Biały obrus, szare życie

Biała serweta, szare życie

Barszcz był udany. Jolanta była tego pewna, bo próbowała go trzy razy podczas gotowania i za każdym razem była zadowolona. Buraki młode, z targu, mięso na kości dusiło się dwie godziny, czosnek dodany na sam koniec, jak należy. Na stole płonęły świece, biała serweta ta świąteczna, lniana, pilnowana na wyjątkowe okazje. Piętnaście lat. To przecież szczególny moment.

Za oknami ciemniało. Październik w ich powiatowym mieście zawsze był taki: szary, mokry, pachnący zgniłymi liśćmi i spalinami. Jolanta poprawiła widelec z prawej strony talerza, naciągnęła serwetę w rogu, chociaż i tak leżała idealnie. Potem stanęła na środku kuchni i chwilę postała, słuchając tykania wiszącego nad lodówką zegara.

Stefan wrócił o wpół do dziewiątej. Usłyszała, jak szamocze się z zamkiem, rzuca torbę na podłogę, pstryk zapalił światło w przedpokoju.

No i co tam masz? zajrzał do kuchni bez zdejmowania kurtki, z czerwonym od zimna nosem.

Chodź, umyj ręce i siadaj. Uśmiechnęła się. Barszcz, kurczak, sałatka gotowa.

Stefan zdjął kurtkę na progu kuchni, zarzucił na krzesło. Rozejrzał się.

A po co świece?

Jak to po co, Stefanie. Rocznica przecież.

Nic nie odpowiedział. Podszedł do zlewu, opłukał pobieżnie ręce, usiadł. Jolanta nalała barszczu, postawiła mu talerz. Śmietana domowa, też z targu. Położyła łyżkę na wierzchu, tak jak lubił.

Stefan powąchał, nabrał pierwszą łyżkę, spróbował.

Kwaśne jakieś.

Jolanta usiadła naprzeciwko.

Tak? Mi smakowało.

Mama gotuje inaczej. Jej barszcz jest nie wiem, treściwszy, prawdziwy smak. U niej zawsze lepszy.

Jolanta sięgnęła po swoją łyżkę.

Jedz, póki ciepłe.

Jem. Pokręcił talerz. Po co serweta biała? Zaraz upaćkasz.

Nie upaćkam.

Zobaczymy. Prychnął. Mama zawsze na święta kładzie ciemną bordową. Praktyczna i ładna.

Jolanta patrzyła na świece. Mały płomyk drżał, kiedy Stefan ruszał się przy stole.

Stefanie powiedziała cicho dziś mija piętnaście lat, odkąd się pobraliśmy.

Wiem.

Nic nie powiedziałeś, jak wszedłeś.

Podniósł oczy: zdziwiony, lekko rozdrażniony.

No i? Miałem gratulować? Przecież żyjemy razem, to nie urodziny.

Może… po prostu to piętnaście lat…

To piętnaście lat. Przerwał jej. Kurczak gdzie?

Wstała, przyniosła kurczaka prosto z pieca. Zioła, przypieczona skórka Stefan lubił z ziołami.

Suchy stwierdził po pierwszym kęsie.

Dopiero co wyjęłam.

Za długo pieczony. Mama nakrywa folią, jest wtedy soczysty.

Jolanta nałożyła sobie trochę. Żuła w milczeniu. Za oknem przejechał samochód, refleks ślizgnął się po suficie.

Byłeś dziś u mamy? zapytała cicho.

Zajechałem po pracy. A co?

Tak tylko.

Jeszcze raz spojrzał na serwetę.

Naprawdę niepotrzebnie ta biała. To niepoważne. U mamy zawsze wszystko jak trzeba: i naczynia zestawione, i serweta porządna, a chleb cieniutko pokrojony. Ty zerknął na bochenek nawaliłaś grube pajdy.

Jolanta odłożyła widelec.

Nie gwałtownie. Położyła go cicho, obok talerza.

W środku coś w niej się ścisnęło, potem puściło jak zaciśnięta pięść.

