Już nie żona

Już nie żona

Tolek, Tolek, mierzyłeś dziś ciśnienie? Wziąłeś tabletkę? zajrzała do pokoju Halina, wycierając ręce o kuchenny fartuch.

O matko, Halina, zostaw mnie z tym ciśnieniem! mruknął jej mąż, nie odrywając wzroku od telefonu. Za godzinę mam zebranie. Gdzie jest moja niebieska koszula, ta z bawełny? Uprasowałaś?

No przecież wczoraj trzy koszule ci prasowałam, sam mówiłeś, że ta musi iść do pralni chemicznej, bo plama…

Ty zawsze wszystko pomylisz! Nic nie można ci powierzyć. Dobra, daj jakąkolwiek. I zrób mocną herbatę, bo ten twój rumiankowy już mnie dusi.

Ramiona Haliny zesztywniały, ale nic nie odpowiedziała. Poszła do kuchni.

Za oknem listopad, wilgotny i bury. Blok po drugiej stronie ulicy sam rząd ciemnych okien, tylko od czasu do czasu pojedyncze światło. Halina Zawadzka, pięćdziesiąt sześć lat, stała przy kuchence i patrzyła, jak się gotuje woda w starym czajniku z odpryskiem na dzióbku. Miała wymienić czajnik wiosną, ale zabrakło czasu.

Wsypała do kubka mocną czarną herbatę, taką, jaką on lubił zero rumianku, zero mięty. Wzięła talerzyk z kanapkami, które przygotowała już o szóstej rano: chleb z masłem i żółtym serem, dwa kawałki, skórki odcięte, bo Tomek miał problemy z żołądkiem. Pokroiła pomidora choć listopadowe nie smakują jak nic, ale witaminy być muszą. Ułożyła wszystko na tacy i zaniosła do pokoju.

Anatol Zawadzki, pięćdziesiąt osiem lat, siedział w fotelu. Od trzech miesięcy kierownik działu. Wcześniej przez dwadzieścia lat był zwykłym inżynierem. Gdy Antosiak z emerytował, Tomka awansowali jako najstarszego. Nowe stanowisko to: gabinet, trzy tysiące złotych podwyżki i, jak się okazało, kompletnie inny obraz własnej osoby.

Postaw tu mruknął, nawet nie podnosząc wzroku na żonę.

Halina położyła tacę. Odstała sekundę.

Tolek, proszę, weź tabletkę. Wczoraj mówiłeś, że głowa cię bolała.

Wczoraj bolała. Dziś nie boli. Już, idź, muszę zadzwonić.

Wyszła. Zatrzymała się przy wieszaku w korytarzu. Tam wisiał jego płaszcz, jej kurtka z ociepleniem i pogięty parasol. Stała tak chwilę, patrząc w nicość. Wzięła ścierkę i zaczęła wycierać parapet, bo już nie wiedziała, czym się zająć.

Tak wyglądały ich dni od trzech tygodni. Odkąd Tolek wrócił z firmowego szkolenia pod Warszawą, był zupełnie innym człowiekiem. Ucieszyła się wtedy: pomyślała, facet się odżył, dobrze. Potem zaczęła doceniać detale.

Zaczął krytykować jedzenie. Wcześniej jadł, co było, w ciszy. Teraz czepiał się, że barszcz przesolony, kotlety suche, a kasza z mielonym jedzenie dla studentów, nie dla kierownika. Upomniała go, czy dobrze usłyszała, a popatrzył na nią, jakby powiedziała coś absurdalnego, i rzucił:

Halina, no ugotuj coś na poziomie. Ryba z pieca, normalne sałatki, nie ten twój sałatka jarzynowa raz do roku.

Robiła więc rybę. I sałatki. Zjadł w milczeniu. Myślała już po wszystkim. Na drugi dzień oznajmił, że u Igora, nowego znajomego z kursu, żona nie pracuje, tylko prowadzi dom, i wygląda jak należy.

