Kosztowna przyjemność

Droga przyjemność

Kingo, znowu? Ile można? Pracuję już tylko na twojego kota!

Kot, którego Kinga próbowała wcisnąć do transportera, wywinął się jej z rąk, pacnął o podłogę, po czym czmychnął w kąt przedpokoju, żałośnie i ochryple wyjący. Po jego minie można było sądzić, że kot, któremu Kinga dawno temu nadała romantyczne imię Gustaw, postanowił sprzedać swoje, jak sądził Dawid, bezwartościowe życie możliwie najdrożej.

Dawno temu, bo Gustek, jak pieszczotliwie nazywała go Kinga, mieszkał u niej już blisko dziesięć lat. Ile naprawdę miał lat, nie sposób było zgadnąć. Kinga przygarnęła go z ulicy, bynajmniej nie jako kociaka. Już wtedy był dorosłym kotem, choć młodym, jak powiedzieli matce Kingi w lecznicy weterynaryjnej.

Tam Bożena, matka Kingi, popędziła z córką, mocno ściskając w ramionach zawiniętego w stare dziecięce kocyko kota.

Proszę go uratować!

Skąd go panie wzięły? weterynarka skrzywiła się z niechęcią. Przecież to śmietnikowy kot!

Jakie to ma znaczenie? To mój kot! Proszę mu pomóc! Przecież widać, że mu źle! Czego się pani ociąga? Moje złotówki są gorsze niż te od właścicieli rasowych kotów?

Bożena była wtedy tak wściekła, że weterynarka wolała z nią nie dyskutować, i słusznie.

Bożena Łuczak była kobietą upartą jak stu diabełków. Życie ją tego nauczyło! Spróbujcie wychowywać dziecko bez męża, opiekować się dwójką staruszków i jeszcze utrzymać się ze skromnej pensji przedszkolanki! To nie zwykła rzecz, tylko wyczyn!

Umiała postawić na swoim, ale była przy tym dobrym człowiekiem. Kochała dzieci i koty, czasem nawet psy, których od dzieciństwa się bała.

W nikim nie widziała łatwej ofiary. Sąsiadkom, rodzicom maluchów czy obcym, którzy czasem uznawali tę drobną, samotną kobietę za łatwą zdobycz, zawsze pokazywała, gdzie raki zimują. Ale robiła to tak, że wszyscy byli zdumieni nie krzyczała, nie wyklinała, ale znajdowała ten jeden argument, po którym w głowie rozmówcy przestawiał się jakiś bezpiecznik i cały konflikt toczył się już zupełnie innym torem. Po chwili już nie było złości i wrzasków, tylko cichy kąt oraz szczerą rozmowę. A Bożenie pozostawało tylko kiwa głową i słuchać uważnie, aż ludzie dziękowali jej, przepraszali i odchodzili pełni ulgi.

Sama do końca nie wiedziała, jak jej się to udaje. Skąd wiedziała, w co uderzyć, by człowiek poczuł, gdzie tak naprawdę mu boli? Miała po prostu ten niezwykły dar słuchania może dlatego działało?

Dar ten był jednak jakiś jednostronny, bo z najbliższymi radziła sobie dużo gorzej.

Mąż uciekł po tygodniu od ślubu. Jej matka, Danuta, żartowała później, że wytrzymał i tak dłużej, niż się spodziewała.

To bolało. Ale Bożena zgodziła się: z taką gapą jak ona domu nie zbudujesz! Nie bez powodu, wychodząc, mąż rzucił jej złośliwie przez ramię:

Z ciebie to kobieta jak ze mnie baletnica!

Oczywiście bolało.

Ale kilka miesięcy później Bożena dowiedziała się, że spodziewa się dziecka, i wtedy poczuła się znów spokojna. Kobiety rodzą!

Na córkę czekała jak na świąteczny cud, bo w jej cichej, szarej codzienności prawdziwych świąt było jak na lekarstwo. A tu takie wydarzenie!

Matka Bożeny nie popierała jej decyzji.