Stefanie, powiedziała, ton był spokojny, sama się zdziwiła wiesz, co właśnie mówisz?

Spojrzał zirytowany, jak ktoś, komu przerwano jedzenie.

Co? Mówię tylko, że mama gotuje lepiej. To nie obraza.

Przyszedłeś. Nie powiedziałeś nic. Od razu zacząłeś krytykować kolację, serwetę, chleb, kurczaka. Gotowałam trzy godziny, Stefanie.

No i? Miałbym bić brawo? To twoja rola.

Zapadła sekunda milczenia.

Rola powtórzyła spokojnie.

Tak. Ty w domu, gotujesz. Ja pracuję, zarabiam. Proste.

A piętnaście lat to po prostu… fakt?

Jolanta, czego chcesz? Żebym deklamował poezję? Roześmiał się chłodno. Mama powtarza: mniej romantyzmu, więcej porządku wtedy rodzina gra.

Płomień drgnął. Jakby i on coś usłyszał.

Jolanta wstała. Zabrała swój talerz. Stanęła przy oknie, spojrzała na błyszczące dachy, żółte okna domów i gołe drzewo na podwórku.

Odwróciła się.

Stefan, spakuj rzeczy.

Podniósł głowę.

Co?

Spakuj. Wyjdź, proszę.

Patrzył na nią, jak na obcego, który przemówił innym językiem. Prychnął, śmignął krótko śmiechem.

Na poważnie?

Poważnie.

Przez barszcz?

Nie przez barszcz.

To przez co? Bo o mamie powiedziałem? Jolanta, śmieszne to jest.

Mnie nie jest do śmiechu.

Obraziłaś się? Wstał i skrzyżował ręce. No trudno, przepraszam, no. Siadaj, zjedz.

Nie, Stefanie.

Patrzył, wyczekując łez, krzyku, trzaśnięcia drzwiami. Tylko nie tego spokoju.

Nie żartujesz wydusił.

Nie.

Cisza. Tykanie zegara. Świece na stole.

Przez jedną rozmowę? zaczął.

Nie przez jedną. Przez piętnaście lat tej samej rozmowy. Idź, Stefanie. Zabierz, co potrzebujesz, reszta poczeka.

Stał chwilę. Potem poszedł do sypialni. Słyszała, jak otwiera szafę, szeleszczą foliową torbą. Ona została w kuchni siedziała, patrzyła na świeczki. Płonęły spokojnie.

Wychodząc z torbą, zatrzymał się w progu. Spojrzał na stół: biała serweta, barszcz, grubo pokrojony chleb.

Jeszcze pożałujesz.

Być może. Żegnaj, Stefanie.

Drzwi się zamknęły. Zamek szczęknął. Słuchała milknących kroków na klatce.

Zdmuchnęła świece nie było już po co ich palić. Umyła naczynia, barszcz wstawiła do lodówki. Jeść się nie chciało.

W mieszkaniu pachniało smażoną cebulą i trochę wilgocią; tak zawsze było w październiku, zanim rozgrzeją kaloryfery.

Położyła się spać o wpół do jedenastej. Nie zasnęła od razu, patrzyła w sufit, wsłuchiwała się w telewizor za ścianą. Myślała tylko o jednym: nie płacze. To dziwne.

***

Jadwiga, matka Stefana, otworzyła drzwi, zanim ten zdążył zadzwonić drugi raz. Robiła to zawsze jakby czekała czujna tuż za drzwiami.

Stefanku! aż klasnęła w dłonie. Zerknęła na torbę. Matko Boska, co się stało?

Wyrzuciła rzucił krótko.

Kto? Ona? Jadwiga zrobiła mu miejsce. A mówiłam ci, tyle razy mówiłam, synku! Siadaj, ugotowałam zupę. Kartoflanka z kurczakiem, jak lubisz.

Zdjął buty, przeszedł do kuchni, usiadł. Pachniało jedzeniem i tą starą mieszaniną zapachów, jaką mają domy samotnych starszych ludzi: trochę naftaliny, trochę kropli na serce i kuchennych tajemnic.

Matka krzątała się przy kuchence, trajkotała bez przerwy.