Nic nie odpowiedziała. A mogła: od czterech lat nie pracowała księgowość zlikwidowali, odkąd się domem opiekuje, aptekami, lekarzem, przepisami, jeździła wymieniać opony zimowe (nie, samochodu już nie ma sprzedali trzy lata temu, to jeździła z nim taksówką, jej kartą), kontrolowała jego leki: na ciśnienie, cholesterol, wiosną jeszcze na stawy Spisywała w zeszycie, kupowała na czas. Ale milczała. Bo się przyzwyczaiła.

Ale dwa dni temu stało się coś, po czym już nie mogła milczeć.

Wrócił o ósmej, ona właśnie ściągała z ognia rosół lekki, z drugiego wywaru, bo cholesterol. Dwie godziny gotowania.

Czemu tak długo? rzucił w korytarz, ściągając buty.

Już jest. Siadaj do kolacji.

Spojrzał do garnka, skrzywił się:

Znowu kurczak.

Masz cholesterol, doktor mówił…

Wiem, że mam. Nie jestem dzieckiem. Po prostu mam dość szpitalnego żarcia w domu.

Nalała zupę. Pokroiła chleb. Zjadł, wstał, nie wyniósł talerza. Poszedł do pokoju. Umyła po nim, przetarła kuchenkę, zgarnęła okruchy. Weszła do pokoju zawołać na kompot.

Siedział w fotelu, coś przeglądał w telefonie. Coś różowego śmignęło na ekranie. Schował.

Tolek, może kompot?

Długo na nią patrzył.

Nie mruknął. Po chwili dodał: Hela, spójrz na siebie.

Nie zrozumiała od razu.

Co?

Mówię, spójrz na siebie. Kiedy ty ostatnio u fryzjera byłaś? Te twoje włosy, fartuch w kratę. Jest jak u starej z chałupy.

W kuchni kapał kran. Za ścianą telewizor sąsiadów buczał coś niewyraźnie.

Tolek… powiedziała cicho.

Co Tolek? Prawdę mówię. Teraz chodzę na firmowe, spotkania… Ludzie przychodzą, żona powinna wyglądać. A ty No popatrz na siebie.

Ludzie przychodzą? powoli spytała. Kogo zaprosiłeś przez te trzy miesiące?

Bo wstyd! podniósł głos, a to słowo wstyd padło ciężko, jak kamień w wodę. Korowinowej żona to aż miło popatrzeć! Zadbana, z fasonem. Ty Przytyłaś, chodzisz w fartuchu, włosy nie farbowane

Anatol. Całym imieniem, co zdarzało się rzadko. Ty zaraz masz sześćdziesiąt. Ja pięćdziesiąt sześć. Jesteśmy starszymi ludźmi.

Tym bardziej trzeba dbać! Ja poszedłem na siłownię, chodzę. Ty cały dzień siedzisz w domu

Cały dzień w domu powtórzyła spokojnie, zaskoczona równym tonem. Dobrze, Tolek. Wszystko zrozumiałam.

Wyszła, zamknęła za sobą drzwi. W kuchni schowała chleb, zgasiła światło. Robiła to spokojnie, jak automat. Ale w środku coś się przesunęło. Nie pękło, nie runęło, tylko przesunęło się, jak mebel w pokoju. Najpierw dziwnie, a potem myślisz: trzeba było dawno.

Tej nocy nie spała. Patrzyła w sufit. On zasnął błyskawicznie, jak zawsze. Słuchała jego oddechu i myślała.

Myślała, że ostatnie dziesięć lat żyje w trybie opieka: wstaje, gotuje, pierze, sprząta, chodzi po lekarzach, zamawia, szuka, robi listy, kupuje leki: na ciśnienie Prestarium, na cholesterol Atorvastatyna, na stawy prawie sto złotych za opakowanie. Planowała, kupowała, żeby nie zabrakło, doktor ostrzegał nie wolno przerwać. I usłyszała od niego, że aż wstyd, że jest jak baba z wioski, a Korowinowej żona lepsza.

Leżała i myślała. I koło pierwszej nad ranem pomyślała jasno i wyraźnie: dość.

