Dobro przekazane w spadku

Dobro zapisane w testamencie

Oj, Elusiu! Jak dobrze, że przyszłaś! Już nie wiem, co robić!

Elżbieta postawiła na ławeczce ciężką torbę z zakupami i westchnęła.

Co się stało, pani Weroniko?

Spokój, Ela! Tylko spokój i jeszcze raz uprzejmość. Tylko to działa ze starszymi. Nawet tymi uciążliwymi.

A o tym, że Weronika Zaleska była trudna, wiedzieli wszyscy w okolicy. Bardziej kłótliwej staruszki trudno było znaleźć.

Dlaczego „damy”?

A bo pani Weronika wszczynała awantury z manierami i zawsze niezwykle grzecznie, ale potrafiła doprowadzić każdego do rozpaczy.

Droga pani, myli się pani nieco.

Proszę mnie nie nazywać „drogą panią”!

Ach, co za nieszczęście! Za naszych czasów bycie uprzejmą kobietą to był powód do dumy, a teraz… Ach, pokolenie stracone! Ale proszę posprzątać po swoim piesku.

A jeśli nie?

To się pani przekona. Całe osiedle będzie wiedzieć.

Ci, którzy nie traktowali tych pogróżek poważnie, szybko przekonywali się, że z Weroniką lepiej nie zadzierać. Nie groziła słowem, a czynem. Nazajutrz osoba, która się jej naraziła, pojawiała się „na tablicy wstydu”.

Tak nazywała Weronika każde drzewo, słup, tablicę ogłoszeń… wszędzie wieszała kartki ze zdjęciem „przestępcy” i pouczającym tekstem: „Nie jesteśmy dumni z takich ludzi!”. Pod spodem było krótkie opisanie przewinienia. Kartek było mnóstwo. Drukarkę obsługiwała biegłe nauczył ją sąsiad. Papier kupowała hurtowo emeryturę i pomoc dzieci miała solidną. Czuła się odpowiedzialna za porządek na swoim osiedlu, więc drobne grzywny, które czasem musiała płacić po wyrokach sądowych za swoją działalność, wcale jej nie odstraszały. Regularnie przychodziła na rozprawy, dygając ukłony do sędziów i przepraszając, że marnuje ich cenny czas. Już jej nie ignorowali. Stała się oczywistym elementem dzielnicy dla jednych uciążliwością, dla innych dobrodziejstwem.

Bywało, że jej dziękowano. Tak jak wtedy, gdy dzięki jej uporowi w całej dzielnicy wreszcie naprawiono kanalizację burzową. Była to najgłośniejsza „sprawa” Weroniki Zaleskiej kosztowała ją niemal dziesięć lat życia, nieskończenie wiele sporów z urzędnikami różnych rang, i mnóstwo nieprzespanych nocy. Ale gdy ją wygrała, dzielnica ucichła i zaczęto ją postrzegać nie jako kłótnicę, ale osobę z misją. Kierowcy, którzy już nie musieli jeździć swoimi autami jak łodzie podwodne po burzy, witali panią Weronikę uprzejmym ukłonem i zastanawiali się, czy ich zdjęcie nie wyląduje czasem na jednej z jej słynnych kartek. Każdy zastanawiał się nad swoimi przewinieniami i odetchnął z ulgą, kiedy pani Weronika przeszła obok bez słowa.

Nie oszczędzała nikogo właścicieli psów, którzy nie sprzątali po pupilach, zabieganych matek, które wolały piwo na ławce niż zabawę z dzieckiem, alimenciarzy, cichych i głośnych pijaczków, wszystkich, którzy odrzucali elementarne zasady współżycia społecznego.

Nie wszystkim się to podobało. Raz nawet ktoś zaczaił się na Weronikę w bocznej uliczce, gdy wracała od chorej siostry. Dostała kilka razy, ale ktoś ją spłoszył napastników. Weronika nie wystraszyła się wręcz przeciwnie, jej zapał tylko wzrósł. Skoro się komuś tak bardzo naraziła, to znaczy, że to, co robi, ma sens!

Siniaki zniknęły, złamana noga zrosła się nie do końca dobrze, i od tamtej pory pani Weronika czuła ból zawsze, gdy zmieniała się pogoda.

Ale i to potrafiła przekuć w żart:

Przynajmniej wiem, czy brać parasol! No czyż nie cudownie?

Sprawców, którzy zrobili z jej nogi barometr, złapano szybko i kara była surowa większość sędziów doskonale znała panią Weronikę. Była w końcu legendą sądów w całym mieście.

