Powrót

Powrót

Maryli zrobiło się niedobrze już na peronie.

Ledwo zdążyła podbiec do kosza na śmieci, teraz stała nad nim pochylona, czując, jak jej drogi płaszcz brudzi się o lodowatą, żeliwną powierzchnię…

Proszę pani, źle się pani czuje? usłyszała ciepły, mazowiecki zaśpiew.

Proszę odejść…

Maryla się wyprostowała. Wokół niej ciche sylwetki ludzi przemykały jak w niemym filmie: w kurtkach puchowych, z siatkami ziemniaków, z torbami pełnymi zakupów.

W powietrzu unosił się zapach spalin, taniego papierosa i tej charakterystycznej prowincjonalnej stęchlizny, od której zawsze bolała ją głowa.

Nienawidziła tego miasta. To była czysta, wyrachowana nienawiść kogoś, kto uciekł stąd piętnaście lat temu i zrobił wszystko, by zatrzeć za sobą ślady.

Zadrżała jej komórka.

Tata.

Marylko, gdzie jesteś? Jestem samochodem, odbiorę cię.

Pojadę taksówką ucięła ostro. Nie musisz po mnie wyjeżdżać. Podaj adres szpitala.

Ależ mama nie jest w szpitalu. Wczoraj ją wypisali. Ciśnienie spadło, powiedzieli, żeby się leczyła w domu. Zaraz po ciebie podjadę…

W domu?! Maryla zacisnęła szczęki. I ja jechałam tu tyle drogi przez jakąś błahostkę?!

Marylka, nie denerwuj się. Matka się za tobą stęskniła. Upiekła dla ciebie rogaliki.

Jakie rogaliki, na Boga?!

Rozłączyła się.

***

Dom, w którym dorastała, wydawał się jeszcze mniejszy niż pamiętała.

Stała na klatce schodowej, gapiąc się na obdrapane drzwi obite dermą. Sąsiedzka kotka już ocierała się o nogi, zostawiając na butach kłębki sierści. Pachniało kapuśniakiem, kotami, czymś słodkim. Zawsze tak pachniało. Zawsze.

Weszła bez pukania.

Mama siedziała w kuchni. Malutka, siwa, w powycieranym szlafroku, spod którego wystawała nocna koszula.

Gdy ją zobaczyła, aż klasnęła w dłonie twarz rozjaśniło szczęście i poczucie winy, aż Maryla się wzdrygnęła.

Marylka! Córeczko! A myślałam, że dopiero wieczorem…

Prosiłam, żeby nie kłamać. Nie zdjęła butów. Stała w przedpokoju, jak stała, w kozakach. Wiesz, że tracę przez to kontrakt? Noc w pociągu, a ty reanimację zamieniłaś na pieczenie rogalików?

Mama zrobiła się malutka. Ręce opadły.

Marylko, przepraszam. Nie chciałam cię niepokoić. Po prostu ciśnienie… Sama wiesz. Ale tak bardzo się stęskniłam…

To się nazywa kłamstwo. Maryla zrzuciła kozaki, cisnęła je w kąt. Dobra. Gdzie masz ciśnieniomierz? Zmierzymy i jadę do hotelu. Tu nie zostanę na noc.

Zostań, córeczko…

Mamo, tu cieknie sedes, grzejniki ledwo ciepłe, za ścianą wszyscy się drą, aż mury się trzęsą. Nie wytrzymam tu, po prostu fizycznie nie wytrzymam.

Poszła do kuchni, usiadła przy stole. Stał na nim talerz z rogalikami jeszcze ciepłymi, wypieczonymi. Maryla nawet na nie nie spojrzała.

Daj ten ciśnieniomierz.

Mama posłusznie przyniosła stary mechaniczny aparat z gruszką.

Naprawdę? krzywiła się Maryla. Nie masz na lepszy? Przecież ci przelałam.

Wpłaciłam na książeczkę. Tobie. Na wszelki wypadek.

Boże…

Napompowała gruszkę. Liczby tańczyły jej przed oczami.

Sto sześćdziesiąt na dziewięćdziesiąt! Solisz łyżkami?

Troszeczkę…

Dobra. Jutro kupię ci leki. I normalny aparat. Teraz gdzie mam spać?

Mama zaczęła krzątać się z pościelą. Maryla patrzyła przez okno na szare, peerelowskie bloki i myślała tylko o jednym: Byle nie utknąć. Byle stąd wyjechać jutro.

***

W nocy nie zmrużyła oka.

Kanapa była za krótka, sprężyny wbijały się w plecy, za ścianą najpierw kłócili się sąsiedzi, potem ktoś się pobił. Słychać było wrzaski, przekleństwa.

Maryla leżała i patrzyła w sufit. Na nim widniała ta sama rysa, co kiedyś. W dzieciństwie wydawało się, że przypomina błyskawicę dziś była po prostu przypomnieniem, że dom się sypie.