Po co ci to, Bożenko? To tylko balast! Jesteś młoda i śliczna, masz przed sobą przyszłość. Urodzisz będziesz mieszkać na makaronach i kaszach! Dzieci to zbyt droga przyjemność! Jeszcze o tym nie wiesz, ale zrozumiesz, zobaczysz!

Mamo, a czy my żyłyśmy inaczej?

No właśnie! I co w tym dobrego?

Bożena rozważała, słuchała matki, jak zawsze, jednak coś w środku protestowało temu oczywistemu rozwiązaniu.

Wystarczyło pomyśleć: nie będzie dziecka i ogarniała ją ciemność, niepozwalająca nawet oddychać. Jak mogłaby odebrać to, co już jest w niej? Chodziło nawet nie tyle o zarodek, co o poczucie, że to jej wybór, że może być matką i odebrać jej tego nie ma prawa nikt. Instynkt samozachowawczy włączył się na całego.

Końcowy argument przyniosła babcia. Nagle przyjechała do miasta, poprawiając na głowie wzorzysty chusty, i powiedziała:

Rodź, Bożenka! Pomogę ci!

Babciu! A dziadek na wsi sam zostanie!

Wytrzyma! Jeszcze mu sił starczy. Jak nie, to go ściągniemy do nas. Ot co!

Na stole wylądował schludny, starannie zawinięty pakunek. Poznała w nim ulubiony, haftowany przez siebie ręcznik babci.

Poznajesz? Rozpakuj.

Takiej ilości pieniędzy Bożena wcześniej nie widziała. Dziadek sprzedał dom po rodzicach, przez wieś ma biec nowa szosa, działki teraz drogie jak barszcz. Wszystko tu na mieszkanie wystarczy, choćby i małe, a potem sobie sama poradzisz.

Ale babciu, ja nie mogę…

Poradzisz, Bożenka! Nie kłóć się! To nie dla ciebie, ale dla dziecka. Kto się o nie zatroszczy, jeśli nie matka?

Pakunek ten przechylił czarę goryczy między Bożeną a jej mamą.

Kiedy ja prosiłam was o pieniądze, mama, powiedzieliście nie ma i nie będzie! A teraz, nagle, babcia z nieba mi pieniążki z niebieską obwódką przyniosła? Dobrze, co tu dodać!

Babcia wtedy wypchnęła Bożenę z kuchni i długo rozmawiała z córką na osobności.

Ale nie zdołała przekonać Danuty, która nie mogła zrozumieć, czemu Bożena, przy swoim dziwnym zachowaniu, dostała wszystko, czego potrzeba pomoc, wsparcie i nawet osobne mieszkanie. Niemal jakby wygrała los na loterii!

Sama Bożena nie wiedziała, czym się tak różniła. Przecież miała męża, nie była lekkomyślna. Ale winy po obu stronach, tak jak mówiła babcia: Jak oboje ciągną, a nie dojadą, to znaczy, że wina dzielona na dwoje.

Babcia mieszkanie znalazła doskonałe czteropokojowe, w kamienicy, owszem, do remontu, ale to były już drobnostki. Kiedy zespół wesołych, ciemnowłosych chłopaków pod czujnym okiem surowego brygadzisty i babci wyremontował je w dwa miesiące, Bożena przekroczyła próg pokoju, gdzie stało już łóżeczko, i zapłakała.

Czemu ryczysz, głuptasie! Radować się trzeba! babcia stanowczo wytarła jej nos i rozkazała: Marsz, zapoznaj się z nową kuchnią!

Kinga urodziła się nieco przed terminem, ale cała i zdrowa. Rosła, aż miło! Niezwykle delikatna i silna jednocześnie. Bożena, pamiętając własne doświadczenia, postanowiła wychować córkę inaczej.

Babcię masz bliżej serca niż mnie! Bo to ona mieszkanie kupiła, z dzieckiem się bawi! A ja? Nawet próg nieprzekroczony, żeby z wnuczką posiedzieć!

