Biruk – tajemnicza opowieść o samotnym strażniku puszczy w sercu polskiej kniei

O, Ty to jesteś twardy, Włodzimierzu Janowiczu! Nie na darmo mówią na Ciebie Wilk Samotnik! Uśmiechu się nie doczekasz, pogadasz z Tobą i od razu zimno na sercu. I patrzysz tak, człowiek się zlęknie jakby Cię przymrozili czy co! Życie Ci niemiłe, a?

Pelagia jeszcze coś do niego mówiła, ale Włodzimierz już przestał jej słuchać. Wziął tylko swoje zakupy z lady jedynego sklepiku w wiosce i ruszył do wyjścia.

Halinka twoja przyjechała kilka dni temu do matki. Syna przywiozła. Słyszysz, Włodzimierzu Janowiczu? A jeżeli to Twój dzieciak? Zostanie tak po świecie bez ojca błąkać się? Podobny do Ciebie jak nic!

Słowa poleciały za nim aż do drzwi i przez chwilę o mało się nie potknął o niski próg. Nie obejrzał się nawet. Po co? I tak nikt nie uwierzy, a życia na cudzy sąd nie zwykł wystawiać. I tak wszyscy wszystko wiedzą albo i wymyślą. Ani się tłumaczyć, ani opowiadać nie zamierzał. To sprawa między nim a Haliną, i nikomu do tego.

Słońce, jak na marzec aż podejrzanie gorące, ogrzało twarz Włodzimierza i zmusiło, by zmrużył oczy. Ciężkie powieki opadły i lice zamieniło się nagle w nieskazitelną maskę. Idąc z zamkniętymi oczyma, zrobił krok, potem drugi i z wzdrygnięciem ocknął się na dziecięcy okrzyk:

Ostrożnie!

Kilkulatek podbiegł do schodów sklepu, zgarnął dwa psie szczeniaki, które bawiły się na stopniach.

Nie zdepcz pan ich, proszę!

Mały nos, ciemne oczy pod ciężkimi powiekami i odstające uszy, tak znajome w tych stronach jak u niego samego. Podobny! Nie na darmo plotki chodzą. Ale Włodzimierz wiedział dobrze, że ten chłopiec, co przygląda mu się z ciekawością, to nie jego syn. Bliski krewny, ale nie aż tak.

Panu piesek niepotrzebny? Zobacz pan, jakie łapy! Jak u wilka! Silny będzie!

Włodzimierz tylko pokręcił głową i ruszył, byle dalej. Skręcił w pierwszy lepszy zaułek, zupełnie nie ten, którym miał iść, a tam sił mu już zabrakło. Przystanął przy wysokim płocie Smirnowskich, łapiąc oddech, nie wiedząc już, jak żyć dalej.

Za co to wszystko? Po co tu znowu przyjechała? Po co przywiozła chłopca, który mógłby być jego synem, gdyby los się inaczej ułożył? Może Olek naprawdę ją zostawił?

Myśli koiły jak ognień, serce rwało boleśnie i nie do zniesienia tak jak wtedy, siedem lat temu. Wszystko pamięta, przeklęte! I kazać milczeć mu się nie da a powinno się dać!

Luba Smirnowa trzasnęła furtką, zdziwiona, spojrzała na niego i zaraz podbiegła:

Władek! Co ci? Źle ci? Pomogę ci! Może Icka zawołać?

Ciepłe dłonie przeszły mu po ramionach i Włodzimierz otworzył oczy.

Nie trzeba, Lubo! Dziękuję Zaraz Zaraz już pójdę

Gdzie pójdziesz, nieszczęście moje! Oprzyj się na mnie, no chodź! Idziemy powoli! Ciężki jakiś, Jezu! Włodek, nie możesz tak serca szarpać! Kto potem odpowie? Ja! Powiedzą, nie dopilnowała! Ty mój pacjent! Spoko! Zaraz ci ciśnienie zmierzę i jak trzeba, zastrzyk zrobię będziesz świeżutki jak ogórek prosto z ogródka! Chodź!