Nie rozwiodę się, nie uciekam, nie zrobię awanturę. Po prostu przestaję robić to, czego nie widzi i nie docenia. Przestaję być zasobem, z którego się korzysta jak z kranu otwierasz, bierzesz, zakręcasz. Teraz niech radzi sobie sam.

Rano wstała jak zawsze o szóstej. Zrobiła sobie herbatę rumiankową, której on nie znosił. Usiadła do stołu z kubkiem i telefonem. Weszła na stronę dobrego fryzjera, tego w galerii pod metrem, gdzie strzyżenie kosztuje od stu pięćdziesięciu złotych. Zamówiła wizytę na środę. Potem znalazła bezpłatne kursy nordic walking w pobliskim parku wtorki i czwartki rano. Wpisała w telefon.

Kiedy Tolek przyszedł do kuchni o siódmej, na blacie stał tylko jego kubek. Chleb w chlebaku, masło w lodówce. Sam sobie radź.

A śniadanie? rozejrzał się zaskoczony.

Chleb jest, masło jest, ser w lodówce powiedziała, nie odrywając wzroku od telefonu.

Zamilkł, sam nalał sobie herbaty, pokroił chleb, zjadł, stojąc przy lodówce. Wyszedł do pracy, nie odezwawszy się ani słowem.

Patrzyła, jak zamyka się za nim drzwi, i poczuła coś, co zaczęło przypominać ulgę.

W środę poszła do fryzjera. Młoda fryzjerka z wygolonym bokiem i kilkoma kolczykami długo oglądała jej włosy.

Dawno nie była pani u fryzjera?

Ze trzy lata. Zawsze nie było czasu.

Urosły ładnie. Proponuję kolor, lekkie refleksy, bez ostrego odcięcia. I korekta cięcia.

Siedziała w fotelu ponad dwie godziny. Patrzyła w lustro z każdym ruchem nożyczek i farby zmieniała się głowa. Wyszła inna. Nie młoda, tego nie ukryje, ale jakby obudzona. Przypomniała sobie siebie.

Wydała trzysta sześćdziesiąt złotych. Po drodze kupiła krem do twarzy, nie ten w taniej tubie z apteki, tylko normalny, z napisem dla skóry dojrzałej za osiemdziesiąt złotych. Stała przy półce, myślała: drogo. Potem przypomniała sobie Korowinową i kupiła.

Wieczorem Tolek spojrzał na jej włosy. Nic nie powiedział. Ona nie czekała.

Po tygodniu skończyły się jego leki na ciśnienie. Dawniej sprawdzała opakowania, kupowała zapas, żeby nie zabrakło. Tym razem zobaczyła puste opakowanie i położyła pustą pudełko na jego szafce.

Wrócił z pracy, przeszedł obok, nawet nie spojrzał. Nie przypominała mu.

Nazajutrz sam sięgnął po blister i zobaczył, że pusty.

Hela! zawołał z sypialni. Skończyły się tabletki!

Wiem odpowiedziała z kuchni.

To czemu nie kupiłaś?

Jesteś dorosły, Tolek. Sam możesz pójść.

Pauza. Długa.

Mam pracę.

Ja też mam swoje sprawy.

Spraw rzeczywiście zaczęło jej przybywać: wtorki i czwartki nordic walking w parku. Poznała tam dwie panie: Ninę i Różę. Nina była wicedyrektorką szkoły, głośna, śmiała się tak, że ptaki uciekały. Róża cicha, już na emeryturze, wychowuje wnuki. Chodziły razem z kijkami, gadały i oddychały powietrzem, o których istnieniu Halina jakoś wcześniej nie wiedziała.

Tabletek Tolek koniec końców sam sobie kupił. Wrócił z apteki jak po wielkim trudzie. Położył na szafce. Ona nic nie skomentowała. On też nie. Tak już zostało.

W tych dniach zadzwoniła do przyjaciółki ze starej pracy, Zeni.

Zenia, masz wolną sobotę?

A czemu pytasz?

Może gdzieś wyskoczymy kino, albo do kawiarni?

Hela, wszystko u ciebie w porządku? Zenia się zdziwiła, bo nie spotkały się od lat.

Lepiej niż zwykle odpowiedziała Halina.