Mamo, a kto ci zabrania? Tylko nie awanturuj się, dobrze? Kingusia się boi.

Kto się boi! Mała jeszcze, świat do góry nogami! matka wrzeszczała, a Bożena ledwo powstrzymała łzy.

Najbardziej kochana osoba słyszeć jej nie zamierzała.

Zobaczysz, twoja córka też ci tak odpłaci!

Nie odpłaci! łzy nagle zniknęły.

Odpłaci! To wszystko przez rozpieszczenie! matka tupnęła nogą.

Dziękuję, mamo… powiedziała Bożena spokojnie.

Za co?

Za lekcję, już wiem, jak nie należy robić!

Co ty za głupoty…! nie wytrzymała matka, ale Bożena już jej nie słuchała.

Myśl dudniła jej w głowie: Ja taka nie będę.

Łatwo powiedzieć.

Trudniej zrobić.

Nie zawsze była pewna swoich metod, wychowując Kingę dziewczynka miała charakterek wybitny! Zawsze wiedziała, czego chce i potrafiła dopiąć swego.

Mamusiu, a mogę cukierka?

Po obiedzie, Kingusiu.

Wcale-nie-mogę?

Nie.

Dobrze, ale po obiedzie dwa? Zjem ładnie wszystko!

Bożena śmiała się z córki i wręczała jej dwa cukierki, jak tylko znikała z talerza kaszka.

To były drobiazgi, ale z nich budował się charakter Kingi. Szybko rozumiała, że sprzeczki nie popłacają. Nawet babcię potrafiła rozbroić:

Babciu, nie gniewaj się! To takie nieładne… A ty jesteś śliczna, nie potrzeba ci zmarszczek. Połóż się tu!

Po co? matka Bożeny zamierała w zadziwieniu.

Kinga siadała jej na kolanach i głaskała po czole i kącikach oczu. Widzisz? Będziesz śliczna jak dawniej!

Bożena śmiała się do łez, widząc jak matka mięknie, a to milczenie było tym, czego wszystkim brakowało.

Dziewczyny, seniorzy, wszyscy razem radzili sobie. Było trudno tylko, gdy babcia zachorowała. Lekarze kręcili głowami, nie obiecując niczego, ale Bożena widziała wszystko sama.

Babciu, może do Warszawy pojedziemy?

Po co mi to, Bożenka? Ja już żyłam wystarczająco długo… boję się tylko o was, a dziadek dokucza sam sobie. Pilnujcie go!

Co ty mówisz!

A tak, nie słuchaj mnie, dziecko…

Wtedy do domu Kingi trafił kot.

Dzień, w którym wprowadził się Gustek, był dniem, gdy Bożena straciła córkę. Kinga zniknęła w drodze ze szkoły, na prostym odcinku między domem a szkolnym boiskiem. Kiedy seniorzy biegli sprawdzić, nie spotkali się z nią o kilka minut.

Szukali jej wszyscy. Klasa, sąsiedzi, Bożena ściągnięta z pracy, nawet babcia z dziadkiem.

Ale Kinga wróciła sama. Wpadła do domu, gdy Bożena prawie już szła na komisariat. Twarz zalana łzami, z bólem i żalem.

Bożena nie pytała o nic, tylko chwyciła koc, w który zawinęła ledwo żywego kota.

Nic ci nie jest, kochanie?

Nie! Mamo, jemu jest źle, nie mi!

I Bożena pobiegła.

Lecznica była kilometr dalej, ale to wystarczyło, by wiedzieć, że kot zostanie. Kinga przygarnęła go i nie planowała oddać. Co oznaczało, że Bożena będzie musiała się postarać.

Okazało się, że psom, które pogonili pracujący w piwnicy hydraulicy, nie udało się poważnie zaatakować Gustka. Był zmęczony, pogryziony, ale cały. Po wizycie u weterynarza, który wypisał jeszcze długi rachunek, Bożena westchnęła:

Za to można by kupić dwa rasowe… mruknęła pod nosem, ale rachunek zapłaciła.