Nogi odmówiły posłuszeństwa, ale Luba była silna. Niemal wniosła go na swoje podwórko, zatrzasnęła furtkę nogą i zawołała:

Icek! Pomóż mi!

Z dalszego ciągu niewiele pamiętał. Zbudził się na kanapie w domu Luby. Coś go uciskało na klatce piersiowej, aż sądził, że to wreszcie zawaliło go serce. Ale gdy otworzył oczy, słabo się uśmiechnął i uspokoił.

Obok niego, zasapana kocica, pruła piersią powietrze i lizała jedno z kociąt. Inne mruczały na jego piersi.

Nasza Myszka ludzi wyczuje jak nikt! Skoro do Ciebie dzieci swoje przytaszczyła, znaczyś dobry jesteś, Włodek. Innemu by nie zaufała.

Luba, odkładając zeszyty córek, zabrała się krzątać przy Włodzimierzu.

No i dobrze! Już do siebie dochodzisz. Puls już spokojny. Ale, Włodku, nie strasz mnie więcej! Drogi już nieprzejezdne, pogotowia nie doczekasz. A ty co? Umierać się zebrało? Za wcześnie! Nie wszystko jeszcze zrobiłeś.

Jakie ja tam mam sprawy, Lubo? Zorza i Azor. To całe moje życie.

Krowę masz pierwszorzędną, trzeba się nią porządnie zająć. A jak cię położy, to co z nią?

Zauważył wtedy, że zasłony były szczelnie zasunięte, na stole paliła się lampa.

Która godzina, Luba?

Leż! Późno już. Nigdzie cię dziś nie puszczę. Prześpisz się u nas. I nie martw się, Zorzę widziałam, w porządku jest.

Luba, prostując się, wyjęła stetoskop z uszu, w przelocie otuliła męża i poszła do kuchni, a Icek przysiadł obok Włodzimierza.

Źle ci?

Nie wiem już nawet, co mi

Ja wiem. Halina.

Daj spokój duszy, Icek odwrócił się, a tu zaraz trafił na czujne spojrzenie zielonych oczu kota.

Widzisz, nawet Myszka cię wyczuwa. Icek uśmiechnął się i podrapał kota za uchem. Zwierzę rozumie, co to samotność. Swoje kocięta ci przyprowadziła, uspokoiłeś się. Najpierw siedziała, gdy Luba próbowała cię ocucić, a potem, jak spałeś, urządziła legowisko dla młodych na twojej piersi. Zwierzęta, Władek, są mądrzejsze niż ludzie. Kierują się nie rozumem, a sercem, instynktem. I nam by się tak przydało. A ty wszystko w sobie dusisz, ileż wytrzymasz? Ja wiem, jesteś facet z charakterem, sam sobie radzisz, o radę nikogo nie pytasz. Ale widzę, że ci ciężko, bardzo.

A co ci do moich problemów, Icek? Swoich nie masz?

Mam! Icek uśmiechnął się pod wąsem. Ale gdy ja potrzebowałem pomocy, nie pytałeś mnie o pozwolenie, po prostu przyszedłeś. Dług to dług. Jeśli mogę ci pomóc, spróbuję jak bratu.

Ale czym?

Moja babka, pokój jej duszy, mawiała: Biedę czasem trzeba wylać. Masz komu dobrze, nie masz wykop dół i tam pokrzycz. Nie noś w sobie! Trawi człowiekowi duszę od środka i popiołu nie zostawi. Ty tyle lat to w sobie dźwigasz. Nienormalne to. Długo się nie widzieliśmy, bo żyłeś na odludziu, nie pytałem. Ale dziś patrzę, jak Luba cię do życia przywraca, i wiem już czas. Wilk samotnik, rzeczywiście, ale my jesteśmy ludzie Nie da się całe życie być samemu. Tyle lat się znamy! Od kiedy przyjechałeś tu z rodzicami W której klasie do nas doszedłeś?