W sobotę spotkały się pod metrem. Zenia spojrzała na jej włosy i aż klapnęła:

Hela, co ty zrobiłaś! Tak dobrze wyglądasz!

Byłam u fryzjera.

Nareszcie! Już myślałam, kiedy się zdecydujesz…

Właśnie, teraz.

Zamówiły po latte i ciastku. Za oknem padał pierwszy śnieg. Rozmowa toczyła się lekko. Halina opowiedziała o awansie Tolka, o kursie dla kierowników, o nowych nawykach męża, o barszczu za słonym, o Korowinowej. O spójrz na siebie i wstyd. Mówiła spokojnie, wręcz obojętnie, jakby to nie była jej historia.

Zenia słuchała, mieszała kawę.

I co teraz?

Nic szczególnego. Po prostu przestałam robić to, czego on nie docenia. Nie złośliwie po prostu nie ma sensu.

Rozumiem… Zenia milczała chwilę. I słusznie.

Nie wiem, czy słusznie. Po prostu inaczej już nie umiem.

Zauważył w ogóle?

Że nie latam za jego lekami? Zauważył. Że nie prasuję mu codziennie koszul? Też zauważył. Wczoraj wyjął pogniecioną z szafy i poszedł, nawet niecmucząc słowa.

Kłótni nie było?

Nie. Tak jakby nie wiedział, co powiedzieć. Przywykł, że milczę. A teraz milczę, ale inaczej.

Zenia spojrzała uważnie.

Myślisz o rozwodzie?

Myślę. Ale jeszcze nie teraz. Najpierw muszę dowiedzieć się, kim w ogóle jestem bez tego wszystkiego: bez jego tabletek, barszczu, koszul. Ile lat już siebie nie znam…

Posiedziały jeszcze, zamówiły drugą kawę. Wyszły, gdy już się ściemniło. Zenia zaproponowała spotkanie w następną sobotę i się uściskały. Halina wróciła do domu ostatni raz była tak po prostu z Zeną sześć lat temu, albo więcej. Zawsze coś ważniejszego, zawsze Tolek i jego sprawy na pierwszym miejscu.

W domu siedział przed telewizorem. W kuchni brudna szklanka i talerz po jajecznicy sam sobie zrobił. Przeszła obok, tym razem nie zmyła od razu.

Gdzie byłaś? spytał bez spojrzenia.

U Zeni.

Długo.

Tak.

Poszła do łazienki się umyć. Nałożyła nowy krem. Spojrzała w lustro: pięćdziesiąt sześć lat, twarz nie młoda, ale żywa. Zmarszczki pod oczami, załamanie przy ustach, włosy z refleksami, które pasowały. Była dojrzałą kobietą i to było w porządku.

Grudzień przyniósł prawdziwe mrozy. Halina kupiła sobie porządne, skórzane zimowe buty nie te plastikowe, w których chodziła trzy sezony. Wydała czterysta pięćdziesiąt złotych i nie żałowała.

W mieszkaniu zmieniało się coś bezdźwięcznie. Nadal gotowała, ale już nie jego dietetyczne dania. Gotowała, co chciała: normalny barszcz, ziemniaki z kurczakiem, czasem pierogi z paczki dlaczego nie? Kotletów na parze więcej nie robiła. Sam niech dba. Lekarz powiedział jak trzeba, niech pilnuje.

Koszule prała razem z resztą bielizny, bez specjalnych trybów. Kiedyś robiła to oddzielnie, żeby się nie pogniotły, trzymały fason. Teraz już nie.

On to wszystko zauważał, ale milczał. Czasem rzucił coś pod nosem:

Znowu pierogi?

Tak, pierogi odpowiadała spokojnie.

Ty już nie gotujesz.

Przecież był wczoraj rosół. I pieczeń w niedzielę.

Odchodził niezadowolony, ale nie miał kontry. Co powiedzieć? Dlaczego przestałaś orbitować wokół mnie? To by brzmiało zbyt szczerze nawet jak na niego.