No i dzięki temu zyskała znajomości w postaci trzech dzielnicowych i jednego podinspektora, do których dzwoniła bez skrupułów, gdy sama nie dawała już rady.

Aleś, kochany, jesteś mi cholernie potrzebny! dzwoniła do policjanta.

A Aleś, wąsaty dryblas, będący również nowym sąsiadem Weroniki, pędził na jej wezwanie. Bo jakżeby nie? Ta dziwna, chuda, uprzejma, a jednak groźna we wszystkim kobieta zdobyła serca nie tylko jego żony i dzieci, ale i matki, której najbardziej się obawiał. To właśnie Weronika przekonała jego matkę, by nie wpadała do dorosłego syna bez przerwy.

Czy tak słabo go pani wychowała?

Co pani mówi! Jestem świetną matką!

Nie wątpię! Ale skoro taki dobry z niego syn, to czemu wciąż potrzebuje pani chusteczki? Chusteczki, droga pani! W tak poważnym wieku, a nie zna sposobu na katar? To się nie godzi!

Potrzebne było kilka jej cierpkich zdań, by matka Alesia zupełnie ograniczyła odwiedziny, z ulgą dla jego rodziny. Wdzięczność wobec pani Weroniki była ogromna.

Elżbieta, jako opiekunka społeczna, dobrze znała środowisko i historie Weroniki i jej powiązań. A teraz bardzo ją zdziwił widok tej nieustraszonej kobiety płaczącej na ławeczce przy wejściu do bloku.

Dlaczego pani płacze?

Elusiu Twoja podopieczna Halina Wiśniewska

Co z nią?! Elżbieta spojrzała nieświadomie na znajome okna.

Alek teraz tam jest. Hali już nie ma

Elżbieta usiadła ciężko na ławce.

Co za dzień?!

Rano awaria kanalizacji pod domem, dzieci spóźniły się do szkoły. Potem kłótnia z mężem. Oczywiście kochała swojego Sławka, nawet go podziwiała. Bo gdzie dziś znaleźć faceta, co nie pije, nie pali, kocha rodzinę nad życie, jeszcze dobrze zarabia? Rzadkość! Ale żyli razem i czasem złości puszczały, jak dziś. Wszystko przez głupią żarówkę, którą prosiła go wymienić cały tydzień. Przecież mogłaby to zrobić sama…

Coś z nerwami? Wiek? Kobiece? Phi! Zwykła ludzka głupota. Tyle zamieszania przez byle co, a tu był człowiek i… nie ma go…

Jeszcze wczoraj Halina prosiła ją o karmę dla kotów. Dziś…

Elżbieta zaszlochała, nie mogąc zapanować nad emocjami.

Oj, kochana… Proszę, chusteczka!

Śnieżnobiała chusteczka wylądowała na jej kolanach. Rozpłakała się jeszcze bardziej.

Chusteczka przypominała Elżbiecie prezent od Haliny z zeszłego Bożego Narodzenia:

To dla pani, Elżbieto! Skromny drobiazg z moją wdzięcznością!

Przepiękne! Wyhaftowane inicjały?!

Tak.

Szkoda używać na nos!

Elżbieto, to tylko chusteczka. Nic więcej nie mogę dać. Sama pani wie, jaka jest emerytura.

Moja babcia mówiła, że najlepszy prezent to taki, za którym stoi pamięć…

Mądra była pani babcia. Żyje jeszcze?

Nie. Mojej rodziny już dawno nie ma. Rodzina to teraz mąż i dzieci.

Ach, szkoda. Choć nie zrozum, kochana, źle. Ja żałuję ale nie tego, że masz męża i dzieci, tylko że ja nie mam żadnej rodziny. Cóż, z wiekiem okazuje się, że człowiek może mieć mnóstwo krewnych, a na starość zostać całkiem sam. Chyba że ktoś ci przypomni, czy już kupiłaś białe paputki. Zasiedziałaś się podobno…

Mówi pani o sobie?