W domu obejrzała smutny budżet: na resztę miesiąca nie starczy. Potrzebne leki dla kota, babci, no i prezent na urodziny Kingi za tydzień. Prezent musiał być nie chciała, by córka miała gorzkie wspomnienia z własnych świąt, jak ona sama.

Mogę coś poprosić? Kinga, która już dawno powinna spać, przytuliła się do mamy w kuchni.

Czego chcesz, kochanie?

Nie chcę żadnych prezentów, dobrze? Mogę zostawić Gustka? To mój prezent…

Bożena przytuliła córkę i spojrzała na smutny szary kłębuszek śpiący jej obok nogi. Chciała kota ułożyć w pudle, ale ten uparcie ładował się do niej, kładł się obok, mrucząc słabo, nos wpychając w kapcia pod starym Franią.

Oczywiście, że Bożena się zgodziła, a Gustek został z Kingą.

Co dziwne, ten obdarty kocur z podwórek błyskawicznie przywykł do domowych wygód. Był grzeczny, nie sprawiał kłopotów, pokochał szczególnie seniorów, a babcię nie opuszczał prawie na krok.

A jeszcze dziwniej całkowicie odmienił życie domowników.

Gdy Bożena spłaciła rachunek za leczenie kota, zdecydowała, że dość. Miała dosyć życia od wypłaty do wypłaty, chciała coś zmienić. Zrezygnowała z pracy w przedszkolu. Bała się jak diabli, ale udało się znalazła pracę jako niania w dobrej rodzinie poleconej przez znajomą, a potem… żałowała tylko, że nie zrobiła tego szybciej.

Od tej pory nie miała kłopotów ze znalezieniem pracy. Przekazywano ją z rąk do rąk jak skarb, a z każdą zmianą rodziny wynagrodzenie stawało się wyższe. Wieczorami wracała i głaskała Gustka po ślepym uchu:

Gustek, dziękuję! Gdyby nie ty…

Gustek mruczał, łaskotał łapą dłoń Bożeny i zerkał na Kingę starszą opiekunkę kochał, ale ogon zawsze był dla tej młodszej. Z nią chciał być jak najwięcej, chyba że wzywała go babcia. Wtedy rezygnował z towarzystwa Kingi, resztę czasu poświęcając tylko jej.

Był przy Kinze, gdy uczyła się w szkole, siedząc na blacie, przytrzymując zeszyt łapą. Był z nią, kiedy cicho płakała na progu sypialni babci, żegnając się z tą, której zawdzięczała życie. Był też, gdy zaraz po babci, we śnie, odszedł dziadek.

Był, kiedy Bożena niespodziewanie poznała w końcu porządnego człowieka; długo myślała, ale wreszcie za niego wyszła, by więcej nie słyszeć, że jest nie taka. Mąż ją uwielbiał, znajdował w niej to, czego nawet sama w sobie nie widziała, a przed teściową zdobył względy, ofiarując jej swój samochód z kierowcą.

Teraz Danuta, matka Bożeny, wyniosłaście z klatki z pudełkiem sadzonek i oświadczała sąsiadkom z uśmiechem:

Zięć przyjechał. Na działkę mnie wiezie.

Kinga skończyła szkołę, studiowała. Z ojczymem miała dobry kontakt, ale zostać wolała w mieszkaniu, w którym dorastała.

To tam sprowadziła swego wybranka.

Łał! Kinga, to prawdziwy pałac!

Przestań!

Tyle miejsca! A to co?

Syczący, prychający kocur wyskoczył z sypialni i rzucił się na Kamila. Chłopak wrzasnął i uciekł przed atakiem kota.

Zabierz go! Zabierz!

Kinga ujarzmiła Gustka, ale ciepła między Kamilem a kotem nigdy nie było.

Kamil kota nie znosił, a przy każdej okazji próbował go przeganiać, kiedy Kinga nie widziała.

Po roku wzięli ślub, ale coś się rozpadło w ich relacji. Kamil coraz częściej wygłaszał Kingdze uwagi, które brzmiały identycznie jak te, które Bożena kiedyś słyszała.