Tymczasem Halina chodziła dalej do parku we wszystkie wtorki i czwartki. Nina znała dobrego ginekologa, Halina zawsze odkładała badania zapisała się. Jeszcze zapisała się na darmowe zajęcia akwareli w bibliotece w środy. Nie dlatego, że zawsze marzyła o malowaniu, ale… po prostu dlaczego nie? Dwie godziny ciszy, nigdzie nie trzeba się spieszyć, można myśleć tylko o kolorze na papierze.

W połowie grudnia Anatol zaczął wracać z pracy coraz później. Kiedyś oznaczałoby to dla niej wieczną troskę, telefony, czekające obiady. Teraz jadła, kiedy jej pasowało. On przychodził o dziewiątej, dziesiątej, raz po jedenastej. Nie pytała. On nie tłumaczył.

O tym, że być może ktoś się pojawił, zorientowała się po zapachu perfum na jego kurtce. Inny zapach, słodki, kobiecy, nie z biura. Pomyślała: aha.

Zdziwiła się, że to nie boli. Było w niej bardziej zmęczone zdziwienie i jakieś nieoczekiwane poczucie uwolnienia od odpowiedzialności. Jeśli odejdzie, to jego wybór, nie jej porażka.

Przeszło trzy tygodnie, gdy odpowiadał na telefony z łazienki szeptem, raz usłyszała no mów przecież, Lenuś, w sobotę. Lenuś. No dobra.

Ten czas jej przemyśleń był długi. Przeżyła z tym człowiekiem trzydzieści dwa lata, wychowała syna, Michała, który teraz z żoną i dwojgiem dzieci mieszka w Katowicach. Kiedy Tolek się zmienił? Nie umiała wskazać roku. To się działo po cichu, jak woda w piwnicy najpierw kapie, potem już nie wysechłoby nawet wiadrami.

O sobie myślała, że tyle siły włożyła w opiekę, że kompletnie zapomniała o sobie. O drobiazgach: co lubi, czego chce, jakiej muzyki by posłuchała, gdzie by pojechała, gdyby mogła. Wszystko zamknięte pod stertą barszczu i tabletek.

Zajęcia z akwareli okazały się ważne. Raz nauczycielka, pani Natalia Borowska, pięćdziesiąt dwa lata, spojrzała na jej pracę i tak po prostu powiedziała: Ma Pani dobry zmysł koloru. Naprawdę. I było to jakoś niewspółmiernie ważne, bo od Anatola nie usłyszała nic pochwalnego od lat.

Na początku stycznia Lenuś, jak się domyśliła, odpłynęła z życia Tolka. Zauważyła to po nim, a nie po wyznaniu: wracał normalnie, siedział przed telewizorem, nie było telefonów z łazienki. Podupadł, kaszlał.

Gotowała mu zupę, jadł. Mijał ją w ciszy. Raz usiadł przy herbacie i rzucił:

Dziś zimno.

Tak, ma być minus dwanaście.

Uhm.

I tyle ich pogawędki.

Szczegóły przygody z Leniuszką poznała przez znajomego Pawełka, który zadzwonił z pytaniem o działkę, a przy okazji rzucił: Słyszałem, Tolek z jakąś panną kręcił? No, ponoć się szybko rozmyśliła. Halina tylko przytaknęła. Pawełek się zaśmiał i tyle.

Domyśliła się reszty sama. Dziewczyna chciała kierownika, restauracje, życie w luksusie. Dostała pięćdziesięciolatka z ciśnieniem, co chce herbaty i prasowanych koszul. Długo nie wytrzymała.

Nie żałowała go. Była w stanie, jak po bólu zęba nie cieszysz się, po prostu znika ból, i to już dużo.

W lutym Tomek wyraźnie był mniej zdrowy. Leki brane nieregularnie, organizacji Haliny brakowało. W pudełkach burdel, raz wziął dwie, bo poprzednio zapomniał. Nie skomentowała. Lekarz mówił mu to nie raz.

Ciśnienie mu skakało, bywał blady. Raz narzekał na szum w głowie.

Zgłoś się do lekarza poradziła.

To zapiszesz mnie?

Zadzwoń sam do rejestracji. Numer masz na karcie zdrowia.