Od początku widziałam, że to nie twoja para. Zimna baba, Stefan, rozumiesz? Ciepłe kobiety mają dzieci, to nie przypadek natura wie lepiej. Jedz, chleb pokroiłam.

Cieniutkie kromki. Stefan spojrzał na nie przypomniały mu się grube pajdy Jolanty.

Mamo, może bez tego.

Ale co? Prawda! Piętnaście lat cię męczyła i co osiągnęła? Ani dzieci, ani porządnego domu. Zupę spróbuj.

Była gorąca, treściwa, właśnie taka jak mówiła. Jadł w milczeniu.

Pierwsze dni przeleciały jak we śnie. Do pracy, z pracy, z mamą do stołu, telewizor. Jadwiga piekła kotlety, smażyła ziemniaki, wyciągała jogurty i narzekała: Powinieneś jeść porządniej, wydajesz się taki szarawy.

Trzeciego dnia sama rozpakowała mu torbę, kiedy był w pracy.

Nie zakładaj tej koszuli wyłożyła przy kolacji. Wyprasuję ci niebieską, ładniej ci.

Lubię szarą.

Ale niebieska lepsza, mówię ci.

Milczał. Zjadł kotlety, wypił herbatę. Matka mówiła o sąsiadce z czwartego piętra, która poszła własną drogą i dobrze na tym wyszła. To miało być o Jolancie, ale Stefan nie słuchał.

Po tygodniu zgłosiła, że jego buty rozlatują się i w sobotę idą do sklepu.

Mamo, buty są w porządku.

Patrz, podeszwa się odkleja.

Nie odkleja!

Odkleja. Idziemy.

W sklepie oglądała, dobierała, przymierzała. Chciał czarne, proste. Kupiła brązowe, z klamrą.

Dobrze wyglądają.

Nie podobają mi się.

Daj spokój, Stefan. Te są lepsze.

Ekspedientka tylko kiwnęła głową. W lustrze zobaczył siebie mężczyzna w brązowych butach patrzył bez wyrazu.

Kupił te buty.

Wieczorami matka opowiadała, jaki był grzeczny jako dziecko, jak ciężko było samotnej matce, jak Jolanta tego nie doceniała. Kiwał głową.

Niekiedy myślał o białej serwecie. O świecach. Nie rozumiał po co, na co. Piętnaście lat, i co z tego? Co tu świętować.

Ale myślał o tym.

I o tym, że nie płakała. Nie krzyczała. Stała przy oknie i spokojnie poprosiła, by odszedł. Spokoju się nie spodziewał. Innego był nauczony.

Pod koniec miesiąca matka wpisała mu rozkład. Nie nazywała tego tak, po prostu mówiła: We wtorek lekarz, zapisałam, W czwartek do cioci Zosi, W piątek ugotuję placek, nie każ mi czekać.

W piątek wrócił później zebranie w pracy. Zadzwonił, uprzedził. Matka mówiła przez telefon bez przerwy, on patrzył przez szybę autobusu w ciemność.

Placek był gotowy. Smaczny. Wszystko było smaczne.

Siedział przy stole i czuł dziwny ucisk w piersi. Nie ból, nie pokuta po prostu coś ciężkiego, ledwie wyczuwalnego. Jakby powietrza brakowało.

***

Pierwsze trzy tygodnie Jolanta żyła jak we mgle.

Chodziła do pracy, wracała, gotowała sobie coś skromnego, jadła, kładła się spać. Najgorzej było wieczorami w mieszkaniu była cisza, początkowo przerażająca, potem po prostu cisza.

Przyjaciółka Ola dzwoniła co drugi dzień. Jolka, jak się trzymasz, może przyjedziesz? Jolka zapewniała, że wszystko ok, nie trzeba odwiedzać. Ola i tak przyjechała w pierwszą sobotę, przyniosła wino i cynamonowe herbatniki. Siedziały przy kuchennym stole do drugiej, Jolanta opowiadała o świecach, barszczu, o tej serwecie od teściowej, a Ola mówiła tylko: Co za typ, i od tego robiło się trochę lżej.