Nad ranem wreszcie przysnęła. Przyśniła jej się scena z dzieciństwa: idą z mamą na bazar, mama kupuje jej drożdżówkę z powidłami, gorącą, w cukrze pudrze. Maryla jest szczęśliwa jak nigdy.

Obudziła się, bo płakała.

Łzy spływały jej po policzkach, nie mogła ich powstrzymać, ocierała oczy bokiem prześcieradła.

Za ścianą panowała już cisza. Stare, stukające zegary, te, które mama sto razy obiecywała wyrzucić.

Marylka? zawołała mama zza drzwi. Nie śpisz?

Nie śpię, wychrypiała Maryla.

Przyszli do ciebie.

Kto?

Jakaś dziewczyna. Mówi, że Olga. Pamiętasz Olgę?

Maryla usiadła na kanapie. Olga? Jaka Olga?

Wsunęła się w szlafrok, wyszła.

Na korytarzu stała Olga ta sama, z którą Maryla przyjaźniła się w podstawówce. Najlepsza przyjaciółka, którą porzuciła, nawet nie żegnając się, kiedy wyjeżdżała do Warszawy.

Olga prawie się nie zmieniła. Te same jasne włosy, kucyk, dołeczki w policzkach. Tylko oczy przygasły, pod nimi ciemne cienie.

Cześć, powiedziała Olga. Twoja mama powiedziała mi, że jesteś. Pomyślałam, że wpadnę. Piętnaście lat się nie widziałyśmy.

Maryla zgłupiała. Chciała powiedzieć coś złośliwego, a jak mnie znalazłaś czy nie mam czasu, ale nie mogła.

Wejdź, rzuciła krótko.

Zasiadły w kuchni. Mama, rozumiejąc, że nie ma tu miejsca, wyszła do sąsiadki. Olga trzymała kubek herbaty w obu dłoniach.

Wyszłam za mąż powiedziała. Mam córkę. Siedem lat. Ala. Niedługo pójdzie do szkoły.

Gratuluję, skinęła Maryla.

A ty? W Warszawie dobrze?

Tak sobie.

Mąż?

Był.

Co się stało?

Maryla wzruszyła ramionami. Nie chciała mówić, że odszedł do innej. Że mieszkanie, samochód, kariera nic nie grzeje w nocy. Że jest sama. Zupełnie sama.

Nie dogadaliśmy się, rzuciła krótko.

Olga skinęła głową, milczała chwilę. Po chwili powiedziała:

Ja ci wszystko wybaczyłam.

Co wybaczyłaś? Maryla się zdziwiła.

Jak to co? Wyjechałaś bez pożegnania, nawet nie zadzwoniłaś. Byłyśmy jak siostry, wszystko sobie mówiłyśmy. Płakałam, potem wściekła byłam, aż zrozumiałam tak musiało być. Ty budowałaś swoje życie, ja swoje. Dziś pijemy herbatę i cieszę się, że cię widzę.

Maryli zaszkliły się oczy. Odwróciła się do okna.

Olga, głupia byłam. Wybacz.

Daj spokój, uśmiechnęła się Olga. Bywa.

Rozmawiały do wieczora. Olga opowiadała o mężu (pracuje w fabryce, pije, ale łagodny), córce (artystka, cała ściana w obrazkach), o codzienności. Maryla słuchała i nagle odkryła, że naprawdę ją to interesuje.

Wiesz co powiedziała Olga, już wychodząc. Przyjdź jutro do nas na kolację. Ugotuję barszcz. Poznasz Alę.

Nie wiem…

Przyjdź przycisnęła jej dłoń. Mama mówi, że jesteś do środy. To pobądźmy razem. Powspominamy dawne czasy.

Maryla skinęła głową.

***

Nazajutrz Maryla poszła do apteki.

Trzeba było kupić mamie leki, dobry ciśnieniomierz, coś jeszcze porządnego. Szedł przez miasto, rozglądając się wokół i nagle zobaczył, że nie jest takie straszne. Drzewa w szronie, dzieci z sankami, staruszki na ławkach. Zwyczajne życie.

W aptece była kolejka. Stanęła na końcu. Przed nią starsza kobieta w starym puchowym płaszczu, z siatką pełną zakupów. Przestępowała z nogi na nogę, ciężko oddychała.

Źle się pani czuje? spytała ją Maryla.

Nic mi, dziecko. Sercem coś. Kupię tabletkę i przejdzie.

Przyjrzała się kobiecie twarz pobladła, sine usta, na czole pot.

Proszę usiąść powiedziała. Kupię pani co trzeba. Co podać?

Nitroglicerynę, kochana. Bóg ci zapłać.

Maryla kupiła lek, podała kobiecie. Tamta połknęła tabletkę, zamknęła oczy. Po chwili było lepiej.

Dziękuję ci, piękna. Nie jesteś miejscowa?

Jestem powiedziała nagle Maryla. Urodziłam się tutaj.

Wyszła z apteki, uśmiechając się.

***

Wieczorem poszła do Olgi.

Olga mieszkała w bloku z wielkiej płyty, na piątym piętrze bez windy. Maryla dysząc wspinała się po obdrapanych schodach: Boże, jak ja się odzwyczaiłam od takich klatek.