Spojrzał, ona spokojnie piła herbatę.

Nie pamiętam, jak.

Tolek, jesteś kierownikiem. Wyszukasz.

Sam się zapisał, poszedł do ośrodka, przyniósł nową kartkę z lekami. Nowy specyfik.

O, nowy lek położył na stole.

Okej.

Kupisz?

Idę jutro w tamte strony, ale pieniądze daj.

Zdziwił się lekko. Kiedyś kupowała z domowego budżetu, śledziła stan leków. Teraz już nie.

Dał pieniądze. Kupiła, położyła. Nie rozpisywała grafiku, nie ustalała porządku po prostu położyła.

Marzec przyniósł odwilż. Halina coraz częściej wychodziła na spacer bez kijków, byle przejść się po świeżym powietrzu. Kupiła sobie wiosenną kurtkę, nie workowatą, tylko z paskiem, jasnobeżową. Przymierzyła w lustrze. Pierwszy raz od lat kupiła coś tylko dla siebie.

W marcu odwiedził ich Michał z żoną Ireną. Michał wysoki, czterdziestoletni, podobny do ojca z młodości, ale łagodniejszy. Irena spokojna, serdeczna. Przywieźli słoik miodu i czekoladki.

Wieczorem usiedli razem. Halina przypilnowała, by stoły uginały się od ziemniaków, śledzi pod pierzynką, galarety według recepty mamy. Tolek przy stole cichy. Michał opowiadał o pracy, dzieciach, Irena wypytywała o zajęcia w bibliotece.

Mama, malujesz? zdziwił się Michał.

Uczę się. Akwarelą.

Super. Pokażesz?

Pokazała. Michał przyglądał się z zainteresowaniem, Irena chwaliła.

Mama, naprawdę, odmłodniałaś.

Po prostu do fryzjera wreszcie poszłam odpowiedziała z uśmiechem.

Widziałą spojrzenia syna rzucane w stronę ojca. Tolek jadł galaretę i milczał. Coś było między nimi nie tak, ale syn nie zapytał wprost.

Następnego dnia, gdy Irena poszła na zakupy, Michał zagadnął Hali w kuchni, gdzie lepiła pierogi.

Mama. U was wszystko w porządku?

A czemu pytasz?

No Tata jest jakiś…

Jaki?

Przygaszony. Chory?

Z ciśnieniem źle. Chodził do lekarza, leki nowe. Teraz sam się pilnuje.

Michał chwilę milczał, lepił kulki z ciasta.

Pokłóciliście się?

Nie Halina odpowiedziała prawdziwie. Nie pokłócili się. Żyli po prostu osobno pod jednym dachem.

Mama, jakby coś

Michał, naprawdę wszystko dobrze. Ze mną jest dobrze.

Uwierzył jej. Bo rzeczywiście było z nią dobrze dziwne, ale prawdziwe.

Goście wyjechali. W domu ucichło. Halina zmyła naczynia, wytarła stoły, Tolek oglądał telewizję.

Późnym wieczorem wszedł do kuchni, nalał sobie wody, postał przy oknie.

Michał wygląda super rzucił.

Tak, wygląda.

I dzieci urwał.

Tak.

Postawił szklankę i wyszedł. Stała w kuchni, patrzyła w noc, w podwórko oświetlone latarnią, z padającym resztkami śniegu.

Kwiecień zaczął się od ataku nadciśnienia u Tolka. Nie tragicznego, bez pogotowia, ale musiał usiąść w korytarzu, nie był w stanie wstać. Zawołał ją.

Hela. Źle się czuję.

Wyszła, zobaczyła go na podłodze, przy ścianie, czerwony na twarzy, spocony.

Chodź do pokoju pomogła mu wstać, zaprowadziła do łóżka. Przyniosła ciśnieniomierz. 185/110. Źle.

Weź Captopril z szafki, połóż się. Za pół godziny znowu zmierzymy.

A ty gdzie?

Będę w kuchni.

Zagotowała czajnik, słyszała, jak szukał tabletki. Po godzinie lepiej 160/95.

Poleż dziś, nie ruszaj się.