Dobrze zrobiłaś, Jolka. Bardzo dobrze powiedziała Ola na koniec.

Trochę się boję przyznała Jolanta.

Przejdzie.

Po jej wyjściu Jolanta długo stała patrząc na ciężkie, granatowe zasłony. Sześć albo siedem lat temu wybrał je Stefan. Zaciemniają porządnie, praktyczne, tłumaczył. Po prostu były.

Następnego dnia zdjęła je.

Męczyła się długo z karniszem, musiała stanąć na stole. Zwinęła zasłony i schowała na dno szafy. W pokoju zrobiło się jasno. Szary, październikowy dzień i tak był lepszy od ciężkiej ciemności.

Przestawiła też kanapę z pomocą sąsiada, pana Pawła. Na nowym miejscu padało na kanapę inne światło to było dziwne, ale miłe.

Sypiała lepiej po drugiej tygodniu. Nie idealnie, ale już nie leżała całymi nocami, gapiąc się w sufit.

W pracy nic się nie zmieniło. Jolanta była sumienną księgową, zawsze punktualna, rzetelna. Szefowa, pani Irena, bardzo ją ceniła poważna, szczupła kobieta z perłowymi kolczykami, oszczędna w słowach, ale sprawiedliwa.

Pod koniec października Irena poprosiła Jolantę na rozmowę.

Jolu, odchodzę w przyszłym roku. Do córki we Wrocławiu. Dyrektor pytał o ciebie: główna księgowa. Przyjmiesz?

Jolanta milczała dłuższą chwilę.

Ja? wykrztusiła.

Ty. Od dawna miałam na oku. Przyjmij.

Jolanta wracała wieczorem autobusem myśląc: główna księgowa! Większa odpowiedzialność, wyzwanie. Zawsze się tego obawiała. Stefan mawiał: Po co ci kariera, ja zarabiam. Kiedyś się zgodziła.

Teraz patrzyła na rozświetlone latarnie i myślała: a właściwie czemu nie?

Listopad upłynął na drobnych zmianach. Przemalowała ścianę w sypialni na blady żółty, zawiesiła jasne, lniane firanki. Kupiła nowy, pomarańczowy abażur i paliła go wieczorami. Mieszkanie powoli stawało się jej.

Na parapecie ustawiła kilka doniczek pelargonii. Pachniały świeżo i lekko, pasowały do lnianych zasłon i żółtej ściany.

Z Stefanem rozmawiała przez prawnika. Spokojnie. Mieszkanie było jej, on nie rościł pretensji. Może matka przekonała? A może miał już dość.

W grudniu zgodziła się na główną księgową. Pani Irena uścisnęła jej dłoń.

Dobrze, Jolanto. Zasłużyłaś i po raz pierwszy szczerze się uśmiechnęła.

Sylwestra spędziła u Oli, wśród dzieci, psów, trzech misek sałatki jarzynowej. Było głośno, trochę sentymentalnie. Wypiła kieliszek szampana, patrzyła przez okno na fajerwerki i myślała: minął rok, żyję, nawet chyba jestem szczęśliwa.

***

Stefanowi zima nie sprzyjała.

Matka uznała, że musi odwiedzić lekarzy. Zarejestrowała go do internisty, kardiologa, gastrologa, bo źle wyglądasz, Stefanku, trzeba sprawdzić. Chodził, w gabinetach słyszał: Jak na pana wiek wszystko w normie, a matka kręciła głową z rozczarowaniem, jakby liczyła na złe wieści, by mieć czym się martwić.

W pracy bywał rozdrażniony. Zauważyli to koledzy. Pietrzak, z którym palili na zapleczu, zapytał raz:

Co taki spięty, Stefan?

Nic odparł.

W domu coś nie tak?

Nie.

Pietrzak wzruszył ramionami i wyszedł. Stefan został sam, patrzył na brudne szyby, za którymi zalegał szary śnieg, z plamami smarów. Nie chciało się wracać do pracy. Ani do domu. W ogóle nigdzie.