W siódmej.

To policz Strach się bać! Już siwi jesteśmy, a ciągle się chowamy przed sobą. Niby razem, obok, a jak przyjdzie bieda, to w kąty. Wybacz Ja też winien. Trzeba było dawno gadać. Po ludzku Gdybyś kazał się wynosić zrozumiem, a jak nie, wysłucham i pomogę, jeśli dam radę.

Wiem pogładził maleńkie kotki, mruczące na piersi, i zaczął Co ci powiedzieć, Icek? Wstyd mi Jako facet czuję się podle. Takie rzeczy nie wynosi się z chałupy Widziałeś sam, jak kochałem Halinę. Jeszcze w szkole Z wojska przybiegłem do niej. Stałeś obok w USC. Wszystko widziałeś.

Widziałem. Ale nie wiem, co się stało potem. Wspólne życie, nagle Halina odchodzi, a ty znikasz na wieś. Twoja matka krowę wyprzedała, płakała. Nic nie mówiła.

Nic nie wiedziała. Powiedziałem, że Haliny już nie kocham. Mało co mnie nie przeklęli wtedy z ojcem

Nic nie dzieje się bez przyczyny! Czemu Halina odeszła? Przecież nadal ją kochasz.

Nic nie powiedział, odwrócił się. Łzy widoczne tylko w sercu. W lesie wypłakał już wszystko, jak zwierz może. Przebaczyć nie mógł, żyć bez niej też nie.

Nie wierzę, że Halina by cię zdradziła.

Włodzimierz westchnął. Czarne, jak u Bułata, oczy wbiły się w Icka.

Widziałem ich. Sam. Gdyby ktoś powiedział nie uwierzyłbym

Icek aż jęknął i pokręcił głową.

Opowiedz mi wszystko. Tu coś nie gra.

Nic tu nie gra. Kłamała mi. Mówiła, że kocha tylko mnie, a sama Przez nią straciłem nie tylko żonę, rodzinę całą. Ani rodzice, ani krewni nie chcieli znać mnie potem. Wiesz, w naszej rodzinie siły się szanuje. A co za mężczyzna, skoro kobieta woli innego? I mnie już nie ma

Poczekaj, nie mówmy jeszcze o tym. Pretensje zostaw. Trzeba się przyjrzeć.

Co tu przyglądać? Pamiętasz, jak pojechałem do miasta załatwiać sprawy? Dwa miesiące mnie nie było. Chcieliśmy tu stadninę koni zrobić, kumys sprzedawać. Wszystko się układało. Halina pierwsza poparła ten pomysł. Doskonale znała się na koniach, jej ojciec był w tym mistrzem! To ona mnie nawet przekonała, by załatwiać sprawy w mieście. A ona tu została

Ale w wiosce by się rozeszło! Nic nie słyszałem. Luba mi by powiedziała.

Bo wszystko działo się w naszym domu. Takie rzeczy nie wychodzą za próg Przepraszam, ciężko mi o tym mówić. Tyle lat milczałem. Prawda, to ogromny ciężar. Kamyk urósł do góry

Icek tylko zasłuchał, a Włodzimierz mówił:

Z Olkiem, moim kuzynem, zaczęła. Pół roku mieszkali u moich rodziców, kiedy dom budowaliśmy. Wszystko szło dobrze, mieliśmy się wprowadzać, staraliśmy się o dziecko. Halina bardzo chciała dzieci. Jakoś się nie udawało, potem przestaliśmy już planować. Jak Bóg da Ale nie mnie

Widziałem jej synka porządny chłopak. Icek się podrapał i pokręcił głową. Ale i tak nie wierzę, by Halina mogła to zrobić!

Jakie tu wątpliwości? Sam widziałem! W kuchni. Olek ją całował, obejmował. A ona nie protestowała! głos Włodzimierza się załamał.