Co z ciebie za kobieta, Kinga? To ma być rosół? Woda z kury! Gotować nie umiesz! Co z ciebie za żona?!

Gotować Kinga nauczyła się od babci, i na pewno nie była nieudacznicą, która swój pierwszy żurek ugotowała w wieku dziesięciu lat.

Poza kuchnią Kamil nie miał do czego się przyczepić, dopóki Gustek nie dał okazji.

Co mu znów dolega?! pytał, widząc rachunek z lecznicy. Kinga, oszalałaś?! Ja tyle na swoje leczenie nie wydaję! To tylko sierściuch!

Kamil, Gustek to nie tylko sierść! To członek rodziny!

Jakiej? Mojej? Nigdy w życiu! Takich krewniaczków nie potrzebuję!

Co ty mówisz?

Słyszysz, co mówię! Jeszcze raz to się powtórzy, a sam go za drzwi wyleję!

Kinga, która rano dowiedziała się, że zostanie matką, milczała. Chciała porozmawiać z Kamilem później.

Ale Gustek, już stary kot, znów nie dał rady z kuwetą, i Kinga musiała go znowu szykować do lekarza. W tym momencie wrócił z biegania Kamil.

Dbał o kondycję, zdrowo jadł, wyrzucał Kingdze, że nie rozumie prostych rzeczy. Zdrowie jest najważniejsze!

Słysząc o kolejnym leczeniu kota, Kamil w złości rzucił butem sportowym w ścianę i krzyknął:

Dość! Pora pozbyć się tego obrzydliwego zwierzaka! Jeszcze nie zamierzam wydawać majątku na głupiego kota! Wynocha z mojego domu!

To razem ze mną! Kinga, zazwyczaj spokojna, aż się zagotowała.

Więc razem! Mam tego dość! Dlaczego ja mam to znosić?

Coś zadrgało w powietrzu i wszystko już miało pójść inną, nieodwracalną drogą. Ta, która jeszcze wczoraj chciała ratować rodzinę dla nienarodzonego dziecka, zrozumiała nagle to nie jej droga.

Nie przypomniała mężowi, że mieszkanie należy do niej, że to on mógłby ją wyeksmitować najwyżej w snach.

Kinga nie powiedziała nic.

Wyjęła z kieszeni Kamila klucze, schowała do dłoni. Otworzyła drzwi swoimi i odwracając się do niego rzekła spokojnie:

Jestem w ciąży. Nie wolno mi się denerwować. Kotu to nie przeszkadza. Tobie tak. Proszę, odejdź. Teraz. Gdy się uspokoisz możemy rozmawiać. Ale mieszkać z tobą już nie będę. Jeśli tak łatwo potrafisz wyrzucić z mojego życia kogoś, kto był przy mnie niemal zawsze, jeśli chcesz pozbyć się chorego kota tylko dlatego, że przeszkadza ci co zrobisz, gdy ja ci się znudzę? Moje uczucia cię nie obchodzą, mam rację? No właśnie. Było między nami dużo dobrego, za to dziękuję. Ale teraz jest za dużo złego. To zbędne. Zarówno dla mnie, jak i dla ciebie. Idź już. Rzeczy zabierz później. Teraz muszę jechać z Gustkiem do lekarza. Jemu źle. Jego boli. I jestem za niego odpowiedzialna. Więc tak trzeba. Tak będzie dobrze.

Kamil nie dyskutował. Wściekły wrzucił do torby dokumenty, kurtkę i trzasnął drzwiami.

Kinga wiedziała, że wiadomość o dziecku nawet do niego nie dotarła. Był zajęty wyłącznie kotem.

Postawiła transporter na podłodze, poczekała, aż Gustek grzecznie wejdzie do środka i zapytała:

Gotowy? Jedziemy! Czas coś zmienić. I zaczniemy od twojego zdrowia!