Pomyślał: a dokąd w ogóle by chciał?

Nie znał odpowiedzi.

Matka czekała z obiadem. Opieka była to fakt. Ale też plan na następny dzień: co założyć, gdzie iść, kiedy wrócić. Jeśli się spóźnił telefon. Nie odbierał kolejne połączenia, potem SMS: Martwię się, Stefanku, gdzie jesteś?

Raz w lutym został dłużej u Pietrzaka obejrzeć hokej, wypić piwo. Wrócił o wpół do jedenastej.

Matka siedziała przy zgaszonym świetle. Gdy wszedł, zapaliła.

Gdzie byłeś?

Mamo, uprzedzałem.

Zostanę dłużej to nie żadne uprzedzenie. Martwiłam się, ciśnienie mi się podniosło.

Mamo

Jedz. Postawiła mu odgrzewane kotlety. I nie wyłączaj telefonu, dzwoniłam trzy razy.

Nie słyszałem, grał hokej.

Hokej powiedziała tak, jakby to była rzecz gorsząca.

Stefan zjadł w milczeniu.

Zauważył, że zaczął się tłumaczyć. Z byle czego: czemu późno; ta nie inna koszula; czemu nie zadzwonił; czemu zjadł coś innego.

Przypomniał sobie, że kiedyś sam mówił: Mama wie najlepiej. Kiedyś był z tego dumny. Teraz nawet brzmiało to nieswojo.

W marcu przeglądał ogłoszenia o pokojach do wynajęcia. Znalazł jedno niedaleko pracy. Powiedział matce.

Zapłakała.

Nie żaląc się głośno; tylko cicho, z rezygnacją: Czyli źle ci tu. Przeszkadzam. Rozumiem, Stefanku.

Nie wynajął pokoju.

Czasem śniła mu się Jolanta. Zwyczajnie jak coś gotuje, jak jadą gdzieś razem. Budził się i leżał patrząc w sufit. Nic tam nie było, poza bielą sufitu.

Myślał: co ona teraz robi? Jak się ma?

Potem e tam, pewnie szybko znalazła kogoś.

I to go, nie wiedzieć czemu, denerwowało.

***

Luty przyszedł w tym roku zaskakująco jasny. Śnieg leżał czysty, prawdziwy, a poranne słońce aż raziło w oczy, gdy Jolanta szła na przystanek. Pomyślała, że czas wreszcie kupić sobie okulary przeciwsłoneczne, które zawsze chciała.

Kupiła. Różowe, z cienką oprawką. Przymierzyła w sklepie i aż się roześmiała.

W pracy oswajała się z nowymi obowiązkami. Zostawała czasem dłużej, analizując bilanse, rozmawiała z dyrektorem panem Janem, poważnym i oszczędnym w słowach człowiekiem, który cenił dokładność. Był zadowolony, to było widać.

Koleżanki ją lubiły. Młodziutka Kasia czasem przynosiła jej kawę stawiała na biurku z delikatnym uśmiechem. Jolanta dziękowała, Kasia robiła się wtedy lekko różowa.

W marcu Ola wyciągnęła ją na urodziny swojej koleżanki Uli. Jolanta nie chciała obcy ludzie, gwar, trzeba się odnaleźć. Ola zdopingowała: Przestań siedzieć w domu, będzie fajnie!.

Ula okazała się kobietą wesołą, serdeczną, z dwiema kotkami i ogromnym fikusem w salonie. Gości było sporo. Jolanta przez pierwsze pół godziny nie odklejała się od Oli, potem zagadała się z sąsiadką przy stole nauczycielką matematyki. Ponarzekały na szkolnictwo, poleciły sobie książki.

Naprzeciw usiadł Andrzej. Zauważyła go późno. Niewysoki, siwiejący, w prostym swetrze, mówił mało, słuchał uważnie, uśmiechał się, gdy było śmiesznie.

Pod koniec wieczoru znaleźli się razem przy oknie, z herbatą. On zapytał, ona odpowiedziała rozmowa sama się potoczyła. Inżynier, w biurze projektowym, wdowiec od kilku lat opowiadał o tym bez łez, zwyczajnie, jak o czymś, co już przetrawił.