Tak. Nie miałam męża ani dzieci, tylko masę krewnych, którzy zawsze wiedzieli najlepiej, jak mam żyć. Brat, siostry, ciocie, wujkowie, rodzice wszyscy chcieli pomóc… I skończyłam całkiem sama. Rodzina nie popierała moich wyborów, ciągle uważała, że nie potrafię podjąć decyzji… Taka prawda. Ale, Elżbieto… samotność… To straszne! Człowiek to stworzenie społeczne, trudno mu samotnie! Mnie trudno! Gdyby nie moje koty, nie miałabym po co żyć. Ciemiężę niebo, jak powiedziała jedna z moich siostrzenic, kiedy odmówiłam przyjęcia jej na stancję. Moja siostra wręcz się wściekła, bo jej córka wybierała się na prestiżowe studia i musiała gdzieś zamieszkać.

A jednak pani odmówiła? Nie byłoby weselej z kimś w domu?

Elżbieto, wy nie rozumiecie. Ja miałam oddać nie tylko pokój. Całe mieszkanie. Uznała, że mi się już nie należy. A jej córka musi gdzieś mieszkać, uczyć się, założyć rodzinę. Najlepiej tu, u mnie.

A pani? Gdzie wyjeżdża?

Do mojej siostry. Ale tylko na chwilę, bo już wybrała mi dom spokojnej starości, już załatwiła miejsce. Wyobrażasz sobie?

Nie do wiary! Jak można decydować za kogoś, jakby miał pięć lat?

O, Elżbieto! Oni uważają, że nie jestem do końca sprawna umysłowo. Tak mówią nie potrafię myśleć. Umiałam, umiałam i nagle już nie umiem.

Z taką rodziną to i wrogów nie trzeba…

Ale to ciągle rodzina. I kocham ich, Elżbieto, mimo wszystko. Mieszkanie już dawno zapisałam w testamencie wszystkim po równo. Ale boję się, czy im to wyjdzie na dobre. Jednemu nie mogę sumienie nie pozwala. Ale jak pomyślę, jak będą dzielić… A najbardziej mnie martwi, co stanie się z moimi kotami! Nienawidzą ich! Straszliwie! Grozili, że zaraz po moim odejściu wyrzucą je na śmietnik. „Po co komu te sierściuchy…”

Nie dopuścimy do tego!

Och, Elżbieto! Nie znasz ich!

I nie chcę znać! Wie pani co?

Co takiego?

Przepisz mi swoje koty w testamencie!

Jak to?

Normalnie. Koty to majątek, nie? Można zapisać. Tak, dla pewności. Jeśli coś się stanie, koty będą bezpieczne. Będzie to dobro jako zapis testamentalny. Nie wolno krzywdzić zwierząt!

Elżbieto! Ty jesteś aniołem! Nigdy bym na to nie wpadła! Ale to takie obciążenie…

Daj spokój! Jak to: „obciążenie”? Bez kota, życie marnota! Ela podrapała za uchem mruczącego Bazylego i odparła atak drugiej łapki Feliksa.

Pierwszy, Bazyli, mieszkał u Haliny już od dziesięciu lat. Feliks pojawił się niedawno. Sierotka uratowana przez Weronikę spod sklepu, dostał dom u Haliny z jednym zastrzeżeniem:

Haniu, ty wiesz najlepiej, co robić z takim maleństwem. Ale ja mam alergię! Wiesz przecież. A żal mi zwierzaka! Zobacz, jaki drobny… Jak można wyrzucić taki cud?

Weroniko, wezmę się za opiekę, ale proszę ostatni raz. Bazyli też był twoim prezentem, ukochanym i najdroższym. Ale trzeciego kota nie ogarnę finanse słabe.

Rozumiem, Haniu! Dziękuję…

Tak Feliks został u Haliny. Z czasem okazało się, że Feliks to Felicja. Kilka tygodni przed smutnym wydarzeniem Halina rano znalazła na łóżku gromadkę kociąt.

Felicji nieszczęście czy szczęście? Ładne dzieciaki masz, Felicjo! Piękne! Brawo, Felicjo! Bazyl, nie kombinuj jeśli nie będziesz dobrym ojcem, zabiorę ci ulubioną poduszkę!

Czy Bazyli był sprytniejszy, niż sądziła pani Halina, czy po prostu zadziałały instynkty, w każdym razie kot sprawował się wzorowo jako tata. Elżbieta, odwiedzając Halinę, podziwiała kocią rodzinę i żartowała:

Wydaje nam się, że wszystko wiemy, a nie poznaliśmy, że Feliks to Felicja! Jak wy nie zauważyłyście, że kotka jest w ciąży?

Myślałam, że po prostu lubi dużo jeść! śmiała się Halina do łez. Ale co z kociętami?

Pomogę! Mam duży ogród. A w razie czego Weronika pomoże. Ona zawsze znajdzie dom. Damy radę!