Daj spokój! Ja ci jeszcze zastrzyk zrobię i ochłoniesz. O wszystkim pogadamy potem powiedziała, wchodząc Luba.

Włodzimierz nareszcie nie wstydził się łez. Po chwili spał.

Icek wyciągnął Lubę na ganek.

Słyszałaś wszystko?

Całe.

I co myślisz?

Idę do Tamary, ciotki Włodka. Potem do Haliny. Trzeba skończyć tę mękę. Halina sama cień, żal patrzeć. Nie winna, to widać. Idę!

Późno

Ale już czas. Włodek w złym stanie. Serce ma do niczego!

Wrzuciła kurtkę i wyszła. Icek został, zapalił papierosa, przykrył się pledem i myślał o swoim życiu. Tyle razem przeszli z Lubą. Najpierw żałobę po rodzicach, potem śmierć syna, a córki przyjęli jak dar po pięciu latach, gdy zarzekli się już dzieci nie mieć. Luba bała się, nie mogła się pogodzić, że nie dostrzegła u synka choroby. Lekarze tłumaczyli, że to błyskawiczne, ale ona nie mogła się z tym uporać. Gdy dowiedziała się, że spodziewa się bliźniaczek, o mało nie oszalała nie z radości, ale ze strachu. Wszystko przeszło, dziś pewna siebie. Pewnie dlatego serce jej boli, patrząc na syna Haliny. Rozumie matkę, gdy widzi dziecko bez rodzica, a matkę przygaszoną. Halina się trzyma dla syna, ale co to dziecku z jej smutku? Chłopak rośnie potrzebuje ojca, oparcia. W normalnej rodzinie są dwie osoby, razem silniejsze, a tu co rozeszli się i dziecko stoi samotnie. Na świecie, nie przytulone.

Icek czekał na Lubę aż świt zajaśniał.

W końcu furtka zatrzasnęła się obudził się, wyszedł na powitanie. Po twarzy Luby poznał ciężka noc to była.

Ciężko?

Oj, Icek Ludzie potrafią być gorsi od zwierząt

Rozpłakała się jak dziecko, otarła ręce o policzki i opowiedziała całą historię mężowi.

To syn Włodzimierza, Icek! Już wiem na pewno. Ciotka Tamara się przyznała.

Jak ci się udało?

Nie wiem. Może sumienie ją ruszyło. Może się mnie przestraszyła. Do niej najpierw poszłam. Potem do Haliny. Halina już była w ciąży, gdy Olek ją próbował całować. Nie zdążyła Włodkowi powiedzieć przed jego wyjazdem, bała się. Trzy poronienia miała wcześniej Wymyślili oboje sobie, że nazwą syna jak ojca Sergiusz. I wszystko po cichu! Co to za życie takie?! Tylko nieszczęście z tego.

Luba krzyczała prawie, Icek tulił ją, by się uspokoiła.

A Tamara?

Tamara się rozżaliła, wyznała Tani, siostrze Włodka. Chodziło o zazdrość od dzieciństwa jej zazdrościła, bo ładniejsza, żywsza, chłopcy za nią latali. Sama pokochała tego, którego Tania poślubiła I chowała żal całe życie. Po latach wróciła tu, nakręciła syna Olka na Halinę, by się mścić na rodzinie.

Byłaś u Tani?

Tamara sama mnie tam zaprowadziła, przeprosiła siostrę, płakała. Tania ją policzkowała, potem wszystkie trzy płakały. Tania wyrzuciła ją z wioski, żeby śladu po niej nie było.

A Halina?

Z nią gorzej Ona mogła Włodkowi powiedzieć, ale się bała. Potem Włodek nie chciał rozmawiać, ona uciekła do miasta. I tylko smutek taki, co dzieciom niepotrzebny.

Luba westchnęła.

Właściwie, tak niewiele. Wystarczy czasem powiedzieć prawdę i słuchać odpowiedzi! Gdyby tak ludzie potrafili A tak męczą się, chowają po kątach.