Od dawna się znasz z Ulą? zagadnęła.

Przez jej byłego, kiedyś. Teraz tylko znajoma. Ty z Olą pewnie?

Od studiów.

Dobrze, że są takie przyjaźnie powiedział.

Bardzo.

Wymienili się numerami, tak po prostu. Zadzwonił po trzech dniach, zaproponował kawę. Zgodziła się.

Spotkali się w małej kawiarni przy pracy. Rozmawiali dwie godziny. Opowiedziała o rozwodzie, słuchał bez komentarzy i rad. Potem mówił trochę o swoim życiu. Wyszli razem, przystanęli przed kawiarnią. Było chłodno, lecz przyjemnie. Zapytał, czy może zadzwonić jeszcze. Odpowiedziała: może.

Potem była wspólna przechadzka nad Wisłą, potem kino, a w kwietniu zaprosił ją do siebie na kolację.

***

Andrzej miał mieszkanie na piątym piętrze w starej kamienicy. Jolanta szła po schodach z butelką wina w ręku, myśląc: zaraz zobaczę typowy kawalerski bałagan, będę udawać, że wszystko w porządku. Nerwy w środku jak zawsze, kiedy człowiek latami oczekiwał oceny i krytyki.

Wcisnęła dzwonek.

Drzwi otworzył Andrzej, pachniało jabłkami, cynamonem, czymś ciepłym.

Zapraszam uśmiechnął się. Upiekłem szarlotkę, mam nadzieję, że lubisz jabłka?

Bardzo lubię odpowiedziała.

Mieszkanie proste, nie wymuskane, ale swojskie obok książek narzędzia, na stole gazeta. Zero dekoracyjnej perfekcji.

Pomagała kroić sałatkę. On ser, ona pomidora. Czasem rozmawiali, czasem milczeli milczenie nie było niezręczne.

Jolanta złapała się na tym, że czeka oceny; zaraz powie: Lepsze byłyby ogórki, Trzeba było inny sos, spojrzy tak, jak Stefan przez piętnaście lat…

Ale nie powiedział. Usiadł naprzeciw, nalał wino, spojrzał na stół i na nią.

Dziękuję, że przyszłaś powiedział tylko.

Trzy proste słowa.

Spojrzała na talerz, poczuła jak coś w niej ustępuje, łagodnie, cicho. Jakby nosiła balast, a teraz mogła go odłożyć.

Za oknem kwietniowy wieczór. Latarnie, młode listki na gałęziach. Szarlotka skwierczała w piekarniku, zapach niósł się przez całą kuchnię.

Rozmawiali długo. Jolanta opowiadała o dzieciństwie, o wyborze zawodu. On o swoim projekcie rewitalizacji kamienic. Słuchała go i myślała, że to piękne odbudowywać to, co zniszczone.

Przed wyjściem odprowadził ją do schodów.

Cieszę się, że się poznaliśmy powiedział.

Wracała do domu nie tyle myśląc o nim, co o szarlotce że można tak: przyjść, zjeść, spokojnie wrócić.

***

Lato przyszło cicho, dobrze.

Widywali się z Andrzejem często, lecz bez pośpiechu. Bez nacisku. Chodzili razem na bazar w weekendy, ona brała zieleninę, on ryby. Gotowali razem. To było inne, spokojne i miłe.

W lipcu została u niego na noc. Po prostu nie chciało się wracać. Rano przyniósł kawę do łóżka. Bez ceregieli filmowych, ot po prostu.

Pracujesz dziś? spytał.

Od dwunastej.

Chcesz, wyskoczymy rano na targ? Powinna być już czereśnia.

Złapała kubek w dłonie. Za oknem letnie niebo, daleko świstały jerzyki. Poczuła naraz chęć płaczu nie ze smutku, a szczęścia, tego, co zdarza się rzadko.

Chcę powiedziała.