Gdy teraz Ela przypomniała sobie o kociętach, zerwała się z ławki.

A ja tu siedzę! Przecież one głodne…

Spadek swój Elżbieta odebrała tego samego dnia. Alek pomógł donieść koszyk i poprosił:

Zostaw mi jednego kotka. Dzieci proszą od dawna, a mama była przeciw zwierzętom. Teraz można… Halina była dobrą osobą, jej koty też będą dobre…

Oczywiście! Którego?

Tego rudego!

Jak podrośnie, to przyjdź!

Dziękuję!

Drobiazg… A kto zajmie się formalnościami? Rodzina się odezwała?

Oczywiście! Zaraz po pogrzebie. „Załatwcie sami”. Czasu nie mają.

Ela omal nie upuściła koszyka z kotami.

Nie martw się! Ja się wszystkim zajmę.

Przecież pani była dla niej obca…

A tu się pan myli! Znałyśmy się z Haliną ponad pięć lat. Mało? Nieraz wystarczy kilka dni, żeby przekonać się, kogo mamy przed sobą. Są tacy, że i całe życie mało, choć rodzina. Nie dopuszczę, żeby Halinę pożegnano byle jak. Zasługuje na szacunek. Jasne?!

Alek uśmiechnął się i położył jej rękę na ramieniu:

Teraz przypominasz mi pewną znajomą. Ale już się nie denerwuj, pomogę!

Dziękuję… Ela kiwnęła głową.

Rzeczywiście, po co się wściekać? Nerwy na wodzy!

Po powrocie do domu, na chwilę zatrzymała się na kamieniu przy ścieżce. Dom w centrum miasta odziedziczyła po rodzicach. Zbudowany przez dziadka Elżbiety, służył rodzinie wiele lat, dając zimą ciepło, latem przyjemny chłód. Było tam zawsze przyjemnie, bowiem Elżbieta i jej bliscy wiedzieli dom to nie tylko ściany, to ludzie w nim mieszkający.

Dlatego nigdy nie pojmowała, jak można nie dbać o swoich, nie kochać dzieci, nie opiekować się starszymi…

Weszła na ganek, otworzyła drzwi i o mało znów się nie rozpłakała.

W kuchni pachniało zupą, gwar dzieci. Sławek zajrzał do korytarza i widząc żonę przygnębioną, pobiegł do niej.

Elka, co się stało? Zobacz! Wymieniłem żarówkę! Dziś nawet wcześniej z pracy wróciłem! Kran naprawiłem. Twoje tulipany niedługo wyjdą, będziesz mogła je podlewać do woli. No, nie płacz już!

Już nie będę! Elżbieta wybuchnęła płaczem i pociągnęła nosem, nawet nie próbując udawać.

Co to? Sławek zabrał jej koszyk. O rany, ciężki…

Koty… przytuliła się Ela do męża, uspokajając.

Słucham?

Zobacz! uchyliła ręcznik, dzieci podbiegły z kuchni i narobiły tyle hałasu, że Sławek musiał je uciszyć.

Cicho! Bo przestraszycie kociaki!

Koty szybko oswoiły się w domu Elżbiety. Bazyli czasem przynosił pod drzwi upolowaną mysz, wdzięczny za wikt i miejsce dla całej kociej rodziny. Pamiętał zapewne Halinę, bo Weronika widywała go nie raz pod dawnym mieszkaniem. Siadał na jesionie naprzeciwko okien i tęsknie miauczał, czekając na dawną panią. Sąsiedzi nie mieli pretensji wiedzieli, że kot po prostu tęskni.

Czasem siedział tam chwilę, czasem całymi godzinami. Zdarzało się, że nie wracał na noc wtedy Ela z niepokojem czekała na jego powrót.

Nocny włóczęgo! Mam jutro do pracy!

Bazyli, ocierając się jej łaskawie o nogę, wracał do domu, sprawdzał dzieci i Sławka, po czym wskakiwał do koszyka do Felicji i zlizując kocięta, zasypiał.

Halina Wiśniewska została godnie pożegnana. Elżbieta aż się zdziwiła, widząc, ile osób przyszło na pożegnanie.

Kto to? wyszeptała do Weroniki, pomagając szykować stół pogrzebowy.

