą po ostrygach i filiżanką kawy etiopskiej, wiedziała jedno: to ona. Jej smak. Jej wybór. Jej wieczór.

To coś znaczyło.

Wzięła ostatni kawałek sera na chleb, ugryzła.

Za oknem zapaliła się latarnia. Jedna, potem druga, potem cała aleja, jakby ktoś w końcu znalazł odpowiedni włącznik.

Renata patrzyła na światła i powoli żuła chleb z serem. I już nic nie mówiła, ni do siebie, ni na głos. Po prostu siedziała. Po prostu jadła. Po prostu była.

I to przez chwilę wystarczyło.

***

Rano obudziła się przed dzwonkiem budzika. Otworzyła oczy i poleżała chwilę, patrząc w sufit, zupełnie obcy, z jedną brązową plamką obok karnisza. Może przez to mniej przygniatający.

Wstała, umyła się, uczesała. W lustrze zobaczyła zmęczoną twarz, trochę za ostrą, z sińcami pod oczami ale coś było inne. Albo jej się wydawało.

Nie przyglądała się zbyt długo. Ubrała się, spakowała. Trzeba było zadzwonić do Walentyny. Porozmawiać z córką, wyjaśnić. Zastanowić się, gdzie dalej mieszkać. Tyle było spraw.

Najpierw zeszła do maleńkiej hotelowej kawiarni i zamówiła śniadanie: jajecznicę, tosta, kawę. Prawdziwą.

Kawa przyszła w małej, grubej szklance. Obejmowała ją dwoma rękami, jak coś ciepłego i potrzebnego.

Przy sąsiednim stoliku starsza kobieta z książką, zupełnie oderwana od świata.

Renata patrzyła na nią, myśląc, że kobiety, które rano czytają samotnie, nie wyglądają na samotne, lecz na zajęte sobą. To nie to samo.

Jajecznicę zjadła powoli, z tostem.

Wzięła telefon.

Napisała do Walentyny: Mogę dziś wpaść? Muszę Ci wszystko opowiedzieć.

Walentyna odpisała natychmiast: Jasne! Gotuję czajnik.

Renata schowała telefon. Dopijała kawę.

Wstała, narzuciła żakiet, wzięła torbę.

Na zewnątrz marzec pachniał inaczej niezupełnie wiosną, ale już nie zimą. Coś ruszało się w powietrzu, jakby ziemia pod asfaltem budziła się naprawdę powoli, ale nieodwołalnie.

Przystanęła na schodkach hotelu, potem podniosła kołnierz i ruszyła na przystanek.

Nie myślała konkretnych myśli po prostu szła. Nogi były silniejsze. Głowa nie kręciła się może to tylko chwilowy przebłysk, może znak zmiany.

Mijały samochody. Po chodniku szła powoli młoda mama z wózkiem. Na drzewie siedziała wrona i patrzyła, jakby dawno już oceniła świat.

Renata spojrzała na wronę.

No i co? szepnęła cicho.

Wrona przeleciała niżej, zerknęła na coś pod drzewem i poleciała dalej. Zajęta swoimi sprawami.

Renata uśmiechnęła się lekko, tylko kącikiem ust.

Podjechał autobus. Wsiadła, usiadła pod oknem. Autobus ruszył.

Za szybą przewijało się miasto: bloki, sklepy, naga zieleń, billboardy. Renata patrzyła i myślała, że trzy lata prawie nie patrzyła przez okno. Była w głowie, liczyła, martwiła się, planowała i te plany były cudze.

A miasto żyło. Po prostu, bez niej.

W porządku. Nadrobi się.

Autobus zatrzymał się na światłach. W samochodzie obok siedziała kobieta w wieku około pięćdziesiątki i zupełnie bezwstydnie śpiewała pod radio. Widać było, jak poruszają się jej usta.

Renata patrzyła na nią.

Zielone. Samochód ruszył. Autobus przejechał dalej.

Renata oparła się o siedzenie. Patrzyła przez okno. Telefon w kieszeni milczał, nikt nie dzwonił, nie pisał. Jan pewnie jeszcze nie wrócił do domu albo już wie. Albo się domyśla. To już był jego problem.

Ona miała swoje.

Jechała do Walentyny, gdzie czekała gorąca herbata i pewnie długi wieczór rozmowy. Potem będzie kolejny dzień, potem następny. Dużo rzeczy trudnych doskonale to rozumiała. Nie będzie prezentowego szczęścia podane na tacy. Będzie zmaganie, znużenie, czasem strach i pytania bez odpowiedzi.

Ale będzie coś jeszcze.

Będzie kawa pachnąca jagodą.

Będą ostrygi z zapachem morza.

Będzie lustro, w które można spojrzeć, nie czując się obca.

To może niewiele. Ale to nie jest nic.

Autobus jechał. Za oknem żyło szare miasto. Renata patrzyła i myślała, że jabłonie na pewno gdzieś są. Prawdziwe nie z cudzego zdjęcia. I bezy są. I dom z gankiem i ławką pod bzami.

Ale tego nikt nie daje to się znajduje samemu.

Kiedyś.

Na razie jest autobus, szyba i marzec, który pachnie jeszcze nie wiosną, ale już nie zimą.

Na razie to.

I dziwnie to wystarcza.