Mógłbym zjeść, ile na mnie czekałeś? Icek się uśmiechnął, choć i jemu smutno było strasznie.

To sobie zrobisz śniadanie, tylko umyj się, bo drapiący się zrobiłeś! A ja naleśniki dla wszystkich zrobię. I dla Włodka dziś czeka go ciężki dzień.

Słońce wspięło się nad horyzont. Włodzimierz, chwiejny, wyszedł na ganek, zamrużył oczy od światła na Lubowej posesji i znieruchomiał.

To ty jesteś moim ojcem?

Chłopak siedział na schodach, tuląc szczeniaka.

Zobacz, jakie łapy! Prawie jak wilcze! Dobra psina z niego będzie, co sądzisz?

Włodzimierz przysiadł się obok, pogłaskał szczeniaka.

Będzie z niego dobry pies. Mądrze wybrałeś.

Spojrzenie czarnych oczu, takich jak jego własne, nie spuszczało z niego wzroku. Włodzimierz ostrożnie położył dłoń na ramieniu chłopaka, ścisnął lekko i skinął głową:

Ja Ja jestem twoim ojcem, Sergiuszu

To dobrze! Chodźmy do domu. Mama robi śniadanie, babcia przyszła. Obiecała, że zabierze mnie dziś do koni. Mogę?

A Włodzimierz nagle poczuł, jak kajdan, co go przez te lata ścisnął z bólu, nagle puścił, a z serca zdjęto ciężar. Że głos powrócił taki jak dawniej pewny, spokojny. Odebrał synowi szczeniaka, podał mu rękę, wstał i odrzekł:

Możesz. A co teraz idziemy. Przed nami jeszcze tyle spraw, synu. Tyle sprawRuszyli więc razem przez wiosenny ogród. Włodzimierz czuł, jak w cichym poranku puszcza w nim coś, co tak długo było zaciśniętejak gdyby rozmarznięta ziemia wreszcie łaknęła słońca. Icek i Luba stali na progu, śmiejąc się do chłopaka, który pociągał ojca za rękę w stronę domu, gdzie już pachniało naleśnikami i słodkim mlekiem.

W kuchni Halina cofała się, jakby wahała się, ale Włodzimierz tylko się do niej uśmiechnął tym dawnym, nieśmiałym uśmiechem, którego tak jej brakowało przez te lata. Chłopak wślizgnął się między nich, złapał matkę za dłoń i przycisnął ją do dłoni ojcawięcej nie trzeba było mówić.

Za oknem kotka przeciągała się na słońcu, a kocięta układały się w promieniach, szczęśliwe i spokojne. Szczeniak wyciągnął się pod stołem. Stół zastawiony, zapach kawy i mleka krążył po izbie. Tamara z Tanią przyszły z ogrodu, śmiejąc się cicho, obie w oczach miały łzy pojednania.

No widzisz, człowiek potrafi wilka pokonać, jak tylko serce otworzy mruknął Icek do Luby, ściskając ją mocniej.

Słońce padało przez okno na twarze, wewnątrz domu było jasno jak nigdy przedtem. Włodzimierz pochylił się, podziękował cicho, spojrzał na Halinę, na syna, na ludzi, którzy byli z nim przez całe życiewiedział: już nie musi samotnie iść dalej. Bo czasem, żeby wrócić naprawdę do siebie, wystarczy tylko znaleźć odwagę, by znów się po ludzku odezwać. I tak znaleźli siebie przy zwyczajnym śniadaniu, które tamtego marcowego dnia smakowało jak nowe życie.

Teraz już zawsze będziemy jeść razem, prawda? spytał Sergiusz, wpatrując się w ojca.

A Włodzimierz, pierwszy raz od lat, po prostu się roześmiał:

Teraz zawsze. I jeszcze psu damy naleśnika bo i jemu rodzina się należy!

I w tym śmiechu, cichym i mocnym, rozproszyły się wszystkie cienie.