Powrót

Powrót

Jeszcze na peronie Zosia poczuła, jak jej się robi słabo.

Ledwo dobiegła do kosza na śmieci i teraz, zgięta w pół, opierała się o lodowate żeliwo, brudząc drogi płaszcz Od razu widać powrót do rodzinnego miasta na bogato.

Pani źle? usłyszała gdzieś obok ciepły, swojski, mazowiecki akcent.

Proszę sobie pójść

Zosia się wyprostowała. Wokół ludzi przepływali jak w niemym filmie w puchówkach, z torbami na zakupy, z siatkami ziemniaków.

W powietrzu wisiała mieszanka zapachów ropy, taniego papierosa i tej specyficznej prowincjonalnej zatęchłości, od której Zosi zawsze bolała głowa.

Nie cierpiała tego miasta. Nienawidziła tak czysto i bezinteresownie, jak tylko potrafi ktoś, kto piętnaście lat temu uciekł stąd i zrobił wszystko, by nie pamiętać drogi powrotnej.

Telefon zawibrował.

Ojciec.

Zosiu, no gdzie ty jesteś? Samochodem po ciebie przyjechałem.

Pojadę taksówką ucięła. Nie trzeba po mnie przyjeżdżać. Podaj adres szpitala.

E tam, czego do szpitala! Mamę wczoraj wypisali. Powiedzieli, że ciśnienie spadło i żeby w domu leczyć. Ja już po ciebie jadę

W domu? Zosi szczęka zrobiła się twarda jak granit. I ja przyjechałam aż tutaj przez taką błahostkę?!

Zosiu, nie gorączkuj się. Mama cię nie może się doczekać. Nawet drożdżówki zrobiła.

Jakie drożdżówki, na miłość boską!

Rozłączyła się.

***

Blok, w którym dorastała, wydawał się jeszcze mniejszy.

Zosia stała na klatce schodowej i patrzyła na obdrapane drzwi, pokryte skajem. Sąsiedzki kot już ocierał się o jej nogi, zostawiając futro na eleganckich kozakach. Pachniało kapustą, kotem i czymś słodkim. Tak zawsze pachniało. I zawsze jej to przeszkadzało.

Weszła bez pukania.

Mama siedziała w kuchni. Malutka, siwa, w podniszczonym szlafroku, spod którego wystawała nocna koszula.

Na widok córki aż klasnęła w ręce; na twarzy malowało się szczęście pomieszane z wyrzutami sumienia. Zosia zadrżała z irytacji.

Zosieńka! Córeczko! Myślałam, że dopiero wieczorem przyjedziesz

Prosiłam, żebyś nie kłamała Zosia nie zdjęła butów, stała po środku przedpokoju Wiesz, że przez ciebie mogę stracić kontrakt? Noc w pociągu, żeby cię odwiedzić na OIOM-ie, a ty drożdżówki pieczesz?

Mama spoważniała. Opuściła ręce.

Zosiu, przepraszam. Nie chciałam cię martwić. Po prostu trochę… serce. I już się za tobą stęskniłam.

To się nazywa okłamałaś mnie. Zosia kopnęła buty w kąt. No dobrze. Gdzie masz ciśnieniomierz? Zmierzymy i jadę do hotelu. Na noc tu nie zostanę.

Córeczko, zostań

Mamo, ubikacja cieknie, kaloryfery ledwo mrugają ciepłem, sąsiedzi za ścianą klną tak, że drży cały blok. Nie dam rady tu mieszkać. Fizycznie nie dam rady.

Przeszła do kuchni, usiadła przy stole. Na stole talerz świeżutkich drożdżówek, jeszcze ciepłych. Nawet na nie nie spojrzała.

Daj ten ciśnieniomierz.

Mama przyniosła stary, manualny, z pompką.

Co to za wiekowy zabytek? skrzywiła się Zosia. Nie stać cię na porządny? Wysyłałam przecież pieniądze.

Ale ja odłożyłam na konto, dla ciebie. Nigdy nie wiadomo

Boże

Napompowała mankiet. Cyfry skakały jak szalone.

Sto sześćdziesiąt na dziewięćdziesiąt. Co ty, sól żresz na łyżki?

Oj, trochę tylko

Dobrze, jutro kupię ci porządne leki i sprzęt. A teraz jestem wykończona. Gdzie tu się rozłożyć?

Mama zaczęła przygotowywać łóżko. Zosia siedziała w kuchni, patrzyła przez okno na szare bloki i myślała tylko o jednym: „Byle jutro wyjechać, byle nie utknąć.”

***

Nocą Zosia nie mogła spać.

Kanapa była za krótka, sprężyny wbijały się w plecy, a za ścianą darli się sąsiedzi i bili talerzami. Kobieta wrzeszczała, facet klnął tak, jakby był w finale Mistrzostw Polski w przeklinaniu.

Patrzyła w sufit. Znała tę rysę od dziecka. Kiedyś wydawała się podoba do błyskawicy. Teraz przypominała o tym, że dom się sfatygował.