Jesienią Andrzej zapytał, czy nie przeniosłaby się do niego. Bez patosu, pośród zmywania talerzy:

Jolanto, może zamieszkasz ze mną? Dobrze ci tu będzie. Mieszkanie duże, miejsca dość.

Muszę pomyśleć odpowiedziała.

Oczywiście. Masz czas.

Po dwóch tygodniach odpowiedziała tak.

W listopadzie się przeprowadziła. Własne mieszkanie wynajęła, nie sprzedawała. Przewiozła książki, pelargonie, abażur, lniane firanki. Andrzej przestawił regał w pracowni, by jej książki się zmieściły. Poukładali je wspólnie, pomieszane z technicznymi jego i literaturą jej wyglądało to dobrze.

W grudniu zalegalizowali związek, po cichu tylko z Olą i kolegą Andrzeja, Wojciechem, na świadków. Potem restauracja we czwórkę, zabawnie i swojsko. Ola płakała ze szczęścia, nie zmartwienia.

W styczniu Jolanta dowiedziała się, że jest w ciąży.

Stała w łazience z testem, długo patrzyła na dwa paseczki. Usiadła na wannie, nie ruszała się dziesięć minut.

Miała czterdzieści trzy lata. Zawsze sądziła, że dzieci już się nie zdarzą. Stefan nie chciał, ona nie była pewna, czas mijał. Lekarze nie widzieli przeszkód, ona sama się pogodziła nie los.

A jednak.

Andrzej pracował w drugim pokoju. Weszła do niego, zatrzymała się w drzwiach. Odwrócił się.

Co jest? zapytał cicho.

Pokazała test. Wziął, spojrzał, milczał chwile. Potem wstał i objął ją. Bez słowa, mocno.

Po chwili powiedział:

Dobrze, Jolanto. To bardzo dobrze.

Wtuliła się w jego ramię i po raz pierwszy od dawna rozpłakała. Nie przestraszył się, nie powtarzał uspokój się. Tylko mocniej objął i mówił cicho: Wszystko dobrze, wszystko dobrze.

***

Znów przyszła do miasta wiosna, znów była kawiarnia, znów spacer brzegiem rzeki, tylko teraz Jolanta szła wolno, bokiem przez ciążę. Andrzej u boku, a czasem trzymał za łokieć.

Szósty miesiąc. W pracy wszyscy wiedzieli dyrektor Jan pogratulował: Miejsce czeka na panią, proszę się nie martwić. Kasia patrzyła z nowym szacunkiem, takim, jaki młode kobiety mają dla tych, które potrafią żyć.

Mieszkanie, które nazywali już naszym, zapełniło się nowymi drobiazgami. Małe łóżeczko stało rozmontowane pod ścianą, miękki lampion w kształcie księżyca, sterta ubranek w komodzie. Jolanta czasem po prostu je dotykała. Było w tym coś prawdziwego i bezpiecznego.

Rano piła herbatę przy oknie, patrzyła na podwórko, gdzie trawa już zaczynała się pojawiać. Pachniało ziemią, trochę jabłkami z sąsiedniego ogrodu. Było dobrze.

Ale czasem, szczególnie wieczorem, kiedy Andrzej zasypiał szybciej, Jolanta leżała czujnie, czuła ruch dziecka pod sercem, myślała o przeszłości. Nie z bólem już, raczej jak nad starym zdjęciem: była kiedyś taka historia, byli tacy ludzie. Żal czegoś niełatwo powiedzieć czego. Może tych piętnastu lat? Albo siebie samej, tej, która gotowała barszcz i rozścielała białą serwetę.

Nie wiedziała, co u Stefana. Ola wspomniała, że widziała go w sklepie postarzał się. Jolanta tylko skinęła głową. Nie życzyła mu źle; po prostu nie był już jej historią.

***

Stefan siedział z matką w kuchni.

Za oknem kwiecień, ale w mieszkaniu wieczna zima: grube zasłony tłumiły światło, na półkach te same przedmioty, zapach ten sam korwalol, rosołek, coś jeszcze nieokreślonego, od lat niezmiennego.

Jadwiga mieszała zupę, trajkotała.