Do pracy

Zadzwoń, że jesteś chory. Nie masz wyjścia.

Został. Przyniosła mu herbatę i sucharki. Nie dlatego, że poprosił. Po prostu. Jest różnica między nie chcę się tobą zajmować a patrzę, jak komuś jest źle.

Leżał, patrzył w sufit.

Hela… powiedział po dłuższym milczeniu.

Co?

Ja zaciął się. W końcu: Chyba zachowywałem się jak głupek przez ostatnie miesiące.

Nie odpowiedziała od razu. Usiadła na skraju łóżka.

Tak, Tolek spokojnie przytaknęła.

No To przez ten awans. Do głowy mi uderzyło. Myślałem, że inaczej ma być. Że coś osiągnąłem.

Osiągnąłeś. Jesteś kierownikiem.

No właśnie. Ty jak byłaś, tak zawahał się. No, nieważne

Wiem, co chciałeś powiedzieć powiedziała cicho.

Wstała, zabrała kubek, wróciła do kuchni. To nie była scena pojednania. Nie było łez, deklaracji, przytuleń. Po prostu uznał, że głupio się zachowywał, ona to przyjęła i na tym koniec.

Minął kwiecień, przyszło majowe słońce. Chodziła do parku, na akwarelę. Nina zaprosiła ją do teatru. Kupiły bilety do miejskiego dramatycznego, miejsce w parterze. Halina nie była w teatrze z dziesięć lat. Usiadła na swoim miejscu, apelsynowy sok z bufetu w dłoni, patrzyła na aktorów i myślała: warto tak siedzieć, patrzeć na prawdziwych ludzi na scenie.

Miała pięćdziesiąt sześć lat i zaczynała rozumieć, że to nie jest koniec, tylko początek czegoś zupełnie innego.

Z Tolkiem żyli nadal obok siebie. Już nie krytykował jedzenia, nie wspominał o Korowinowej. Czasem zwyczajne rozmowy o sprawach domowych. Wieczorami on oglądał telewizję, ona czytała książki rekomendowane przez Ninę. Spokojnie, ale inaczej: nie czuła już obowiązku.

Pewnego dnia poprosił ją o zamówienie leków przez internet, bo taniej.

Nie umiem przyznał. Ty lepiej ogarniasz.

Tolek, to proste. Nazwę wpisujesz, wrzucasz do koszyka, wybierasz aptekę.

Ale Ty zawsze szybciej…

Potrafię, ale i Ty się nauczysz.

Uczył się. Siedział długo z telefonem, raz tylko poprosił o pomoc. Zamówił sam. Zrozumiała: nie robić za kogoś, jeśli potrafi sam. Kiedyś wydawało się, że pomoc to znaczy robić wszystko. Teraz zrozumiała to nie była pomoc, tylko odbieranie odpowiedzialności.

W czerwcu zrobiło się upalnie. Kupiła sobie nową letnią sukienkę, kwiecistą. Założyła, spojrzała w lustro. Nie wygląda jak babcia z wioski, po prostu jak kobieta, która kupiła sobie coś ładnego.

U starszych par różnie to się układa. Jedni wojna, drudzy przyjaźń, inni obojętność. U nich z Tolkiem czwarta opcja: nie wojna, nie pokój, nie obojętność. Każdy osobno, ale pod tym samym dachem.

Nie wiedziała, co będzie dalej. Czasem wracała do pytania Zeni o rozwód. Nie odrzucała, ale nie spieszyła się. Najpierw musiała poznać siebie.

Lato płynęło. Pojechała na dwa tygodnie do Michała do Katowic, pierwszy raz sama. Tolek został praca. Spakowała torbę, wyszyła na poduszce wzór dla wnuczki, nauczyła się przez internet. Jechała z poczuciem przygody.

Dwa tygodnie u Michała i Ireny, z wnukami Frankiem i Małgosią, były najlepszymi od lat. Spacery, owsianka na śniadanie, czytanie bajek zupełnie inna troska, nie męcząca.

Wieczorami Michał pytał jak u niej, jak w domu. Odpowiadała szczerze. On kiwał głową bez rad. Dobrze go wychowała, wiedziała to.