A dziś jakoś jej to nie drażniło.

Otworzyła jej drzwi drobna blond dziewczynka o wielkich oczach.

Pani jest ciocią Marylą? spytała. Mama kazała panią przywitać.

Tak, jestem ciocią Marylą uśmiechnęła się gościni.

Ja mam na imię Ala. Proszę do środka. Dziś barszcz, a mama robiła ciasto.

W środku było skromnie, ale czysto. Stare meble, wyblakłe tapety, na ścianie dziecięce rysunki. Pachniało barszczem i szarlotką.

Olga krzątała się przy garnku.

O, Maryla! Zdejmuj płaszcz, zaraz jemy. Ala, podawaj łyżki.

Zasiadły do stołu. Maryla jadła barszcz i czuła ciepło w środku. Dawno nie jadła tak smacznie. Dawno nie siedziała w tak zwykłym gronie, bez fałszu, bez pozorów.

Narysujesz coś? zapytała Ala.

Ala spojrzała uważnie.

Jest pani ładna. Narysuję panią.

Bardzo chętnie uśmiechnęła się Maryla.

Dziewczynka przyniosła zeszyt i kredki. Usiadła rysować.

Maryla piła herbatę z wiśniowym dżemem i rozmawiała z Olgą.

A masz dzieci? zapytała Ala, nie odrywając się od papieru.

Nie mam odpowiedziała Maryla. Nie wyszło.

A czemu?

Ala! skarciła ją Olga. Nie wypada!

Nic się nie stało uśmiechnęła się Maryla. Tak czasem bywa, Alu. Nie każdemu się udaje.

Niech się pani nie smuci powiedziała poważnie dziewczynka Jeszcze jest pani młoda. Wszystko się może wydarzyć.

Maryla się zaśmiała.

Dziękuję, kochanie.

Ala podała jej rysunek. Kobieta w długiej sukni, z koroną na głowie; wokół niej kwiaty.

To pani. Jest pani jak księżniczka. Tylko smutna. Dorysuję słońce i będzie pani wesoła.

Maryli ściśnięte gardło.

Dziękuję, moja droga. Zawieszę twój obrazek u siebie w Warszawie, dobrze?

Dobrze ucieszyła się Ala. Przyjedzie pani jeszcze?

Przyjadę obiecała Maryla. I nagle zrozumiała, że mówi prawdę.

***

Wróciła do mamy późnym wieczorem. Mama nie spała, czekała.

Jak było? zapytała.

Dobrze, mamo. Naprawdę dobrze.

Maryla usiadła obok, ujęła jej dłoń ciepłą, chropowatą, z plamkami starczymi.

Mamo, przepraszam cię. Za wszystko.

Dziecko, za co niby?

Że… Maryla przerwała. Że się was wstydziłam. Tego miasta. Siebie samej. Wydawało mi się, że jestem lepsza, bo uciekłam. Ale nie jestem. Po prostu uciekłam.

Mama milczała, głaskała ją po głowie, jak w dzieciństwie.

Nie uciekłaś, Marylko. Przetrwałaś. Tu wtedy tylko dwie opcje były: wyjechać albo się stoczyć. Dobrze, że wyjechałaś. Tylko o nas nie zapomnij.

Nie zapomnę wyszeptała Maryla. Obiecuję.

***

Rano Maryla wyjeżdżała.

Tata podrzucił ją na dworzec. Mama stała na peronie, malutka, w starym płaszczu, machała jej na pożegnanie.

Maryla patrzyła przez szybę, czując ucisk w piersiach.

Słuchaj chrząknął tata. Wpadaj czasem. Młodsi już nie będziemy.

Przyjadę, tato. Naprawdę.

Usiadła w pociągu, odszukała miejsce. Wyjęła telefon była wiadomość od Olgi: Wpadnij znowu. Ala pyta kiedy ciocia Maryla wróci. Bardzo się jej spodobałaś.

Uśmiechnęła się i schowała telefon.

Pociąg ruszył. Za oknem mignęły szare bloki, garaże, śnieżne pola. I Maryla uświadomiła sobie, że tym razem nie boli ją głowa. Nie mdli ją. Nie chce zamykać oczu i udawać, że nic nie ma.

Wyjęła rysunek Ali. Rozwinęła go. Księżniczka z koroną, kwiaty, niedokończone słońce.

Spojrzała za okno. Nad polami wschodziło słońce wielkie, czerwone, prawdziwe.

***

Tydzień później Maryla przelała Oldze pieniądze dla Ali, na kredki, na zajęcia.

Olga długo protestowała, ale Maryla nalegała.

A pół roku później, wróciła do rodzinnego miasta znów. Sama, bez telefonu, po prostu kupiła bilet i przyjechała.

We trzy siedziały w kuchni Maryla, Olga i Ala. Jadły barszcz, rozmawiały. I Maryla pomyślała, że to chyba właśnie jest szczęście. Być komuś potrzebną. Po prostu tak.