Przed świtem w końcu zasnęła. Śniło jej się, że jest mała i idzie z mamą na bazar, gdzie mama kupuje jej drożdżówkę z powidłami. Gorąca, w cukrze pudrze. I szczęście takie zwyczajne, dłoń mamy i smaczny kęs.

Obudziła się przez łzy. Leżała, wycierając policzki rogiem prześcieradła, nie mogąc się uspokoić.

Za ścianą panowała już cisza. Tykał tylko zegar. Ten sam stary, którego mama sto razy obiecywała wyrzucić.

Zosia? rozległ się głos mamy Nie śpisz?

Nie śpię wychrypiała Zosia.

Ktoś do ciebie przyszedł.

Kto?

Jakaś dziewczyna. Mówi, że Baśka. Pamiętasz?

Zosia usiadła na wersalce. Baśka? Co za Baśka?

Narzuciła szlafrok i wyszła.

Przed nią stała Barbara. Ta sama Barbara, z którą przyjaźniły się w liceum. Najlepsza przyjaciółka, którą Zosia porzuciła, nawet nie pożegnawszy się, uciekając do Warszawy.

Barbara prawie się nie zmieniła. Te same jasne włosy spięte w koński ogon, dołeczki w policzkach. Tylko oczy miała smutniejsze i cienie pod nimi głębsze.

No hej rzuciła Baśka. Twoja mama powiedziała, że wróciłaś. Myślę: zajdę w gości. Piętnaście lat się nie widziałyśmy.

Zosi zabrakło ciętej riposty chciała powiedzieć cos o stalkowaniu, ale nagle się zacięła.

Chodź, rozgość się.

Usiadły w kuchni. Mama dyskretnie zniknęła do sąsiadki. Barbara trzymała kubek herbaty w obu dłoniach.

No a ja? mówiła Baśka. Mam męża, córkę. Krysia, siedem lat. Zaraz do szkoły.

Gratulacje skinęła głową Zosia.

A ty jak? W Warszawie fajnie?

Jakoś.

Wyszłaś za mąż?

Byłam.

No i…?

Zosia wzruszyła ramionami. Nie miała ochoty mówić, że mąż zwiał do innej. Że mieszkanie, samochód, praca to wcale nie grzeje w nocy, kiedy zostajesz sama jak palec.

Charaktery nam się rozjechały powiedziała sucho.

Barbara pokiwała głową. Zamilkła na chwilę. Potem niespodziewanie dodała:

Wybaczyłam ci, wiesz

Ale co właściwie? zdziwiła się Zosia.

No jak co? Wyprowadziłaś się beż słowa, nawet nie zadzwoniłaś. Byłyśmy jak siostry, sekrety, marzenia. A potem ciach nie ma cię. Na początku płakałam, potem byłam wściekła, dziś wiem: widocznie tak musiało być. Ty swoje życie, ja swoje. A teraz pijemy razem herbatę i cieszę się, że jesteś.

Zosi zadrżały powieki. Odwróciła się do okna.

Baśka, głupia byłam. Przepraszam.

Daj spokój, każdemu się zdarza uśmiechnęła się Baśka.

Rozmawiały do wieczora. Barbara opowiadała o mężu (pracuje na hucie, czasem popije, ale dobry chłop), o córce (maluje całą ścianę i zasmarkane chusteczki wszędzie), o codzienności. Zosia słuchała i po raz pierwszy od lat, autentycznie ją to interesowało.

No to może jutro do nas na obiad? zaproponowała Barbara Ugoruję barszcz. Krysię poznasz.

Zobaczymy

Przyjdź, Baśka ścisnęła jej dłoń. Mama mówiła, że jesteś do środy. Posiedźmy razem, powspominamy stare czasy.

Zosia przytaknęła.

***

Następnego dnia poszła do apteki.

Musiała kupić mamie leki, ciśnieniomierz, a przy okazji coś zdrowego na przekąskę. Szła przez miasto i nagle zobaczyła, że nie jest aż tak straszny. Drzewa w szronie, dzieci z sankami, babcie z psami na ławkach Normalne życie.

W aptece kolejka jak zawsze. Zosia stanęła na końcu. Przed nią żwawa pani w starym puchowym płaszczu i siatką pełną zakupów. Przechodziła z nogi na nogę, oddychała ciężko.

Wszystko w porządku? spytała Zosia.

E tam, kochanieńka. Serce łupie. Kupię pigułkę i przejdzie.

Zosia spojrzała uważniej. Pani biała jak ściana, usta fioletowe, na czole pot.

Niech pani usiądzie, ja kupię. Jaką tabletkę?

Nitroglicerynę, dziecko, dziękuję ci, złota dziewczyno.

Kupiła lek, podała kobiecie. Ta wsunęła tabletkę pod język, zamknęła oczy. Po chwili lepiej.

Dzięki, panienko. Ty chyba nie stąd?

Stąd odpowiedziała Zosia. Urodziłam się tu.

Wyszła z apteki i uśmiechnęła się do siebie.

***

Wieczorem poszła do Barbary.

Barbara mieszkała w blokowisku piąte piętro bez windy. Zosia wspinała się po obdrapanych schodach i myślała: Boże, kiedyś to był standard, teraz człowiek się odzwyczaił, a zadyszka taka jak po maratonie.