Jakiś blady jesteś, Stefan. Mówiłam: lekarz. Nie ten wasz zakładowy, tam fuszerstwo. Zapiszę cię do kardiologa w siódemce.

Mamo, dobrze się czuję.

Mężczyźni nie potrafią oceniać się obiektywnie. Twój ojciec też mówił dobrze, a potem, widzisz.

Spojrzał w blat.

Na stole leżała kraciasta serweta, granatowa z bielą. Praktyczna. Matka miała rację, nie poplami się.

Podała talerz.

Jedz, póki gorące. Dziś kasza gryczana, z wołowiną. Lubiłeś zawsze.

Lubię powiedział.

Zupa była porządna. Matka gotowała dobrze.

Stefan dodała, siadając naprzeciw z herbatą myślałeś może o tym, co mówiłam? O tej Teresie?

Stefan spojrzał.

Nie myślałem.

A szkoda. Porządna kobieta, wdowa, własne mieszkanie. Pytała o ciebie.

Mamo…

Co mamo? Czterdzieści pięć lat masz. Samemu żyć to nie po ludzku.

Mam kobietę wyrwało mu się. Sam się zdziwił.

Matka popatrzyła.

Gdzie?

Nigdzie To znaczy nie przedstawiaj mi nikogo, zajmę się tym sam.

Jak się zajmiesz, skoro siedzisz tutaj i gapisz się w stół? Wiem, synku. Stale myślisz o tamtej, o Jolancie. Ale po co? Ona przepędziła cię z domu. O takich się mówi…

Mamo przerwał, taki ton, że umilkła.

Zamilkli. Zegar na ścianie cykał. Za oknem ptak świergotał, jak to na wiosnę.

Jedz, stygnie podsunęła. Kto cię tak nakarmi, jak nie matka?

Stefan patrzył w talerz.

Zupa była dobra. Rzeczywiście. Matka umiała gotować, tu nic więcej nie było do dodania.

Wziął łyżkę. Jadł. Myślał o tamtym powrocie, w październiku wtedy; jak z progu zmęczony, rozdrażniony krytykował serwetę, barszcz, chleb. Mówił jej, że to mama wie najlepiej.

Wtedy nie rozumiał, że to nie o serwetę chodzi. Teraz chyba zaczynał rozumieć. Za późno, jak to często bywa u tych, co nie uczą się na czas.

Siedzi w klatce. To słowo przyszło nagle, wytrąciło go aż na chwilę z ruchu. Klatka. Myślał, że to Jolanta ją buduje swoją gotowaniem, charakterem. Ale ona tylko ustępowała. Przez lata. Klatka była jego od dzieciństwa, najpierw w tym mieszkaniu, potem w swoim, potem znowu tutaj.

Smakuje? spytała matka.

Smakuje, mamo.

No widzisz. Bez matki byś przepadł, Stefan.

Nie odpowiedział.

Za oknem ptak śpiewał coraz głośniej. Wiosna pchała się przez szczeliny zasłon, jasna kreska światła niepotrzebna mu zupełnie.

Skołczony nad talerzem, dokończył zupę.

***

Jolanta tego kwietniowego wieczora stała na balkonie ich wspólnego już mieszkania i patrzyła w zachód słońca. Brzuch był już duży, stać niewygodnie, ale wyszła chciała powietrza. Z dołu pachniało wilgotną ziemią i czymś młodym, co istnieje tylko wiosną.

W domu za ścianą Andrzej rozmawiał przez telefon o projektach. Na stole w kuchni stały dwie filiżanki, jego i jej, a ciepły pomarańczowy abażur rzucał blask na ścianę.

Położyła dłoń na brzuchu. Dziecko się poruszyło, leniwie, spokojnie.

No hej powiedziała cicho w przestrzeń.

Było trochę strachu. Było dużo spokoju. Było ciche, nieoswojone szczęście, bez obietnic, ot tak: kwietniowy zachód, zapach wiosny, ciepłe światło i maleńkie życie, które rosło w niej i czekało na swój czas.

Jolanta postała jeszcze chwilę.

Potem weszła z powrotem do domu.