Kot odżył. Oczywiście, lata swoje robiły i Kinga jeszcze nieraz musiała szykować transporter. Tym razem Gustek już bez protestów wchodził do środka, pozwalając małej rączce pogłaskać puszysty ogon. Takie poufałości dopuszczał tylko wobec dziecka Kingi. Innych nigdy.

A Kinga nie pozna lepszej opiekunki niż Gustek, który w pięć minut utuli jej córkę śmiejącą się klon mamy, tak podobną do Bożeny, że Kinga miała ochotę dać jej to samo imię, ale mama pokręciła głową.

Skonsultuj się z Kamilem. To wasze dziecko, choć będziecie żyć osobno, ono zawsze pozostanie wasze. Zrobiliście dużo, by utrzymać pozory. Czas postarać się bardziej. Będzie ciężko. Ale dla małej warto.

I Kinga posłucha mamy, ku zaskoczeniu byłego męża.

Dziwne. Nie widziałem w tobie tej mądrości.

Starzeję się, chyba. I co powiesz?

Powiem… dziękuję! Naprawdę!

Za co?

Że nie postawiłaś własnych uraz nad dobrem dziecka. Pomogę wam, Kinga.

I Kamil dotrzyma słowa.

I mała Alinka będzie żyła na dwa domy, nie rozumiejąc, dlaczego świat dorosłych tak wygląda. Miała dwa łóżeczka i dwa pluszowe zajączki u mamy i taty. Dwie kochające babcie, Bożenę i Marylę. Ale miłość była jedna i ta sama. W tej miłości Alinka tonęła, przekonana, że jeśli tak ją kochają i chcą jej szczęścia, to siebie nawzajem też nie mogą nienawidzić. I tą prostą, dziecięcą mądrością Alinka łatać będzie rodzinny patchwork, jak przed laty jej mama, sprawiając, że wszyscy zapomną o dawnych pretensjach.

I tylko stary kot będzie znał całą prawdę o tej dziewczynce. Ale jej nikomu nie wyjawi. Bo i po co? Przecież wiadomo: jeśli matka-kotka jest łagodna, to i kocięta będą podobne.

A u małej Alinki z tą łagodnością wszystko układało się bardzo dobrze. I przyjdzie taki dzień, że ona sama podaruje światu nowe życie, pochyli się nad łóżeczkiem córeczki, pogładzi ją po policzku jak niegdyś jej mama i babcia i powie:

Witaj, maluszku! Tak długo na ciebie czekałamA wtedy może przez chwilę w drzwiach pokoju przemknie cień miękki, cichy, aksamitny, z merdającym ogonem i łagodnym mruczeniem. Może Alinka nie będzie tego pamiętać, ale gdy zamknie oczy, poczuje dziwną pewność i spokój. Tak jakby jakiś niewidzialny strażnik otulał ją swoją obecnością ktoś, kto zawsze pilnował, aby dom, nawet pełen szwów i pozszywany z resztek czułości, wciąż był domem.

I może kiedyś, całkiem niespodziewanie, Alinka powie swojej córce:

Widzisz, maleńka, życie nie jest tanie, czasem bardzo dużo kosztuje. Ale te najdroższe przyjemności choćby miłość, troska, czułość, odwaga w byciu sobą bywają warte każdej ceny. A może nawet są bezcenne.

A gdzieś z kąta, w promieniach ciepłego popołudnia, przesuwa się na paluszkach mały kotek. Przysuwa się do łóżeczka i zasypia obok śpiącego dziecka, bo wie wszystko jest dokładnie takie, jakie miało być. I dopóki miłość będzie się w tym domu rozchodzić jak kocie mruczenie, żadna cena nie będzie zbyt wysoka, by ją utrzymać.

Na świecie za oknem śpiewają ptaki, ktoś stawia na stoliku herbatę, ktoś śmieje się w kuchni.

A dom, choć pełen śladów łez i śmiechu, pulsuje spokojem. Bo są w nim serca, które nauczyły się czasem zbyt wcześnie, czasem dopiero po stracie że najdroższe przyjemności zawsze mają swój sens.

I to właśnie one zostają z nami najdłużej.