Ale tym razem wcale jej to nie denerwowało.

Drzwi otworzyła chuda dziewczynka, jasnowłosa, z wielkimi oczami.

Pani jest ciocią Zosią? spytała Mama kazała panią wprowadzić.

Tak, jestem ciocia Zosia roześmiała się.

Ja jestem Krysia. W domu mamy dziś barszcz!

W mieszkaniu było skromnie, ale czyściutko. Stare meble, wyblakłe tapety, a na ścianach kredkowe obrazki. Pachniało barszczem i drożdżówkami.

Barbara krzątała się przy kuchni.

No wchodź, rozbieraj się, zaraz jemy. Kryśka! Przynieś łyżki!

Usiadły do stołu. Zosia jadła barszcz i czuła, jak robi jej się ciepło w środku. Dawno już nie jadła czegoś tak smacznego; dawno nie siedziała przy stole tak po prostu, bez nadęcia i pozy.

Narysujesz coś dla mnie? zapytała Krysię.

Dziewczynka przyjrzała się Zosi i zgodziła:

Jesteś bardzo ładna. Narysuję cię.

Świetnie! uśmiechnęła się Zosia.

Krysia przyniosła blok i kredki. Przystąpiła do dzieła.

Zosia piła herbatę z konfiturą wiśniową i rozmawiała z Basią.

A masz dzieci? odezwała się Krysia znad kartki.

Nie odrzekła Zosia. Nie wyszło.

Dlaczego?

Krysiu! zbeształa ją Basia To nie twoja sprawa.

Daj spokój Zosia się uśmiechnęła Tak czasem bywa, Krysiu. Nie każdemu się udaje.

Nie przejmuj się dziewczynka powiedziała z powagą Jesteś młoda, wszystko jeszcze przed tobą!

Zosia wybuchnęła śmiechem.

Dzięki, skarbie.

Krysia wręczyła jej malunek. Na obrazku pani w długiej sukni, w koronie, dookoła kwiaty.

To Ty wyjaśniła Krysia Jesteś jak księżniczka. Tylko smutna. Dorysuję słońce, będzie Ci wesoło!

Zosi ścisnęło gardło.

Dziękuję, kochanie. Powieszę twoje dzieło w moim mieszkaniu w Warszawie, dobrze?

Dobrze! Przyjedziesz jeszcze?

Przyjadę obiecała Zosia. PO raz pierwszy poczuła, że to szczera prawda.

***

Do domu wróciła późno, mama czekała.

No i jak u Barbary? spytała.

Super, mamo. Naprawdę super.

Usiadła obok mamy i wzięła ją za rękę. Dłoń była ciepła, szorstka od sprzątania, z plamkami starczymi.

Mamo, przepraszam cię. Za wszystko.

Oj, dziecko, za co?

Za to, że Zosia zacięła się Za to, że się ciebie wstydziłam. Tego miasta, siebie. Myślałam, że jestem lepsza, bo wyjechałam. A jestem po prostu tchórzem.

Mama milczała. Głaskała ją po głowie jak dawniej.

Ty nie uciekłaś, Zosieńko. Ty przeżyłaś. Wtedy tu było: albo wyjeżdżasz, albo pijesz z rozpaczy. Dobrze zrobiłaś, że wyjechałaś. Tylko nas nie zapominaj.

Nie zapomnę wyszeptała Zosia. Obiecuję.

***

Rano Zosia wyjeżdżała.

Ojciec odwoził ją na dworzec. Mama na peronie, mała w starym płaszczu, machała jej energicznie.

Zosia patrzyła przez okno i czuła, że coś ją ściska w środku.

No, ojciec chrząknął przyjedź czasem. Nie jesteśmy z mamą wieczni.

Przyjadę, tato. Na pewno.

Wsiadła do pociągu. Wytargała telefon. Była wiadomość od Barbary: Wracaj kiedy chcesz. Krysia już pyta, kiedy ciocia Zosia przyjedzie znów. Bardzo Cię polubiła!

Zosia uśmiechnęła się i schowała telefon.

Pociąg ruszył. Za oknem migały szare bloki, garaże, zaśnieżone pola. I nagle uświadomiła sobie, że tym razem nie boli ją głowa, nie nudzi jej się, nie chce się schować pod koc.

Wyjęła z torby rysunek Krysi. Rozwinęła księżniczka w koronie, kwiatki, niedokończone słońce.

Popatrzyła przez okno. Nad polami wschodziło słońce: duże, czerwone, prawdziwe.

***

Tydzień później Zosia wysłała Basi trochę pieniędzy tak po prostu, dla Krysi: na kredki, zeszyty, kółka zainteresowań.

Barbara się wzbraniała, ale Zosia się uparła.

A za pół roku wróciła do rodzinnego miasta. Sama, bez wcześniejszego telefonu, po prostu kupiła bilet i pojechała.

Siedziały we trójkę w kuchni Zosia, Basia i Krysia. Jadły barszcz i rozmawiały. I Zosia zrozumiała, że właściwie to jest właśnie szczęście. Kiedy komuś jesteś potrzebna. Bez powodu.