Uczniowie. Halina uczyła fizyki, była potem korepetytorką, przygotowywała do matury. Dobrze zarabiała, dopóki zdrowie na to pozwalało. Widzisz, pamiętają ją. Była wyjątkowa…

Wiem…

Dziewiąty dzień, czterdziesty…

Ela wstawała w nocy wpuszczać kota i myślała, myślała… O tym, jak kruche jest życie ludzkie, jak szybko płynie czas. Już wiedziała, skąd nerwy, poranne nudności. Skrywana tajemnica nadawała jej życiu nowego sensu.

Głaskała Felicję, przytulając kocięta.

Niedługo znów zostanę mamą… Trochę się boję. Moje dzieci już duże, dużo zapomniałam. Myślisz, dam radę?

Felicja zamruczała tak głośno, że Bazyli natychmiast przyszedł sprawdzić, co się dzieje, a Elżbieta uśmiechnęła się sama do siebie.

No właśnie! Mam w domu pomocników! Nie damy rady?

W dzień, w którym postanowiła powiedzieć mężowi o ciąży, wydarzyło się coś, co znowu utwierdziło ją, że nic w życiu nie dzieje się bez powodu.

Bazyli nie wracał drugą dobę. Nigdy mu się to nie zdarzało, Ela była poważnie zaniepokojona. Chodziła pod dom Haliny, ale kota nie było. Ani Weronika, ani Alek, nikt go nie widział.

Elusiu, idź spać. Wróci zadrapie w okno przekonywał ją Sławek.

Nie mogę! Spania nie ma! Będzie padać, zmoknie! Gdzie on się włóczy, kocur jeden…

Kot, Elka, kot! A koty chodzą własnymi ścieżkami! Zgłodnieje, to przyjdzie!

Zamknę go! Do końca życia z domu nie wypuszczę! denerwowała się Ela, wyglądając w ciemność.

Siedząc do późna, zasnęła w fotelu i nawet nie usłyszała powrotu Bazylego.

Ale kot nie tylko wrócił krążył wokół domu i tak żałośnie wył, że aż dziw, że cała ulica nie słyszała. Ale dom był stary, mury grube, a noc była zimna, okna zamknięte. W środku panował spokój, tylko Felicja nagle przerwała spanie, wstała, powęszyła i nagle zerwała z siebie drzemkę.

Wyskoczyła z koszyka i podrapała Elżbietę po nodze.

Au!

Nie rozumiejąc, co się dzieje, Elżbieta machnęła nogą, ale zaraz się ocknęła.

Felicja, przepraszam! Co to? Dlaczego tak boli? Drapnęłaś mnie…?

Wtedy usłyszała żałosne zawodzenie Bazylego i wyczuła lekki zapach dymu.

Sławek! Dzieci! Pali się!

Wybiegając na korytarz, spotkała Felicję. Kotka wybiegła do dzieci, delikatnie je podgryzła, by obudzić. „Wstawajcie!”

Elżbieta chwyciła młodszego syna, podała starszemu Sławkowi, wybiegła na dwór z koszykiem kociąt.

Sąsiedzi wezwali straż. Przyjechali błyskawicznie i szybko ugasili poddasze, gdzie wybuchł pożar. A podczas interwencji Bazyli wyciągnął Felicję na zewnątrz i cała kocia rodzina siedziała już przy rodzinie Elżbiety.

Gotowe! Można wracać do domu! zawołał strażak. Smród trochę potrwa, ale dom uratowany!

Elżbieta, przytulając kotkę, kiwnęła głową.

Dziękuję…

Sławek pozwolił dzieciom podziękować strażakom, potem uściskał żonę:

Jak się czujesz?

Dobrze

Na pewno? położył rękę na jej brzuchu, a ona zdziwiona westchnęła.

Wiesz?

Jasne! Elka, przecież cię znam! Mamy dwoje… nie, już prawie troje dzieci! Myślisz, że nie poznałem twoich nerwów i innych oznak?

Sławek, boję się…

Daj spokój! Czego się bać? Masz mnie, dzieci, koty Wszystko będzie dobrze! Damy radę! Dom stoi!

Prawda…

Elżbieta oddała kotkę mężowi, kocięta dzieciom, a sama stanęła na ganku, spojrzała w gwiazdy.

Dziękuję, pani Halino, za całe dobro! Dziękuję…

Czasem to, co dla jednych jest ciężarem, dla innych staje się prawdziwym szczęściem. Nigdy nie wiemy, jaki ślad zostawi nasze dobro w czyimś życiu. I wtedy, nawet po śmierci, ono wraca w najmniej oczekiwanym momencie, ratując nas albo tych, których kochamy.