Wróciła opalona, wypoczęta. Tolek przywitał: Już jesteś. Pomógł z torbą.

Sierpień był upalny, kupiła wentylator, na rynku arbuza. Połowę sama zjadła, połowę pokroiła dla niego. Zjadł, podziękował. Pierwszy raz od dawna podziękował za jedzenie.

We wrześniu, gdy znowu spadły temperatury, a za oknem szumiały topole, stało się to, co przeczuwała.

Piątek, wrócił około ósmej. Twarz szara, poruszał się powoli. Siedziała w kuchni z książką.

Hela zawołał. Źle się czuję.

Co się stało?

Ciśnienie, głowa, tu mi coś ściska wskazał klatkę piersiową.

Podeszła. Od kiedy?

Od obiadu, myślałem, przejdzie.

Tabletkę brałeś?

O trzeciej. Nie pomogło.

Siądź.

Usiadł przy stole. Przyłożyła ciśnieniomierz 190/115. Gorzej niż w kwietniu.

Tolek. To poważne. Trzeba wezwać karetkę.

Może jeszcze tabletkę…

Nie. 190 i ból w klatce. To nie przejdzie kolejną tabletką. Potrzebny lekarz.

To zadzwoń…

Zatrzymała się. Stała z ciśnieniomierzem i patrzyła mu w oczy.

Widziała: szara twarz, przestraszone oczy, dłoń na klatce. Było jej go żal naprawdę, ludzko. Starszy, chory człowiek. Ale wiedziała też, że przez cały rok traktował ją jak powietrze. Że padły słowa nie do cofnięcia. Że przestała dla niego istnieć, zanim sama przestała się starać.

I teraz poczuła, co zrobi i czego nie zrobi.

Tolek powiedziała łagodnie. Masz telefon. Numer pogotowia znasz.

Spojrzał nieprzytomnie.

Co?

Zadzwoń sam. Wybierz 112, powiedz adres, ciśnienie, ból w klatce. Przyjadą.

Hela… Ty nie pomożesz?

Pomogłam: zmierzyłam ciśnienie i mówię, że trzeba pogotowia. Dalej sam.

Ale ja…

Tolek. Odstawiła ciśnieniomierz na stół. Sam zadzwonisz po karetkę. Potrafisz. Jesteś kierownikiem.

Wyszła do pokoju, przymknęła drzwi. Za chwilę usłyszała z kuchni cichy, niepewny głos:

Halo. Proszę karetkę. Adres…

Nalała sobie rumiankowej herbaty. Powoli przeszła przez kuchnię, obok niego, który rozmawiał z dyspozytorką. Spojrzał na nią kątem oka. Stanęła przy oknie, patrzyła na różowo-żółtą poświatę latarni na mokrym asfalcie. Liście z topoli prawie już spadły.

Rozmowa się skończyła. Cisza.

Jadą rzucił.

Dobrze odpowiedziała.

Może pojedziesz ze mną do szpitala…

Odwróciła się od okna. Szara twarz, dłoń na klatce, strach. Żal po ludzku, choć w niej nie ma triumfu.

Nie, Tolek odpowiedziała cicho. Nie pojadę. Lekarze się tobą zajmą.

Hela…

Przyjadą, zrobią co trzeba. To ich praca.

Wzięła kubek z herbatą do pokoju. Tym razem, patrząc w okno, zobaczyła inne okno, topolę pod blokiem, światełka naprzeciw. W kuchni szelest, potem cicho. Potem dźwięk windy.

Po dwudziestu minutach usłyszała, jak otwiera drzwi, kroki osób z pogotowia, szybkie słowa: ciśnienie, EKG, może być na oddział. Jego cichy, jakby winny głos.

Żona jest w domu? spytała pielęgniarka.

Jest. Ale nie pojedzie.

Pauza. Głos pielęgniarki był neutralny:

Rozumiem. No to zbieramy się, pojedzie pan z nami.

Drzwi. Winda. Cisza.

Zostałam w domu. Usiadłam z herbatą po swojemu. Byłam już tylko sobą.